III OSK 1480/21
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2022-03-24
Skład orzekający: Zbigniew Ślusarczyk, Przemysław Szustakiewicz, Mariusz Kotulski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sędzia, który brał udział w wydaniu wyroku WSA uchylającego decyzję administracyjną, jest wyłączony z mocy prawa od udziału w ponownym rozpoznaniu sprawy przez WSA, gdy organ administracji wydał kolejną decyzję o tej samej treści?Ratio decidendi
Sędzia nie jest wyłączony z mocy prawa na podstawie art. 18 § 1 pkt 6 p.p.s.a. od udziału w ponownym rozpoznaniu sprawy przez WSA, jeśli wcześniej brał udział w wydaniu wyroku uchylającego decyzję administracyjną, a organ wydał kolejną decyzję o tej samej treści. Przepis ten dotyczy wyłączenia sędziego w sprawach dotyczących skarg na decyzje lub postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, a nie w postępowaniu zwyczajnym. Ponadto, nawet jeśli sędzia zna materiał sprawy i jej problematykę prawną, nie powinno to stanowić podstawy do jego wyłączenia, a wręcz przeciwnie, powinien być wyznaczony do ponownego rozpoznania sprawy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej J. J. od wyroku WSA w Białymstoku, który oddalił jego skargę na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. o zwolnieniu z zajmowanego stanowiska. Skarżący zarzucił m.in. naruszenie przepisów postępowania przez udział w wydaniu wyroku sędziego, który wcześniej orzekał w tej samej sprawie, a także naruszenie przepisów materialnych i proceduralnych dotyczących uzasadnienia decyzji i zebrania materiału dowodowego. NSA oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 21 marca 2019 r. sygn. akt II SA/Bk 758/18 w sprawie ze skargi J. J. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z zajmowanego stanowiska oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z 21 marca 2019 r. sygn. akt II SA/Bk 758/18, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) zwanej dalej "p.p.s.a." oddalił skargę J. J. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. z [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z zajmowanego stanowiska.
W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Rozstrzygnięcie w przedmiocie odwołania z zajmowanego stanowiska jest podejmowane na podstawie art. 32 ust. 1 i art. 37a pkt 1 ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2017 r., poz. 2067 ze zm.), zwanej dalej "ustawą" i ma charakter uznaniowy. Sądowa kontrola tego typu decyzji jest ograniczona, nie obejmując celowości podjęcia rozstrzygnięcia określonej treści. Ponadto Sąd wskazał, że stosunek służbowy policjantów, jako funkcjonariuszy służb mundurowych, charakteryzuje się znaczną dyspozycyjnością i zdyscyplinowaniem. Przełożonym funkcjonariuszy przyznano uprawnienie do kształtowania polityki kadrowej, tak aby optymalnie wykorzystać posiadane zasoby ludzkie w celu realizacji ustawowych zadań Policji.
Sąd pierwszej instancji uznał, że powodem podjęcia zaskarżonej decyzji była utrata przez przełożonego zaufania do skarżącego oraz uznanie, że nie jest on w stanie podołać obowiązkom wynikającym z charakteru zajmowanego przez niego stanowiska. Podstawą powyższego było ustalenie, że mieszkanie stanowiące własność skarżącego było wynajmowane przestępcy, który był wielokrotnie zatrzymywany przez policjantów i był znany skarżącemu. Nie jest zatem prawdą, że podstawę wydania decyzji stanowił anonim, a wyłącznie wskazane w nim okoliczności. Jednocześnie zdaniem Sądu Wojewódzkiego zaskarżony rozkaz personalny i rozkaz go poprzedzający zawierają prawidłowe uzasadnienie w zakresie zmiany stanowiska w odniesieniu do wcześniejszego stanowiska co do tego, czy skarżący ma być zastępcą naczelnika Wydziału [...], czy też nie.
Skargę kasacyjną złożył J. J., zaskarżając powyższy wyrok w całości. Zarzucił naruszenie prawa materialnego, mogące mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj.:
I. art. 37a pkt. 1 ustawy o Policji przez uznanie przez WSA prawidłowości jego zastosowania przez organ i odwołania skarżącego ze stanowiska zastępcy naczelnika Wydziału [...] KMP w Ł. i przeniesienia go do dyspozycji, w sytuacji kiedy organ w zaskarżonej decyzji nie wskazał żadnych obiektywnych, rzeczywistych i logicznych powodów podjęcia takiego rozstrzygnięcia za taką bowiem przyczynę nie może być uznana obawa przed przekazaniem informacji wynikających z anonimów do mediów i hipotetycznymi trudnościami organu w wyjaśnieniu zaistniałej sytuacji.
Ponadto J. J. zarzucił naruszenie prawa procesowego, mogące mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj.:
II. 1. art. 183 § 2 pkt 4 w zw. z art. 18 § 1 pkt 6 p.p.s.a. przez wydanie zaskarżonego wyroku przez sędziego NSA Grażynę Gryglaszewską, która brała również udział w wydaniu wcześniejszego wyroku WSA z 6 lutego 2018 r., II SA/Bk 830/17, w tej samej sprawie, przez ten sam Sąd i w stosunku do tych samych stron, podczas gdy sędzia, który brał uprzednio udział w wyrokowaniu w tej samej sprawie jest wyłączony z udziału w niej na mocy art. 18 § 1 pkt 6 p.p.s.a., a zatem zachodzi nieważność postępowania,
2. art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 par. 1, art. 75 § 1 i 80 k.p.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a. przez nieuwzględnienie przez WSA skargi na zaskarżony rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji mimo naruszenia przez ten organ wskazanych powyżej przepisów postępowania przez niezebranie i nierozpatrzenie, w sposób wszechstronny, rzetelny i logiczny z uwzględnieniem chronologii zdarzeń, całego materiału dowodowego istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy w tym, pominięcie:
- faktu wyjaśnienia przez organ w ramach postępowania prowadzonego przez jednostkę kontroli, w wyniku złożonego anonimu z 6 grudnia 2016 r., wszystkich kwestii związanych z wyłącznym dysponowaniem przez siostrę skarżącego mieszkaniem należącym do skarżącego położonym w Ł. przy ul. [...] - w tym zawarcia przez nią, bez wiedzy skarżącego, umowy najmu, a także innych faktów podniesionych w anonimie,
- niezwłocznego rozwiązania przez skarżącego za pośrednictwem siostry przedmiotowej umowy najmu po powzięciu informacji, że najemcą jest osoba pozostająca w zainteresowaniu Policji, w terminie ustalonym z Komendantem KMP w Ł. z uwagi na zaplanowane czynności procesowe,
- uzgodnienia z Komendantem KMP w Ł., po powzięciu przez skarżącego informacji, że w przedmiotowym lokalu przed jego opuszczeniem przez osobę poszukiwaną zostaną przeprowadzone czynności procesowe celem ujęcia przestępcy przez Policję, co zakończyło się sukcesem [...] lutego 2017 r. i następnie stało się podstawą do awansowania skarżącego [...] marca 2017 r. na stanowisko zastępcy naczelnika Wydziału [...] KMP w Ł.,
- faktu, że okoliczności wynikające z pierwszego anonimu, co wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, zostały wyjaśnione przed dniem mianowania skarżącego na stanowisko zastępcy naczelnika Wydziału [...] KMP Ł. i tym samym, niewykazanie przez organ jakie to rzeczywiście okoliczności spowodowały, że Komendant Miejski Policji w Ł., po otrzymaniu drugiego anonimu powtarzającego, jak wskazuje sam organ pierwszej instancji, jedynie fakty i zarzuty zawarte w pierwszym anonimie, utracił zaufanie do skarżącego i uznał, że on "nie rokuje pozytywnie na sprawowanie właściwego nadzoru nad podległymi funkcjonariuszami w zakresie rozpoznawania przez nich środowiska przestępczego (...)" skoro już po odwołaniu ze stanowiska nadal otrzymywał wyróżnienia (rozkaz personalny nr [...] z [...] marca 2018 r. - przyznanie nagrody motywacyjnej),
- faktów przytoczonych przez skarżącego w odwołaniu z 6 sierpnia 2018 r. co do nasilenia się, w KMP w Ł., po skutecznym odwołaniu skarżącego ze stanowiska w wyniku anonimów, zjawiska pisania anonimów obciążających doświadczonych oficerów Policji, mających na celu ich wyeliminowanie ze służby, czemu nie zaprzeczył organ w zaskarżonej decyzji, a na co wskazuje przywołany przez skarżącego protokół z telekonferencji Komendantów z [...] lutego 2018 r.,
- co w konsekwencji spowodowało błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy skutkujące wadliwą subsumcją przepisów, co mogło mieć bezpośredni wpływ na rozstrzygnięcie podjęte w sprawie.
3. art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 15 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. i art. 153 p.p.s.a. przez nieuwzględnienie przez WSA skargi na zaskarżony rozkaz personalny KWP mimo naruszenia przez ten organ wskazanych powyżej przepisów postępowania tj. nieodniesienia się przez organy pierwszej i drugiej instancji do zarzutów i twierdzeń skarżącego dotyczących podjęcia przez niego współdziałania z Komendantem KMP w Ł. w celu ujęcia osoby - poszukiwanej, wynajmującej u J. J. mieszkanie, co zakończyło się sukcesem [...] lutego 2017 r. i co stało się między innymi podstawą do mianowania skarżącego przez Komendanta KMP w Ł. rozkazem personalnym nr [...] z [...] marca 2017 r. na stanowisko zastępcy naczelnika w Wydziale [...] KMP w Ł., mimo iż organ związany był w tym zakresie ocena prawną i wskazaniami zawartymi przez WSA w Białymstoku z 6 lutego 2018 r. w sprawie sygn. akt II SA/Bk 830/17,
4. art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. przez nieuwzględnienie przez WSA skargi na zaskarżony rozkaz personalny KWP mimo naruszenia przez ten organ przepisu art. 107 § 3 k.p.a. przez sporządzenie uzasadnienia rozkazu personalnego, mimo jego obszerności, w sposób ogólnikowy i lakoniczny, nieodpowiadający kryteriom wskazanego przepisu, w szczególności, bez odniesienia się:
- a właściwie całkowite pominięcie faktu, że mieszkanie, będące własnością skarżącego, posłużyło do ujęcia osoby poszukiwanej przez Policję, co było wynikiem wcześniejszych ustaleń z Komendantem KMP w Ł. i stało się podstawą późniejszego awansowania skarżącego, którego to uwzględnienie, w kontekście rozpatrywanej sprawy, zalecił WSA w wyroku z 6 lutego 2018 r. sygn. akt II SA/Bk 830/17,
- do podniesionych przez skarżącego w odwołaniu wyjaśnień dotyczących przyczyn braku wiedzy, że osoba poszukiwana wynajmuje jego mieszkanie,
- bez wskazania i omówienia jakie konkretne przyczyny, zadecydowały, iż mimo faktycznie powtórzenia, co potwierdza sam organ w uzasadnieniu decyzji, w drugim z anonimów tych samych zarzutów i twierdzeń pod adresem skarżącego, co w pierwszym anonimie, które to zostały wyjaśnione przez służbę wewnętrzną i nie stanowiły przeszkody do późniejszego awansowania skarżącego, otrzymaniu drugiego z anonimów o tej samej treści, zdecydował się zmienić swoją dotychczasową decyzję i odwołać skarżącego z zajmowanego stanowiska, albowiem za takie uzasadnienie nie można uznać hipotetycznych rozważań organu, że gdyby treść anonimu wypłynęła do mediów trudno byłoby się organowi wytłumaczyć, a to z kolei godziłoby w dobre imię Policji.
5. art. 141 § 4 p.p.s.a. przez:
- bezkrytyczne przyjęcie przez WSA ustalonego przez organ, z naruszeniem przepisów postępowania stanu faktycznego sprawy, w tym z pominięciem faktu dokonania ustaleń skarżącego z Komendantem KMP w Ł. co do wyznaczenia dogodnego terminu wypowiedzenia umowy najmu z poszukiwanym oraz jego ujęcia w wynajmowanym lokalu w kontekście oceny lekkomyślności skarżącego i braku rzekomo jego woli w jak najszybszym wyjaśnieniu zaistniałej sytuacji,
- dokonanie nietrafnej interpretacji wskazań dla organu udzielonych przez WSA w Białymstoku w wyroku z 6 lutego 2018 r. wydanym w sprawie sygn. akt II SA/Bk 830/17 przez przyjęcie, że organ nie miał obowiązku wydając kolejny rozkaz personalny odniesienia się do zdarzenia ujęcia sprawcy w mieszkaniu skarżącego i dokonania oceny jego wpływu na jego sytuacje służbową, w kontekście objęcia stanowiska zastępcy naczelnika Wydziału [...].
W oparciu o tak sformułowane zarzuty J. J. wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i rozstrzygnięcie co do istoty sprawy, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał zaskarżone orzeczenie. Ponadto wniósł o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kasacyjnie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zarządzeniem z 29 października 2021 r. Przewodnicząca Wydziału zwróciła się do stron postępowania o udzielenie informacji, czy wyrażają zgodę na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.
Pismem z 9 listopada 2021 r. J. J. wniósł o przeprowadzenie rozprawy w trybie zdalnym.
Pismem z 16 listopada 2021 r. Komendant Wojewódzki Policji w B. wyraził zgodę na rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.
Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału III Izby Ogólnoadministracyjnej NSA z 13 listopada 2021 r. w związku z brakiem zgody wszystkich stron na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15 zzs4 ust. 1 i 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842) sprawa została skierowana na posiedzenie niejawne z uwagi na to, że przeprowadzenie rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku nie jest możliwe. Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 15zzs4 ust. 1 - 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.), w brzmieniu nadanym przez art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r., poz. 1090). Zgodnie z ww. regulacją "[w] okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich Naczelny Sąd Administracyjny nie jest związany żądaniem strony o przeprowadzenie rozprawy (...)", w okresie tym "wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu". Stosownie do ustępu 3 ww. artykułu "[p]rzewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku". W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznanie sprawy było konieczne z uwagi na długość toczącego się postępowania sądowego. Nadto ze względów technicznych nie jest możliwe we wszystkich sprawach, w których nie zrzeczono się rozprawy, przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. W tej szczególnej sytuacji rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym było w ocenie NSA rozsądnym kompromisem pomiędzy prawem stron do jawnego rozpoznania sprawy, a prawem do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 45 Konstytucji RP) oraz zasadą proporcjonalności, z której wynika możliwość ograniczenia konstytucyjnych praw z uwagi na konieczność ochrony zdrowia. Strony uprzedzono o takim trybie rozpoznania sprawy i umożliwiono im zajęcie ostatecznego stanowiska w sprawie pisemnie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych.
W pierwszej kolejności należy odnieść się do najdalej idącego zarzutu nieważności postępowania przed sądem pierwszej instancji, ponieważ zdaniem skarżącego kasacyjnie w rozpoznaniu sprawy brał udział sędzia wyłączony z mocy ustawy (art. 183 § 2 pkt. 4 p.p.s.a.). Nie budzi wątpliwości, że sędzia Grażyna Gryglaszewska orzekała w składzie wydającym wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 6 lutego 2018 r sygn. akt II SA/Bk 830/17, którym to uchylono poprzedni rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. z [...] września 2017 r. w przedmiocie zwolnienia J. J. z zajmowanego stanowiska a także w składzie sądu wydającym wyrok zaskarżony w niniejszej sprawie. Zdaniem skarżącego sędzia Grażyna Gryglaszewska na podstawie art. 18 § 1 pkt 6 p.p.s.a. była wyłączona z mocy ustawy od rozpoznania sprawy z jego skargi na ponownie wydaną decyzję w przedmiocie zwolnienia go z zajmowanego stanowiska. Zarzut ten jest niezasadny.
Stosownie do treści art. 18 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z przepisu tego nie sposób wywieść, że sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach dotyczących skarg na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie. Przepis ten był przedmiotem oceny pod względem jego zgodności z przepisami Konstytucji RP przez Trybunał Konstytucyjny, który wyrokiem z 14 października 2008 r., sygn. akt SK 6/07 (Dz. U. z 2008, Nr 190, poz. 1171) stwierdził, że art. 18 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w zakresie, w jakim pomija jako podstawę wyłączenia sędziego od udziału w orzekaniu w postępowaniu sądowym toczącym się po wznowieniu postępowania administracyjnego, jego wcześniejszy udział w orzekaniu w sprawie dotyczącej decyzji wydanej we wznawianym postępowaniu administracyjnym, jest niezgodny z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Ze stanowiska Trybunału wynika, że zarzucana niezgodność owego przepisu z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP dotyczy tylko udziału sędziego w rozpoznaniu skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie. Brak było zatem podstaw do wyłączenia sędziego Grażyny Gryglaszewskiej od rozpoznania sprawy. Bowiem sam udział sędziego w rozpoznaniu sprawy ze skargi na decyzję wydaną ponownie w postępowaniu zwyczajnym nie podważa bezstronności tego sędziego. Takie stanowisko jest obecnie powszechnie przyjmowane w praktyce sądowoadministracyjnej.
Odnosząc się do argumentacji zawartej w skardze kasacyjnej wskazać trzeba, że w związku z powyższym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego ustawą z 23 października 2009 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 1736) do art. 18 § 1 p.p.s.a. dodano pkt 6a, który przewidywał wyłączenie sędziego w sprawach dotyczących skargi na decyzje lub postanowienia, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie. Znowelizowany przepis nie ograniczał więc rozważanej podstawy wyłączenia sędziego do sytuacji określonej w powołanym wyroku TK z 14 października 2008 r., SK 6/07, gdyż dość wyraźnie rozszerzył jej zakres. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 20 kwietnia 2010 r., sygn. akt II OSK 699/09, stwierdził, że "dodana podstawa wyłączenia sędziego nie ma nic wspólnego z przypadkiem rozstrzygniętym przez Trybunał Konstytucyjny". Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego: "Nowy przepis jest całkowicie nieracjonalny, powinno bowiem być oczywiste, że sędzia biorący uprzednio udział w wydaniu wyroku, czyli sędzia znający materiał sprawy oraz jej problematykę prawną i najlepiej przygotowany do kontroli wykonania przez organ ocen prawnych i wskazań (art. 153 p.p.s.a.), nie tylko nie powinien podlegać wyłączeniu, ale przeciwnie, wręcz powinien zostać wyznaczony do jej ponownego rozpoznania" (szerzej W. Kręcisz, W. Taras, Glosa do wyroku NSA z 20.04.2010 r., II OSK 699/09, ZNSA 2011/6, s. 180 i n.). Następnie Nowela z 9 kwietnia 2015 r. (art. 1 pkt 4 ustawy z 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2015 r. poz. 658) zmieniła dotychczasową treść art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a. w celu pełnego dostosowania wyjaśnianego przepisu do powołanego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Stosownie do art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a. w brzmieniu ustalonym powołaną nowelą, sędzia podlega wyłączeniu w sprawach dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia, wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie. Należy przyjąć, że zwrot "w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym", użyty w komentowanym przepisie, ma szeroki zakres i obejmuje decyzje lub postanowienia wydane w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznych, stwierdzenia ich nieważności lub wznowienia postępowania, a także rozstrzygnięcia nadzwyczajne uregulowane w ustawach szczególnych ale nie dotyczy decyzji lub postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym. Zatem przytoczone w skardze kasacyjnej orzecznictwo na poparcie stanowiska skarżącego nie jest miarodajne, bowiem nie uwzględnia zmienionego stanu prawnego. Końcowo, w odniesieniu do omawianego zarzutu należy zauważyć, że skarżący zarzuca sędziemu brak bezstronności jedynie z powodu udziału w ponownym rozpoznawaniu jego sprawy. Pomija jednak to, że poprzednim wyrokiem Sąd, w którego składzie była ta sędzia, uwzględnił jego skargę, dlatego sprawa była przedmiotem ponownego rozpatrzenia.
Przechodząc do oceny zarzutów naruszenia przepisów postępowania, stwierdzić należy, że nie jest trafny zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a. Nie budzi wątpliwości, że stosownie do treści tego przepisu, organy i Sąd były związane oceną prawną i wskazaniami zawartymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 6 lutego 2018 r. sygn. akt II SA/Bk 830/17. Skarżący zarzuca natomiast, że Sąd niezasadnie uznał, że organy zastosowały się do tych wskazań. Wojewódzki Sad Administracyjny w Białymstoku we wskazanym wyroku uchylając rozkazy personalne organów obu instancji stwierdził naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 75, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., polegające na niewyjaśnieniu stanu faktycznego. Zdaniem tego Sądu ustalony w obu rozkazach stan faktyczny był niepełny i nie odzwierciedlał przebiegu zdarzeń, które legły u podstaw wydanych rozkazów. W uzasadnieniach obu decyzji była mowa o ciągu zdarzeń zaczynających się od pierwszego anonimu i od razu przeskoku do rozkazu personalnego z [...] kwietnia 2017 r. dotyczącego zwolnienia skarżącego z zajmowanego stanowiska. Zarzucił, że organy nie przeanalizowały jakie było podłoże tego anonimu, ani co się wydarzyło pomiędzy wpłynięciem anonimu a wydaniem rozkazu o zwolnieniu skarżącego z [...] kwietnia 2017 r. Tymczasem po wpłynięciu anonimu zostały wszczęte czynności wyjaśniające, w trakcie których skarżący podjął współdziałanie z Komendantem w celu ujęcia osoby wynajmującej u niego mieszkanie, co zakończyło się sukcesem w dniu [...] lutego 2017 r. Według skarżącego powyższe działania dały podstawę do awansowania go rozkazem personalnym z [...] marca 2017 r. na stanowisko zastępcy naczelnika w Wydziale [...]. I to z tego stanowiska skarżący został odwołany rozkazem personalnym z [...] kwietnia 2017 r. Sąd zarzucił, że organy nie tylko pominęły w swoich decyzjach powyższe kwestie, czym całkowicie zmieniły obraz przebiegu zdarzeń, ale też nie chciały się do niej odnieść pomimo zarzutów w tym względzie stawianych przez skarżącego w odwołaniu oraz w skardze. Sąd stwierdził, że ma rację skarżący, iż skoro został on awansowany na przedmiotowe stanowisko już po przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym dotyczącym epizodu związanego z wynajmowaniem lokalu osobie poszukiwanej przez Policję, to przynajmniej zasługuje na wyjaśnienie przyczyn, które zmieniły następnie tak radykalnie ocenę przez organy całego zdarzenia i doprowadziły w efekcie do zwolnienia go z zajmowanego stanowiska. Zdaniem Sądu niezależnie od tego, czy awansowanie skarżącego [...] marca 2017 r. było pochodną uznania jego zasług i kompetencji, czy też było pomyłką albo miało inny jawny lub ukryty cel, organy nie mogły udawać, że zdarzenie takie nie miało miejsca.
W skardze kasacyjnej zarzucono, że organ ponownie nie uwzględnił, zdarzeń związanych z wykonywaniem czynności związanych z wynajmowaniem mieszkania przez siostrę skarżącego i z późniejszym, uzgodnionym z Komendantem KMP w Ł. wypowiedzeniem umowy najmu mieszkania oraz związanym z tym zatrzymaniem przestępcy w mieszkaniu skarżącego. Należy zatem stwierdzić, że rzeczywiście organy Policji rozpoznając ponownie sprawę w zasadzie nie odniosły się do tych kwestii. Jednak zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy. Z uzasadnienia stanowiska organów wynika bowiem, że skarżącemu zarzucono naruszenie zasad etyki zawodowej wynikające z lekkomyślności i niedbalstwa, przejawiające się brakiem zainteresowania się przez skarżącego będącego policjantem, swoją własnością, w kontekście tego komu jego siostra wynajmuje jego mieszkanie. Późniejsze działania skarżącego, będące skutkiem rozmowy ze swoim przełożonym Komendantem KMP w Ł. z [...] stycznia 2017 r. wypowiedzenie umowy najmu i zatrzymanie K. G. w mieszkaniu skarżącego, nie stanowi okoliczności ekskulpującej go od zarzutu wynajęcia mieszkania tej osobie. Należy bowiem przypomnieć, że z wyjaśnień skarżącego wynika, że już od końca listopada 2016 r. wiedział, komu jest wynajmowane mieszkanie i że jest to osoba ze znaną mu przeszłością kryminalną. Pomimo tego nie wypowiedział niezwłocznie umowy najmu. Ponadto, jak to zauważył Sąd pierwszej instancji, wbrew temu co twierdzi skarżący, z wyroku z 6 lutego 2018 r. nie wynikał nakaz uwzględnienia zdarzenia ujęcia sprawcy w takim sensie, że okoliczność ta miałaby ekskulpować uprzednie wynajęcie mieszkania przestępcy. Sąd w tym wyroku nakazał organom jedynie uzasadnić należycie zmianę stanowiska po wpłynięciu drugiego anonimu w zakresie tego czy skarżący ma być zastępcą naczelnika Wydziału [...] czy też nie. Zaskarżone rozkazy personalne zawierają szerokie uzasadnienie w tym zakresie. Ogólnie rzecz ujmując organy wywiodły, że po wpływie kolejnego pisma anonimowego zdały sobie sprawę, że fakt wynajmowania przez zastępcę naczelnika Wydziału [...] mieszkania przestępcy, w korelacji z jego wyjaśnieniami może wpłynąć na negatywny odbiór [...] Policji, jak i całej formacji.
Mianowanie skarżącego na stanowisko zastępcy naczelnika wydziału już po wyjaśnieniu kwestii wynajmowania mieszkania osobie będącej w zainteresowaniu Policji, nie stało na przeszkodzie przeprowadzeniu po wpłynięciu ponownego ananimu do Wiceministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, ponownej analizy sytuacji w kontekście wpływu tej sytuacji na negatywny odbiór [...] Policji, jak i całej formacji i zwolnieniu skarżącego ze stanowiska. Organy Policji szczegółowo i przekonywująco uzasadniły dlaczego doszło do zmiany stanowiska organu w tym zakresie. W okolicznościach niniejszej sprawy zmiana stanowiska organu zasługuje na pełna aprobatę. Sytuacji tej nie zmienia to, że skarżący jest dobrym Policjantem i był nawet nagradzany. Organ nie neguje prawidłowego wykonywania obowiązków przez skarżącego w przeszłości, jednak ponowna analiza sytuacji doprowadziła organy Policji do utraty zaufania do skarżącego co do możliwości prawidłowego wykonywania obowiązków zastępcy naczelnika Wydziału [...] w przyszłości, skoro na skutek swojego niedbalstwa lub lekkomyślności nie zainteresował się tym, że w jego mieszkanie wynajmuje osoba ze znaną przeszłością kryminalną, będąca w zainteresowaniu Wydziału [...]. Nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, że odbiór społeczny braku jakiejkolwiek reakcji organu na zaistniałą sytuację byłby bardzo negatywny, ze szkodą nie tylko dla Policji [...] ale i dla całej formacji.
Dlatego w okolicznościach niniejszej sprawy, bardzo eksponowana przez skarżącego kwestia późniejszej współpracy skarżącego (jak już wskazano spóźnionej) z Komendantem KMP w Ł. i zatrzymanie najemcy lokalu nie mogły przemawiać za pozostawieniem skarżącego na stanowisku zastępcy naczelnika Wydziału [...].
Bez wpływu na wynik sprawy pozostawało również nieodniesienie się organu do faktów przytoczonych w odwołaniu z 6 sierpnia 2018 r. co do nasilenia się w KMP w Ł. zjawiska pisania anonimów obciążających doświadczonych oficerów Policji. Przed wszystkim to nie anonimy stanowiły podstawę zwolnienia skarżącego ze stanowiska. Chociaż stanowiły oczywiście asumpt do wyjaśnienia kwestii wynajmu mieszkania przez skarżącego. W przypadku anonimu dotyczącego skarżącego negatywne dla skarżącego informacje co do wynajmowania lokalu potwierdziły się i nie są przez niego kwestionowane. To one stały się przyczyną utraty zaufania organów Policji do skarżącego. Zatem poruszana przez skarżącego kwestia nasilenie się pisania anonimów, jest irrelewantna dla oceny trafności zaskarżonego wyroku.
Organy Policji słusznie uznały, że skarżący nie podał żadnych racjonalnych przyczyn, które usprawiedliwiałyby brak zainteresowania (zaniechanie) zastępcy naczelnika Wydziału [...] swoim mieszkaniem, kto z niego korzysta (wynajmuje), i niepodejmowania niezwłocznie jakichkolwiek czynności zmierzających do rozwiązania umowy najmu z osobą będącą w stałym zainteresowaniu tego wydziału, po dowiedzeniu się o tej okoliczności przez skarżącego.
Te wszystkie wskazane wyżej okoliczności wskazują na bezskuteczność podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia art. 7, 77 § 1, 75 § 1 i 80 k.p.a. oraz art. 15 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a.
Nie jest także zasadny zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. W związku z tym zarzutem należy podkreślić, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (por. uchwałę NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt: II FPS 8/09, LEX nr 552012, wyrok NSA z 20 sierpnia 2009 r., sygn. akt: II FSK 568/08, LEX nr 513044). Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Za jego pomocą nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. jest przepisem proceduralnym, regulującym wymogi uzasadnienia. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowiska strony przeciwnej, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Z wywodów Sądu wynika, dlaczego w jego ocenie nie doszło do naruszenia prawa wskazanego w skardze. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, brak szczegółowego odniesienia się przez wojewódzki sąd administracyjny do wszystkich zarzutów zawartych w skardze i skoncentrowanie się tylko na istotnych kwestiach, nie jest wadliwe, o ile te kwestie mają znaczenie dla rozstrzygnięcia, a wątki pominięte mają jedynie charakter uboczny i nie rzutują na wynik sprawy (por. wyrok NSA z 24 czerwca 2004 r., FSK 2633/04, LEX 173345; wyrok NSA z dnia 12 czerwca 2014 r., I OSK 2721/13). W tych okolicznościach zarzucane przez skarżącego bezkrytyczne przyjęcie przez WSA ustalonego stanu faktycznego oraz nietrafna jego zdaniem interpretacja wskazań dla organu udzielonych przez WSA w Białymstoku w wyroku z 6 lutego 2018 r. nie może świadczyć o naruszeniu art. 141 § 4 p.p.s.a.
Jako niezasadny jawi się też zarzut naruszenia prawa materialnego tj. art. 37a pkt 1 ustawy o Policji, który sprowadza się do przedwczesności zastosowania tego przepisu i odwołania skarżącego ze stanowiska, w sytuacji gdy organ nie wskazał żadnych obiektywnych, rzeczywistych i logicznych powodów podjęcia takiego rozstrzygnięcia. Przede wszystkim należy zauważyć, że w myśl art. 37a pkt 1 ustawy o Policji, policjanta w przypadku zwolnienia z dotychczas zajmowanego stanowiska służbowego można przenieść do dyspozycji przełożonego właściwego w sprawach osobowych, na okres poprzedzający powołanie lub mianowanie na inne stanowisko służbowe albo zwolnienie ze służby, nie dłuższy niż 12 miesięcy. Zatem przepis ten reguluje kwestię przeniesienia policjanta do dyspozycji przełożonego np. na skutek zwolnienia go ze stanowiska. Z omawianego zarzutu nie wynika, że skarżący kwestionuje wyrok w tym zakresie lecz w zakresie zwolnienia go ze stanowiska. Tymczasem skarżącego zwolniono ze stanowiska na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy o Policji. Jednak w skardze kasacyjnej nie zarzucono naruszenia tego przepisu. Zatem już choćby z tego powodu zarzut ten jest niezasadny. Odnosząc się jednak do argumentacji podniesionej na uzasadnienie omawianego zarzutu Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że organy przeprowadziły prawidłowe postępowanie wyjaśniające a wskazana wyżej argumentacja pozwala przyjąć, że gołosłowne są twierdzenia skarżącego, iż organ w zaskarżonej decyzji nie wskazał żadnych obiektywnych, rzeczywistych i logicznych powodów zwolnienia skarżącego ze stanowiska. Wbrew twierdzeniom skarżącego organ nie przyjął za przyczynę zwolnienia skarżącego ze stanowiska obawy przed przekazaniem informacji wynikających z anonimów, lecz utratę zaufania do skarżącego jako zastępcy naczelnika Wydziału [...] i to że nie jest on w stanie podołać obowiązkom wynikającym z charakteru zajmowanego stanowiska. Słuszne jest przeświadczenie organów o tym, że pozostawienie skarżącego na stanowisku byłoby trudne do wytłumaczenia społeczeństwu i mogłoby wpłynąć na negatywny odbiór [...] Policji, jak i całej formacji.
Końcowo trzeba tu przypomnieć za Sądem pierwszej instancji, że rozkaz personalny o zwolnieniu policjanta z dotychczas zajmowanego stanowiska i przeniesieniu do dyspozycji opiera się na uznaniu przełożonego, zaś w przypadku osób zajmujących stanowiska kierownicze, na określonej, przyjętej koncepcji kierowania, a także na potrzebach interesów służbowych w szerokim ujęciu, tj. dotyczących nie tylko bezpośrednio jednej komórki organizacyjnej, lecz funkcjonowania całej jednostki organizacyjnej, jaką jest w niniejszej sprawie Komenda Wojewódzka Policji. Natomiast sądowa kontrola decyzji uznaniowych (tu rozkazu personalnego) jest ograniczona, albowiem nie obejmuje celowości zaskarżonej decyzji. Sąd bada w takich sprawach to, czy decyzja nie nosi cech dowolności, a więc czy organ rozstrzygający zebrał cały materiał dowody i dokonał wyboru określonego załatwienia sprawy po wszechstronnym i dogłębnym rozważeniu wszystkich okoliczności faktycznych. Należy przy tym wskazać, że postępowanie dotyczące zwolnienia z dotychczas zajmowanego stanowiska i przeniesienia do dyspozycji komendanta nie jest oczywiście całkowicie dowolne gdyż jest ograniczone art. 7 k.p.a. Badaniu podlega zatem, czy przy podjęciu decyzji uwzględniono słuszny interes społeczny, w tym przypadku interes służbowy Policji i słuszny interes strony czyli policjanta. Zdaniem Sądu kasacyjnego zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, a organ rozstrzygający zebrał cały materiał dowody i dokonał wyboru określonego załatwienia sprawy po wszechstronnym i dogłębnym rozważeniu wszystkich okoliczności faktycznych. Nie budzi też wątpliwości, że organ przy podjęciu decyzji prawidłowo uznał przewagę słusznego interesu społecznego, w tym przypadku interesu służbowego Policji nad interesem strony czyli policjanta. Zwalnianie i przenoszenie policjantów do dyspozycji komendanta mieści się w kategoriach szczególnych uprawnień przełożonych składających się na kształtowanie dyscypliny służbowej, której policjant musi się podporządkować. Dlatego komendant jako przełożony wszystkich funkcjonariuszy, ma prawo do kształtowania polityki kadrowej oraz do decydowania o obsadzie stanowisk służbowych w podległej jednostce. W granicach swoich uprawnień mógł więc zwolnić, a następnie przenieść skarżącego do swojej dyspozycji, wbrew jego woli. Organ, mając takie uprawnienia, dał pierwszeństwo argumentom przemawiającym za celowością zwolnienia skarżącego z zajmowanego stanowiska i przeniesieniem do dyspozycji komendanta przed argumentami uzasadniającymi pozostawienie go na dotychczas zajmowanym stanowisku ze względu na jego kwalifikacje.
Z przedstawionych wyżej względów należy uznać, że brak było przesłanek z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. aby Sąd pierwszej instancji oddalił skargę. Dlatego słusznie ją oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Mając na uwadze powyższe wywody, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego na mocy art. 184 p.p.s.a. ją oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło