II SA/Bd 1362/21
WyrokWSA w Bydgoszczy2022-03-29
Skład orzekający: Joanna Janiszewska-Ziołek, Grzegorz Saniewski, Mariusz Pawełczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy pracodawcy, który zawarł umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego z młodocianym pracownikiem przed dniem 1 września 2019 r., przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, jeśli młodociany zdał egzamin czeladniczy, a pracodawca nie jest rzemieślnikiem w rozumieniu ustawy o rzemiośle, ale spełniał warunki dofinansowania według przepisów obowiązujących przed nowelizacją Prawa oświatowego?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że w przypadku braku przepisów przejściowych przy zmianie prawa na mniej korzystne, należy stosować przepisy względniejsze dla strony, obowiązujące przed nowelizacją Prawa oświatowego. Pracodawcy, który zawarł umowę przed 1 września 2019 r. i spełnił ówczesne wymogi, powinno przysługiwać dofinansowanie, nawet jeśli nie jest rzemieślnikiem w rozumieniu ustawy o rzemiośle, a młodociany zdał egzamin czeladniczy.Stan faktyczny
Skarżąca spółka zawnioskowała o dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika, z którym umowę zawarła we wrześniu 2017 r. Młodociany ukończył naukę i zdał egzamin czeladniczy w lutym 2021 r. Wójt odmówił dofinansowania, uznając, że spółka nie jest rzemieślnikiem w rozumieniu ustawy o rzemiośle, a zatem młodociany powinien zdać egzamin zawodowy, a nie czeladniczy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy, wskazując na zmianę Prawa oświatowego od 1 września 2019 r. Skarżąca wniosła skargę, zarzucając naruszenie przepisów, w tym stosowanie prawa wstecz i niezastosowanie przepisów względniejszych.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we [...] z dnia [...] września 2021 r. i zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we [...] na rzecz skarżącej spółki zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Asesor WSA Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 marca 2022 r. sprawy ze skargi "[...]" L. K., M. S., T. Sz. sp. j. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we [...] z dnia [...] września 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy dofinansowania kosztów nauki zawodu młodocianego pracownika 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we [...] na rzecz skarżącej spółki [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
E. L.. K., M.. S., T.. S. Spółka Jawna (tj. Skarżąca Spółka) pismem z [...] kwietnia 2021 r., w oparciu o art. 122 ust. 7 ustawy z dnia [...] grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe, wniosła o dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika F. B..
Skarżąca Spółka wskazała, że umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego została zawarta [...] września 2017 r., a ukończenie przygotowania zawodowego zostało potwierdzone świadectwem czeladniczym wydanym [...] lutego 2021 r. w wyniku egzaminu przeprowadzonego przez K. – P. I. R. i P. w B..
Wójt Gminy B. decyzją z [...] lipca 2021 r. nr [...], na podstawie art. 122 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz. U. z 2021 r. poz. 1082) odmówił Skarżącej Spółce dofinansowania kosztów nauki zawodu młodocianego pracownika.
Wójt ustalił, że naukę zawodu prowadził L. K. – wspólnik Skarżącej Spółki, który posiadał stosowne przygotowanie tj. świadectwo ukończonego technikum zawodowego specjalności elektrotechnika ogólna i co najmniej trzyletni staż w zawadzie, którego naucza, posiada także zaświadczenie o ukończeniu kursu pedagogicznego dla instruktorów praktycznej nauki zawodu. Pomimo wezwania organu Skarżąca Spółka nie przedstawiła natomiast dowodów kwalifikacji zawodowych w rzemiośle posiadanych przez pozostałych dwóch wspólników Spółki.
Wobec tego Wójt odmówił przyznania dofinansowania stwierdzając, że młodociany pracownik zdał egzamin rzemieślniczy (tj. egzamin o którym mowa w art. 122 ust. 1 pkt 2 lit. a) Prawa oświatowego), tymczasem w przedmiotowym przypadku, w związku z tym że Skarżąca Spółka nie spełnia warunków uznania jej za "rzemieślnika" w rozumieniu art. 2 pkt 6 ustawy z dnia 22 marca 1989 r. o rzemiośle (Dz. U. z 2020 r. poz. 2159) - dla uzyskania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika konieczne było, aby zdał on egzamin zawodowy (tj. egzamin, o którym mowa w art. 122 ust. 1 pkt 2 lit. b) Prawa oświatowego).
W wyniku rozpatrzenia sprawy w postępowaniu odwoławczym Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] września 2021 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Kolegium podniosło, że na mocy przepisów ustawy z dnia 22 listopada 2018 r. o zmianie ustawy – Prawo oświatowe, ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 2245), która weszła w życie 1 września 2019 r., wprowadzony został obowiązek odbycia egzaminu zawodowego przez młodocianego pracownika zatrudnionego w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem. Wobec braku przepisów przejściowych należy stosować nowe prawo, co oznacza, że w niniejszej sprawie ma zastosowanie art. 122 Prawa oświatowego w brzmieniu obowiązującym od 1 września 2019 r.
Kolegium uznało, że prawidłową wykładnią ww. art. 122 jest taka, zgodnie z którą w sprawach dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika organ właściwy ma obowiązek weryfikacji czy pracodawca jest rzemieślnikiem, przy czym weryfikacja powinna odbywać się w oparciu o ustawę o rzemiośle. Następnie organ w związku z wynikami takiego ustalenia powinien określić czy młodociany pracownik zdał właściwy egzamin wyszczególniony rozłącznie w art. 122 ust. 1 pkt 2 lit. a) oraz lit. b) Prawa oświatowego.
Kolegium podniosło, że zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 3 i ust. 6 ustawy o rzemiośle rzemiosłem jest zawodowe wykonywanie działalności gospodarczej przez spółkę jawną, z wykorzystaniem zawodowych kwalifikacji, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 2 lub 3, wszystkich wspólników i ich pracy własnej - jeżeli jest ona mikroprzedsiębiorcą, małym przedsiębiorcą albo średnim przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców. Skarżąca Spółka nie jest rzemieślnikiem ponieważ nie wszyscy jej wspólnicy posiadają kwalifikacje zawodowe o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 2 lub 3 ustawy o rzemiośle. Wobec tego młodociany pracownik powinien zdać egzamin zawodowy, a nie egzamin czeladniczy.
W skardze do Sądu spółka Elmehurt wniosła o uchylenie decyzji Kolegium ewentualnie decyzji organów obu instancji.
Zaskarżonej decyzji Skarżąca zarzuciła naruszenie:
1) art. 122 ust. 1 pkt. 2 Prawo oświatowe poprzez jego nieuzasadnione zastosowanie w brzmieniu z dnia wydania decyzji Wójta Gminy B. tj z [...] lipca 2021 r., podczas gdy w ocenie Skarżącej organ winien zastosować ww. przepisy w ich brzmieniu sprzed [...] września 2019 r., tj. sprzed zmian wprowadzonych ustawą o zmianie ustawy - Prawo oświatowe, ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw z dnia [...] listopada 2018 r.
2) art. 122 ust. 1 pkt. 2 Prawa oświatowego w brzmieniu sprzed 1 września 2019 r. - poprzez jego niezastosowanie w niniejszej sprawie, mimo że Skarżąca zawarła z młodocianym pracownikiem umowę o pracę w dniu 18 września 2017 r. tj na 2 lata przed nowelizacją art. 122 ustawy Prawo oświatowe,
3) art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 22 marca 1989 r o rzemiośle poprzez jego nieuzasadnione zastosowanie w przypadku, gdy art. 122 ust. 1 ustawy Prawo oświatowe nie odsyła do ustawy o rzemiośle,
4) art. 101a ust. 1 i 3 ustawy z 22. listopada 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo oświatowe, ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw - poprzez jego niezastosowanie,
5) art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej - poprzez zastosowanie w niniejszej sprawie przepisów wstecz, niekorzystnych dla Skarżącej, co jest niezgodne z przyjętą w demokratycznym państwie prawa zasadą "lex retro non agit" a co za tym idzie godzi w zasady sprawiedliwości społecznej, w sytuacji, gdy przepisy zmieniają się niekorzystnie dla obywateli/przedsiębiorców,
6) art. 6, 7 oraz art. 7a kodeksu postepowania administracyjnego ( w skrócie "k.p.a.") - poprzez ich nieuzasadnione niezastosowanie i nieuwzględnienie na korzyść Skarżącej wątpliwości interpretacyjnych, co do tego czy w przedmiotowym przypadku powinny mieć zastosowanie przepisy wymienione w pkt 1, 2 petitum w brzmieniu aktualnym na dzień wydania decyzji Wójta z [...] lipca 2021r., czy w brzmieniu sprzed 1 września 2019 r.,
7) art. 8 k.p.a. - poprzez nieuwzględnienie, przy wydawaniu decyzji, zasady rozstrzygania sprawy w sposób pogłębiający zaufanie stron postępowania do prawa i zasady pewności stanowionego prawa.
W uzasadnieniu Skarżąca Spółka podkreśliła, że w przypadku zmiany przepisów na mniej korzystne dla podmiotu, przy jednoczesnym braku przepisów przejściowych, uwzględniając normę zawartą w art. 2 Konstytucji RP należy stosować normę względniejszą dla strony (por. Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach: z 19 lutego 2014 r. sygn. II GSK 1691/12, z 16 października 2012 r. sygn. I FSK 1996/11, z 18 października 2016 r. sygn. II GSK 1540/16 oraz w uchwale z 10 kwietnia 2006 r. sygn. I OPS 1/06).
Skarżąca podniosła, że sama nowelizacja Prawa oświatowego w art. 101 a) wprowadza regułę, która jest potwierdzeniem zasady niedziałania prawa wstecz w odniesieniu do do?nansowania kosztów młodocianych pracowników; wskazuje się bowiem w tymże art. 101 a) ust. 1 , iż ,,do?nansowanie kosztów kształcenia przysługuje również pracodawcy niebędącemu rzemieślnikiem, który zawarł z młodocianym pracownikiem umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, jeżeli młodociany pracownik ukończył naukę zawodu i zdał egzamin potwierdzający kwalifikacje w zawodzie, o którym mowa w rozdziale 3b ustawy zmienianej w art. 2, w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 września 2019 r.". Ponadto w art. 102 ustawy zmieniającej Prawo oświatowe określono, iż "Przepis art. 122 ust. 2a ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, stosuje się do młodocianych pracowników, którzy rozpoczęli naukę zawodu od roku szkolnego 2019/2020 i w kolejnych latach."
Na poparcie swojego stanowiska odnośnie konieczności zastosowania art. 122 Prawa oświatowego w brzmieniu sprzed nowelizacji Skarżąca wskazała na orzecznictwo Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu m.in. wyroki z 8 lipca 2021 r. sygn. IV SA/Po 230/21, z 30 czerwca 2012 r. sygn. IV SA/Po 419/21 oraz z 30 czerwca 2021 r. sygn. IV SA/Po 418/21.
Skarżąca podkreśliła, że niniejszej sprawie wspólnik Skarżącej prowadzący młodocianego - L. K., posiada odpowiednie kwali?kacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych określone w przepisach w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania. Nawet jeśli przyjąć, tak jak organy obu instancji wskazują, obowiązywanie w niniejszej sprawie art. 122 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego w brzmieniu po nowelizacji, to zdaniem Skarżącej należałoby się posłużyć wykładnią celowością słowa ,,rzemieślnik" w tejże ustawie i przyjąć, iż Skarżąca jest rzemieślnikiem na potrzeby li tylko przygotowania zawodowego w zawodzie elektryk i uzyskania stosownego do?nansowania do tego kształcenia. Zdaniem Skarżącej skoro art. 122 ust. 1 pkt 1 Prawa oświatowego dopuszcza przyznanie do?nansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika pracodawcy, który sam nie posiada kwali?kacji wymaganych do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych o ile kwali?kacje takie posiada osoba przez niego zatrudniona, to tym bardziej nie można przesądzić, tak jak organy I i II instancji, iż w art. 122 ust. 1 pkt 2 lit. a Prawa oświatowego jest mowa wyłącznie o rzemieślniku w rozumieniu ustawy o rzemiośle.
Skarżąca podkreśliła, iż ustawodawca Prawie oświatowym po nowelizacji nie odsyła wprost do ustawy z dnia 22 marca 1989 r. o rzemiośle czyli do de?nicji ,,rzemieślnika". Ustawodawca po nowelizacji Prawa oświatowego odsyła jedynie do rozporządzenia określającego warunki powoływania komisji egzaminacyjnych izb rzemieślniczych wydanego na podstawie zawartej w art. 3 ust. 4 ustawy o rzemiośle delegacji ustawowej chcąc wskazać jakie wymogi dotyczą egzaminu. Zważywszy przy tym na cel regulacji tych przepisów, które winny zachęcić pracodawców do kształcenia zawodowego młodocianych poprzez do?nansowanie kosztów takiego kształcenia przyjąć należy, że do?nansowanie kosztów kształcenia przysługuje na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 2 lit. a Prawa oświatowego nie tylko pracodawcom będącym rzemieślnikami w rozumieniu ustawy o rzemiośle, ale również pracodawcom w imieniu których zakład prowadzi albo u których zatrudniona jest osoba, która posiada stosowne, wymagane przepisami uprawnienia do nauki zawodu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Sąd w niniejszej sprawie podziela prezentowane w analogicznych sprawach, w orzecznictwie sądów administracyjnych (w szczególności w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 22 lipca 2021 r. sygn. IV SA/Wr 289/21) stanowisko odnośnie konieczności zastosowanie, w braku przepisów interterporalnych, przepisów względniejszych dla przedsiębiorcy.
Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji stanowił art. 122 ust. 1 ustawy - Prawo oświatowe, który uległ zmianie z dniem 1 września 2019 r. wraz z wejściem w życie ustawy z dnia 22 listopada 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo oświatowe, ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 2245 tj.), w której nie zamieszczono przepisów przejściowych.
Zgodnie z treścią art. 122 ust. 1 ustawy Prawo oświatowe przed nowelizacją : "Pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, jeżeli:
1) pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych określone w przepisach w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania;
2) młodociany pracownik ukończył naukę zawodu lub przyuczenie do wykonywania określonej pracy i zdał egzamin, zgodnie z przepisami, o których mowa w pkt 1."
Po nowelizacji przepisu art. 122 ust. 1 uzyskał on następujące brzmienie: "Pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, jeżeli :
1) pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych określone w przepisach w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania;
2) młodociany pracownik ukończył naukę zawodu i zdał:
a) w przypadku młodocianego zatrudnionego w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy będącego rzemieślnikiem - egzamin czeladniczy zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 22 marca 1989 r. o rzemiośle (Dz. U. z 2018 r. poz. 1267),
b) w przypadku młodocianego zatrudnionego w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem - egzamin zawodowy;
3) młodociany pracownik ukończył przyuczenie do wykonywania określonej pracy i zdał egzamin, zgodnie z przepisami, o których mowa w pkt 1."
Konsekwencją zmiany stanu prawnego z dniem 1 września 2019 r. było to, że organy administracji publicznej w wydanych rozstrzygnięciach, kierując się treścią art. 6 k.p.a. zgodnie z którym organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, stosowały przepis w brzmieniu obowiązującym na dzień złożenia wniosku o dofinansowanie.
Ustawodawca wprowadzając zmianę do Prawa oświatowego nie zamieścił przepisów intertemporalnych w przepisach nowelizacyjnych, co oznacza obowiązek stosowania przepisów nowego prawa. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 8 listopada 2008 r. K 30/06, OTK-A 2006/10/149 (Dz. U. z 2006 r. Nr 206 poz. 1522) wyraził stanowisko, że milczenie ustawodawcy co do reguły intertemporalnej należy uznać za przejaw jego woli bezpośredniego działania nowego prawa, chyba że przeciw jej zastosowaniu przemawiają ważne racje systemowe lub aksjologiczne.
Mając na względzie powyższe stanowisko Trybunału Konstytucyjnego, zdaniem Sądu, taka wyjątkowa sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie. W rozpatrywanej sprawie większość cyklu kształcenia młodocianego pracownika odbyła się według stanu prawnego obowiązującego przed 1 września 2019 r. Zauważyć należy, że umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego została zawarta na okres od [...] września 2017 r., przy czym nauka zawodu elektryk miała trwać 3 lata, do zdania egzaminu czeladniczego, jednak nie dłużej niż do [...] września 2020 r. Egzamin końcowy młodocianego pracownika potwierdzający kwalifikacje w zawodzie odbył się już po wejściu w życie wskazanej nowelizacji tj. [...] lutego 2021 r.
Wobec powyższego wszystkie czynności związane z kształceniem młodocianego pracownika rozpoczęły się oraz w większości trwały pod rządami prawa obowiązującego przed [...] września 2019 r. Zaakceptowanie stanowiska Kolegium (organu pierwszej instancji) oznaczałaby sytuację, w której większość cyklu kształcenia zostałaby poddana ocenie według przepisów nieobowiązujących w czasie, gdy zdarzenie to miało miejsce. Wówczas czynności dokonane w okresie od [...] września 2017 r. do [...] sierpnia 2019 r. musiałyby zostać dostosowane do stanu prawnego obowiązującego od [...] września 2019r.
Mając na uwadze fakt, że ustawodawca dokonał zmiany przepisów nie uchwalając przepisów przejściowych, a także w związku z tym, że ustawodawca w wyniku nowelizacji wprowadził przepisy mniej korzystne dla Skarżącej, Sąd uznał, że należy zastosować przepisy Prawa oświatowego obowiązujące przed dniem 1 września 2019 r. Stanowisko to jest zbieżne z orzecznictwem innych sądów administracyjnych (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 czerwca 2020 r., III SA/Kr 558/20, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 10 października 2019 r., III SA/Lu 266/19, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 listopada 2020 r., IV SA/Po 793/20, dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zgodnie ze stanowiskiem wyrażanym przez Naczelny Sąd Administracyjny (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 lutego 2014 r., II GSK 1691/12 i z dnia 16 października 2012 r., I FSK 1996/11, dostępne na stronie: http://orzeczenia.nas.gov.pl), w sytuacji gdy brak jest przepisów przejściowych, w razie zmiany przepisów na mniej korzystne, należy rozważyć zastosowane normy względniejszej, zgodnie z normą wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP.
W analizowanej sprawie Sąd uznał, że w sytuacji braku reguł intertemporalnych, konstytucyjna zasada sprawiedliwości społecznej wymaga, aby Spółka, która spełniła wymagania przewidziane w art. 122 ust. 1 Prawa oświatowego pod rządami prawa obowiązującego przed 1 września 2019 r., miała możliwość podejmowania starań według tego stanu prawnego i otrzymania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika.
Podkreślić również należy, że stosowanie zasad prawa może doprowadzić do ich kolizji, tak jak ma to miejsce w niniejszej sprawie. Z jednej strony, obowiązująca zasada praworządności z art. 6 k.p.a. (wyrażona także w art. 7 Konstytucji RP), a z drugiej zasada sprawiedliwości społecznej z art. 2 Konstytucji RP. Argumentem przemawiającym za przyznaniem warunkowego pierwszeństwa zasadzie sprawiedliwości społecznej w tym przypadku jest ratio legis art. 122 ust. 1 Prawa oświatowego, zgodnie z którym ustawodawca dąży do wynagradzania pracodawców, którzy podejmują się dodatkowo, oprócz prowadzenia własnej działalności gospodarczej, kształcenia młodocianych pracowników, a także orzecznictwo sądów administracyjnych odnoszące się stanu prawnego sprzed 1 września 2019 r., w świetle którego nie jest istotne, czy młodociany pracownik zda egzamin zgodnie z § 11 ust. 2 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagrodzenia, jak i wówczas, gdy zda egzamin z pominięciem tego rozporządzenia, a wyłącznie na podstawie rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 24 sierpnia 2017 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu oraz rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 sierpnia 2017 r. w sprawie szczegółowych warunków i sposobu przeprowadzania egzaminu potwierdzającego kwalifikacje w zawodzie (patrz : wyrok WSA w Poznaniu z dnia 25 września 2019 r., sygn. akt IV SA/Po 325/19 oraz wyrok WSA w Poznaniu z dnia 7 sierpnia 2019 r., sygn. akt IV SA/Po 324/19). W stanie prawnym obowiązującym przed dniem 1 września 2019 r. sądy administracyjne rozstrzygając sprawy z zakresu dofinansowania kształcenia młodocianych pracowników, stosowały wykładnię rozszerzającą, w zakresie, w jakim ustawodawca nie sprecyzował w art. 122 ust. 1 Prawa oświatowego wymogów, co do obowiązku zdawania konkretnego egzaminu przed podmiotem, o którym mowa w pkt 1 omawianego przepisu.
Sądy administracyjne sprawując wymiar sprawiedliwości i rozstrzygając sporne zagadnienia uprawnione są do wyważenia racji stron procesu w ramach wykładni i stosowania relewantnych norm prawnych. Nie do pogodzenia z istotą wymiaru sprawiedliwości byłoby przyjęcie interpretacji znajdujących zastosowanie w sprawie przepisów, w sposób, który prowadziłby do sytuacji w której pracodawca zawarł umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego przed [...] września 2019 r., poniósł koszty kształcenia młodocianego pracownika, który zdał egzamin określony w umowie, a następnie, z uwagi na brak przepisów intertemporalnych, zostałby pozbawiony dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika.
Należy też zwrócić uwagę, że z mocy art. 122 ust. 1 pkt 1 Prawa oświatowego dofinansowanie kosztów kształcenia przysługuje tym pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, jeżeli pracodawca "lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo zatrudniona u pracodawcy" posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych."
Zauważyć należy, że w orzeczeniach wydanych na tle art. 70b poprzednio obowiązującej ustawy o systemie oświaty, mającego takie brzmienie jak art. 122 ust. 1 ustawy - Prawo oświatowe sprzed nowelizacji, wielokrotnie zwracano uwagę na to, że przepisy rozporządzenia w zakresie wymogów egzaminacyjnych dotyczących młodocianego kończącego naukę zawodu nie są spójne z regulacjami ustawy o systemie oświaty, dotyczącymi przesłanek uzyskania dofinansowania kosztów jego kształcenia. Wskazywano na cel regulacji tych przepisów, które mają w założeniu zachęcić pracodawców do kształcenia zawodowego młodocianych poprzez dofinansowanie kosztów takiego kształcenia. Dofinansowanie to przysługuje po spełnieniu określonych warunków normatywnych, dotyczących zarówno pracodawcy, jak i młodocianego. Młodociany pracownik ma wprawdzie obowiązek zdać egzamin kończący naukę zawodu, ale pracodawca nie zawsze może mieć wpływ na to, kiedy i przed jaką komisją egzaminacyjną będzie zdawać młodociany pracownik. W utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęto, że przez zdanie egzaminu zgodnie z przepisami, o których mowa w art. 122 ust. 1 pkt 1 należy rozumieć zdanie egzaminu na podstawie któregokolwiek z przepisów, na podstawie których funkcjonują komisje egzaminacyjne wymienione w § 11 ust. 2, 3 i 4 rozporządzenia z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania (por.m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 7 października 2009 r., sygn. akt I OSK 271/09; wyrok z dnia 7 października 2009 r., sygn. akt I OSK 273/09; wyrok z dnia 25 maja 2018 r., sygn. akt I OSK 2942/17). Naczelny Sąd Administracyjny podkreślał, że jeżeli młodociany ukończy naukę zawodu złożeniem egzaminu na podstawie któregokolwiek z przepisów regulujących zdawanie egzaminów kończących naukę zawodu, spełniony zostanie warunek do uzyskania przez pracodawcę dofinansowania. W realiach rozpatrywanej sprawy powyższy pogląd odnosi się także do sytuacji, gdy młodociany zdał egzamin na podstawie przepisu art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 22 marca 1989 r. o rzemiośle i wydanego na podstawie ust. 4 tego przepisu, obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji, rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 stycznia 2017 r. w sprawie egzaminu czeladniczego, egzaminu mistrzowskiego oraz egzaminu sprawdzającego, przeprowadzanych przez komisje egzaminacyjne izb rzemieślniczych (Dz. U. z 2017 r. poz. 89 z późn. zm.).Należy podkreślić, że do wyłącznej kompetencji komisji egzaminacyjnych izb rzemieślniczych należy zbadanie przesłanek, które pozwalają na dopuszczenie do egzaminu czeladniczego m.in. młodocianego pracownika. W myśl § 5 rozporządzenia w sprawie egzaminu czeladniczego, egzaminu mistrzowskiego oraz egzaminu sprawdzającego, przeprowadzanych przez komisje egzaminacyjne izb rzemieślniczych, do egzaminu czeladniczego izba rzemieślnicza dopuszcza osobę, która spełnia jeden z warunków wymienionych w pkt 1 - 7 tego przepisu, m.in. ukończyła naukę zawodu u rzemieślnika jako młodociany pracownik oraz dokształcanie teoretyczne młodocianych pracowników w szkole lub w formach pozaszkolnych (pkt 1). Zdanie takiego egzaminu stanowi spełnienie jednego z warunków dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika. Nie wdając się zatem w rozważania, czy spółka jawna lub jej wspólnicy uznani być mogą za rzemieślników w rozumieniu przepisów ustawy, stwierdzić należy, że młodociany, który zawarł ze Skarżąca umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego odbył naukę zawodu i zdał egzamin potwierdzający kwalifikacje w zawodzie elektryka. Fakt odbycia u Skarżącej nauki zawodu nie jest kwestionowany. Z akt sprawy nie wynika również, by ważność egzaminu czeladniczego zdanego przez młodocianego pracownika została zakwestionowana. W tym stanie rzeczy uznać należy, że wbrew stanowisku organu Skarżąca spełniła normatywne przesłanki uprawniające do przyznania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika, określone w art. 122 ust. 1 Prawa oświatowego.
Ze względu na powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję.
Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni powyższe stanowisko Sądu.
O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi biorąc pod uwagę wysokość uiszczonego wpisu sądowego od skargi (200 zł), koszty zastępstwa procesowego (480 zł) oraz opłaty skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło