IV SA/Po 1018/21

Dnia 24 marca 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz (spr.) Sędzia WSA Maria Grzymisławska-Cybulska Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 marca 2022 roku sprawy ze skargi A. S. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej U. z dnia [...] września 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium socjalnego postanawia odrzucić skargę IV SA/Po 1018/21 Uzasadnienie Wydział Studiów E. w P. decyzją z [...].02.2021 r. nr [...]/189074 wydaną na podstawie art. 86 ust. 1 pkt 1 i art. 86 ust. 2 i 3, art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 roku - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2020 r. poz. 85 t.j., z późn. zm.), zwanej dalej u.s.w. oraz § 2 ust. 1 pkt 1, § 8 i § 12-14 Regulaminu świadczeń dla studentów i doktorantów U. w P. (załącznik do Zarządzenia Rektora Uniwersytetu i. w P. nr 365/2019/2020 z dnia [...] października 2019 roku w sprawie ustalenia regulaminu świadczeń dla studentów i doktorantów U. w P., z późn. zm.), zwanego dalej Regulaminem, oraz na podstawie art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 t.j., z późn. zm., dalej jako k.p.a.), odmówiła A. S. przyznania stypendium socjalnego. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że zgodnie z art. 87 ust. 1 u.s.w. oraz § 12 ust. 1 Regulaminu stypendium socjalne może otrzymać student znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej. Ponadto zgodnie z art. 87 ust. 2 u.s.w. oraz § 12 ust. 2 Regulaminu rektor w porozumieniu z samorządem studenckim ustala wysokość miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie studenta uprawniającą do ubiegania się o stypendium socjalne, która nie może być 1) mniejsza niż 1,30 kwoty określonej w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej( Dz.U. z 2020 r. poz. 1876); 2) większa niż 1,30 sumy kwot określonych w art. 5 ust. 1 i art. 6 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111). W roku akademickim [...] ustalona przez rektora w porozumieniu z samorządem studenckim wysokość miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie studenta uprawniająca do ubiegania się o stypendium socjalne wynosi [...] zł. Na podstawie analizy złożonego wniosku i zgromadzonej w sprawie dokumentacji stwierdzono, że uzyskany przez skarżącego dochód na osobę w rodzinie wynosi [...] zł i tym samym przekracza wysokość dochodu uprawniającą do otrzymania stypendium socjalnego, o której mowa powyżej, i w związku z tym należało orzec jak na wstępie. Odwołanie od powyższej decyzji w ustawowym terminie wniósł A. S.. Odwoławcza Komisja Stypendialna U. w P. decyzją z [...].09.2021 r. nr [...] uchyliła w całości decyzję Uczelnianej Komisji Stypendialnej - P. z dnia [...].02.2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium i przyznała skarżącemu stypendium socjalne w wysokości [...] zł miesięcznie na okres od [...] r. do [...] r. W uzasadnieniu wskazano, że dnia [...] lutego 2021 roku Uczelniana Komisja Stypendialna, zwana dalej UKS, wydała decyzję nr [...] odmówiła przyznania skarżącemu stypendium socjalnego w roku akademickim [...]. Podstawą odmowy przyznania stypendium było stwierdzenie, że dochód/os. w rodzinie skarżącego wyniósł w roku bazowym [...] PLN (netto), a więc był wyższy od wynikającego z art. 87 ust. 2 pkt ustawy z dnia 20 lipca 2018 roku - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2021 r. poz. 478, z późn. zm.), zwanej dalej u.s.w., tj. wyższy od [...] PLN, po przekroczeniu którego studentowi nie może zostać przyznane stypendium socjalne. Pismem z dnia [...] listopada 2021 r. (wniesionym na adres poczty elektronicznej organu w dniu [...] listopada 2021 r.) skarżący złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej U. z dnia [...] września 2021 r., nr [...], uchylającą w całości decyzję Uczelnianej Komisji Stypendialnej - P. z dnia [...] lutego 2021 r., nr [...]. Odwoławcza Komisja Stypendialna U. w P. w odpowiedzi na skargę wniosła o jej odrzucenie ewentualnie oddalenie. Zdaniem organu skarga powinna zostać odrzucona z powodu jej niedopuszczalności. Organ wskazał na art. 53 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4a p.p.s.a. Ponadto organ podniósł, że zgodnie z art. 54 § 1a p.p.s.a. skargę w formie dokumentu elektronicznego wnosi się do elektronicznej skrzynki podawczej tego organu. Powyższy przepis, określający sposób wniesienia skargi w formie dokumentu elektronicznego, wymaga spełnienia dwóch warunków - wniesienia skargi w formie dokumentu elektronicznego (warunek pierwszy) do elektronicznej skrzynki podawczej organu (warunek drugi). Brak łącznego spełnienia obu warunków jest naruszeniem niniejszego przepisu i świadczy o nieskutecznym wniesieniu skargi w formie dokumentu elektronicznego. Ponadto wskazano, że zgodnie z art. 46 § 2a p.p.s.a. w przypadku, gdy pismo strony jest wnoszone w formie dokumentu elektronicznego, powinno ponadto zawierać adres elektroniczny oraz zostać podpisane przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy stwierdzono, że skarga skarżącego z dnia [...] listopada 2021 r. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej U. z dnia [...] września 2021 r., nr [...], została wniesiona nieskutecznie, z naruszeniem art. 46 § 2a i art. 54 § 1a p.p.s.a., z uwagi na wniesienie skargi w formie dokumentu elektronicznego (plik pdf zawierający zeskanowaną skargę sporządzoną w formie papierowej i podpisaną ręcznie przez skarżącego) bez opatrzenia go kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym na adres poczty elektronicznej organu, z pominięciem elektronicznej skrzynki podawczej organu. Do dnia sporządzenia niniejszej odpowiedzi na skargę do organu nie wpłynęła skutecznie wniesiona przez skarżącego skarga na ww. decyzję w formie papierowej lub w formie dokumentu elektronicznego do elektronicznej skrzynki podawczej organu. Z ostrożności wskazano, że na organie nie spoczywał obowiązek zawiadomienia skarżącego, iż wniósł skargę nieskutecznie z uwagi na naruszenie art. 54 § 1a p.p.s.a. z uwagi na to, że organ administracyjny, który w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest stroną postępowania i nie można nałożyć na niego obowiązków ponad te, które wynikają z art. 54 p.p.s.a. Dlatego też informację o konieczności wniesienia pisma (skargi) do elektronicznej skrzynki podawczej organu administracyjnego lub sądu przesyłać powinien sąd. W praktyce może okazać się, że wnoszący skargę z pominięciem elektronicznej skrzynki podawczej taką informację z sądu otrzyma już po upływie terminu do wniesienia skargi. W związku z przedstawionym stanowiskiem organ wniósł o odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ze względu na fakt, że do dnia sporządzenia niniejszej odpowiedzi na skargę skarga skarżącego została wniesiona nieskutecznie, a ponadto, iż skarżący nie może skutecznie wnieść kolejnej skargi w formie papierowej lub w formie dokumentu elektronicznego na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej U. z dnia [...] września 2021 r., nr [...] z uwagi na upływ terminu do jej wniesienia, o którym mowa w art. 53 § 1 p.p.s.a., z dniem [...] listopada 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842, z późn. zm.). Przystępując do rozpoznania skargi w tym trybie, Sąd miał na uwadze, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2137, z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.; w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze, w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim określonym w skardze przedmiotem zaskarżenia – który może obejmować całość albo tylko część określonego aktu lub czynności (zob.: J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, uw. 1 do art. 134; a także wyroki NSA: z 05.03.2008 r., I OSK 1799/07; z 09.04.2008 r., II GSK 22/08; z 27.10.2010 r., I OSK 73/10; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, w skrócie "CBOSA") – oraz rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 54 § 1 i § 1a p.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Skargę w formie dokumentu elektronicznego wnosi się do elektronicznej skrzynki podawczej tego organu. Przepis art. 49a stosuje się odpowiednio. Przepis art. 49a, dodany nowelą z 10 kwietnia 2019 r., określa sposób potwierdzenia przez sąd wniesienia pisma w formie dokumentu elektronicznego do elektronicznej skrzynki podawczej, którą jest dostępny publicznie środek komunikacji elektronicznej służący do przekazywania dokumentu elektronicznego do podmiotu publicznego przy wykorzystaniu powszechnie dostępnego systemu teleinformatycznego. Na podstawie art. 54 § 2 p.p.s.a. organ, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Należy wskazać, że w niniejszej sprawie w dniu [...] października 2020 r., za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej ([...]) skarżący złożył wniosek o przyznanie stypendium socjalnego w roku akademickim [...] na kierunku pedagogika, specjalność: poradnictwo i pomoc psychopedagogiczna (I rok stacjonarnych studiów drugiego stopnia na W. ) wraz z załącznikami. Decyzją z dnia [...] lutego 2021 r., nr [...] (doręczoną w dniu [...] czerwca 2021 r.) Uczelniana Komisja Stypendialna - P. odmówiła przyznania Skarżącemu stypendium socjalnego w roku akademickim [...]. Pismem z dnia [...] czerwca 2021 r. (wniesionym na adres poczty elektronicznej w dniu [...] czerwca 2021 r.) skarżący złożył odwołanie od decyzji Uczelnianej Komisji Stypendialnej - P. z dnia [...] lutego 2021 r., nr [...]. Decyzją z dnia [...] września 2021 r., nr [...] (doręczoną w dniu [...] października 2021 r.) Odwoławcza Komisja Stypendialna U. uchyliła w całości decyzję Uczelnianej Komisji Stypendialnej - P. z dnia [...] lutego 2021 r., nr [...] o odmowie przyznania Skarżącemu stypendium socjalnego w roku akademickim [...] i przyznała Skarżącemu stypendium socjalne w wysokości [...] zł miesięcznie na okres od dnia [...] lutego 2021 r. do dnia [...] czerwca 2021 r. Powyższą decyzję organu II instancji doręczono skarżącemu w dniu [...].10.2021 r. Termin do wniesienia skargi upłynął więc z dniem [...].11.2021 r. (Sąd wskazuje, że dzień [...].11.2021 to niedziela). Skarga na decyzję została wniesiona w dniu [...].11.2021 r. w formie elektronicznej, poprzez przesłanie dokumentu w formacie pdf na adres poczty elektronicznej (adres e-mail) organu, z pominięciem skrzynki podawczej organu. Skarga nie została opatrzona kwalifikowanym podpisem elektronicznym, ani podpisem zaufanym. Zeskanowany dokument został podpisany ręcznie. Należy podkreślić, że organ jako uczelnia publiczna został ujęty w art. 2 ust. 1 pkt. 8) ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2070 - dalej jako: "u.i.p.p.") w katalogu podmiotów publicznych, co wiąże się z obowiązkiem udostępnienia i zapewnienia przez organ obsługi elektronicznej skrzynki podawczej (organ wskazał nazwę skrzynki uniwersyteckiej jako: ePUAP:/UAM/skrytka). Z tego względu należy wskazać, że skarżący miał możliwość skutecznego wniesienia skargi w formie dokumentu elektronicznego, zgodnie z art. 54 § la p.p.s.a, za pomocą środków komunikacji elektronicznej, do elektronicznej skrzynki podawczej organu, w wyniku czego prawo skarżącego do wnoszenia pism do sądu administracyjnego za pośrednictwem organu administracyjnego za pomocą środków komunikacji elektronicznej nie było ograniczone ani wyłączone. Skierowanie skargi do sądu administracyjnego w formie pisma elektronicznego skierowanego do odbiorcy na e-mail, który nie jest elektroniczną skrzynką podawczą nie może być bowiem uznane za skuteczne wniesienie skargi "w formie dokumentu elektronicznego do elektronicznej skrzynki podawczej tego organu". Konsekwentne stanowisko w tej kwestii zajmuje Naczelny Sąd Administracyjny i przedstawił je m.in. w postanowieniu z dnia 15 czerwca 2021 r. sygn. III OSK 4856/21, a Sąd sprawę niniejszą rozpoznający podziela je całości i przyjmuje za swoje wskazując, że elektroniczna skrzynka podawcza organu, to "dostępny publicznie środek komunikacji elektronicznej służący do przekazywania dokumentu elektronicznego do podmiotu publicznego przy wykorzystaniu powszechnie dostępnego systemu teleinformatycznego" (art. 3 pkt 17 ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz.U. z 2020 r., poz. 346, ze zm. – dalej również jako: "u.inf."). Zgodnie z art. 16 ust. 1a tej ustawy, podmiot publiczny udostępnia elektroniczną skrzynkę podawczą, spełniającą standardy określone i opublikowane na ePUAP przez ministra właściwego do spraw informatyzacji oraz zapewnia jej obsługę, natomiast zgodnie z art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (t.j.: Dz. U. z 2020 r. poz. 344) przez adres elektroniczny rozumieć należy oznaczenie systemu teleinformatycznego umożliwiające porozumiewanie się za pomocą środków komunikacji elektronicznej, w szczególności poczty elektronicznej. Elektroniczna skrzynka podawcza, wymagająca spełnienia standardów określonych i opublikowanych na ePUAP przez ministra właściwego do spraw informatyzacji nie jest zatem tożsama z jakimkolwiek adresem elektronicznym, czy "urzędową skrzynką mailową", a funkcjonalność elektronicznej skrzynki podawczej zasadniczo wiąże się z dostarczaniem dokumentów do tzw. podmiotu publicznego. Stosownie do § 8 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 14 września 2011 r. w sprawie sporządzania i doręczania dokumentów elektronicznych oraz udostępniania formularzy, wzorów i kopii dokumentów elektronicznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 180), minister właściwy do spraw informatyzacji umożliwia podmiotom publicznym tworzenie elektronicznych skrzynek podawczych na ePUAP (skrót nazwy Elektroniczna Platforma Usług Administracji Publicznej - system teleinformatyczny, w którym instytucje publiczne udostępniają usługi przez pojedynczy punkt dostępowy w sieci Internet w rozumieniu art. 3 pkt 13 ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne). Natomiast utworzenie elektronicznej skrzynki podawczej na ePUAP oznacza upoważnienie ministra do obsługi doręczeń za pomocą ePUAP do pomiotów, o których mowa w ust. 1, i doręczeń realizowanych przez te podmioty (§ 8 ust. 2). Doręczenia dokonywane za pomocą ePUAP uważa się za dokonane przez podmiot publiczny lub do podmiotu publicznego, który utworzył na ePUAP elektroniczną skrzynkę podawczą. Za pomocą ePUAP możliwe jest przekazywanie doręczanych podmiotowi publicznemu dokumentów elektronicznych do jego systemu teleinformatycznego (§ 8 ust. 3). Należy też podkreślić, że w przypadku odebrania dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą podmiotu publicznego poświadczenie przedłożenia jest automatycznie tworzone i udostępniane nadawcy tego dokumentu przez system teleinformatyczny służący do obsługi doręczeń (§ 13 ust. 1 rozporządzenia). Jeżeli zatem pismo (podanie, wniosek, skarga) zostało przesłane drogą elektroniczną do podmiotu publicznego, zgodnie z warunkami korzystania z platformy e-PUAP, to automatyczne wygenerowanie poświadczenia przedłożenia pozwala przyjąć przez nadawcę, że dokument ten wpłynął do urzędu (por. postanowienie NSA z dnia 10 września 2019 r., sygn. akt: II FZ 483/19). Standardów takich nie musi spełniać "zwykła" skrzynka mailowa. Poczta elektroniczna (adres e-mail) stanowi bez wątpienia środek komunikacji elektronicznej i jest objęta definicją w art. 3 pkt 4 u.inf., nie jest jednak tożsama z pojęciem elektronicznej skrzynki podawczej, która stanowi "dostępny publicznie środek komunikacji elektronicznej" i służy "do przekazywania dokumentu elektronicznego". Należy podkreślić, że pojęcie elektronicznej skrzynki podawczej nie jest więc tożsame z adresem e-mail, choćby ten drugi był dostępny w przestrzeni publicznej. Sąd wskazuje, że w niniejsze sprawie skarga została wniesiona bezskutecznie, ponieważ nie została wniesiona za pośrednictwem elektronicznej skrzynki podawczej organu, tylko poprzez adres e-mail organu. Z doktryny wynika, że to na Sądzie (nie na organie) spoczywa obowiązek poinformowania skarżącego o uchybieniu we wniesieniu skargi, niemniej w niniejszej sprawie organ przekazał do Sądu skargę w formie elektronicznej na skrzynkę podawczą w dniu [...].12.2022, a w formie papierowej wraz z aktami sprawy w dniu [...].12.2022 r. Należy w tym miejscu wskazać, że termin do wniesienia skargi upłynął już z dniem [...].11.2021 r., tak więc wezwanie do podpisania skargi przez skarżącego nie odniosło oczekiwanego skutki konwalidacji wadliwości sposobu wniesienia skargi, pod kątem jej wniesienia w terminie. Skarga fizycznie wpłynęła bowiem do Sądu już po upływie ustawowego 30 – dniowego terminu do jej wniesienia. Tym samym na etapie postępowania sądowego nie było już możliwe skuteczne uzupełnienie braków skargi i jej skuteczne wniesienie. Skarżący na wezwanie Sądu podpisał skargę osobiście w Sądzie w dniu [...].01.2022 r. Należy wskazać, że wezwanie to zostało wystosowane na skutek uchybienia Sądu (tak jak w przypadku skargi złożonej w formie papierowej), jednak nie zmienia to faktu, że rozpatrywana skarga została wniesiona w nieprawidłowej formie, tj. na adres e-mail organu i bez wymaganego podpisu elektronicznego. W myśl art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli podlega ona odrzuceniu z innych powodów aniżeli wymienione w pkt 1-5. W niniejszej sprawie należy uznać, że skarga nie została skutecznie wniesiona, dlatego Sąd obowiązany był orzec o odrzuceniu skargi, na podstawie powołanego art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.