II SAB/Ol 165/21

WyrokWSA w Olsztynie2022-01-04

Skład orzekający: Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Chybicki, Sędzia WSA Marzenna Glabas, Sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.)

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Marszałek Województwa dopuścił się bezczynności w przedmiocie wydania zaświadczenia, a jeśli tak, to czy bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że Marszałek Województwa dopuścił się bezczynności, ponieważ nie wydał żądanego zaświadczenia ani postanowienia odmawiającego jego wydania w ustawowym terminie. W związku z tym zobowiązał organ do rozpoznania wniosku. Sąd stwierdził jednak, że bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, gdyż wynikała z błędnego przekonania organu o załatwieniu sprawy pismami informacyjnymi, a nie ze złej woli.
Stan faktyczny
Skarżący zwrócił się do Marszałka Województwa o wydanie zaświadczenia dotyczącego braku trwałego dostępu do drogi publicznej w wyniku zmian w ewidencji gruntów i budynków. Marszałek Województwa odmówił wydania zaświadczenia, wskazując na brak właściwości i odsyłając do innych organów. Skarżący wniósł skargę na bezczynność organu, zarzucając naruszenie przepisów k.p.a. i Konstytucji RP. Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym.
Rozstrzygnięcie
1/ zobowiązał Marszałka Województwa do rozpoznania wniosku skarżącego z 4 października 2021 r.; 2/ stwierdził, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3/ nie przyznał skarżącemu sumy pieniężnej; 4/ zasądził od Marszałka Województwa na rzecz skarżącego kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Chybicki Sędziowie Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi A. K. na bezczynność Marszałka Województwa w wydaniu zaświadczenia 1/ zobowiązuje Marszałka Województwa do rozpoznania wniosku skarżącego z "[...]"; 2/ stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3/ nie przyznaje skarżącemu sumy pieniężnej; 4/ zasądza od Marszałka Województwa na rzecz skarżącego A. K. kwotę 100 zł (sto złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. WSA/wyr.1a – sentencja wyroku (tryb uproszczony) A.K. (dalej: "skarżący"), zwrócił się do Marszałka Województwa [...] (dalej: "Marszałek Województwa") o wydanie zaświadczenia o treści: "W wyniku niezgodnych ze stanem faktycznym i prawnym, danych zamieszczonych w ewidencji gruntów i budynków (EGiB), działka oznaczona [...] należącą do wnioskującego, pozbawiona została trwale dostępu do drogi publicznej". Skarżący wniósł ponadto o wyjaśnienie sprawy, wszczęcie postępowania administracyjnego w celu przywrócenia stanu prawnego zgodnego ze stanem faktycznym, spowodowanego m. in. przez zmianę danych w ewidencji gruntów i budynków, a także o zawiadomienia organów ścigania w przypadku stwierdzenia przekroczenia uprawnień lub niedopełnienia obowiązków funkcjonariusza publicznego. W uzasadnieniu wniosku podał, że ma mocy przepisów prawa niemieckiego (niemiecki kodeks cywilny "Biirgerliches Gesetzbuch"), właściciel działki [...] miał w 1920 r. zagwarantowany dostęp do drogi publicznej, lecz z nieznanych skarżącemu powodów nieruchomość ta została pozbawiona dostępu do drogi publicznej w wyniku wydania decyzji o podziale nieruchomości i ujawnieniu tego stanu w Państwowej Ewidencji Gruntów i Budynków oraz w ww. księdze wieczystej. Podał, że działka nr [...] jest w trwałym zarządzie Marszałka Województwa, a w ewidencji urządzeń melioracyjnych występuje jako Kanał [...] i zaliczony został do śródlądowych wód płynących. W konsekwencji, zgodnie z art. 216 ust. 2 ustawy z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2021 r. poz. 624 z późn. zm.), działka ta nie podlega obrotowi cywilnoprawnemu, w tym nie można na niej ustanowić ograniczonego prawa rzeczowego, w związku z czym zabudowane działki skarżącego zostały trwale pozbawione prawnego dostępu do drogi. Skarżący stwierdził, że wbrew zapisom w ww. ewidencjach, kanał ten jest terenem rolnym, po części ornym i zalesionym, a nie "wodami płynącymi". Skarżący nie ma obecnie wydzielonej geodezyjnie drogi i prawa uzgodnień zjazdu z drogi powiatowej, a także nie może przenieść własności nieruchomości. W piśmie przewodnim, do którego załączony został wniosek, skarżący zażądał, aby korespondencję w tej sprawie kierować za pomocą środków komunikacji elektronicznej, zgodnie z art. 391 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, z późn. zm.), dalej: "k.p.a.". W piśmie z 12 października 2021 r. Marszałek Województwa wyjaśnił, że nie jest organem władnym do opiniowania i badania błędów w księgach wieczystych nieruchomości, gdyż kwestie te reguluje ustawa z 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece. Stosunki dotyczące gospodarki wodnej między stronami reguluje obecnie ustawa z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2021 r., poz. 624, z późn. zm.). Wadliwość wpisów w księgach wieczystych nieruchomości, po zbadaniu przez biegłych sądowych w aktach księgi wieczystej, podejmuje na drodze sądowej właściwy sąd, w zależności od położenia nieruchomości i zawartej w niej sprawy. Wyjaśnił ponadto, że działka nr [...] była w trwałym zarządzie Marszałka Województwa do 31 grudnia 2017 r. Zaznaczył, że od 1 stycznia 2018 r. gospodarkę wodną prowadzą Wody Polskie, w tym przypadku - Zarząd Zlewni. Marszałek Województwa stwierdził, że nie jest stroną w sprawie, a żądanie wydania zaświadczenia o wskazanej treści jest niezgodne z obowiązującymi przepisami. Decyzja Starosty [...] r., wskazana w ww. księdze wieczystej, została wydana na podstawie obowiązującego wówczas art. 217 ust. 1 i 2 Prawa wodnego z 18 lipca 2001 r. Marszałek Województwa, mając na względzie dobro sprawy, wymienił urzędy i instytucje właściwe do załatwienia sprawy, to jest: Zarząd Zlewni[...], Starostę[...], Sąd Rejonowy VI Wydział Ksiąg Wieczystych[...], Wójta Gminy [...], Archiwum Państwowe [...], Agencję Nieruchomości Rolnych (KOWR) [...], Wojewodę [...], a w zakresie spraw z okresu przedwojennego odesłał do archiwów w Niemczech. Skarżący wniósł 12 października 2021 r., w trybie art. 227 k.p.a., do Sejmiku Województwa [...] skargę na zaniechanie Marszałka Województwa, polegające na niezałatwieniu w terminie sporawy z ww. wniosku. W piśmie z 18 października 2021 r. Marszałek Województwa, nawiązując do ww. skargi, stwierdził, że postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone niezwłocznie i skarżącemu przekazano stanowisko organu. Dnia 21 października 2021 r. skarżący wniósł ponaglenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...], żądając niezwłocznego wydania przez Marszałka Województwa zaświadczenia o treści wskazanej we wniosku, a także: rozpatrzenia skargi na kierownika Departamentu Rozwoju Obszarów Wiejskich i Rolnictwa w związku z przekroczeniem uprawnień (zarzut płatnej protekcji), zawiadomienia organów ścigania w związku z tym faktem; zawiadomienia organu nadzoru w związku z potrzebą przeprowadzenia właściwej kontroli urzędu w celu wyeliminowaniu czynnika korupcyjnego; zawiadomienia Sądu Rejonowego [...] w związku z fałszowaniem dokumentów podczas zakładania ww. księgi wieczystej; powiadomienia Wójta Gminy [...]o obowiązku zapewnienia bezpieczeństwa na "Kanale [...] "; zwrócenia uwagi, że rozpatrzenie skargi przez pracownika prowadzącego sprawę jest przekroczeniem uprawnień; zawiadomienie i udział Prokuratora w sprawie w celu przywrócenia skarżącemu prawa dostępu do drogi publicznej oraz podjęcie niezwłocznie wszelkich możliwych czynności w celu naprawienia szkody przez Marszałka Województwa. Zawiadomieniem z [...] r. Marszałek Województwa, działając na podstawie art. 65 § 1 k.p.a., przekazał wniosek skarżącego z 4 października 2021 r. według właściwości do Starosty [...]. Stwierdził, że organem właściwym w sprawie jest Starosta, który na podstawie art. 7d ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, prowadzi ewidencję gruntów i budynków. Następnie, 2 listopada 2021 r., skarżący wniósł do tut. Sądu skargę na bezczynność Marszałka Województwa, polegającą na zaniechaniu wydania zaświadczenia. Zarzucił temu organowi naruszenie: - art. 9 k.p.a., wywodząc, że obywatel nie może ponosić nieograniczonej odpowiedzialności za błędy popełniane przez organy władzy publicznej, a w wyniku niewydania zaświadczenia pozbawiony został prawa do zwrócenia uwagi organom na błędy władzy publicznej podczas zakładania księgi wieczystej i pozbawiono go możliwości zwrócenia uwagi na możliwość naprawienia stanu faktycznego i prawnego, - art. 54 i art. 61 ust. 1 Konstytucji RP, podnosząc, że organ nie ma prawa do precyzowania samodzielnie treści żądania nawet, gdy to podanie jest zredagowane niezręcznie i niejasno przez podmiot je wnoszący. Organ prowadzący postępowanie może jedynie w razie wątpliwości co do treści żądania zwrócić się do podmiotu je wnoszącego o jej wyjaśnienie, której w przypadku wątpliwości organ nie podjął, - art. 7 k.p.a. przez niepodjęcie jakichkolwiek czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, w sytuacji gdy leżą one w mocy Marszałka ze względu na posiadane kompetencje, środki i wiedzę, uzyskaną dzięki przekazanym przez skarżącego informacjom, dotyczącym bezprawnego zajęcia nieruchomości i założenia księgi wieczystej, - art. 77 § 1 k.p.a. przez niepodjęcie jakichkolwiek czynności w celu zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, - art. 10 k.p.a. z uwagi na niepowetowaną szkodę, jaką poniósł skarżący w wyniku utraty prawa dostępu do drogi publicznej - przez niewydanie zaświadczenia, które stanowiłoby podstawę do żądania naprawienia szkody, dając podstawę do sprostowania sfałszowanych danych, - art. 6 k.p.a. przez zaniechanie wydania zaświadczenia zgodnie z żądaniem i niedoręczanie pism w trybie art. 391 k.p.a. Skarżący podniósł w uzasadnieniu, że wniosek o wydanie zaświadczenia za pośrednictwem ePUAP został przesłany 4 października 2021 r., zatem termin do wydania zaświadczenia upłynął 11 października 2021 r. Zarzucił, że do dnia złożenia skargi nie zostało mu doręczone żadne pismo od Marszałka, Sejmiku i Kolegium za pośrednictwem właściwego operatora - ePUAP. W konsekwencji, skarżący nie wie, czy Marszałek podjął jakiekolwiek czynności i czy wydał właściwe akty, określone przepisami k.p.a., a także czy – zgodnie z zawartym w ponagleniu żądaniem naprawienia szkody – zwrócił się do wskazanych tam organów i instytucji. Zasugerował, że skoro nie został zawiadomiony o sposobie załatwienia skargi (art. 238 k.p.a.), to Marszałek celowo nie przekazuje sprawy do właściwych organów. Skarżący zarzucił też, że został "zwabiony" do urzędu, gdzie zaproponowano mu załatwienie sprawy przez podpisanie bliżej nieokreślonego pisma, co mogło skutkować przewlekłością postępowania. Skarżący wniósł o przeprowadzenie postępowania mediacyjnego, a w przypadku braku takiej możliwości o: zobowiązanie Marszałka do rozpoznania wniosku skarżącego w terminie 7 dni od doręczenia organowi wyroku wraz z aktami sprawy, przyznanie od organu na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej w wysokości połowy określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., względnie o wymierzenie organowi grzywny w wysokości określonej w tym przepisie, stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem art. art. 6, 7, 8, 9, 12, 35 § 1 i 2, 36, 39, 217 § 3 k.p.a., zobowiązanie organu do dokonania w określonym terminie niezbędnych czynności w celu naprawienia szkody, o które wnosił w ponagleniu, zobowiązanie organu do ukarania dyscyplinarnego pracownika winnego niezałatwienia sprawy w terminie, uznanie za tzw. "nieakty" potencjalnie wytworzonych przez organ pism, które nie zostały wprowadzone prawidłowo do systemu "eDok" i nie zawierają podpisu lub ich uchylenie ze względu na naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Marszałek Województwa wniósł o jej oddalenie. Podniósł, że ustalanie stanu faktycznego i prawnego dotyczącego nieruchomości wskazanych we wniosku, a następnie ustalenie organu właściwego według sugerowanej treści zaświadczenia, spowodowało, że udzielił odpowiedzi jeden dzień po terminie, gdyż wysłał ją 12 października 2021 r. na podany przez skarżącego adres e-mail i listem poleconym ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru, na wskazany we wniosku adres. Odpowiedzi nie wysłano za pośrednictwem platformy ePUAP, lecz przedstawiono skarżącemu odpowiedź również do osobistego odbioru w siedzibie ww. Biura, które wchodzi w skład Urzędu Marszałkowskiego. Skarżący podczas wizyty w siedzibie Biura 13 października 2021 r. odmówił jednak przyjęcia pisma. W czasie tej wizyty został poinformowany, że zaświadczenie o żądanej przez niego treści nie może zostać wydane i wyjaśniono powody braku właściwości Marszałka w sprawie. Marszałek Województwa zaznaczył, że 18 października 2021 r. przesłano skarżącemu, na wskazany przez niego adres e-mail i listem poleconym, odpowiedź na skargę na niezałatwienie sprawy w terminie. Stwierdził też, że przekazał do Kolegium ponaglenie skarżącego, lecz nie otrzymał informacji o sposobie jego rozpatrzenia. Ponadto, przekazał wniosek o wydanie zaświadczenia według właściwości do Starosty [...], informując o tym fakcie skarżącego drogą elektroniczną (e-mail) i listem poleconym. Marszałek Województwa przyznał, że nie doręczał skarżącemu pism za pośrednictwem platformy ePUAP, gdyż Biuro mieści się poza główną siedzibą Urzędu Marszałkowskiego i nie posiada pełnej infrastruktury do obsługi tej platformy. Od czasu wpływu skargi organ podjął działania w celu wyeliminowania przeszkód technicznych i 2 grudnia przesłano skarżącemu za pośrednictwem platformy ePUAP: pisma z 12 i 18 października 2021 r., zawiadomienie o przekazaniu sprawy według właściwości i informację o przesłaniu ponaglenia do Kolegium. Podkreślił ponadto, że nie jest organem właściwym do wydania zaświadczenia o żądanej przez skarżącego treści. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.), dalej: "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - pkt 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Na podstawie art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a., sąd bada także bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1 - pkt 3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w k.p.a. oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Powyższe determinuje zakres kontroli sądu, sprowadzającej się w tym wypadku do oceny, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego lub czynności. Dla dopuszczalności skargi nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności czy bezczynność spowodowana została opieszałością organu, czy też wiąże się z przeświadczeniem, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinny zostać dokonane. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony przez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Przedmiotem postępowania organu w niniejszej sprawie było załatwienie wniosku o wydanie zaświadczenia o ściśle skonkretyzowanej treści. Stosownie do art. 217 § 1 i § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, z późn. zm.), dalej: "k.p.a.", organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie, jeżeli urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa (pkt 1) lub osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego (pkt 2). Zgodnie zaś z § 3 tego artykułu zaświadczenie powinno być wydane bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie siedmiu dni. Przepis art. 218 k.p.a. przewiduje, że w przypadkach, o których mowa w art. 217 § 2 pkt 2, organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Odmowa wydania zaświadczenia bądź zaświadczenia o treści żądanej przez osobę ubiegającą się o nie, stosownie do art. 219 k.p.a., następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Z cytowanych przepisów wynika, że postępowanie wszczęte wnioskiem o wydanie zaświadczenia cechuje się szczególną, uproszczoną procedurą. Ten szczególny charakter ujawnia się zwłaszcza w tym, że w ramach tego postępowania obowiązkiem organu, do którego skierowano wniosek inicjujący to postępowanie, jest dokonanie w pierwszej kolejności porównania treści żądania strony ze stanem wynikającym z prowadzonych przez niego ewidencji, rejestrów lub innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. W tym celu może prowadzić, przewidziane w § 2 art. 218 k.p.a., niezbędne postępowanie wyjaśniające, którego istota sprowadza się do badania okoliczności wynikających z posiadanych przez organ ewidencji, rejestrów i innych danych pod kątem możliwości urzędowego stwierdzenia znanych faktów lub stanu prawnego, w zakresie danych, które pozostają w dyspozycji organu mającego wydać zaświadczenie. Zaznaczyć należy, że przedmiot postępowania o wydanie zaświadczenia jest wąski i nie obejmuje kompetencji do orzekania przez organ w danej sprawie administracyjnej, to jest ustalania praw lub obowiązków administracyjnoprawnych podmiotów prawa, a sprowadza się wyłącznie do poświadczenia faktów lub stanów prawnych wynikających z dokumentów będących w dyspozycji organu. Organ może zatem zaświadczyć tylko o tym, co w bezpośredni sposób wynika z dokumentów pozostających w jego dyspozycji, które wiążą się z zakresem wykonywanych przez niego ustawowych kompetencji. W konsekwencji, postępowanie wszczęte wnioskiem o wydanie zaświadczenia może zakończyć się więc przez wydanie zaświadczenia dotyczącego stanu faktycznego lub stanu prawnego, którego potwierdzenia żąda osoba zainteresowana, lub przez odmowę wydania zaświadczenia, np. gdy organ jest niewłaściwy, gdy nie dysponuje danymi, gdy wnioskodawca nie ma interesu prawnego, gdy organ nie może spełnić żądania odnośnie do treści zaświadczenia, np. z powodu niepotwierdzenia się w toku postępowania wyjaśniającego istnienia stanu faktycznego lub prawnego, którego potwierdzenia żądała osoba ubiegająca się o zaświadczenie. Zatem, po złożeniu wniosku o wydanie zaświadczenia, strona powinna uzyskać albo zaświadczenie o żądanej treści, albo postanowienie odmawiające wydania zaświadczenia bądź postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia o żądanej treści. Podnieść również należy, że wniosek powinien być rozpoznany bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 7 dni. Termin na wydanie zaświadczenia lub jego odmowę, określony w art. 217 § 3 k.p.a., stanowi lex specialis w stosunku do terminów wskazanych w art. 35 § 3 k.p.a. co oznacza, że ogólne terminy na załatwienie sprawy przewidziane ustawą nie mogą być stosowne nawet odpowiednio (zob. wyrok NSA z 3 grudnia 2014 r., I OSK 2/14). Sąd uznał, że Marszałek Województwa nie wydał żądanego przez skarżącego zaświadczenia, jak i nie wydał, pomimo takiego obowiązku, postanowienia, o którym mowa w art. 219 k.p.a., zarówno w terminie wskazanym w art. 217 § 3 k.p.a., jak i do dnia rozpoznania sprawy przez Sąd - co czyni skargę na bezczynność organu uzasadnioną. W konsekwencji powyższego, stosownie do art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zobowiązał Marszałka Województwa do rozpoznania wniosku skarżącego z 4 października 2021 r. (pkt 1 wyroku). Sąd stwierdził w pkt 2. wyroku, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie sądów administracyjnych akcentuje się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Ponadto, wskazuje się, że w odniesieniu do przypadków bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ, rażące naruszenie prawa, jako kwalifikowana postać jego naruszenia, powinno być interpretowane ściśle. Kryterium pozwalającym na zakwalifikowanie bezczynności organu do naruszającej prawo w sposób rażący, jest oczywistość, drastyczność naruszenia prawa z jednoczesnym brakiem racjonalnego uzasadnienia (por. wyrok NSA z 26 maja 2020 r., II OSK 4016/19). Jednocześnie, oceniając charakter bezczynności czy przewlekłości nie można pominąć charakteru sprawy, jak i specyfiki trybu jej załatwienia (por. wyrok NSA z 18 marca 2015 r., I OSK 585/15). Sąd musi przy tym wziąć pod uwagę m.in. występujące ewentualnie w sprawie przyczyny "usprawiedliwiające" bezczynność czy przewlekłość organu (por. wyrok NSA z 24 kwietnia 2014 r., II FSK 3614/13). Podsumowując, rażącym naruszeniem prawa - w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. - jest stan, w którym bez żadnych wątpliwości i wahań, w kontekście okoliczności danej sprawy, można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. W przypadku przekroczenia przez organ ustawowego terminu załatwienia sprawy, o tym czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, nie decyduje tylko sam przedmiot sprawy, ale wszystkie okoliczności z tym związane, w tym także czas trwania bezczynności. W konsekwencji, bezczynność lub przewlekłość o charakterze rażącego naruszenia prawa ma miejsce wówczas, gdy w sposób jednoznaczny i znaczący doszło do przekroczenia terminów określonych przepisami prawa na dokonanie danej czynności, a zarazem nie zachodzą okoliczności ekskulpujące (por. wyrok NSA z 8 lipca 2015 r., I OSK 1514/14). Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Z treści odpowiedzi na skargę należy wnioskować, że brak załatwienia wniosku skarżącego w prawem przewidzianej formie nie wynikał ze złej woli organu, lecz błędnego przekonania, że sprawę załatwiono pismami informacyjnymi z 12 i 18 października 2021 r. i zawiadomieniem z [...] r. W konsekwencji nie ma podstaw do uznania, że stwierdzona bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa. Sąd nie stwierdził podstaw do przyznania na rzecz skarżącego sumy pieniężnej (pkt. 3 wyroku). Jak podkreśla się w orzecznictwie, środki wskazane w art. 149 § 2 p.p.s.a. są środkami dyscyplinująco-represyjnymi o charakterze dodatkowym, które powinny być stosowane z rozwagą, a więc w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy. Odnosić je należy do sytuacji, gdy oceniając całokształt działań organu, można dojść do przekonania, że działania te noszą znamiona celowego unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tej dodatkowej sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa. Przyznanie sumy pieniężnej stanowi dodatkowo swoistą rekompensatę dla strony skarżącej za dolegliwości i niedogodności, jakich doznała na skutek bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania (por. wyrok NSA z: 20 listopada 2020 r., II OSK 3455/19; 11 maja 2018 r., I OSK 2230/17). Wniosek o przyznanie sumy pieniężnej musi zatem zawierać uzasadnienie, w którym skarżący powinien nawiązać do straty, jaką poniósł na skutek bezczynności organu administracji. Aktywność sądu jest w takiej sytuacji uwarunkowana wskazaną argumentacją. Tymczasem w rozpoznawanej skardze brak jest stosownej argumentacji w tym zakresie. O kosztach postępowania, obejmujących wpis od skargi, Sąd orzekł w pkt. 4 wyroku, na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. W niniejszej sprawie Sąd orzekał w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło