II SA/Wa 2099/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędzia WSA Joanna Kube, Sędzia WSA Tomasz Szmydt (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Prezesa Agencji Mienia Wojskowego w [...] z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przydziału kwatery oddala skargę W. K. wniósł skargę na decyzję Prezesa Agencji Mienia Wojskowego w [...] (dalej "Prezes AMW") z dnia [...] sierpnia 2020r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Regionalnego Agencji Mienia Wojskowego w [...] (dalej "Dyrektor") z dnia [...] lipca 2020r., nr [...] w przedmiocie odmowy przydziału kwatery. W.K. wystąpił z wnioskiem do Dyrektora o przydział kwatery albo innego lokalu mieszkalnego. Do wniosku załączył dokumenty, z których wynika, że jest żołnierzem w służbie kontraktowej, na stanowisku służbowym zaszeregowanym do stopnia etatowego sierżanta, na podstawie rozkazu dziennego nr [...] Dowódcy [...] Pułku [....] w [...] z dnia [...]maja 2020 r. i pełni ją w Jednostce Wojskowej nr [...] w [...]. W dniu [...] czerwca 2020 r. do Dyrektora wpłynął także wniosek o wypłatę świadczenia mieszkaniowego. Z załączonej do akt sprawy decyzji Dyrektora Aresztu Śledczego w [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 2016 r., wynikało, że małżonka skarżącego, M. K. jako funkcjonariusz Służby Więziennej i otrzymała pomoc finansową na uzyskanie lokalu mieszkalnego w wysokości 49 700,00 zł, z przeznaczeniem na zakup lokalu w miejscowości [...] przy ul. [...]. Dyrektor po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego wszczętego ww. wnioskiem odmówił stronie w decyzji z dnia [...] lipca 2020 r. przydziału kwatery albo innego lokalu mieszkalnego. Strona wniosła w ustawowym terminie odwołanie do Prezesa Agencji Mienia Wojskowego. W odwołaniu został zawarty zarzut naruszenia art. 21 ust. 6 ustawy o zakwaterowaniu poprzez jego błędną interpretację polegającą na przyjęciu, że przesłanka wynikająca z pkt 4 ww. artykułu pozwala przyjąć, że nie przysługuje skarżącemu prawo do zakwaterowania. Rozpoznając sprawę ponownie Prezes Agencji Mienia Wojskowego stwierdził, iż niezależnie od obecnie użytego nazewnictwa określającego wsparcie żołnierza lub jego małżonka w zabezpieczeniu potrzeb mieszkaniowych i odesłania w art. 21 ust. 6 pkt 4 jedynie do pomocy finansowej określonej przepisami ustawy o zakwaterowaniu z 1976 r., wszystkie ww. formy służą wsparciu w zabezpieczeniu potrzeb mieszkaniowych żołnierza i jego rodziny. Z tej przyczyny użyte, w tym przepisie pojęcie pomocy finansowej należy rozumieć szeroko, czyli także odnosząc je do pomocy finansowej udzielonej innym formacjom mundurowym. Analogicznie, jak w ustawach o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, celem regulacji dotyczących mieszkań funkcjonariuszy Służby Więziennej jest to, aby funkcjonariusz ten miał zrealizowane prawo do lokalu mieszkalnego poprzez przydział takiego lokalu lub wypłatę pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego o czym mowa w art. 171 pkt 1 i 2 ustawy z 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (tj. Dz. U. z 2020 r. poz. 848). Natomiast art. 184 ust. 1 ww. ustawy stanowi, że funkcjonariuszowi w służbie stałej, który spełnia warunki do przydziału lokalu mieszkalnego, a który lokalu tego nie otrzymał na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale, przysługuje pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, położonych w miejscowości pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej. W razie zbiegu uprawnień do pomocy finansowej z tytułu służby obojga małżonków świadczenie to przysługuje tylko jednemu z nich (ust. 2). Przy czym art. 187 ustawy o Służbie Więziennej stanowi, że lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej nie przydziela się funkcjonariuszowi: 1) w razie otrzymania pomocy finansowej, o której mowa w art. 184 ust. 1; 2) posiadającemu w miejscowości, w której pełni służbę, łub w miejscowości pobliskiej lokal mieszkalny w spółdzielni mieszkaniowej albo dom jednorodzinny lub dom mieszkalno-pensjonatowy albo lokal mieszkalny stanowiący odrębną nieruchomość, odpowiadający, co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej; 3) którego małżonek posiada lokal mieszkalny lub dom określony w pkt 2; 4) w razie zbycia przez niego lub jego małżonka lokalu mieszkalnego lub domu, o którym mowa w pkt 2. Organ wskazał, iż wynika to z tego, że przyznanie ww. pomocy finansowej oznacza, że na gruncie ustawy o Służbie Więziennej, funkcjonariusz ten traktowany jest jako osoba, której potrzeby mieszkaniowe zostały definitywnie zaspokojone. Analogicznie, jak w ustawach o zakwaterowaniu Sil Zbrojnych RP, celem regulacji dotyczących mieszkań funkcjonariuszy Służby Więziennej jest to, ażeby funkcjonariusz miał zrealizowane prawo do lokalu mieszkalnego poprzez przydział takiego lokalu lub wypłatę pomocy finansowej na jego uzyskanie. Co istotne, uzyskana pomoc finansowa przez funkcjonariusza SW przeznaczona jest na konkretny ceł związany z nabyciem mieszkania i nie może być przeznaczona na inny dowolny cel. Skoro zatem uprawnienia małżonki W. K. a co za tym idzie jej rodziny, jako funkcjonariusza Służby Więziennej, zostały zrealizowane poprzez przyznanie ww. pomocy finansowej na uzyskanie lokalu, to bezspornym jest, że na gruncie ustawy o Służbie Więziennej, funkcjonariusz ten traktowany jest jako osoba, której potrzeby mieszkaniowe oraz potrzeby mieszkaniowe jego rodziny, czyli również potrzeby mieszkaniowe strony przedmiotowego postępowania, zostały definitywnie zaspokojone przy udziale Państwa. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że M.K. została wypłacona pomoc finansowa, co Dyrektor wskazał w uzasadnieniu decyzji z [...] lipca 2020 r. Organ stwierdził, że zarówno żołnierz jak i jego małżonek, który otrzymał pomoc w formie zaliczkowej lub bezzwrotnej do 31 grudnia 1995 r. na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 maja 1976 r. o zakwaterowaniu sił zbrojnych (Dz. U. z 1992 r. Nr 5, poz. 19 ze zm.) nie jest uprawniony do otrzymania innej formy wsparcia finansowego ze Skarbu Państwa, tak samo żołnierz, którego małżonek jako funkcjonariusz SW otrzymał pomoc finansową na podstawie ustawy o Służbie Więziennej, również nie jest uprawniony do kolejnego wsparcia. W. K. wniósł skargę na decyzję Prezesa Agencji Mienia Wojskowego w [...] z dnia z dnia [...] sierpnia 2020r. utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Regionalnego Agencji Mienia Wojskowego w [...] z dnia [...] lipca 2020r. w przedmiocie odmowy przydziału kwatery. Zaskarżonej decyzji zarzucał naruszenie art. 21 ust. 6 pkt 4 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2018 r. poz. 2356) oraz wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi II instancji. Podkreślał, iż jego żona M. K. uzyskała pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego zgodnie z decyzją Dyrektora Aresztu Śledczego w [...] z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] o przyznaniu pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego przed zawarciem związku małżeńskiego. Wskazywał, iż stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości. Przepisy prawne będące podstaw rozstrzygnięcia sprawy są jednoznaczne i wbrew stanowisku organu dla ich prawidłowego zrozumienia wystarczy zastosowanie wykładni językowej. Zgodnie z art. 21 ust. 6 pkt 4 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych żołnierzowi zawodowemu nie przysługuje prawo do zakwaterowania jeżeli on lub jego małżonek otrzymał pomoc finansową wypłaconą w formie zaliczkowej lub bezzwrotnej do dnia 31 grudnia 1995 r. na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 maja 1976 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych (Dz. U z 1992 r. Nr 5, poz. 19 oraz z 1994 r. Nr 10 poz. 36) w związku z czym podnoszone w decyzji Prezesa Agencji Mienia Wojskowego w [...] z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] twierdzenia dotyczące celu pomocy finansowej, jej wysokości, czy korzyści jaką odniosłem w związku z uzyskaniem przez żonę skarżącego, jako funkcjonariusza Służby Więziennej pomocy finansowej na zakup lokalu mieszkalnego, nie mają w sprawie znaczenia. Powyższą przesłankę nie należy traktować jako przeszkodę w uznaniu, że skarżącemu jako żołnierzowi zawodowemu przysługuje prawo do zakwaterowania czy, w tym do wypłaty oprawy mieszkaniowej, o której mowa w art.23 i art. 47 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. Ustawodawca nie użył ogólnego sformułowania w art. 21 ust. 6 pkt 4 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych jakim byłoby otrzymanie pomocy finansowej wypłaconej w formie zaliczkowej lub bezzwrotnej, co umożliwiałoby szerokie ujęcie wyłączenia. Prawodawca skonkretyzował sposób otrzymania pomocy finansowej poprzez wskazanie czasookresu i przepisów na podstawie, których pomoc miałaby zostać otrzymana. Wskazuje, iż żona M. K. nie otrzymała pomocy finansowej wypłaconej w formie zaliczkowej lub bezzwrotnej do dnia 31 grudnia 1995 r. na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 maja 1976 r. o zakwaterowaniu sił zbrojnych, dlatego też nie zachodzi przeszkoda do uznania spornego prawa do zakwaterowania. Prezes Agencji Mienia Wojskowego w Warszawie wnosił o oddalenie skargi w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, sprawowaną pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019.2325, zwanej dalej p.p.s.a.) Sąd przy rozstrzyganiu sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga oceniana według powyższych kryteriów nie zasługiwała na uwzględnienie. Jak słusznie wskazywał skarżący stan faktyczny sprawy nie budzi wątpliwości. Natomiast kwestią sporną jest wykładnia art. 21 ust. 6 pkt 4 oraz art. 21 ust. 7 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych (Dz. U z 1992 r. Nr 5, poz. 19 oraz z 1994 r. Nr 10 poz. 36) na tle stanu faktycznego i prawnego niniejszej sprawy. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w wyroku z dnia 8 czerwca 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 56/20 wskazał, że: "Skorzystanie przez policjanta z pomocy Skarbu Państwa w zakresie realizacji potrzeb mieszkaniowych, powoduje niemożliwość pozytywnego rozpatrzenia kolejnego wniosku tej osoby, która stała się żołnierzem kontraktowym, o przydział kwatery albo innego lokalu mieszkalnego." Sąd wskazał, że płynący z interpretacji ww. przepisów, a także art. 21 ust. 6 pkt 4 ustawy o zakwaterowaniu w sposób systemowy i celowościowy, że w okolicznościach faktycznych sprawy skorzystanie przez policjanta z pomocy Skarbu Państwa w zakresie realizacji potrzeb mieszkaniowych, powoduje niemożliwość pozytywnego rozpatrzenia kolejnego wniosku tej osoby, która stała się żołnierzem kontraktowym, o przydział kwatery albo innego lokalu mieszkalnego. Ww. przepis znajdzie zastosowanie, gdy Skarb Państwa udzielił już raz pomocy finansowej, która przyczyniła się do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych konkretnej osoby, bez względu na to, jaki mundur przywdziała w związku z wykonywaniem służby na rzecz Państwa po udzieleniu ww. pomocy finansowej na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych. Przywołany został również wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 listopada 2018 r. sygn. akt I OSK 1418/18, w którym NSA stwierdził, że "nie można zgodzić się z poglądem skarżącego, że z ustawy o zakwaterowaniu nie wynika zakaz korzystania z pomocy w zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych przez Państwo więcej niż raz w życiu. Owszem taki zakaz nie jest wyrażony wprost, tym niemniej wynika on z sensu przepisów obowiązujących wcześniej i obecnie. (...) Jak słusznie argumentuje organ, zaakceptowanie poglądu skarżącego byłoby równoznaczne z uznaniem, że każdy podmiot, w tym również ten który skorzystał z pomocy państwa z racji pełnienia służby w innej niż siły zbrojne formacji mundurowej, będzie mógł, w przypadku powołania do zawodowej służby wojskowej - kolejny raz otrzymać pomoc Państwa w celu zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych. Taka interpretacja przepisów art. 21 ust. 6 ustawy stoi w sprzeczności z ich treścią oraz funkcją jaka miały pełnić, czyli wykluczenia możliwości parokrotnego korzystania z pomocy Państwa (...)". Podobnie na gruncie wykładni art. 21 ust. 6 pkt 4 ustawy o zakwaterowaniu można powołać się na ww. orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, choć dotyczyło ono art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy o zakwaterowaniu. Z ww. orzeczenia NSA wynika bowiem, że wykładnia funkcjonalna art. 21 ust. 6 ustawy o zakwaterowaniu wyklucza parokrotne korzystanie z pomocy Państwa przez podmiot, który skorzystał z pomocy państwa z racji pełnienia służby w innej niż siły zbrojne formacji mundurowej. Istotnym w sprawie jest również wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 grudnia 2019r. sygn. akt II SA/Wa 1775/19, w który Sąd stwierdził, iż: "Przepis znajdzie zastosowanie, gdy Skarb Państwa udzielił już raz pomocy finansowej, która przyczyniła się do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych konkretnej osoby, bez względu na to, jaki mundur przywdziała w związku z wykonywaniem służby na rzecz Państwa po udzieleniu ww. pomocy finansowej na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych." Sąd miał również na względzie wykładnię celowościową prezentowaną w orzecznictwie sądów administracyjnych w odniesieniu do art. 21 ust. 6 ustawy o zakwaterowania (por. wyrok NSA z 27 listopada 2018 r. sygn. akt I OSK 1418/18 oraz wyroki WSA w Warszawie z dnia 29 stycznia 2018 r. sygn. akt II SA/Wa 1129/17; 29 sierpnia 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 104/19 - dostępne na www.nsa.gov.pl). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w niniejszym składzie podziela powyższą wykładnię art. 21 ust. 6 pkt 4 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP wynikającą z orzecznictwa sądowoadministracyjnego. Odnosząc się do stanu faktycznego przedmiotowej sprawy prawidłowa wykładnia art. 21 ust. 6 pkt 4 ww. ustawy jest przesądzająca dla oceny niniejszego postęp W okolicznościach rozpatrywanej sprawy małżonka skarżącego, jako funkcjonariusz Służby Więziennej, otrzymała już pomoc finansową na uzyskanie lokalu mieszkalnego w wysokości 49 700,00 zł na podstawie decyzji Dyrektora Aresztu Śledczego w [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 2016 r. W rozpatrywanej sprawie spór dotyczy tego, czy na podstawie art. 21 ust. 6 pkt 4 ustawy o zakwaterowaniu, stanowiącego, że żołnierzowi nie przysługuje prawo do zakwaterowania, jeżeli on lub jego małżonek, z zastrzeżeniem ust. 10, otrzymał pomoc finansową wypłaconą w formie zaliczkowej lub bezzwrotnej do 31 grudnia 1995 r. na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 maja 1976 r. o zakwaterowaniu sił zbrojnych (Dz. U. z 1992 r. poz. 19 oraz z 1994 r. poz. 36), można odmówić przyznania żołnierzowi prawa do zakwaterowania, jeżeli wcześniej, jako funkcjonariusz Służby Więziennej skorzystał z pomocy państwa na cele mieszkaniowe. Inaczej mówiąc, czy pomoc finansową, o której mowa w tym przepisie należy rozumieć szeroko, czyli odnosząc ją także do pomocy finansowej udzielonej innym formacjom mundurowym, na podstawie innych przepisów prawa niż dotyczące zakwaterowania Sił Zbrojnych. Powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 marca 2017 r., sygn. akt II SA/Wa 1810/16 należy zauważył, że akcentując charakter pomocy finansowej udzielanej z budżetu Państwa, jak i potrzebę realizacji zasady sprawiedliwości społecznej, w orzecznictwie przyjmuje się, że w przypadku zbiegu uprawnień funkcjonariuszy, czy też żołnierzy, pomoc finansowa przysługuje tylko jeden raz i co więcej tylko jeden raz w rodzinie, jak i w sytuacji, gdy funkcjonariusze pozostają w konkubinacie i kupują lokal mieszkalny na współwłasność, jak i wówczas, gdy pomoc finansową otrzymał małżonek pełniący służbę w innej formacji mundurowej. Warto ponadto, wskazać, że również WSA w Warszawie w swoim dotychczasowym orzecznictwie zwracał uwagę na zasadność kierowania się przy interpretacji przepisów regulujących pomoc finansową dla funkcjonariuszy służb mundurowych m.in. zasadą racjonalnego wydatkowania funduszy publicznych (por. m.in. wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 marca 2017 r., sygn. akt II SA/Wa 1810/16). W ust. 7 cytowanej ustawy opisana jest sytuacja małżonków będących żołnierzami: W przypadku gdy oboje małżonkowie są żołnierzami zawodowymi, jednemu z małżonków przysługuje prawo do zakwaterowania realizowane w formie przydziału kwatery albo innego lokalu mieszkalnego, a drugiemu w formie przydziału miejsca w internacie albo kwaterze internatowej albo wypłaty świadczenia mieszkaniowej, w przypadku braku możliwości przydziału kwatery albo innego lokalu mieszkalnego, prawo do zakwaterowania jest realizowane w formie przydziału miejsc w internacie albo kwaterze internatowej, albo w formie wypłaty świadczeń mieszkaniowych. Małżonkowie wybierają, na ich wniosek, formę realizowania prawa do zakwaterowania. Małżonkowi, który wybrał realizację prawa do zakwaterowania w formie przydziału kwatery albo innego lokalu mieszkalnego, nie przysługuje norma na małżonka, który korzysta z innej formy realizacji prawa do zakwaterowania. Z wymienionych przepisów wynika, że każdemu z małżonków-żołnierzy przysługuje prawo do zakwaterowania, choć realizowane jest w różnej formie, a wyjątkowo w braku możliwości przydziału kwatery w tej samej formie, jaką jest wypłata świadczeń mieszkaniowych. Warto w tym miejscu powołać się zasadę konstytucyjnej równości wobec prawa. Małżonkowie dwóch różnych formacji (MON i SW) nie powinni być traktowani w sposób uprzywilejowany wobec małżonków samej formacji (MON). Natomiast prosta wykładnia literalna art. 21 ust. 6 pkt 4 oraz ust. 7 ww. ustawy do takiego nierównego traktowania prowadzi. Odnosząc się do argumentu zawarcia związku małżeńskiego przez skarżącego (dnia [...].06.2017r.) a datą przyznania świadczenia mieszkaniowego małżonce skarżącego – M.K. (decyzja z dnia [...].12.2016r.) należy zważyć, że w dacie rozpoznania wniosku przez organ skarżący pozostawał w związku małżeńskim. Taki stan faktyczny organ był zatem zobowiązany uwzględnić oceniając sporne prawo. Dopuszczalność powyższej wykładni wynika nie tylko z treści przywołanych przepisów prawa, ale także z zasady racjonalnego wydatkowania funduszy publicznych, na co zwrócił już uwagę m.in. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z 20 marca 2015 r. wydanego w sprawie o sygn. akt. II SA/Wa 1572/14. Nie sposób bowiem pominąć intencji prawodawcy sprowadzającej się do tego, iż wsparcie finansowe udzielane któremukolwiek z małżonków – funkcjonariuszy, a pochodzące ze środków publicznych, uwzględnia nie tylko samego funkcjonariusza, lecz także jego współmałżonka. Prawo funkcjonariusza do pobierania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego ulega więc skonsumowaniu, jeżeli korzysta z niego jeden z małżonków, będących funkcjonariuszami. Bez znaczenia jest zaś to, że małżonkowie pełnią służby w różnych formacjach mundurowych. Zachowanie bowiem prawa współmałżonka do równoległego pobierania omawianego świadczenia prowadziłoby do sytuacji, ze dana rodzina otrzymywałaby to samo co do zasady świadczenie dwukrotnie. Temu zaś sprzeciwia się podstawowa zasada tworzenia przepisów prawa, tj. zasada racjonalności prawodawcy. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał zatem, że zarzuty skargi są bezzasadne. Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn., Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.) oddalił skargę.