II OZ 29/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Roman Ciąglewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. Ś. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 października 2021 r., sygn. akt VII SA/Wa 1502/21 o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi A. Ś. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia: oddalić zażalenie. Uzasadnienie. Pismem z dnia 25 czerwca 2021 r. A. Ś. (dalej: "skarżący") reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł skargę na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 28 lipca 2021 r. wezwano pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez nadesłanie pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu skarżącego przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi, nadesłania czterech egzemplarzy odpisów skargi poświadczonych za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanych oraz do uiszczenia uzupełniającego wpisu sądowego w kwocie 300 zł, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Odpis powyższego wezwania został uznany za skutecznie doręczony pełnomocnikowi skarżącego w trybie art. 73 P.p.s.a. (doręczenia zastępczego) 23 sierpnia 2021 r. (k. 51). Zatem termin na wykonanie wezwania upłynął w dniu 30 sierpnia 2021 r. Pismami z dnia 2 września 2021 r. skarżący zawiadomił o wypowiedzeniu pełnomocnictwa oraz wniósł o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Zarządzeniem z dnia 7 września 2021 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia braków formalnych wniosku z dnia 2 września 2021 r., w terminie 7 dni pod rygorem rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, poprzez nadesłanie czterech odpisów skargi, uiszczenie wpisu sądowego w kwocie 300 zł, wskazanie daty w której skarżący dowiedziała się o wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych i fiskalnych skargi i ustania przyczyny uchybienia terminu do uzupełnienia tych braków oraz przedstawienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do ich uzupełnienia. W odpowiedzi na powyższe wezwanie w piśmie z dnia 24 września 2021 r. skarżący uzupełnił braki wniosku oraz wskazał, że na podstawie otrzymanego w dniu 2 września 2021 r. dostępu do wglądu dokumentacji spraw w portalu akt sądowych - PASSA, po zapoznaniu się z nimi okazało się, że pełnomocnik nie podjął dwukrotnie awizowanego urzędowego pisma z Sądu, co jest rażącym działaniem na jego niekorzyść i mija się z celem złożonej przez niego skargi. Zaznaczył, że gdyby to on otrzymał zawiadomienie o uzupełnieniu braków formalnych i fiskalnych podjąłby niezwłocznie niezbędne kroki mające na celu ich uzupełnienie. Potwierdzeniem tego jest właśnie tak szybkie wystąpienie - w tym samym dniu - z wnioskiem o przywrócenie terminu. Postanowieniem z dnia 29 października 2021 r., sygn. akt VII SA/Wa 1502/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Sąd podkreślił, że kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Zatem o braku winy można mówić wyłącznie wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody, której strona nie mogła przezwyciężyć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Regulacja art. 86 § 1 P.p.s.a. nie określa, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu. Daje to sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne. Sąd wskazał, że w sprawach, w których stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik, kryterium braku winy w uchybieniu terminu należy oceniać z uwzględnieniem podwyższonego miernika staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego (zob. m.in. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2011 r., sygn. akt II GZ 439/10; z dnia 28 lipca 2016 r., sygn. akt II GZ 741/16, CBOSA). Pełnomocnik reprezentujący stronę ma obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością, jakby działał na własną rzecz. Przywrócenie terminu może więc mieć miejsce tylko wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której pełnomocnik nie mógł usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jest zatem dopuszczalne wyłącznie w przypadku zaistnienia obiektywnych, występujących bez jego woli i nieprzewidywalnych okoliczności, które mimo dołożenia wymaganej od niego staranności, udaremniły dokonanie czynności w terminie (por. postanowienie NSA z dnia 12 lutego 2015 r., I OZ 91/15, CBOSA). W niniejszej sprawie profesjonalny pełnomocnik, prawidłowo wezwany do uzupełnienia braków skargi, nie odebrał kierowanej do niego korespondencji z Sądu i nie uzupełnił w wyznaczonym terminie jej braków formalnych oraz nie uiścił wpisu sądowego od skargi. Sąd wskazał, że to na mocodawcy ciąży ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania reprezentującego go pełnomocnika. Ewentualne błędy i zaniechania po stronie pełnomocnika obciążają samą stronę, która ponosi odpowiedzialność za działania ustanowionego pełnomocnika, który powinien zadbać o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 stycznia 2020 r., sygn. akt I FSK 1783/17, CBOSA). W ocenie Sądu, skarżący nie wskazał na okoliczność, która w wystarczającym stopniu uzasadniałaby przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie i przywrócenie terminu na uzupełnienie braków formalnych złożonej skargi. W uzasadnieniu zażalenia podniósł, że od momentu złożenia skargi wielokrotnie próbował kontaktować się z pełnomocnikiem, zarówno telefonicznie, jak i mailowo, niestety bezskutecznie. Ostatni kontakt z pełnomocnikiem miał w dniu 9 lipca 2021 r. za pośrednictwem poczty elektronicznej. Bezskuteczne, późniejsze próby kontaktu skarżący próbował sobie tłumaczyć trwającymi wakacjami i związanym z prawdopodobną absencją urlopową natłokiem obowiązków. Zdaniem skarżącego, korespondencja nieodebrana przez pełnomocnika w świetle przepisów stała się fikcją doręczenia i niesie dla niego niezwykle niekorzystne skutki, w tym niedopełnienie złożenia wymaganych przez Sąd opłat i odpowiedzi, których brak powoduje odrzucenie wniesionej skargi. Wszystkie te działania uderzają nie w pełnomocnika, a w skarżącego i powodują, że podjęte działania okazały się bezsensowne, a poniesiony trud daremny i niezgodny z jego intencją. Biorąc te wszystkie fakty pod uwagę w dniu 2 września 2021 r. wypowiedział radcy prawnemu M. D. w trybie natychmiastowym pełnomocnictwo, o czym poinformował Sąd i wszystkie związane z tą sprawą instytucje przez platformę ePUAP w tym samym dniu, oraz wystąpił z wnioskiem do Sądu o przywrócenie terminu i umożliwienie mi uzupełnienia braków formalnych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na mocy art. 86 § 1 P.p.s.a., przywrócenie uchybionego terminu możliwe jest w sytuacji, gdy uchybienie to nie było przez stronę zawinione. Przywrócenie terminu może mieć miejsce tylko wtedy, gdy niedochowanie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Na stronie, która występuje z wnioskiem o przywrócenie terminu spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, o czym stanowi art. 87 § 2 P.p.s.a. Zaznaczyć należy, że kryterium braku winy, jako przesłanki możliwości przywrócenia terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiąże się z obowiązkiem dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu tej czynności. Strona winna przy tym wykazać, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. W niniejszej sprawie należy podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji, że skarżący nie uprawdopodobnił wystąpienia przesłanek pozwalających przyjąć brak winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Argumentacja Sądu pierwszej instancji w tym względzie jest również zasadna. Skarżący reprezentowany był przez profesjonalnego pełnomocnika – radcę prawnego. W orzecznictwie sądów administracyjnych została ugruntowana zasada, według której, strona ponosi wszelkie skutki działań pełnomocnika, także negatywne skutki uchybień lub czynności wadliwie dokonanych. Istotą pracy profesjonalnego pełnomocnika jest bowiem rzetelne dbanie o interesy mocodawcy, między innymi poprzez wypełnianie w terminie wszystkich wymogów proceduralnych umożliwiających stronie pełny udział w postępowaniu. Pełnomocnik, który godzi się reprezentować stronę, ma obowiązek działania w imieniu i na rzecz strony z równą starannością, jakby działał na własną rzecz, a strona ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się profesjonalnego pełnomocnika. Tak więc przedstawione we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności polegające na zaniedbaniu pełnomocnika, nie wyczerpują przesłanki uprawdopodobnienia braku winy zawartej w art. 87 § 2 P.p.s.a. Należy podkreślić, że ocena działań pełnomocnika jest wewnętrzną sprawą stosunku pełnomocnictwa łączącego skarżącego z jego pełnomocnikiem, nie jest zaś okolicznością obiektywną pozwalającą na przywrócenie terminu (por. postanowienie NSA z dnia 16 stycznia 2008 r., sygn. akt I OZ 1008/07; postanowienie NSA z 2 września 2014 r., sygn. akt II OZ 813/14, CBOSA, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 i art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.