IV SA/Po 751/21

WyrokWSA w Poznaniu2022-01-20

Skład orzekający: Maria Grzymisławska-Cybulska, Józef Maleszewski, Sebastian Michalski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy można zwolnić syna z odpłatności za pobyt ojca w Domu Pomocy Społecznej, jeśli syn doświadczył rażących zaniedbań i przemocy ze strony ojca w dzieciństwie, mimo braku prawomocnego orzeczenia sądowego w tej sprawie?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, uznając, że organy nie poczyniły kluczowych ustaleń faktycznych dotyczących zawinionych i powszechnie potępianych zachowań ojca wobec syna. Sąd podkreślił, że choć brak jest prawomocnego orzeczenia sądowego, to szczególne okoliczności sprawy, w tym zaniedbania instytucji państwowych w dzieciństwie skarżącego, wymagają weryfikacji i przeprowadzenia postępowania dowodowego w celu ustalenia, czy istnieją uzasadnione okoliczności do zwolnienia z odpłatności.
Stan faktyczny
Skarżący K. W. wniósł o zwolnienie z odpłatności za pobyt ojca w Domu Pomocy Społecznej, powołując się na rażące zaniedbania i przemoc ze strony ojca w dzieciństwie. Organy administracji odmówiły zwolnienia, uznając, że sytuacja finansowa skarżącego pozwala na ponoszenie opłat i brak jest prawomocnego orzeczenia sądowego potwierdzającego naganne zachowania ojca. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów ustawy o pomocy społecznej oraz k.p.a.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy O. i zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Grzymisławska-Cybulska (spr.) Sędzia WSA Józef Maleszewski Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi K. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z odpłatności za pobyt w Domu Pomocy Społecznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy O. z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego K. W. kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] czerwca 2021 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy O. z dnia [...] kwietnia 2021 r., [...] w przedmiocie odmowy K. W. zwolnienia z odpłatności za pobyt w Domu Pomocy Społecznej jego ojca Z. W. Powyższe rozstrzygnięcie wydano w następujących okolicznościach udokumentowanych w aktach sprawy. Wnioskiem z dnia [...] lutego 2021 r. K. W. (zwany dalej także "Wnioskodawcą" albo "Skarżącym") wniósł do Wójta Gminy O. (Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w O.) o zwolnienie z obowiązku ponoszenia opłaty za pobyt ojca, w osobie Z. W., w Domu Pomocy Społecznej. W dniu [...] marca 2021 r. przeprowadzono z K. W. wywiad środowiskowy, na podstawie którego ustalono, że wnosi on o zwolnienie z ponoszenia opłaty za pobyt swego ojca Z. W. w DPS K. z uwagi na rażące zaniedbania ojca względem niego (k.106 akt adm.). Pismem z dnia [...] marca 2021 r. pełnomocnik profesjonalny wnioskodawcy wniósł o przeprowadzenie dodatkowych dowodów - przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego i rozpytania podanych osób, a także zobowiązanie Komendy Miejskiej Policji w K. i Komisariatu Policji w O. do przedstawienia informacji na temat podejmowanych interwencji. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2021 r. postanowiono o odmowie przeprowadzenia wnioskowanych dowodów (k. 115 akt adm.). Decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r., nr [...], Wójt Gminy O. odmówił K. W. zwolnienia z odpłatności za pobyt ojca – Z. W., w Domu Pomocy Społecznej w K.. W motywach uzasadnienia Wójt wyjaśnił, że decyzją z dnia [...] listopada 2020 r., nr [...], ustalono dla K. W. jako syna opłatę za pobyt ojca Z. W. w Domu Pomocy Społecznej w K. w kwocie [...]zł miesięcznie. Powyższa decyzja została zaskarżona odwołaniem, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r., nr [...] utrzymało zaskarżoną decyzją w mocy. Ustalając miesięczny dochód K. W. z tytułu wynagrodzenia za pracę oraz biorąc pod uwagę jego stałe miesięczne wydatki, Wójt ustalił, że dochód K. W. jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej i § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2018 r., poz. 1358). Wskazując na treść art. 64 ustawy o pomocy społecznej, Wójt zauważył, że zwolnienie z ponoszenia kosztów pobytu w DPS, jest pewną formą pomocy udzielanej osobom, które spełniają przesłanki wymienione w art. 64 ustawy, ale również znajdują się w takiej sytuacji finansowej, że nie są w stanie ponieść kosztu pobytu w DPS przy wykorzystaniu własnych zasobów i możliwości. Decyzja w tym zakresie a charakter uznaniowy, a jej istota polega na tym, że organ administracji publicznej zachowuje w granicach wyznaczonych przez przepisy prawa oraz cel upoważnienia ustawowego swobodę w zakresie wyboru rodzaju podejmowanego rozstrzygnięcia. Zdaniem Wójta, sytuacja finansowa K. W. pozwalała na realizację ustawowego obowiązku ponoszenia odpłatności za pobyt jego ojca w Domu Pomocy Społecznej. Zdaniem organu zwolnienie nie powinno nastąpić, jeżeli pomimo zaistnienia wskazanych okoliczności, osoba jest w stanie płacić za pobyt w placówce, gdyż stosownie odmiennych zasad godzi w idee i cele pomocy społecznej. Odnosząc się do oświadczeń wnioskodawcy, że jego ojciec nadużywał alkoholu, czynił rażące zaniedbania obowiązków rodzicielskich, nie spędzał z nim czasu, nie wywiązywał się z obowiązku alimentacyjnego, znęcał się nad rodziną, Wójt zwrócił uwagę, że wnioskodawca nie przedłożył żadnej dokumentacji potwierdzającej ten stan rzeczy. Wskazano dodatkowo na treść art. 64a ustawy o pomocy społecznej, upatrując w nim podstawy prawnej możliwego zwolnienia z obowiązku ponoszenia opłat za pobyt członka rodziny w DPS ze względu na naganne więzi rodzinne w związku z istnieniem prawomocnego orzeczenia w przedmiocie pozbawienia władzy rodzicielskiej. Jak ustalił jednak organ I instancji, zebrane dowody nie wskazują, aby ojciec strony został pozbawiony władzy rodzicielskiej albo został skazany za przestępstwo z użyciem przemocy. Organy administracji publicznej nie zostały także uprawnione do oceny stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy pod kątem zasad współżycia społecznego, etyki czy moralności, a także do prowadzenia postępowania dowodowego w sprawach należących do kompetencji innych instytucji. Pismem z dnia [...] maja 2021 r. K. W., reprezentowany przez pełnomocnika profesjonalnego, wniósł odwołanie od powyższej decyzji Wójta z dnia [...] kwietnia 2021 r. Żądaniem odwołania objęto uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Wskazano na przesłankę z art. 64 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej i otwarty katalog "wystąpienia uzasadnionych okoliczności", a także wniesiono o rozpoznanie złożonych przez K. W. wniosków dowodowych, w tym w szczególności z osobowych źródeł dowodowych, ewentualnie, na wypadek uznania powyższego wniosku za zbyt daleko idący, o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez uwzględnienie złożonego wniosku o obniżenie obciążającej K. W. opłaty za pobyt Z. W. w Domu Pomocy Społecznej w całości lub przynajmniej 50%. Decyzją z dnia [...] czerwca 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Wójta Gminy O. z dnia [...] kwietnia 2021 r. Kolegium uznało, że w niniejszej sprawie odwołujący, przy uwzględnieniu uzyskiwanego dochodu, jest w stanie ponieść opłatę za pobyt ojca w DPS. Ustosunkowując się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, Kolegium podzieliło stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 07 grudnia 2018 r., sygn. akt I OSK 3509/18, zgodnie z którym art. 64 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej odnosi się przede wszystkim do sytuacji materialnej osoby zobowiązanej, a nie relacji pomiędzy członkami rodziny. Zawarte z kolei w art. 64a ustawy o pomocy społecznej zwolnienie z obowiązku ponoszenia opłat za pobyt członka rodziny w domu pomocy społecznej przewidziane w przypadku istnienia prawomocnego orzeczenia w przedmiocie pozbawienia władzy rodzicielskiej wyraźnie wskazuje na wolę ustawodawcy, że w zakresie więzi rodzinnych rozstrzygające znaczenie ma wyłącznie wyrok sądu powszechnego niwelujący więzi rodzinne. Nadto, zdaniem Kolegium nie można doprowadzać do sytuacji, w której obowiązki członków rodziny w zakresie pokrywania kosztów pobytu w domu pomocy społecznej jej członka byłyby w sposób zbyt swobodny i nieznajdujący uzasadnienia w wyjątkowych okolicznościach przerzucane na jednostki samorządu terytorialnego, powodując nadmierne obciążenie sektora finansów publicznych, a w konsekwencji całego społeczeństwa. Dodano, że w sytuacji negatywnego stosunku do ojca, nawet obiektywnie zasadnego, obowiązek ponoszenia opłat za jego pobyt w placówce pomocy społecznej, spoczywający na wnioskodawcy w dobrej kondycji finansowej, przechodziłby de facto na społeczeństwo. Takie rozwiązanie, zdaniem Kolegium godziłoby w idee i cele pomocy społecznej. Pismem z dnia [...] lipca 2021 r. K. W. reprezentowany przez pełnomocnika profesjonalnego, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2021 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję w przedmiocie odmowy zwolnienia z odpłatności za pobyt członka rodziny (ojca Z. W.) w Domu Pomocy Społecznej. 1. W skardze sformułowano zarzuty naruszenia art. 64 pkt 2 i 4 ustawy o pomocy społecznej poprzez ich błędną wykładnię i dowolną ocenę przesłanek uzasadniających zwolnienie z obowiązku płatności za pobyt w Domu Pomocy Społecznej za ojca Z. W., bez uwzględnienia zasad współżycia społecznego. Podniesiono tez zarzut naruszenia art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania administracyjnego w sposób, który nie budzi zaufania obywatela do organu, a także zaniechanie podjęcia czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i do załatwienia sprawy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej, podtrzymując stanowisko wyartykułowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Na wstępie należy zaznaczyć, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842, z późn. zm.), w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania ww. zarządzenia Przewodniczącego Wydziału. Przystępując do rozpoznania sprawy w tym trybie, Sąd miał na uwadze, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi - ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi - przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.; w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze, w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim określonym w skardze przedmiotem zaskarżenia oraz rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Podstawę prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. 2021, poz. 2268 – dalej jako: u.p.s.). Poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje, że K. W. urodził się w 1992 r. z matki Z. i ojca Z. W.. Kwestią bezsporną pozostaje, że matka Skarżącego zmarła [...] grudnia 2004 r. (kiedy Skarżący miał [...] lat), a przed śmiercią cierpiała na chorobę nowotworową. Bezsporne jest, że Z. W. w sporządzonym [...] lutego 2004 r. testamencie notarialnym (k.38 akt adm.) do spadku powołała swoje dzieci (§ 1) oraz wydziedziczyła swojego męża Z. W., jako przyczynę wskazując, że mąż postępuje wobec niej w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego i uporczywie nie dopełnia względem niej obowiązków rodzinnych. Z. W. oświadczyła w testamencie, że z powodu zerwania przez męża Z. W. więzi rodzinnej i uczuciowej nie może przebaczyć jego zachowania (§ 2). Poza sporem pozostaje, że Z. W. w kwietniu 1998 r. leczył się w Poradni Leczenia Uzależnień (k. 41 akt adm.), a w maju 2018 r. Prokurator Prokuratury Rejonowej w K. informował Miejską Komisję Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych w K., że do Sądu Rejonowego w K. skierowano wniosek o zobowiązanie osoby uzależnionej od alkoholu - Z. W. - do poddania się leczeniu odwykowemu w warunkach stacjonarnego zakładu leczenia odwykowego, oddanie go w okresie leczenia pod nadzór kuratora sądowego (k. 42 akt adm.). Poza sporem ponadto pozostaje, że choć Skarżący podnosi, że jego ojciec w sposób rażący zaniedbywał swoje obowiązki rodzicielskie względem niego i jego rodzeństwa, a nawet psychicznie znęcał się nad swoimi małoletnimi dziećmi, to nigdy nie zapadło orzeczenie sądu o pozbawieniu go władzy rodzicielskiej lub skazaniu za umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego popełnione na szkodę osoby Skarżącego lub jego rodzeństwa. Skarżący nie przebywał też w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka lub placówce opiekuńczo-wychowawczej, na podstawie orzeczenia sądu o ograniczeniu władzy rodzicielskiej. Istota sporu ogniskuje się wokół wystąpienia przesłanki "uzasadnionych okoliczności" zwolnienia K. W. z odpłatności za pobyt ojca - Z. W. - w Domu Pomocy Społecznej w K.. Na podstawie art. 64 pkt 2 u.p.s. osoby wnoszące opłatę lub obowiązane do wnoszenia opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej można zwolnić z tej opłaty częściowo lub całkowicie, na ich wniosek, po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego, w szczególności jeżeli występują uzasadnione okoliczności, zwłaszcza długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, śmierć członka rodziny, straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych. Rozpoznając badaną sprawę Sąd wziął pod uwagę pełen jej kontekst, a w szczególności fakt, że z wnioskiem o zwolnienie z odpłatności za pobyt rodzica w domu pomocy społecznej zwróciła się osoba, która - jak wynika z akt - w wieku [...] lat została całkowicie pozbawiona opieki rodziców. Mama Skarżącego zmarła kiedy miał on [...] lat, a jego Ojciec w tym samym czasie - jak wskazuje Skarżący - był alkoholikiem, który nie wywiązywał się ze swoich obowiązków rodzicielskich, a nawet stosował przemoc wobec swoich dzieci. Skarżący opisuje, że przed śmiercią jego mama chorowała, a po jej śmierci on i jego rodzeństwo (ur. 1990r. i 1993 r.) pozostali w istocie pozbawieni opieki osób dorosłych. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej Sąd wziął pod uwagę szczególne okoliczności, tej konkretnej sprawy. Dlatego jakkolwiek wątpliwości Sądu nie budzi, że przepis art. 64 pkt 2 u.p.s. odnosi się przede wszystkim do sytuacji materialnej osoby zobowiązanej, a nie relacji pomiędzy członkami rodzinnymi, to nie ulega również wątpliwości, że katalog wymieniony w tym przepisie przypadków nie ma charakteru zamkniętego (por. wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2018 r. sygn. I OSK 3509/18). Należało mieć na uwadze, że w przypadku tekstów prawnych nie chodzi o to, aby po prostu rozumieć tekst czy jakiś jego przepis (bez wysiłku czy z jakimś szczególnym wysiłkiem), ale o to by zrozumieć ten tekst (przepis) zgodnie z treścią nadaną mu przez prawodawcę (por. wyrok NSA z dnia 18 maja 2016 r. sygn. akt I OSK 2780/14, wyrok NSA z dnia 09 maja 2017 r. sygn. II FSK 978/15, a także A. Municzewski, Reguły interpretacyjne w działalności orzeczniczej Sądu Najwyższego, Szczecin 2004 s. 103-104, 151-152, 217, E. Smoktunowicz, Orzecznictwo Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego – kpa, Białystok 1994 s. 18-51; J.P. Tarno, Naczelny Sąd Administracyjny a wykładnia prawa administracyjnego, W-wa 1999 s. 52-53, M. Zieliński, Wykładnia prawa. Zasady, reguły, wskazówki, W. Pr. LexisNexis 2008 s. 57-64 [za:] wyrok NSA z dnia 12 października 2017 r. sygn. I OSK 829/17, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).Dlatego też dla ustalenia znaczenia tekstu prawnego konieczne jest przejście przez wszystkie fazy wykładni, w tym wykorzystanie wszystkich - wyróżnionych w nauce - reguł interpretacyjnych, tj. językowych, systemowych oraz funkcjonalnych. Mając na uwadze szczególe okoliczności badanej sprawy, nie sposób nie dostrzec, że sam ustawodawca choć nie uzależnił obowiązku ponoszenia opłat przez krewnych (wstępnych i zstępnych) od okoliczności subiektywnych (takich jak wzajemne stosunki w rodzinie), to jednak przyjął równocześnie, że zawinione zachowania są powszechnie potępiane w społeczeństwie i nie można zakładać, ażeby osoba doznająca krzywdy w każdym przypadku mimo to zobowiązana była do ponoszenia opłat za pobyt rodzica w domu pomocy społecznej (por. uchwała SN z 16 grudnia 1987 r., III CZP 91/86, M.P. z 1988 r. Nr 6, poz. 60). Wyjaśnić też trzeba, że sądy administracyjne kontrolują legalność działalności administracji publicznej, przy czym, co trzeba zaznaczyć, czynią to w ramach sprawowanego wymiaru sprawiedliwości (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 731 ze zm.). Sprawując wymiar sprawiedliwości i rozstrzygając sporne zagadnienia sądy uprawnione są do wyważenia racji stron procesu w ramach wykładni i stosowania relewantnych norm prawnych. Nie do pogodzenia z istotą wymiaru sprawiedliwości, w ocenie składu sprawę niniejszą rozpoznającego, byłoby przyjęcie interpretacji znajdujących w sprawie przepisów, w sposób, który prowadziłby w istocie do sytuacji, w której dorosłe dziecko alkoholika, pozbawione w dzieciństwie, po śmierci matki, pomocy osób dorosłych, w obliczu niewydolności instytucji państwowych, skazane na zamieszkiwanie ze stosującym przemoc ojcem alkoholikiem, jako osoba dorosła pozbawione zostało możliwości uzyskania zwolnienia od ponoszenia opłat za jego pobyt w domu pomocy społecznej z tej jednej tylko przyczyny, że nie dysponuje - orzeczeniem sądowym - potwierdzającym podnoszone przez nie okoliczności krzywd doświadczanych w dzieciństwie. Zaakcentować trzeba, że Sąd nie przesądza w niniejszym wyroku, czy w istocie ziściły się przesłanki zwolnienia Skarżącego z obowiązku ponoszenia opłat za pobyt jego ojca w domu pomocy społecznej. Nie ulega jednak wątpliwości, że Skarżący wskazuje na sytuację szczególną, której zaistnienie niewątpliwe wymaga weryfikacji. Jak wnioskować można na podstawie treści skargi, odwołania oraz złożonego wniosku inicjującego postępowanie w sprawie, Skarżący w wieku 12 lat po traumatycznym doświadczeniu jakim była śmierć matki pozbawiony został opieki osób dorosłych, a właściwe instytucje państwowe nie podołały ciążącym na nich obowiązkom (jeżeli troje dzieci po śmierci matki, pozostawało pod wyłączną opieką ojca alkoholika, który był zatrzymywany za prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości, a następnie był za ten czyn karany, a jednocześnie Policja podejmowała w miejscu zamieszkania rodziny liczne interwencje łączące się m.in. z pobytami Z. W. w izbie wytrzeźwień). Należy zauważyć, że w takiej sytuacji, jako zrozumiały jawi się brak jakichkolwiek orzeczeń sądowych, o których mowa w art. 64 pkt 5 i art. 64a u.p.s. W ocenie Sądu, badana sytuacja jest o tyle szczególna, że jeżeli rzeczywiście - podkreślić trzeba, że Sąd tej kwestii nie przesądza - właściwe instytucje państwowe (Policja, szkoła), nie podołały swoim obowiązkom, kiedy Skarżący był dzieckiem (powiadomienie pomocy społecznej, prokuratury, skierowanie stosownych wniosków do sądu), to nie sposób aktualnie z tego faktu wywodzić okoliczności dla Skarżącego niekorzystnych. Dlatego też w ocenie Sądu, zasadnie Skarżący domagał się przeprowadzenia dowodów, które pozwoliłyby obiektywnie ustalić, czy Z. W. z uwagi na swoje pobyty w izbie wytrzeźwień, zatrzymania przez Policję, uzależnienie od alkoholu w ogóle był w stanie wywiązywać się ze swoich obowiązków względem dzieci. Pominięcie tych ustaleń, w konkretnych okolicznościach tej badanej sprawy, stanowi naruszenie przepisów postępowania które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należy zaakcentować, że na podstawie art. 75 § 1 zd. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021, poz. 735- dalej jako: k.p.a.) jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Z kolei na podstawie art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Obowiązki organów w tym zakresie wynikają również z art.7 i art. 8 k.p.a. Z tej też przyczyny zasadnie Skarżący domagał się od organów przeprowadzenia postępowania dowodowego z danych Komendy Miejskiej Policji w K. oraz w Komisariatu w O. na temat ilości interwencji wobec Z. W. w latach 1992-2000 oraz notatek z podejmowanych interwencji. W konkretnych okolicznościach badanej sprawy poczynienie ustaleń w tym zakresie, było w ocenie Sądu celowe. Nie można bowiem wykluczyć, że instytucje państwowe zawiodły, i choć Skarżący pozbawiony po śmierci matki pomocy osoby dorosłej, musiał samodzielnie zmagać się z rzeczywistością, w której ojciec alkoholik stosował wobec niego przemoc, to nie z własnej winy nie jest w stanie tego wykazać, w sposób o którym mowa w art. 64 pkt 5 i art. 64a u.p.s. Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, że organy nie poczyniły kluczowych dla sprawy ustaleń faktycznych, na okoliczność wystąpienia zawinionych, powszechnie potępianych zachowań Z. W. względem Skarżącego, czym naruszyły art. 7, 8, art. 77 oraz art. 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec powyższego uznając skargę za zasadną Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą, o czym orzeczono w pkt 1 sentencji wyroku. Na podstawie art. 200 i art. 205 p.p.s.a. – w pkt 2 sentencji wyroku – orzeczono o zwrocie kosztów postępowania, na które składa się kwota [...]zł, obejmująca koszty zastępstwa procesowego oraz opłaty od pełnomocnictwa. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy przeprowadzą postępowanie dowodowe na okoliczność wystąpienia zawinionych, powszechnie potępianych zachowań Z. W. względem Skarżącego, a poczynione ustalenia faktyczne udokumentują w aktach sprawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło