II SA/Go 126/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Piątek Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński Asesor WSA Kamila Karwatowicz (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 14 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi M.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji. Decyzją z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej, działający z upoważnienie Burmistrza Miasta i Gminy, orzekł po rozpatrzeniu wniosków M.B. złożonych dnia 7 października 2021 r. oraz dnia 21 października 2021r.: 1. Przyznać pomoc w formie zasiłku celowego: w miesiącu: październik 2021 w wysokości 380,91 zł z tego: a. na dofinansowanie do opłat za czynsz mieszkaniowy w wysokości 100,00zł; b. na dofinansowanie do zakupu witamin + magnezu w wysokości 20,00zł; c. na dofinansowanie do zakupu chemii gospodarczej w wysokości 20,00zł; d. na dofinansowanie do zakupu butów w wysokości 20,00zł; e. na dofinansowanie do zakupu drewna opałowego, podpałki w wysokości 20,00zł; f. na dofinansowanie do ochrony osobistej i na zakup maseczek i płynu dezynfekcyjnego w wysokości 20,00zł; g. na zakup leków w miesiącu październiku 2021r. w wysokości 154,71 zł; h. na opłatę faktury za wodę w wysokości 26,20zł. 2. Odmówić przyznania zasiłku celowego w miesiącu październiku 2021r.z przeznaczeniem na: a. zakup żywności; b. zakup karty telefonicznej; c. zakup papeterii, znaczków i kopert; d. zakup materaca; e. zakup środka chemicznego do czyszczenia komina i pieca; 3 f. zakup przewodu giętkiego do prysznica. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ powołał art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1, 3 i 4, art. 7 pkt 5, art. 8 ust. 1 pkt 1, ust. 3, art. 17 ust. 1 pkt 5, art. 39 ust. 1 i 2, art. 106 ust. 1, 3 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2020r. poz. 1876 ze zm., dalej jako u.p.s.), art. 104 i art. 108 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021r. poz. 735 ze zm., dalej jako k.p.a.). W piśmie z dnia [...] listopada 2021 r. M.B. wniósł odwołanie od decyzji organu I instancji zarzucając organowi wydanie decyzji z naruszeniem prawa. Decyzją z dnia [...] grudnia 2021 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając na podstawie art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U.2018.570 j.t), art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1, art. 6 pkt 10, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 36 pkt Ic, art. 39 u.p.s. oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Zdaniem składu odwoławczego ustalony przez organ pierwszej instancji stan faktyczny sprawy jest bezsporny. SKO uznało, iż organ pierwszej instancji prawidłowo zebral i ocenił materiał dowodowy w sprawie i wydana przez niego decyzja jest prawidłowa, a SKO w pełni podziela stanowisko organu I instancji w niej wyrażone. Od powyższej decyzji M.B. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organów i kwestionując prawidłowość ich stanowiska. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga podlegała uwzględnieniu choć z odmiennych przyczyn aniżeli podniesione w jej treści. Na wstępie wyjaśnić należy, iż Sąd rozpoznał przedmiotową sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2020 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej jako p.p.s.a.). Zgodnie z treścią cyt. art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Wniosek o rozpoznanie przedmiotowej sprawy w trybie uproszczonym złożył organ, a skarżący nie wniósł o przeprowadzenie rozprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Powyższe oznacza, iż sąd dokonując kontroli zaskarżonego aktu bada jego zgodność z prawem w pełnym zakresie, z urzędu uwzględniając naruszenia prawa, a nie poprzestaje jedynie na badaniu zarzutów podniesionych w skardze. Przedmiot tak rozumianej kontroli sądowoadministracyjnej stanowiła w niniejszej sprawie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2021 r., nr [...], wydana w wyniku rozpoznania odwołania M.B. od decyzji z [...] listopada 2021r. nr [...] Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej, działającego z upoważnienie Burmistrza Miasta i Gminy, o przyznaniu zasiłku celowego. Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu uzasadniającym stwierdzenie jej nieważności. Przyczynę takiego rozstrzygnięcia stanowiło ustalenie przez Sąd, w wyniku analizy załączonych do skargi akt administracyjnych sprawy, iż wniesione przez skarżącego odwołanie od decyzji organu I instancji z [...] listopada 2021 r., nie było podpisane, a w toku postępowania organ odwoławczy nie wezwał odwołującego do uzupełnienia braku formalnego odwołania poprzez jego podpisanie, i rozpoznał odwołanie obciążone takim brakiem formalnym. Zauważyć należy, iż zgodnie z art. 63 § 1 k.p.a. podania (żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia) mogą być wnoszone m. in. pisemnie, przy czym w myśl § 3 cyt. przepisu, podanie wniesione pisemnie powinno być podpisane przez wnoszącego. W myśl art. 64 § 1 k.p.a. jeżeli w podaniu nie wskazano adresu wnoszącego i nie ma możności ustalenia tego adresu na podstawie posiadanych danych, podanie pozostawia się bez rozpoznania. Natomiast jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania (§ 2). Z treści przywołanych powyżej przepisów wynika zatem, iż podanie (w tym także odwołanie) wniesione pisemnie winno być podpisane przez wnoszącego, przez co należy rozumieć umieszczenie własnoręcznego podpisu przez tę osobę pod treścią takiego dokumentu. Odwołanie bez oryginalnego podpisu strony, a więc niespełniające określonych w art. 63 § 3 k.p.a. wymogów, nie jest odwołaniem w rozumieniu art. 127 § 1 i art. 128 k.p.a., a jego rozpoznanie jest dotknięte wadą nieważności określoną w przepisie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (por. wyroki WSA w Białymstoku z dnia 29 czerwca 2017 r., II SA/Bk 316/17; WSA w Warszawie z dnia 30 czerwca 2017 r., II SA/Wa 207/17; WSA w Gdańsku z dnia 25 lipca 2012 r., II SA/Gd 215/12; WSA w Warszawie z dnia 16 kwietnia 2007 r., V SA/Wa 1338/06). Prowadzenie w takiej sytuacji postępowania bez wezwania do usunięcia braku podpisu oznacza wadliwość postępowania i to w postaci kwalifikowanej. W takim przypadku mamy bowiem do czynienia z działaniem organu odwoławczego "z urzędu", a bierność w tym zakresie stanowi o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., powodując, że wydana przez organ odwoławczy decyzja jest dotknięta wadą nieważności. Pogląd ten jest powszechnie akceptowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (zob. wyrok NSA z 26 października 2011r., sygn. I OSK 1866/10 oraz z 30 stycznia 2018 r., , II OSK 1580/17, z 15 września 2000 r., III SA 417/00). W okolicznościach niniejszej sprawy SKO dokonując oceny warunków formalnych odwołania M.B. od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy z [...] listopada 2021 r., winno w sytuacji zaistniałego braku formalnego pisma, to jest braku własnoręcznego podpisu odwołującego, wezwać stronę, w trybie art. 64 § 2 w zw. z art. 63 § 3 k.p.a., do usunięcia w terminie 7 dni tego braku formalnego odwołania poprzez jego podpisanie, pod rygorem pozostawienia odwołania bez rozpoznania. Rozpoznając merytorycznie niepodpisane odwołanie, a więc wniesione nieskutecznie, de facto nieistniejące w obrocie prawnym, SKO bez podstawy faktycznej i prawnej wystąpiło w charakterze organu odwoławczego i utrzymało w mocy decyzję, która nie została skutecznie zaskarżona, dopuszczając się tym samym rażącego naruszenia prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy, mając na względzie uwagi zawarte w niniejszym uzasadnieniu, powinien zatem podjąć czynności mające na celu usunięcie braków formalnych odwołania M.B. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji. Z uwagi na treść rozstrzygnięcia Sąd nie miał podstaw do dokonania oceny zasadności zarzutów zawartych w skardze.