II OSK 372/19

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2022-01-12

Skład orzekający: Grzegorz Czerwiński, Andrzej Jurkiewicz, Mirosław Gdesz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w postępowaniu o nakaz rozbiórki samowoli budowlanej, wzniesionej przed 1995 r., organ nadzoru budowlanego ma obowiązek badać, czy inwestor posiadał prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane?
Ratio decidendi
Tak, organ nadzoru budowlanego ma obowiązek badać, czy inwestor posiadał prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, nawet w przypadku samowoli budowlanej wzniesionej przed 1995 r. Brak takiego prawa stanowi ważną przyczynę uzasadniającą nakaz rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Interes społeczny i słuszny interes właścicieli nieruchomości wymaga, aby realizacja samowoli budowlanej nie stawiała sprawcy w sytuacji lepszej niż inwestora działającego zgodnie z prawem.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki napowietrznej linii energetycznej niskiego napięcia, uznanej za samowolę budowlaną wzniesioną w 1982 r. Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał rozbiórkę, uznając, że inwestor nie wykazał prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spółki, podzielając stanowisko organu. Spółka wniosła skargę kasacyjną, zarzucając m.in. naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego oraz rozstrzyganie sporu cywilnoprawnego przez organ administracji.
Rozstrzygnięcie
Prostuje oczywistą omyłkę w komparycji wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 września 2018 r. sygn. akt VII SA/Wa 44/18, w ten sposób, że w miejsce oznaczenia siedziby Spółki "w W." wpisuje "w L.", oraz oddala skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Grzegorz Czerwiński Sędziowie: sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz (spr.) sędzia del. WSA Mirosław Gdesz po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] S.A. z siedzibą w L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 września 2018 r. sygn. akt VII SA/Wa 44/18 w sprawie ze skargi [...] S.A. z siedzibą w L. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki 1. prostuje oczywistą omyłkę w komparycji wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 września 2018 r. sygn. akt VII SA/Wa 44/18, w ten sposób, że w miejsce oznaczenia siedziby Spółki "w W." wpisuje "w L.", 2. oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 25 września 2018 r. VII SA/Wa 44/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę [...] S.A. z siedzibą w L. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki. Wyrok ten został wydany w następującym stanie sprawy: Po raz kolejny rozpoznając sprawę (poprzednie decyzje zostały wyeliminowane z obrotu prawnego), decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2017 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w M. odmówił udzielenia [...] S.A. z siedzibą w L. pozwolenia na użytkowanie napowietrznej linii energetycznej niskiego napięcia przebiegającej pomiędzy słupami nr [...] przez teren działki oznaczonej nr ewid. [...] położonej w miejscowości [...], gm. [...]. Podstawę decyzji stanowił art. 42 ust. 3 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 290 ze zm.) oraz art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2016r., poz. 290 ze zm.). Na skutek odwołania, Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił zaskarżoną decyzję w całości i na podstawie art. 37 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. nakazał skarżącej Spółce rozbiórkę napowietrznej linii energetycznej niskiego napięcia przebiegającej pomiędzy słupami nr [...] przez teren działki oznaczonej nr ewid. [...]. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że w sprawie do likwidacji samowoli budowlanej znajduje zastosowanie ustawa Prawo budowlane z 1974 r., gdyż linia energetyczna niskiego napięcia przebiegająca pomiędzy słupami nr [...] powstała przed 1995 r. w warunkach samowoli budowlanej. Dalej, powołując się na wydany w sprawie wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 lipca 2016 r. VII SA/Wa 2096/15, organ przytoczył treść art. 37 ust. 1 i 2 ustawy Prawo budowane z 1974 r. i wskazał, że działka nr [...] znajduje się na terenie przeznaczonym pod przedmiotową zabudowę, wg miejscowego planu, oraz nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia i nie pogarsza niedopuszczalnie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Wyjaśnił również, że Sąd zobowiązał go do zbadania czy skarżąca Spółka dysponuje prawem do dysponowanie nieruchomością - działką nr [...] na cele budowlane. Zdaniem organu z materiału dowodowego nie wynika, by inwestor nabył prawo do dysponowania działką nr [...] na cele budowlane. Przedłożenie decyzji zatwierdzającej plan realizacyjny i uzgodnienie dokumentacji projektowej nie świadczą o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Skoro Spółka nie posiada tego prawa w stosunku do działki nr [...], to brak jest podstaw do legalizacji obiektu. Dlatego uchylono decyzję organu pierwszej instancji i orzeczono nakaz rozbiórki. Skargę na powyższą decyzję wniosła Spółka, zarzucając jej naruszenie szeregu przepisów: kodeksu postępowania administracyjnego - art. 7, art. 77 i art. 11 k.p.a., ustawy Prawo budowlane z 1974 r. - art. 37 ust. 2 w zw. z art. 103 ustawy Prawo budowlane z 1994 r., art. 156 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 4 ust. 2 ustawy Prawo energetyczne, art. 305 Kodeksu cywilnego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymują stanowisko zajęte w sprawie. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożona skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Podstawę oddalenia skargi stanowił art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwanej dalej "p.p.s.a.". W uzasadnieniu Sąd przypomniał, że zarówno Sąd jak i organ orzekali w sprawie niniejszej w warunkach związania ustaleniami i oceną prawną wyrażoną przez tutejszy Sąd w wyroku z dnia 27 lipca 2016 r. VII SA/Wa 2096/15 (art. 153 p.p.s.a.). Zasadnie i prawidłowo zatem, kierując się treścią uzasadnienia wskazanego orzeczenia, Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego rozstrzygając sprawę zastosował treść art. 37 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1974r., dokonując jednocześnie analizy tego przepisu pod kątem posiadania przez inwestora prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Zdaniem Sądu przesłanka naruszenia art. 37 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. jest spełniona wobec wzniesienia omawianej inwestycji w ramach samowoli budowlanej, na gruncie co do którego inwestor nie legitymował się prawem do dysponowania nim na cele budowlane, a który stanowił własność osoby trzeciej. Cytowany przepis umożliwia organowi orzeczenie przymusowej rozbiórki obiektu, jeżeli jest to uzasadnione innymi ważnymi przyczynami poza wymienionymi wyżej, uregulowanymi w ustępie 1 art. 37. W świetle powyższych rozważań, jak wskazał Sąd, zarzuty skargi uznano za niezasadne. Sąd nie zanegował stanowiska Spółki, że prawo własności w obowiązującym porządku prawnym doznaje szeregu ograniczeń np. w ramach przepisów przewidujących możliwość wywłaszczenia, regulujących kwestię zasiedzenia cudzej nieruchomości – art. 172 § 1 k.c. lub związanych z obciążeniem takiej nieruchomości stosowną służebnością – art. 292 k.c. Możliwe jest zatem, że potencjalnie skarżąca Spółka mogła uzyskać potwierdzenie faktu nabycia przez zasiedzenie służebności przesyłu energii elektrycznej za pośrednictwem urządzeń posadowionych na nieruchomości strony zgodnie z art. 3051 k.c. Jednakże zaznaczono, iż organ administracji nie jest władny do badania powyższego, jako przesłanki prowadzonego przez ten organ postępowania. Odpowiedni wniosek służy zainteresowanemu, jednakże podlega rozpoznaniu wyłącznie przed sądem powszechnym, podobnie jak ewentualny wniosek właściciela nieruchomości o jej wykup na podstawie art. 231 § 2 k.c. Nie podzielono również zarzutu niewykonalności zaskarżonej decyzji o której mowa w art.156 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 4 ust. 2 ustawy Prawo energetyczne. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła [...] S.A. z siedzibą w L., zarzucając zaskarżonemu wyrokowi: 1/ mające istotny wpływ na treść wydanego rozstrzygnięcia naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 37 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. w zw. z art. 103 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. poprzez jego niewłaściwą wykładnię, a w konsekwencji błędne zastosowanie i oddalenie skargi, w sytuacji gdy w sprawie zaistniały ważne przyczyny uzasadniające nakazanie rozbiórki; 2/ mające istotny wpływ na treść wydanego rozstrzygnięcia naruszenie przepisów postępowania: a) art. 1 k.p.a. poprzez oddalenie skargi na decyzję, która w istocie rozstrzyga spór cywilno-prawny zastrzeżony dla właściwości sądów powszechnych, b) art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. oraz art. 8 § 1 k.p.a. – poprzez wydanie zaskarżonego orzeczenia pomimo braku podjęcia przez Sąd pierwszej instancji (oraz organy obu instancji) wszelkich kroków mających na celu wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, a w szczególności pomimo zarzutów podniesionych przez skarżącą w skardze z dnia 8 grudnia 2017 r. tj. - nieuwzględnienia faktów związanych z długotrwałością posadowienia urządzeń elektroenergetycznych, a co za tym idzie możliwością uzyskania tytułu prawnego do gruntu na podstawie zasiedzenia służebności przesyłu - względnie służebności o treści odpowiadającej służebności przesyłu, - okoliczności, iż na skutek wprowadzenia do systemu prawnego przepisów kodeksu cywilnego dotyczących służebności przesyłu, a w szczególności art. 3052 § 1 k.c. ustawodawca dopuścił ograniczenie za odpowiednim wynagrodzeniem prawa własności między innymi ze względu na posadowienie urządzeń elektroenergetycznych, - błędne przyjęcie, iż w przedmiotowej sprawie istnieją ważne przyczyny o których mowa w art. 37 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., w sytuacji gdy właścicielowi gruntu oraz urządzeń elektroenergetycznych przysługują roszczenia cywilnoprawne zabezpieczające kwestie związane z posadowieniem urządzeń elektroenergetycznych na gruncie, - oddalenie skargi na decyzję, która w istocie rozstrzyga spór cywilno-prawny zastrzeżony dla właściwości sądów powszechnych, przy czym Sąd pierwszej instancji potwierdził w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, że organ administracji nie jest władny do badania służebności przesyłu; c) art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 4 ust. 2 ustawy Prawo energetyczne poprzez oddalenie skargi pomimo niewykonalności decyzji, co skutkuje kwalifikowaną wadą prawną – nieważnością decyzji organu odwoławczego. Mając na uwadze powyższe Spółka wniosła o: rozpoznanie niniejszej skargi kasacyjnej na rozprawie, uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania wg norm przepisanych. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II Izby Ogólnoadministracyjnej NSA z dnia 29 października 2021 r. skierowano sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, o czym strony zostały poinformowane. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy zauważyć, że sprawę niniejszą rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.), który pozwala przewodniczącemu zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Przechodząc do merytorycznego rozpoznania podniesionych we wniesionym środku odwoławczym zarzutów trzeba wyjaśnić, że stosownie do brzmienia art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której podstawy zostały ujęte w art. 183 § 2 p.p.s.a., jak też podstawy odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania przed sądem wojewódzkim (art. 189 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie nie występują te przesłanki, zatem Naczelny Sąd Administracyjny był związany zarzutami skargi kasacyjnej. Natomiast tak rozpoznawana skarga kasacyjna generalnie nie zasługiwała na uwzględnienie. Na wstępie należy podkreślić, iż wydając zaskarżony wyrok Sąd pierwszej instancji, co prawidłowo zauważono w jego motywach, orzekał w ramach związania w trybie art. 153 p.p.s.a. poprzednim wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 lipca 2016 r. VII SA/Wa 2096/15. Wyrokiem tym uchylono zaskarżoną decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2015 r. i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. z dnia [...] maja 2015 r. udzielającą [...] S.A. O/w W. pozwolenia na użytkowanie napowietrznej linii energetycznej niskiego napięcia między słupami nr [...] na działce nr [...] w [...] gm. [...]. Eliminując z obrotu prawnego ww. decyzje, WSA w Warszawie podniósł, iż: cytat "nie było kwestionowane w tej sprawie, że napowietrzna linia energetyczna niskiego napięcia przebiegająca przez działkę nr ew. [...], należącą do skarżącego, powstała samowolnie w 1982 r., jak i w konsekwencji to, że ze względu na datę powstania obiektu zastosowanie znajdowała ustawa Prawo budowlane z 1974r. Zgodnie bowiem z art. 103 ust. 2 obecnie obowiązującej ustawy, nie stosuje się art. 48 do samowolnie zrealizowanych obiektów budowlanych, których realizacja wymagała decyzji pozwolenia na budowę i których budowa została zakończona przed 1 stycznia 1995 r. Sporne pozostaje natomiast, czy na gruncie ustawy Prawo budowlane z 1974 r. organy nadzoru budowlanego, miały obowiązek badać w postępowaniu legalizacyjnym, czy inwestor posiadał prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane" - koniec cytatu. Rozstrzygając to zagadnienie Sąd pierwszej instancji w kontekście art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. wskazał, że postępowanie legalizacyjne winno uwzględniać art. 29 ust. 5 cyt. ustawy, zgodnie z którym pozwolenie na budowę może być wydane wyłącznie osobie, która wykaże prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W konsekwencji Sąd pierwszej instancji uznał, iż: cytat: "dokonując błędnej wykładni art. 37 ust. 1 i 2 organy naruszyły zatem przepisy prawa materialnego i naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Przyjęcie, że w postępowaniu legalizacyjnym prowadzonym w oparciu o powyższą regulację organ nadzoru nie ma uprawnień lub obowiązku do badania czy inwestor legitymuje się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, doprowadziło do błędnego zastosowania art. 42 Prawa budowlanego z 1974 r. poprzez udzielenie pozwolenia na użytkowanie obiektu, co do którego inwestor nie wykazał w/w prawa" - koniec cytatu. Przywołany wyżej wyrok nie został zaskarżony i będąc prawomocnym zobowiązywał organy nadzoru budowlanego przy ponownym jej rozpoznaniu do wyjaśnienia wyłącznie jednej kwestii, a więc czy inwestor realizując samowolnie sporną napowietrzną linię energetyczną posiadał prawo do dysponowania nieruchomością (działka nr [...] w [...], gm. [...]) na cele budowlane. Zebrany w następstwie tego wyroku w sprawie materiał dowodowy nie wskazuje, aby inwestor nabył prawo do dysponowania sporną działką na cele budowlane. Jak wskazały to organy fakt ten mógł być również przyczyną nieuzyskania stosownego pozwolenia na budowę. Zatem w ramach przedmiotowego postępowania legalizacyjnego z uwagi na brak dysponowania przez inwestora nieruchomością na cele budowlane zastosowano nakaz rozbiórki wynikający z art. 37 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., skoro jest to uzasadnione innymi ważnymi przyczynami poza wymienionymi w ust. 1. Stanowisko to w pełni zaakceptował Sąd pierwszej instancji, natomiast skarga kasacyjna zarzutami naruszenia prawa materialnego, jak i procesowego kwestionuje zaskarżony wyrok. Zarzuty te nie zasługują na uwzględnienie. Nie jest trafny zarzut naruszenia art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. oraz art. 8 § 1 k.p.a. – poprzez wydanie zaskarżonego orzeczenia pomimo braku podjęcia przez Sąd pierwszej instancji (oraz organy obu instancji) wszelkich kroków mających na celu wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, a w szczególności pomimo zarzutów podniesionych przez skarżącą w skardze z dnia 8 grudnia 2017 r. Przede wszystkim organy nadzoru budowlanego, w ramach związania poprzednim wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 27 lipca 2016 r. VII SA/Wa 2096/15 zobligowane były do poczynienia wskazanych w ww. wyroku ustaleń, a Sąd do skontrolowania ich poprawności. Takie ustalenia zostały niewątpliwie dokonane, a dotyczyły kwestii wskazanej przez Sąd administracyjny w poprzednim wyroku w zakresie prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Tym samym, wbrew stanowisku skarżącej Spółki, nie można skutecznie zarzucić Sądowi pierwszej instancji, iż wadliwie ocenił działania organów nadzoru budowlanego, które przecież w pełni podporządkowały się wyrokowi Sądu administracyjnego z dnia 27 lipca 2016 r. VII SA/Wa 2096/15. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej w tej sprawie decyzji, Sąd pierwszej instancji, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, prawidłowo zastosował konstrukcję prawną z art. 151 p.p.s.a. i oddalił wniesioną skargę, bowiem zakwestionowana decyzja o nakazie rozbiórki w ujawnionych okolicznościach tej sprawy odpowiadała prawu. Nie można bowiem skutecznie przyjąć, iż oceniając decyzję administracyjną organów nadzoru budowlanego o nakazie rozbiórki Sąd pierwszej instancji naruszył art. 1 k.p.a. Niezależnie od tego, iż Sąd pierwszej instancji nie stosuje przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, a wskazywane w skardze kasacyjnej przepisy k.p.a. nie zostały prawidłowo powiązane ze stosowanymi normami ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, to w żadnym wypadku nie można zarzucić Sądowi pierwszej instancji, że rozstrzygnął w tej sprawie spór cywilno-prawny. Przedmiotowa sprawa dotyczyła bowiem kwestii publicznoprawnej odnoszącej się przecież do nakazu rozbiórki. Wskazywanie w skardze kasacyjnej, iż w tej sprawie nie uwzględniono faktów związanych z długotrwałym posadowieniem urządzeń elektroenergetycznych, a co za tym idzie możliwości uzyskania tytułu prawnego do gruntu nie mogło być przedmiotem oceny zarówno organów nadzoru budowlanego jak i Sądu pierwszej instancji. Właśnie te kwestie cywilnoprawne, w tym również kwestia ewentualnego zasiedzenia spornego terenu, jak słusznie zauważono w motywach zaskarżonego wyroku, nie mogła być badane przez organ administracji. Czynienie więc z tego powodu zarzutu nie jest usprawiedliwione. Wbrew stanowisku skarżącej kasacyjnie Spółki nie można skutecznie zarzucić Sądowi pierwszej instancji błędnej wykładni art. 37 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. w związku z treścią art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 r. Sąd pierwszej instancji uznał, podzielając stanowisko organu administracji, że inwestor nie posiadał prawa własności, ani żadnego innego tytułu prawnego upoważniającego go do dysponowania działką na cele budowlane. Podkreślenia wymaga przy tym, że dokonana przez Sąd w zaskarżonym wyroku wykładnia art. 37 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. jest prawidłowa. Jednym z podstawowych wymogów prowadzenia robót budowlanych zgodnie z prawem jest posiadanie przez inwestora prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W ustawie Prawo budowlane z 1974 r. kwestię tę regulował art. 29 ust. 5, zgodnie z którym pozwolenie na budowę może być wydane wyłącznie jednostce organizacyjnej lub osobie, która wykaże prawo do dysponowania nieruchomością, z zastrzeżeniem art. 29a. To, czy inwestor posiada prawo do nieruchomości na cele budowlane powinno być przedmiotem badania nie tylko przez organy architektoniczno-budowlane w postępowaniu o pozwolenie na budowę, lecz również przez organy nadzoru budowlanego w postępowaniu zmierzającym do likwidacji samowoli budowlanej. Należy podzielić stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zamieszczone w wyroku z dnia 11 lutego 2014 r. II OSK 2192/12, zgodnie z którym ratio legis art. 37 ust. 1 i 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. zasadza się na tym, aby uniemożliwić sprawcom samowoli budowlanej ominięcie obowiązujących przepisów prawa materialnego, w tym także przepisów prawa cywilnego, regulujących stosunki własności. Interes społeczny i słuszny interes właścicieli nieruchomości wymaga, aby realizacja samowoli budowlanej nie stawiała sprawcy takiej samowoli w sytuacji lepszej, niż inwestora działającego zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. W wyroku tym podkreślono, że inną ważną przyczyną – w rozumieniu art. 37 ust. 2 omawianej ustawy – są nie tylko wartości chronione prawem jak zabytki czy też elementy przyrodnicze środowiska, bądź też normy obowiązujące w budownictwie, lecz także naruszenie taką samowolną budową podstawowego, chronionego przecież konstytucyjnie, prawa własności. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w uzasadnieniu wyroku z dnia 11 lutego 2014 r. II OSK 2192/12, który nie jest stanowiskiem odosobnionym w orzecznictwie (por. wyrok NSA: z dnia 10 lutego 2015r. II OSK 1828/13; z dnia 6 lipca 2017 r. II OKS 2764/15; z dnia 11 października 2017 r. II OSK 21/17; podobnie w wyroku NSA z dnia 17 stycznia 2018 r. II OSK 800/16). Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił zarzutu skargi kasacyjnej naruszenia art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 4 ust. 2 ustawy Prawo energetyczne poprzez oddalenie skargi pomimo niewykonalności decyzji, co skutkuje kwalifikowaną wadą prawną – nieważnością decyzji organu odwoławczego. O niewykonalności obowiązku nałożonego decyzją ostateczną można mówić, gdy niewykonalność jest następstwem przeszkód o charakterze nieusuwalnym. Trwała niewykonalność obowiązku zachodzi wówczas, gdy czynności składające się na treść tych obowiązków zawartych w decyzji są niewykonalne z przyczyn technicznych lub prawnych tkwiących w ich naturze. Natomiast trudności techniczne lub ekonomiczne, choćby bardzo poważne, w wyegzekwowaniu wykonania obowiązku nałożonego decyzją, jak również negatywne stanowiska jej adresatów lub innych osób i zainteresowanych utrzymaniem dotychczasowego stanu rzeczy, nie stanowią o niewykonalności obowiązku – patrz wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2017 r. II OSK 2057/15. Wskazywane w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku ewentualne trudności techniczne, które mogą towarzyszyć przy wykonywaniu zaskarżonej decyzji nie stanowią jednak o jej niewykonalności, a i w skardze kasacyjnej nie wskazano takich okoliczności, które pozwalałyby na przyjęcie takiej tezy prezentowanej we wniesionym środku odwoławczym. Tym samym przedstawione w skardze kasacyjnej zarzuty jako nieusprawiedliwione nie zasługiwały na uwzględnienie. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a, oddalił wniesioną skargę kasacyjną. Jednocześnie w myśl art. 156 § 1 p.p.s.a. sąd może z urzędu sprostować w wyroku niedokładności, błędy pisarskie albo rachunkowe lub inne oczywiste omyłki. Dodatkowo zgodnie z art. 156 § 3 cyt. ustawy, jeżeli sprawa toczy się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, Sąd ten może z urzędu sprostować wyrok pierwszej instancji. Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że w rubrum zaskarżonego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie omyłkowo wskazał miejsce siedziby skarżącej Spółki błędnie wpisując "w W." zamiast prawidłowej siedziby "w L.". Omyłkę tę należało potraktować jako oczywistą i wymagającą sprostowania we wskazanym powyżej trybie, gdyż w sprawie nie ulega wątpliwości, że siedziba skarżącej Spółki znajduje się właśnie w L. Z tych powodów orzeczono jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło