III FSK 4488/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Paweł Borszowski, Sędzia NSA Bogusław Dauter (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Paweł Dąbek, po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej E. sp. z o. o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 3 marca 2021 r. sygn. akt I SA/Gl 1314/20 w sprawie ze skargi E. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 13 sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2013 r. oddala skargę kasacyjną. Zaskarżonym wyrokiem z 3 marca 2021 r, I SA/Gl 1314/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę E. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z 13 sierpnia 2020 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2013 r. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku skarżąca zarzuciła na podstawie art. 174 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, tj.: a) art. 162 § 1 i 2 o.p., przez jego błędne zastosowanie i uznanie że strona skarżąca dopuściła się niedbalstwa, a także nie uprawdopodobniła braku winy w spowodowaniu uchybienia terminu, podczas gdy właściwa i zgodna z zasadami doświadczenia życiowego ocena dokumentów i przedmiotowego stanu faktycznego, dokonana łącznie z analizą argumentacji zawartej we wniosku o przywrócenie terminu, prowadzi do wniosku, iż strona skarżąca sprostała wymogowi wykazania w/w przesłanki, b) art. 6 p.p.s.a i art. 121 o.p. w zw. z art. 12 § 6 ust. 2 o.p. poprzez ich niezastosowanie i tym samym nieudzielenie stronie niereprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika, niezbędnych pouczeń, iż ma skorzystania z domniemania wynikającego z art. 12 § 6 ust. 2 o.p. pismo należy nadać za pośrednictwem Poczty Polskiej SA. c) 45 Konstytucji RP i art. 77 ust. 2 Konstytucji poprzez ich niezastosowanie i w konsekwencji uniemożliwienie stronie prawa do zaskarżenia decyzji Burmistrza Miasta i Gminy S. z 18 października 2019 r. Spółka wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy S. z 18 października 2019 r. w sprawie nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2011 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Gliwicach. W odpowiedzi na skargę kasacyjną SKO w Katowicach wniósł o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, która w rozpatrywanej sprawie nie zachodziła. Kwalifikowane wymogi formalne skargi kasacyjnej, unormowane w art. 174 - 176 p.p.s.a., wiążą się z tym, że ten środek zaskarżenia nie tylko inicjuje postępowanie przed sądem administracyjnym drugiej instancji, ale także wyznacza jego merytoryczny zakres. Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi kasacyjnej i nie może zastępować strony w wyrażaniu, precyzowaniu, czy też uzasadnianiu jej zarzutów. Zarzuty, jak i ich uzasadnienie, powinny być ujęte ściśle i zrozumiale, zwłaszcza jeśli weźmie się pod uwagę wymóg sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika (art. 175 p.p.s.a.). Powyższe uwagi były konieczne, bowiem w niniejszej sprawie skarga kasacyjna została sporządzona nieprecyzyjnie. Skarżąca w petitum pisma postawiła zarzuty naruszenia przez sąd pierwszej instancji przepisów postępowania, tj. art. 162 § 1 i § 2 o.p. Tymczasem wojewódzki sąd administracyjny nie stosuje przepisów Ordynacji podatkowej, lecz jedynie kontroluje prawidłowość ich zastosowania przez organy podatkowe. Kierując się jednak treścią uzasadnienia uchwały z 26 października 2009 r. I OPS 10/09, Naczelny Sąd Administracyjny pominął wady redakcyjne sformułowanych w skardze kasacyjnej zarzutów polegające na braku ich powiązania z naruszeniem właściwych przepisów p.p.s.a., a tym samym uznał, że skarga kasacyjna podlegała rozpoznaniu. Spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się do oceny zasadności odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy Siewierz z 18 października 2019 r. przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach. Zgodnie z art. 162 § 1 o.p. w razie uchybienia terminowi należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin (art. 162 § 2 o.p.). Z przywołanych regulacji wynika, że przywrócenie terminu uzależnione jest od spełnienia przesłanek, którymi są: złożenie wniosku w tym zakresie przez zainteresowanego w stosownym terminie przewidzianym w ustawie, uprawdopodobnienie braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminowi oraz dokonanie wraz ze złożeniem wniosku czynności, dla której był określony termin. Dokonując oceny, czy strona dopuściła się uchybienia terminowi bez swej winy, organ podatkowy powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne i ocenić winę według obiektywnych mierników staranności. Kluczowym jest, że to strona powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda, na którą się powołuje, była od niej niezależna i uniemożliwiła jej działanie nawet przy dołożeniu największego wysiłku możliwego w danych okolicznościach (por. wyroki NSA z 17 czerwca 2010 r., I FSK 356/09; z 25 stycznia 2011 r., I FSK 2000/09; z 28 września 2010 r., I FSK 1582/09). Instytucja przywrócenia terminu znajduje zastosowanie w wyjątkowych, nadzwyczajnych sytuacjach. Przywrócenie terminu nie jest zatem możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Strona postępowania podatkowego powinna bowiem należycie dbać o swoje interesy, co podlega ocenie przez pryzmat obiektywnego miernika staranności (por. wyrok NSA z 7 lipca 2011 r., II FSK 288/10). Podstawą do przywrócenia terminu może być tylko taka okoliczność, której osoba należycie dbająca o swoje interesy nie mogła przewidzieć i zapobiec (por. wyrok NSA z 26 czerwca 2014 r., II FSK 1779/12). Przewidziane w przepisach o doręczeniach gwarancje procesowe m.in. dla stron postępowania podatkowego nie mogą być postrzegane jako instrument pozwalający na odraczanie bądź zawieszanie działań organów. Niedochowanie staranności w zachowaniu środków skutecznej komunikacji ze stroną, wobec jednoznacznej treści przywołanych regulacji, zawsze będzie obciążać stronę (por. wyrok NSA z 25 lutego 2014 r., II FSK 763/12). Naczelny Sąd Administracyjny podziela wyrażoną przez WSA w Gliwicach ocenę, iż w niniejszej sprawie brak jest podstaw do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Sąd pierwszej instancji przystępując do oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia w istocie nie zakwestionował, że wniosek strony z 19 maja 2020 r. został złożony z uchybieniem 7-dniowego terminu do jego wniesienia. W tej sytuacji brak jest podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 162 § 2 o.p. Natomiast analizując brak winy strony, organ podatkowy, a za nim sąd pierwszej instancji, słusznie stwierdził, że skarżąca nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy. Zgodzić się należy także ze stanowiskiem, iż powierzenie wykonywania czynności ekspedycji odwołania pracownikowi spółki niesporządzającemu odwołania nie świadczy o braku winy po stronie spółki w nieterminowym złożeniu środka. Także konieczność podpisania odwołania przez dwóch prokurentów w rożnych miejscowościach nie świadczy o braku winy. Podkreślenia wymaga, że za działania pracownika strona ponosi skutki prawne, jak za swoje własne. Skoro uchybienie terminu zostało spowodowane pomyłką pracownika, to należy uznać, że strona nie dołożyła należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw, działając na własne ryzyko. To bowiem na stronie postępowania spoczywał obowiązek takiego zorganizowania odbioru korespondencji, aby nie było przeszkód w dokonaniu czynności procesowych (zob. wyrok NSA z 8 grudnia 2020 r., II FSK 1502/20). Błędnie sformułowany został zarzut naruszenia art. 6 p.p.s.a i art. 121 o.p. w zw. z art. 12 § 6 ust. 2 o.p., bowiem zasada udzielania pomocy stronom wynikająca z przepisu art. 6 p.p.s.a. dotyczy postępowania przed sądem administracyjnym, skarżąca natomiast zmierza do zakwestionowania prawidłowości działania organu podatkowego, które regulowane jest przepisami Ordynacji podatkowej. W związku z powyższym Sąd odnosząc się tylko do zarzutu naruszenia art. 121 w zw. z art. 12 § 6 ust. 2 o.p., stwierdza, iż nie zasługuje on na uwzględnienie. Przepis art. 121 o.p. stanowi zasadę ogólną, zgodnie z którą, postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, a organy podatkowe w tym postępowaniu obowiązane są udzielać niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa podatkowego pozostających w związku z przedmiotem tego postępowania. Po pierwsze zarzut naruszenia określonej zasady postępowania podatkowego powinien być powiązany z naruszeniem przepisu, który stanowi rozwinięcie tej zasady, np. art. 210 o.p., który zasadę zaufania do organów podatkowych określoną w art. 121 § 1 o.p. praktycznie urzeczywistnia. Po wtóre zasada zaufania do organów podatkowych w najmniejszym stopniu ma zastosowanie w konstruowaniu ustaleń faktycznych, co najwyżej może w sposób nieudolny wskazywać na treść rozstrzygnięcia, ale bez istotnego na nie wpływu. Po trzecie w orzecznictwie dość powszechnie się przyjmuje, że o naruszeniu art. 121 § 1 o.p. i zawartej w nim normy, nie może stanowić podjęcie przez organ podatkowy rozstrzygnięcia odmiennego od oczekiwanego przez podatnika. Strona ma prawo do własnego subiektywnego przekonania o zasadności jej zarzutów, jednakże przekonanie to nie musi mieć odzwierciedlenia w obowiązujących przepisach prawnych i ich wykładni (zob. chociażby wyrok NSA z 9 listopada 2018 r., II FSK 331/18). Zgodnie art. 12 § 6 ust. 2 o.p. termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2020 r. poz. 1041 i 2320) lub w placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej lub otrzymane przez polską placówkę pocztową operatora wyznaczonego po nadaniu w państwie spoza Unii Europejskiej albo złożone w polskim urzędzie konsularnym. Słusznie sąd pierwszej instancji stwierdził, iż organ nie miał obowiązku pouczyć stronę o obowiązku wniesienia odwołania za pośrednictwem Poczty Polskiej. Tym samym brak pouczenia o brzmieniu przywołanego przepisu w realiach rozpatrywanej sprawy nie mogło uzasadniać braku winy strony w uchybieniu terminowi. Nie doszło także do naruszenia art. 45 Konstytucji RP, zgodnie z którym każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny i niezawisły sąd, oraz art. 77 ust. 2 Konstytucji, który stanowi, iż ustawa nie może nikomu zamykać drogi sądowej dochodzenia naruszonych wolności lub praw. Skarżąca miała bowiem prawo do zaskarżenia niekorzystnej dla siebie decyzji poprzez wniesienie odwołania, jednak z uwagi na niedochowanie wymogów formalnych - uchybienia terminowi - z prawa tego skorzystać nie mogła. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw. sędzia NSA Bogusław Dauter sędzia NSA Paweł Borszowski sędzia del. WSA Paweł Dąbek