I OSK 1894/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mariola Kowalska Sędziowie: sędzia NSA Karol Kiczka sędzia del. WSA Anna Wesołowska (spr.) Protokolant: asystent sędziego Karolina Kubik po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Rodziny i Polityki Społecznej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 kwietnia 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 1546/21 w sprawie ze skargi I. B. na decyzję Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z 20 kwietnia 2022 r. I SA/Wa 1546/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy ze skargi I. B. (Skarżąca) na decyzję Ministra Rodziny i Polityki Społecznej (Minister) z [...] kwietnia 2021 r. w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] (Wojewoda) z [...] lutego 2021 r. Minister zaskarżył wyrok Sądu pierwszej instancji skargą kasacyjną w całości zarzucając mu : 1. naruszenie przepisów prawa materialnego w rozumieniu art. 174 pkt 1 p.p.s.a., tj. art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 615), zwanej dalej: "u.ś.r.", poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji bezpodstawne niezastosowanie, polegające na przyjęciu, że sprawę Skarżącej należało załatwić z pominięciem ww. przepisu, który w ocenie sądu pierwszej instancji został uznany za niekonstytucyjny, a zatem niemający mocy obowiązującej w tej konkretnej sprawie, podczas gdy w istocie Trybunał Konstytucyjny, zwany dalej również "Trybunałem" lub "TK", w uzasadnieniu swojego wyroku z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 (Dz. U. poz, 1443), zwanego dalej "wyrokiem w sprawie K 38/13", wyraźnie stwierdził, że ww przepis pozostaje w mocy do czasu jego zmiany przez ustawodawcę; 2. naruszenie przepisów prawa materialnego w rozumieniu art. 174 pkt 1 p.p.s.a., tj. art. 71 ust. 3 w związku z art. 67 ust. 2 oraz art. 73 ust. 1, obowiązującej w dniu wydania wyroku w sprawie K 38/13, ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, z późn. zm.), zwanej dalej "U.T.K.", poprzez ich bezpodstawne pominięcie w procesie wykładni przedmiotowego wyroku Trybunału, a w konsekwencji bezpodstawne przyjęcie, że organy obu instancji nieprawidłowo zinterpretowały ww. wyrok w sprawie K 38/13; 3. naruszenie przepisów prawa materialnego w rozumieniu art. 174 pkt 1 p.p.s.a., tj. art, 17 ust 1 u.ś.r., w zw. z art. 3 ust. 22 oraz ust. 23 lit. f u.ś.r. w zw. z art. 36 aa ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych Dz.U. z 2022 r. poz, 1009 z późn. zm.) dalej: "u.s.u.s.", poprzez ich błędna wykładnię i w konsekwencji błędne uznanie, iż zawieszenie prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej jest wystarczające do spełnienia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej celem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, podczas gdy przedmiotowe zawieszenie działalności gospodarczej może zostać poczytane za rezygnację z zatrudnienia lub pracy zarobkowej jedynie jeżeli następuje na ściśle określony czas oraz najpóźniej do ukończenia przez dziecko 18. roku życia, co w rozpatrywanej sprawie nie miało miejsca. Minister podstawie art. 176 p.p.s.a. wniósł o: 1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi na podstawie art. 188 p.p.s.a. oraz oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.; albo ewentualnie 2) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. Organ wniósł również o rozpoznanie sprawy na rozprawie i zasądzenie zwrotu od skarżącej kosztów postępowania kasacyjnego na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a., w tym kosztów zastępstwa procesowego. Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Przed przystąpienie do rozpoznania podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów przypomnieć należy istotę sprawy poddanej pod rozstrzygnięcie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Organy obu instancji odmówiły Skarżącej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem O. B. Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie wyjaśniły, że jak wynika z zebranego materiału dowodowego, niepełnosprawność osoby wymagającej opieki nie powstała przed 18 rokiem życia lub 25 rokiem życia w przypadku kontynuacji nauki. Zgodnie bowiem z orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności z 6 października 2020 r. O. B. został uznany za osobę o znacznym stopniu niepełnosprawności od 6 września 2020 r. tj. w wieku 22 lat. Ponadto, niepełnosprawność tej osoby nie powstała w trakcie trwania nauki. Oznacza to, że na przeszkodzie przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego stoi brzmienie art. 17 ust. 1b u.ś.r. Organy uznały również, że fakt zawieszenia przez Skarżącą z dniem [...] września 2020 r. działalności gospodarcza nie może zostać uznany za spełnienie warunku rezygnacji z zatrudnienia. W tej sytuacji, zdaniem organu odwoławczego, nie można uznać, że zostały spełnione kryteria wynikające z art. 17 ust. 1 u.ś.r. Nie można bowiem uznać, że Skarżąca zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, gdyż zawieszenie prowadzenia działalności gospodarczej nie jest tożsame z jej zamknięciem. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. W zarzutach objętych punktem 1 i 2 petitum skargi kasacyjnej Minister kwestionuje stanowisko Sądu pierwszej instancji, w świetle którego właściwe odkodowanie normy prawnej, zawartej w ww. przepisie, a następnie jego prawidłowe zastosowanie w sprawie wymagało uwzględnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, który wszedł w życie z dniem publikacji, tj. z dniem 23 października 2014 r. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 2 lutego 2024 r. I OSK 1197/22 (a stanowisko wyrażone w tym wyroku Sąd kasacyjny rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela) kwestia skutków wyroku TK dla stosowania art. 17 ust. 1b u.ś.r. była już wielokrotnie przedmiotem analizy Naczelnego Sądu Administracyjnego, który - rozpoznając sprawy w analogicznych stanach faktycznych i prawnych - uznawał konieczność uwzględnienia wyroku K 38/13 dla prawidłowej wykładni przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., a to pozwala na przyjęcie, że w tym zakresie ukształtowała się utrwalona linia orzecznicza. Sąd kasacyjny rozpoznający sprawę wskazuje, że wyrok z 2 lutego 2024 r. wydany został na skutek skargi kasacyjnej Ministra, w której podniesione zostały zarzuty tożsame z zarzutami objętymi punktem 1 i 2 niniejszej skargi kasacyjnej, w tej sytuacji za zasadne uznać należy przywołanie przedstawionej w nim argumentacji również w niniejszej sprawie. Omawianym wyrokiem Trybunał stwierdził niekonstytucyjność art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim przepis ten uzależnia prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną od wieku, w jakim powstała niepełnosprawność. Niekonstytucyjny przepis przewiduje bowiem możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jedynie wówczas, gdy niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. W powyższym wyroku Trybunał wyraźnie wskazał, iż wynikające z art. 17 ust. 1b u.ś.r. zróżnicowanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, zależnie od momentu powstania niepełnosprawności, jest niezgodne z art. 32 ust. 1 Konstytucją RP. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego jest wyrokiem zakresowym, a zatem nie wywołuje on prostego skutku, określonego w art. 190 ust. 1 i 3 Konstytucji RP, a więc utraty mocy obowiązującej zakwestionowanej regulacji prawnej. Tym niemniej, powoduje on konieczność zrekonstruowania normy prawnej na podstawie przepisów prawa, które pozostają zgodne z Konstytucją RP, przy wykorzystaniu reguł wykładni prawa, tak aby wynik tej rekonstrukcji nie był sprzeczny ze stanowiskiem wyrażonym w wyroku Trybunału. W tej sytuacji, artykuł 17 ust. 1b u.ś.r., od momentu wejścia w życie wyroku Trybunału, nie może być stosowany w jego dotychczasowym brzmieniu (por. wyrok NSA z dnia 26 lutego 2021 r. sygn. I OSK 1530/20). Jeżeli bowiem Konstytucja dopuszcza wzruszenie prawomocnego orzeczenia sądowego oraz ostatecznej decyzji administracyjnej, wydanych na podstawie przepisu uznanego następnie przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją (art. 190 ust. 4 Konstytucji RP), to opowiedzieć się należy również za niedopuszczalnością wydania orzeczenia sądowego oraz decyzji administracyjnej na podstawie przepisu, który Trybunał uznał za niezgodny z Konstytucją RP. Dodać przy tym trzeba, że jedną z form bezpośredniego stosowania Konstytucji przez sądy (art. 8 ust. 2 Konstytucji RP) jest oparcie wyroku na stanowisku wyrażonym w orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego (zob. wyrok NSA z dnia 4 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 1578/16). Stosując więc taki sposób wykładni art. 17 ust. 1b u.ś.r. należy przyjąć, iż w stosunku do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała nie później, niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia, przepis art. 17 ust. 1b cyt. ustawy - jako zgodny z Konstytucją - winien znaleźć zastosowanie. Natomiast w stosunku do opiekunów osób, których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności, a zatem w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. W rezultacie nie jest więc dopuszczalne oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP (zob. np. wyroki NSA: z 26 kwietnia 2019 r., I OSK 8/19, 6 lipca 2016 r., I OSK 223/16; 2 sierpnia 2016 r., I OSK 923/16; 7 września 2016 r., I OSK 755/16; 21 października 2016 r., I OSK 1853/16; 4 listopada 2016 r., I OSK 1578/16; 10 listopada 2016 r., I OSK 1512/16; 2 marca 2017 r., I OSK 2407/16). Prawidłowości tego stanowiska nie podważa zakresowy charakter wyroku K 38/13. Z uwagi na to, że art. 17 ust. 1b pkt 1 u.ś.r. tylko w części jest niekonstytucyjny, usunięcie całego przepisu z porządku prawnego nie było pożądane. W rezultacie sam Trybunał w uzasadnieniu wskazał, że potrzebne jest dokonanie zmian ustawodawczych. Nie oznacza to jednak, że wyrok ten nie ma znaczenia dla rozstrzygania spraw indywidualnych. Podstawą odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego grupie opiekunów osób, których niepełnosprawność nie powstała w dzieciństwie, nie może być wypowiedź zawarta w uzasadnieniu omawianego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, według której, "skutkiem wejścia w życie niniejszego wyroku nie jest ani uchylenie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, ani uchylenie decyzji przyznających świadczenia, ani wykreowanie "prawa" do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność podopiecznych nie powstała w okresie dzieciństwa". Konstatacja ta, w odniesieniu do braku uchylenia art. 17 ust. 1b u.ś.r. oraz decyzji przyznających świadczenia, jest oczywista w świetle art. 190 ust. 1-4 Konstytucji RP. Nadto, skoro Trybunał Konstytucyjny nie jest ustawodawcą pozytywnym, co wynika wprost z art. 188 pkt 1 Konstytucji, jego wyrok nie stanowi źródła prawa. Jednak stwierdzenie konstytucyjności jedynie części norm dekodowanych z kontrolowanego przepisu w wyroku zakresowym wywołuje domniemanie niekonstytucyjności norm zawartych w zakwestionowanej części przepisu (J. Trzciński, glosa krytyczna do uchwały Sądu Najwyższego z dnia 17 grudnia 2009 r., sygn. akt III CZP 2/09, ZNSA 2010/2/158-160; M. Wiącek, glosa krytyczna do uchwały III CZP 2/09, Przegląd Sejmowy 2010/3/156-157 pkt 3, s. 166 pkt 10; G. J. Wąsiewski, glosa krytyczna do uchwały III CZP 2/09, Państwo i Prawo 2010/10/141; M. Ziółkowski, glosa do uchwały III CZP 2/09, Przegląd Sejmowy 2011/5/s.186 pkt 2, s. 191 pkt 5 i przywołane przez Glosatorów orzecznictwo i piśmiennictwo). W takiej sytuacji, jak ma to miejsce w okolicznościach przedmiotowej sprawy, w razie braku reakcji ustawodawcy należy odkodować podstawę prawną z tych części przepisów normujących daną instytucję materialnoprawną, które nie utraciły cechy zgodności z Konstytucją (wyrok TK z 6 marca 2002 r. P 7/00, OTK-A 2002/2/13; wyrok NSA z 20 kwietnia 2017 r. I OSK 2593/16, Lex 2332965). Przyjęcie poglądu zaprezentowanego w skardze kasacyjnej oznaczałoby, że stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niekonstytucyjności przepisu ustawy, ze względu na treść uzasadnienia takiego orzeczenia, od chwili jego wejścia w życie nie ma żadnego znaczenia prawnego dla dalszego stosowania zakwestionowanego przepisu w kształcie treści normatywnej zakwestionowanej przez Trybunał Konstytucyjny, co nie jest do pogodzenia z konstytucyjną zasadą praworządności wynikającą z art. 7 Konstytucji RP. Odnosząc się do argumentu skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że nie ma podstaw do czynienia analogii między stosowaniem wyroku K 38/13 i wyrokiem TK z 12 maja 2015 r., P 46/13. Wyrokiem P 46/13 stwierdzono, że art. 156 § 2 k.p.a. w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Trybunał zakwestionował zatem zaniechanie ustawodawcy, brak pozytywnej regulacji w pewnym zakresie. Natomiast w wyroku K 38/13 Trybunał stwierdził, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. W tym przypadku zakwestionowano konstytucyjność rozwiązania zawierającego konkretne rozwiązanie prawne, wprowadzone przesłanki nabycia prawa do świadczenia. W pierwszym przypadku usunięcie stanu niezgodności z Konstytucją wymaga wyraźnie ingerencji prawodawcy. Nadto standard konstytucyjny z art. 2 Konstytucji, zasada państwa prawnego realizującego zasadę sprawiedliwości społecznej, stanowi normę adresowaną do władz publicznych, która wyznacza standardy działania władzy publicznej. W przypadku wyroku K 38/13 Trybunał wskazał zaś na standard z art. 32 ust. 1 Konstytucji, czyli zasadę równości, uregulowaną w rozdziale dotyczącym wolności, praw i obowiązków człowieka i obywatela. Ze względu na zasadę bezpośredniego stosowania Konstytucji, w świetle wyroku K 38/13 zasadne jest zatem podjęcie przez sąd, przy rozpoznawaniu indywidualnej sprawy obywatela, dotyczącej świadczeń przyznawanych opiekunom osób niepełnosprawnych, kroków w celu przyjęcia takiego rozumienia przepisu, który będzie zgodny z oceną Trybunału wyrażoną w wyroku. Należy też wskazać, że władza wykonawcza ze względu na posiadane prawo inicjatywy legislacyjnej, jak też władza ustawodawcza, cały czas miały możliwość podjęcia działań legislacyjnych i usunięcia stwierdzonej niezgodności z Konstytucją, a zwłoka w tym zakresie była wieloletnia. Kontrolując w takiej sytuacji zgodność z prawem decyzji w sprawach indywidualnych, sądy nie mogą akceptować bezczynności legislacyjnej, pozbawiając w konsekwencji wyrok Trybunału znaczenia, a przez to obywateli ochrony ich praw. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że nie zasługują na uznanie zarzuty błędnej wykładni i zastosowania art. 17 ust. 1b u.ś.r. Nie jest dopuszczalne oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Niezasadnie też Sądowi I instancji zarzucono naruszenie art. 71 ust. 3 w związku z art. 67 ust. 2 oraz art. 73 ust.u.T.K, bowiem Sąd I instancji dokonał prawidłowej wykładni znajdujących zastosowanie w sprawie przepisów, co zostało przedstawione w uzasadnieniu niniejszego wyroku. Odnosząc się do zarzutu objętego punktem 3 petitum skargi kasacyjnej, Sąd kasacyjny wyjaśnia, że zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Pojęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, o których mowa w wyżej przytoczonym art. 17 ust.1 u.ś.r. zostało przez ustawodawcę zdefiniowane w art. 3 pkt 22 tej ustawy. Zgodnie z tym przepisem pod pojęciem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej należy rozumieć wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Nie ulega zatem wątpliwości, w świetle legalnej definicji zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, że zaprzestanie wykonywania działalności gospodarczej mieści się w pojęciu rezygnacji z zatrudnienia, o którym mowa w art. 17 ust.1 u.ś.r. Stosując definicję z art. 3 pkt 22 u.ś.r. do przepisu art. 17 ust. 1 tej ustawy należy wziąć pod uwagę, że rozumienie nadane wyrażeniu "zatrudnienie lub inna praca zarobkowa" musi uwzględniać generalny i abstrakcyjny charakter przepisu, czyli mieć takie samo znaczenie zarówno w przypadkach "rezygnacji", jak i "niepodejmowania" zatrudnienia lub innej pracy. Terminy "rezygnacja" i "niepodejmowanie" nie zostały przy tym legalnie zdefiniowane. Zgodnie ze słownikiem języka polskiego rezygnacja to «zrzeczenie się lub zaniechanie czegoś». W okolicznościach rozpoznawanej sprawy należy rozstrzygnąć, czy zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej jest rezygnacją z zatrudnienia. W tym celu należy odwołać się do regulacji prawnych dotyczących prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz.U. tj. 2021, poz. 162), według brzmienia z daty wydania zaskarżonej decyzji, w okresie zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej przedsiębiorca nie może wykonywać działalności gospodarczej i osiągać bieżących przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej. Z przytoczonego przepisu jasno wynika, że zawieszenie działalności gospodarczej należy uznać za faktyczną rezygnację z zatrudnienia, o której mowa w art.17 ust.1 u.ś.r. Stwierdzeniu takiemu nie stoją na przeszkodzie przywołane w skardze kasacyjnej przepisy art. 3 ust. 23 lit. f u.ś.r. ani art. 36aa ust. 1 u.s.u.s Zgodnie z art. 3 ust. 23 lit. f u.ś.r. ilekroć w ustawie mowa jest o utracie dochodu oznacza to utratę dochodu spowodowaną wykreśleniem z rejestru pozarolniczej działalności gospodarczej lub zawieszeniem jej wykonywania w rozumieniu art. 16b ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2019 r. poz. 299 i 303) lub art. 36aa ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 300, z późn. zm.). Przepis ten zawiera zatem definicję pojęcia utraty dochodu, nie zaś niepodejmowania zatrudnienia czy też rezygnacji z niego. Sąd kasacyjny dostrzega, że w świetle art. 36aa. ust. 1 u.s.u.s. osoba sprawująca osobistą opiekę nad dzieckiem, która prowadziła pozarolniczą działalność gospodarczą przez okres co najmniej 6 miesięcy, może zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej na okres do 3 lat w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, nie dłużej jednak niż do zakończenia roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6. rok życia, a w przypadku dziecka, które z powodu stanu zdrowia potwierdzonego orzeczeniem o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności wymaga osobistej opieki osoby prowadzącej działalność gospodarczą, na okres do 6 lat, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez dziecko 18. roku życia. Przepis art. 6a ust. 2 stosuje się odpowiednio. Brzmienie tego przepisu ani nie wyłącza możliwości zawieszenia prowadzenia działalności gospodarczej przez osobę opiekującą się innym członkiem rodziny, legitymującym się orzeczeniami wymienionymi w art. 17 ust. 1 u.ś.r. ani też nie przesądza, że osoby opiekujące się takimi osobami zawiesiły prowadzoną działalność z innych przyczyn niż opieka. Brzmienie tego przepisu pozostaje zatem bez wpływu na sposób wykładni pojęcia rezygnacji z zatrudnienia czy też jego niepodejmowania, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Uznając zatem zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej za niezasadne, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. Uzasadnienie zostało sporządzone stosownie do wymogów określonych w art. 193 zdanie 2 p.p.s.a zgodnie z którym uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej.