II SA/Op 314/19
WyrokWSA w Opolu2019-10-29
Skład orzekający: Ewa Janowska, Jerzy Krupiński, Krzysztof Sobieralski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osobie pobierającej emeryturę przysługuje świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem, jeśli prawo do emerytury jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne?Ratio decidendi
Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje osobie sprawującej opiekę, jeżeli ma ona ustalone prawo do emerytury, niezależnie od wysokości tej emerytury. Przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych jest jasny i nie wymaga wykładni celowościowej, a jego literalne brzmienie wyklucza możliwość zbiegu prawa do emerytury i świadczenia pielęgnacyjnego lub ich wzajemnej kompensaty. Zróżnicowanie uprawnień do świadczeń nie stanowi naruszenia zasady równości wobec prawa.Stan faktyczny
Skarżąca K. P. wnioskowała o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną córką, która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ pierwszej instancji oraz Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiły przyznania świadczenia, wskazując na fakt, że skarżąca pobiera emeryturę, co stanowi negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Skarżąca podniosła, że jej emerytura jest niska i nie wystarcza na pokrycie kosztów utrzymania i leczenia siebie oraz córki, a także zarzuciła naruszenie przepisów Konstytucji RP i Kodeksu postępowania administracyjnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Janowska Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Krupiński Sędzia WSA Krzysztof Sobieralski (spr.) Protokolant st. insp. sądowy Katarzyna Stec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2019 r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 17 lipca 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.
Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez K. P. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 17 lipca 2019 r. utrzymująca w mocy, wydaną z upoważnienia Burmistrza Krapkowic, decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia 12 kwietnia 2019 r.(nr [...] ), którą odmówiono K. P. przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wnioskowanego na K. P.
Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dnia 21 marca 2019r. K. P. zwróciła się z podaniem do Burmistrza Krapkowic - Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną córką K. P. Do wniosku dołączyła wymagane prawem dokumenty, w tym m.in. decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] z dnia 29 marca 2019r. o waloryzacji emerytury oraz orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia 27 sierpnia 2018r. (nr [...] ), mocą którego Pani K. P. została zaliczona do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności od dnia 6 lipca 2018r. do dnia 31 sierpnia 2021 r. Opisaną na wstępie decyzją organ pierwszej instancji odmówił przyznania K. P. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad K. P., która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Przywołując w uzasadnieniu decyzji treść przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych mających zastosowanie w sprawie organ wskazał, że art. 17 ust. 5 ustawy jednoznacznie wynika, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym. Organ podał, iż na podstawie zgromadzonych w sprawie dokumentów ustalono, że K. P. otrzymuje z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] od dnia 23 marca 2013 r. emeryturę.
W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji strona wniosła o uwzględnienie jej trudnej sytuacji materialnej i przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, jeżeli nie w pełnej wysokości, to chociaż w wysokości różnicy między jej emeryturą, a wysokością świadczenia pielęgnacyjnego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił i omówił podstawę prawną orzekania w sprawie. Kolegium stwierdziło, że jest bezsporne, iż orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia 23 lipca 2014r. (Nr [...] córka K. P. – K. P. została zaliczona do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności od urodzenia na stałe. Nie budzi wątpliwości również fakt, że K. P. jest uprawniona do emerytury, co potwierdzają załączone do akt sprawy decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] o waloryzacji emerytury. W tak ustalonym stanie faktycznym sprawy organ pierwszej instancji prawidłowo stwierdził, że zachodzi negatywna przesłanka przyznania wnioskowanego świadczenia. Organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2220 z późn. zm.) - zwanej dalej "ustawą" - świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury,(....). Tymczasem - co w przedmiotowej sprawie nie jest sporne – K. P. od 2013 r. ma ustalone prawo do emerytury. Potwierdza to jej oświadczenie z dnia 21 marca 2019 r. oraz kopie decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] w sprawie waloryzacji emerytury. Oczywiste więc jest, że w sprawie spełniona została negatywna przesłanka określona w powołanym wyżej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy uniemożliwiająca przyznanie wnioskowanego świadczenia. Jednocześnie zwrócono uwagę, że ustawa o świadczeniach rodzinnych nie przewiduje możliwości wyboru między świadczeniem pielęgnacyjnym, a świadczeniem wymienionym w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy w zależności od tego, które ze świadczeń jest dla strony bardziej korzystne. Posiadanie prawa do jednego ze świadczeń, o których mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy - w niniejszej sprawie do emerytury – wyklucza więc możliwość uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Z punktu widzenia wskazanego przepisu wykluczenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego obowiązuje bez względu na wysokość emerytury. Końcowo Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu podkreśliło, że dopóki ustawa bądź przepisy ustawy obowiązują, korzystają z domniemania zgodności z Konstytucją, co oznacza, że organy administracji publicznej są nimi związane, a zatem zobowiązane są do ich stosowania.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu K. P. wskazała, że jej córka jest osoba niepełnosprawną od urodzenia, wymaga stałej opieki w domu oraz opieki lekarzy specjalistów i z tego powodu musiała zrezygnować z pracy zarobkowej. Skarżąca podniosła również, że od stycznia 2002 r sama ma orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności, zmieniony decyzją z 2018 r. na stopień znaczny. Te okoliczności spowodowały, że nie mogła "wypracować składek emerytalnych". Podkreśla swoją trudna sytuację materialną, gdyż jej jedynym dochodem, który musi wystarczyć na utrzymanie i leczenie siebie oraz córki jest świadczenie emerytalne w kwocie 703,41 zł miesięcznie.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym skierowanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu w dniu 28 października 2019 r. pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Kolegium oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Zaskarżonym rozstrzygnięciom zarzucono:
1. naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy w związku z art. 32 Konstytucji RP, poprzez ich błędna wykładnię i niezastosowanie, co doprowadziło do nieprzyznania świadczenia pielęgnacyjnego przynajmniej w części stanowiącej różnicę między kwota świadczenia pielęgnacyjnego a emeryturą uzyskiwana przez skarżącą,
2. naruszenie art. 17 ust. 5 pkt 1lit. a ustawy poprzez oparcie rozstrzygnięcia na literalnym brzmieniu tego przepisu z pominięciem celów ustawy, a tym samym poprzez uznanie, że skarżąca nie jest uprawniona w żadnym zakresie do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad córką z orzeczonym znacznym stopniem niepełnosprawności, ponieważ ma przyznane prawo do emerytury, mimo że powołany przepis ustawy wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mającej ustalone prawo do emerytury nie w całości, ale wyłącznie do wysokości tej emerytury,
3. naruszenie przepisów art. 32, art. 69 oraz art. 71 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji RP poprzez wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem podstawowych zasad konstytucyjnych, wprowadzających regułę równości wobec prawa i zakaz dyskryminacji z jakiejkolwiek przyczyny, a także regułę szczególnej pomocy ze strony Państwa osobom niepełnosprawnym oraz rodzinie,
4. naruszenie przepisu art. 7 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nieustalenie prawidłowego stanu faktycznego, tj. brak ustalenia różnicy wysokości świadczeń – emerytury w stosunku do świadczenia pielęgnacyjnego, a w konsekwencji brak rozważenia czy ta różnica uzasadnia przyznanie tego świadczenia chociażby w części stanowiącej tę różnicę oraz naruszenie tego przepisu poprzez brak uwzględnienia przy orzekaniu interesu społecznego i słusznego interesu strony, który wyraża się w szczególności pominięciem celu w jakim ustawodawca przewidział istnienie świadczenia pielęgnacyjnego,
5. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji, mimo że dotknięta ona jest poważnymi błędami związanymi z naruszeniem przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych.
W dalszej części pisma procesowego pełnomocnik skarżącej, powołując się na orzecznictwo sądowe (wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 20 lutego 2019 r., sygn.. akt II SA/Go 833/18; wyrok WSA w Krakowie z dnia 11 kwietnia 2019 r., sygn.. akt III SA/Kr 137/19; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 12 września 2019 r., sygn. akt III SA/Gd 472/19; oraz wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2019 r. sygn. akt I OSK 757/19 – wszystkie publikowane w CBOSA), wskazał, że poprzestanie jedynie na wykładni gramatycznej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych jest błędne. Należy bowiem sięgnąć do wykładni celowościowej (funkcjonalnej) tego przepisu i uznać, że ta regulacja pozbawia skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tylko do wysokości otrzymywanej emerytury. Posiadanie przez skarżącą uprawnienia do emerytury nie stanowi zatem przeszkody do ustalenia jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, a jedynie uzasadnia przyznanie go w wysokości pomniejszonej o tę emeryturę, przy czym chodzi o emeryturę faktycznie otrzymywana przez skarżącą, czyli w tzw. wysokości netto. Zdaniem pełnomocnika skarżącej, takie jest główne założenie przepisu – czyli zapewnienie świadczenia osobie, która w całości zaangażowała się w opiekę nad osobą niepełnosprawną. Opierając się na poglądach wyrażanych w nauce prawa, a w szczególności w teorii prawa, pełnomocnik skarżącej wywiódł, że chociaż proces wykładni zaczyna się zawsze od dyrektyw językowych, to nie może się do nich ograniczać. "Dyrektywy wykładni językowej, systemowej i funkcjonalnej mają równorzędny charakter i nie można zakładać prymatu określonych reguł nad innymi. Nawet jeżeli rezultat wykładni językowej wydaje się jasny, należy po pierwsze, kontynuować wykładnię i po drugie, w razie konfliktu dać pierwszeństwo rezultatowi otrzymanemu wedle dyrektyw funkcjonalnych, jeżeli rezultat językowy burzy podstawowe założenia o racjonalności prawodawcy, zwłaszcza o jego spójnym systemie wartości, co wiąże się z dopuszczeniem w takiej sytuacji wykładni rozszerzającej albo zwężającej". W świetle art. 17 ust. 1 ustawy istotną cechą osób, którym przysługuje świadczenie pielęgnacyjne jest sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i związana z tym rezygnacja z zatrudnienia lub z innej pracy zarobkowej. Nie ma argumentów uzasadniających różnicowanie opiekunów osób niepełnosprawnych, polegające na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy, w sytuacji, gdy prawo to jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne. W ocenie pełnomocnika skarżącej, opiekunowie osób niepełnosprawnych, którzy nabyli prawo do emerytury mają takie same obowiązki oraz koszty związane ze sprawowaniem opieki jak pozostali opiekunowie i nie ma żadnych przekonujących argumentów dla różnicowania wysokości pobieranych przez nich świadczeń. Takie różnicowanie jako niczym nieuzasadnione stanowi naruszenie konstytucyjnej zasady równości.
W trakcie rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Opolu pełnomocnik skarżącej podtrzymał skargę i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz.U. z 2018 r., poz. 2107 z późn. zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. - dalej: P.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Badana jest zatem wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury. Sąd nie ma zatem możliwości merytorycznego orzekania w sprawie rozstrzygniętej przez organy administracji publicznej aktami administracyjnymi poddanymi jego kontroli.
Stosownie do treści art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który nie miał w sprawie zastosowania.
Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala zgodnie z art. 151 P.p.s.a.
Po rozpoznaniu sprawy Sąd nie stwierdził naruszenia prawa uzasadniającego uwzględnienie skargi. Zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały bowiem wydane z pełnym poszanowaniem przepisów materialnego i procesowego prawa administracyjnego.
Materialną podstawę rozpoznania sprawy stanowi art. 17 ust. 1 oraz art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych – nadal zwanej "ustawą". Stosownie do treści art. 17 ust. 1 ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W myśl zaś art. 17 ust.5 pkt 1 lit. a ustawy, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego.
W rozpoznawanej sprawie, istota sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy strona skarżąca spełnia przesłanki do skutecznego ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawną córką. Skarżąca oczekuje przy tym dokonania innej niż językowa wykładni przepisów art. 17 ust. 1 w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy, podnosząc iż ich językowa wykładnia prowadzi do naruszenia, wskazanych w skardze zasad Konstytucji RP, co rodzi potrzebę odwołania się do ich prokonstytucyjnej wykładni celowościowej. W tym zakresie podzielić należy jednak stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu, że oba wskazane przepisy są jasne na tyle, że nie wymagają żadnej wykładni, zgodnie z obowiązującą w systemie prawa zasadą: clara non sunt interpretanda. Analizowany przepis jest sformułowany w sposób niebudzący wątpliwości i co istotne – jako norma bezwzględnie obowiązująca - nie pozostawia organom administracji orzekającym w tego rodzaju sprawach żadnego luzu decyzyjnego.
W stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy nie ulega wątpliwości, że K. P. sprawuje opiekę nad niepełnosprawną córką. Jest jednak również bezsporne, że strona ma ustalone prawo do emerytury. Ta okoliczność faktyczna stanowi negatywną przesłankę przyznania jej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Pomimo tego, że strona może mieć uzasadnione poczucie krzywdy i niesprawiedliwości, przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie jest możliwe, gdy osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do świadczenia wymienionego w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a.
Niezależnie od powyższej okoliczności podkreślić trzeba, że nawet trudna sytuacja życiowa skarżącej związana z opieką nad niepełnosprawną córką nie może przemawiać za przyznaniem jej świadczenia pielęgnacyjnego, z uwagi na wyraźny zapis ustawy. Nadto, w ocenie Sądu, nie można przyjmować założenia, że skoro Państwo w swojej polityce społecznej i gospodarczej uwzględnia dobro rodziny, a rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza wielodzietne i niepełne, mają prawo do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych (art. 71 ust. 1 Konstytucji RP), to każdy wniosek o udzielenie pomocy rodzinie znajdującej się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej powinien być zaspokojony. Państwo może określać warunki udzielania pomocy rodzinom, w tym przesłanki odmowy udzielenia pomocy. Zróżnicowanie uprawnień do pomocy ze strony Państwa nie stanowi samo w sobie naruszenia zasady równości, o której mowa w art. 32 Konstytucji RP ani też zasady niedyskryminacji, określonej w art. 18 Konstytucji RP. Cechą wspólną osób, które w oparciu o przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych mają otrzymywać wsparcie w postaci świadczenia pielęgnacyjnego jest to, że nie uzyskują one żądnych dochodów, decydując się na sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem. Konieczność sprawowania opieki musi zatem wiązać się z utratą uzyskiwanych przez skarżącą dochodów, a to w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Należy podkreślić, że zasiłek pielęgnacyjny jest świadczeniem dla pracowników, którzy przejmują na siebie realizację zadań Państwa w zakresie opieki nad osobami niepełnosprawnymi. Celem świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej, by opiekować się osobą niepełnosprawną. Świadczenie pielęgnacyjne ma zatem zastąpić dochód wynikający ze świadczenia pracy, której nie może podjąć osoba pielęgnująca. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest więc częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną. Stąd też ustawodawca przyjął założenie, że osoba posiadająca już zabezpieczenie materialne w postaci dochodu z tytułu emerytury powinna być wyłączona z zakresu podmiotowego osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Nie jest możliwy zatem zbieg obu tych świadczeń ani ich wzajemna kompensata.
Ponadto Sąd zwraca uwagę, że samo zróżnicowanie pobieranej emerytury (niezależnie od jej charakteru) i świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na jego wysokość nie oznacza naruszenia zasady równości. Nie można bowiem pominąć, że świadczenia emerytalne, oparte na zasadzie wzajemności są stabilne i silniej chronione niż świadczenia pielęgnacyjne. Co więcej, świadczenie emerytalne, choć niższe niż świadczenie pielęgnacyjne jest świadczeniem pewnym i stabilnym, odmiennie niż świadczenie pielęgnacyjne, stanowiące element systemu zabezpieczeń społecznych.
W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, skoro przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a ustawy jest sformułowany w sposób niebudzący wątpliwości i wystarcza jego wykładnia językowa, to sięganie do wykładni funkcjonalnej byłoby działaniem contra legem. Sądowi są znane poglądy wyrażone w uzasadnieniach wyroków powołanych przez pełnomocnika strony skarżącej, ale z przedstawionych wyżej względów nie aprobuje wyrażonego w nich stanowiska. Co istotne, częściej można spotkać w judykaturze stanowisko przeciwne – zbieżne z poglądem wyrażanym przez Sąd w niniejszej sprawie. Tytułem przykładu można przywołać wyroki: WSA w Warszawie z dnia 25 stycznia 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 1818/16; WSA w Gliwicach z dnia 29 czerwca 2017 r., sygn. akt IV SA/Gl 80/17; WSA w Łodzi z dnia 22 września 2017 r., sygn. akt II SA/Łd 485/17 czy WSA we Wrocławiu z dnia 22 maja 2019 r., sygn. akt IV SA/Wr 105/19 (wszystkie publikowane w CBOSA).
Mając na uwadze powyższe, Sąd, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Poza zasadniczym rozstrzygnięciem Sąd informuje skarżącą, że niezależnie od odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego może wystąpić do właściwego miejscowo organu pomocy społecznej z wnioskiem o przyznanie któregoś ze świadczeń przewidzianych w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1507 z późn. zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło