III OZ 267/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 18 stycznia 2022 r., sygn. akt III SAB/Łd 8/21 o odrzuceniu skargi K.K. na bezczynność Rektora [...] w przedmiocie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji o zaliczeniu semestru postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 18 stycznia 2022 r., sygn. akt III SAB/Łd 8/21, odrzucił skargę K.K. na bezczynność Rektora [...]i w przedmiocie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji o zaliczeniu semestru. W motywach rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji podał, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III z dnia 2 marca 2021 r. wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł, w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi. Skarżący w piśmie z dnia 15 marca 2021 r. wniósł o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Zarządzeniem z dnia 29 kwietnia 2021 r., wydanym w sprawie o sygn. akt III SPP/Łd 40/21 starszy referendarz sądowy pozostawił wniosek skarżącego bez rozpoznania z uwagi na nieuzupełnienie braku formalnego tego wniosku. Następnie wobec uprawomocnienia się zarządzenia z dnia 29 kwietnia 2021 r., sygn. akt III SPP/Łd 40/21, zarządzeniem z dnia 4 czerwca 2021 r. wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł, zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III WSA w Łodzi z dnia 2 marca 2021 r. Przesyłka zawierająca wezwanie do usunięcia braku fiskalnego skargi została doręczona skarżącemu w dniu 21 czerwca 2021 r. Pismem z dnia 16 czerwca 2021 r. skarżący osobiście wniósł o przywrócenie terminu do złożenia podpisanego formularza PPF, wskazując na ograniczenia w elektronicznym złożeniu formularza PPF. Strona wyjaśniła, że z uwagi na zły stan zdrowia nie mogła złożyć formularza w terminie. Do wniosku załączony został podpisany formularz PPF. Postanowieniem z dnia 21 lipca 2021 r., sygn. akt III SPP/Łd 40/21 WSA w Łodzi odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do złożenia formularza PPF. Następnie, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 19 października 2021 r., sygn. akt III OZ 841/21 uchylił zaskarżone postanowienie i odrzucił wniosek strony. W uzasadnieniu NSA wyjaśnił, że wniosek strony jest niedopuszczalny, bowiem uchybienie terminowi, o którego przywrócenie wnosi, nie powoduje dla skarżącego ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego. Jednocześnie NSA wskazał, że skarżący w rezultacie złożył kompletny wniosek o przyznanie prawa pomocy i wniosek ten powinien zostać rozpoznany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi. Następnie WSA w Łodzi wskazał, że zgodnie z treścią art. 230 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej P.p.s.a.), od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Pismami, o których mowa w § 1, są skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania (art. 230 § 2 P.p.s.a.). W przypadku nieuiszczenia opłaty sądowej przy wniesieniu pisma do sądu przewodniczący wzywa wnoszącego pismo do uiszczenia opłaty w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania. Natomiast skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd stosownie do treści art. 220 § 3 P.p.s.a. Z akt niniejszej sprawy wynika, że zarządzeniem z dnia 29 kwietnia 2021 r. starszy referendarz sądowy orzekł o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Odpis zarządzenia wraz z pouczeniem o przysługującym środku zaskarżenia doręczono stronie w dniu 19 maja 2021 r. Strona nie wniosła sprzeciwu od zarządzenia. Wobec powyższego WSA w Łodzi wezwał skarżącego do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 100 zł w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie zostało skutecznie doręczone skarżącemu w dniu 21 czerwca 2021 r. Oznacza to zatem, że siedmiodniowy termin do wykonania powyższego wezwania, rozpoczął swój bieg od dnia 22 czerwca 2021 r., a upływał z dniem 28 czerwca 2021 r. (poniedziałek). W zakreślonym terminie skarżący nie uzupełnił braków fiskalnych skargi, co obligowało Sąd do jej odrzucenia na podstawie art. 220 § 3 P.p.s.a. Jednocześnie Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że ponowne złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu do uiszczenia wpisu wystosowanym do strony po wydaniu prawomocnego postanowienia odmawiającego zwolnienia od kosztów, nie uchyla skutków tego prawomocnego rozstrzygnięcia i pozostaje bez wpływu na bieg terminu do uiszczenia wpisu sądowego. Kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy nie chroni strony przed skutkami niezastosowania się do treści ponownego wezwania do uiszczenia wpisu we wskazanym przez sąd terminie. Nieuiszczenie wpisu przez skarżącego w terminie wskazanym w wezwaniu sądu dokonanym po prawomocnym rozstrzygnięciu wniosku o przyznanie prawa pomocy, powoduje w konsekwencji, że skarga, jako nieopłacona podlega wówczas odrzuceniu. Na powyższe postanowienie skarżący złożył zażalenie, wnosząc o jego uchylenie, gdyż nie został rozpoznany wniosek z dnia 16 czerwca 2021 r. o przyznanie prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 199 P.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zgodnie zaś z art. 220 § 1 P.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. W razie bezskutecznego upływu terminu przewodniczący wydaje zarządzenie o pozostawieniu pisma bez rozpoznania. Inny rygor nieuiszczenia opłaty został przewidziany dla skargi, skargi kasacyjnej, zażalenia oraz skargi o wznowienie postępowania, które podlegają wpisowi sądowemu. Jak stanowi bowiem § 3 art. 220 P.p.s.a. skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skoro skarżący, pomimo prawidłowego wezwania do wykonania prawomocnego zarządzenia o wpisie od skargi nie uiścił tego wpisu, nie będąc przy tym zwolnionym od kosztów sądowych poprzez przyznanie prawa pomocy, to zasadnie Sąd pierwszej instancji odrzucił wniesioną skargę. Wskazać należy, że wniosek skarżącego z dnia 15 marca 2021 r. o przyznanie prawa pomocy został rozpoznany. Referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 29 kwietnia 2021 r., pozostawił ten wniosek bez rozpoznania. Zarządzenie to stało się prawomocne. Ponowny wniosek z dnia 16 czerwca 2021 r. o przyznanie prawa pomocy złożony w sytuacji, gdy Sąd wydał uprzednio prawomocne zarządzenie w tym przedmiocie, nie przerywa biegu terminu do uiszczenia wpisu. Odmienne procedowanie mogłoby bowiem doprowadzić do uniemożliwienia prowadzenia postępowania wskutek rozpoznawania kolejnych wniosków skarżącego o przyznanie prawa pomocy, a co za tym idzie - skutkować nieuzasadnionym wydłużeniem postępowania i trudnością w jego zakończeniu orzeczeniem rozstrzygającym sprawę co do istoty. Złożony przez skarżącego w dniu 16 czerwca 2021 r. kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy nie mógł zniweczyć konsekwencji prawnych płynących z faktu nieuiszczenia wpisu w terminie. Podkreślenia wymaga, że złożenie kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy jest w kwestii opłacenia skargi bezskuteczne i nie może sanować braku wykonania zarządzenia w przedmiocie wpisu. Ponadto wyjaśnić należy, że wezwanie z dnia 4 czerwca 2021 r. do wykonania zarządzenia z dnia 2 marca 2021 r. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi jest niezaskarżalne. Tego rodzaju zarządzenie ponownie wzywające do uiszczenia wpisu nie jest zarządzeniem w przedmiocie kosztów sądowych, lecz w istocie zarządzeniem wzywającym do wykonania prawomocnego zarządzenia (tak NSA w postanowieniu z dnia 29 września 2009 r. sygn. akt II OZ 783/09; por. także postanowienia NSA z dnia: 8 maja 2007 r. sygn. akt II OZ 375/07; 18 sierpnia 2009 r. sygn. akt II OZ 675/09; 29 września 2009 r. sygn. akt II OZ 797/09; 1 kwietnia 2010 r. sygn. akt I OZ 210/10). Zarządzenie z dnia 4 czerwca 2021 r. miało zatem charakter techniczny, wzywający do wykonania zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 2 marca 2021 r. w przedmiocie wezwania do uiszczenia wpisu od skargi w terminie 7 dni do dnia doręczania wezwania, które to zarządzenie w przedmiocie wpisu sądowego w pełni korzysta z przymiotu wykonalności. W tych warunkach złożenie w terminie do uiszczenia wpisu kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie mogło być uznane za przerywające bieg terminu do uiszczenia wpisu od skargi. W takim stanie prawidłowo Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał, że skarga podlega odrzuceniu. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.