II OSK 1685/22
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2025-04-24
Skład orzekający: Sędzia NSA Jerzy Stankowski, Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak, Sędzia del. WSA Anna Szymańska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy transkrypcja zagranicznego aktu urodzenia, który odzwierciedla zmianę płci osoby, jest zgodna z polskim porządkiem prawnym, w szczególności z przepisami Prawa o aktach stanu cywilnego oraz czy organ prawidłowo zastosował się do wskazań sądów zawartych w poprzednich orzeczeniach?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że transkrypcja zagranicznego aktu urodzenia odzwierciedlającego zmianę płci jest zgodna z polskim porządkiem prawnym. Sąd stwierdził, że polskie prawo przewiduje możliwość zmiany płci oraz imienia i nazwiska, co znajduje odzwierciedlenie w rejestrze PESEL i przepisach dotyczących zmiany imienia i nazwiska. Organ prawidłowo zastosował się do wskazań sądów, badając kanadyjskie prawo i uwzględniając, że zmiana płci w Ontario następuje na podstawie dokumentacji medycznej, a nie orzeczenia sądowego.Stan faktyczny
Prokurator Okręgowy w Warszawie wniósł skargę na czynność materialno-techniczną Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego Miasta Stołecznego Warszawy polegającą na transkrypcji zagranicznego aktu urodzenia. Akt ten, wydany w Kanadzie, odzwierciedlał zmianę płci wnioskodawczyni z męskiej na żeńską oraz zmianę imienia i nazwiska. Wcześniejsze postępowania sądowe wskazywały na konieczność zbadania kanadyjskiego systemu prawnego w zakresie zmiany płci. Po uzyskaniu dodatkowych informacji, Kierownik dokonał transkrypcji, wpisując dane w formie wzmianek dodatkowych. Prokurator zaskarżył tę czynność, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i nieuwzględnienie wskazań sądów.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną. Odstąpiono od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Stankowski Sędziowie Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak Sędzia del. WSA Anna Szymańska (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Joanna Pietraś-Skobel po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prokuratora Okręgowego w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 kwietnia 2022 r. sygn. akt IV SA/Wa 1028/21 w sprawie ze skargi Prokuratora Okręgowego w Warszawie na czynność materialnotechniczną Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 30 marca 2021 r. nr 1465011/00/AU/2021/163658 w przedmiocie transkrypcji do systemu rejestrów państwowych treści zgranicznego aktu urodzenia 1. oddala skargę kasacyjną, 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Wyrokiem z 20 kwietnia 2022 r., sygn. akt IV SA/Wa 1028/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA w Warszawie, sąd wojewódzki, sąd I instancji) po rozpoznaniu skargi Prokuratora Okręgowego w Warszawie (dalej: Prokurator, skarżący kasacyjnie) na czynność materialno-techniczną Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego Miasta Stołecznego Warszawy (dalej: Kierownik, organ pierwszej instancji) z 30 marca 2021 r. nr 1465011/00/AU/2021/163658 – oddalił skargę.
Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
W dniu 6 marca 2017 r. A. R. (wnioskodawczyni, strona) złożyła w Urzędzie Stanu Cywilnego m.st. Warszawy wniosek o transkrypcję swojego aktu urodzenia. Do wniosku dołączyła m.in.: odpis kanadyjskiego aktu urodzenia nr [...] dotyczący (A.) A. (B.) R. ur. [...] r. w T., płeć dziecka (M) kobieta i jego tłumaczenie przysięgłe na język polski, uwierzytelnione kopie: kanadyjskiego aktu zmiany imienia i nazwiska nr [...] z A. B. na A. R. wraz z tłumaczeniem przysięgłym na język polski.
Kierownik decyzją z 7 września 2017 r. nr USC.XX.5353.5.1126.2017/MST odmówił wpisania do Systemu Rejestrów Państwowych treści kanadyjskiego aktu urodzenia, wskazując m.in. że akt urodzenia zawiera w swojej treści zarówno imię i nazwisko A. B. płeć męska, jak i imię i nazwisko A. R. płeć żeńska. Zdaniem organu pierwszej instancji w takiej sytuacji należałoby wpisać obie płcie, czego nie dopuszcza polski system prawa, zaś przeniesienie do polskiego aktu urodzenia wybranych danych figurujących w odpisie zagranicznego aktu urodzenia tj. A. R. płeć żeńska byłoby niezgodne z art. 104 ust. 2 ustawy z 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 2064; dalej: p.a.s.c.).
Wojewoda Mazowiecki (dalej: Wojewoda) decyzją z 3 listopada 2017 r. nr WSO-I.6231.17.2017 utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.
WSA w Warszawie wyrokiem z 25 maja 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 104/18 uchylił decyzję Wojewody i Kierownika. W szczególności wskazano, że jeżeli Kierownik miał wątpliwości, co do użytych znaków pisarskich "nawiasów" w odpisie kanadyjskiego aktu urodzenia (B.) R. (A.) A., płeć M (kobieta) – w których zostały ujęte poprzednie dane strony – winien uzyskać informacje, jaki jest system wprowadzania zmian danych do aktów stanu cywilnego w kanadyjskim porządku prawnym, jakie są zasady dokonywania wpisów do aktów stanu cywilnego w kanadyjskim systemie prawa. Czy w kanadyjskim porządku prawnym możliwe jest wykreślenie z aktu stanu cywilnego dotychczasowych danych umieszczonych w jego treści w "nawiasach" a pozostawienie aktualnych danych; czy jeżeli kanadyjski akt stanu cywilnego zawiera dane dotychczasowe i aktualne, to wpisuje się dane zarówno dotychczasowe, mimo że one uległy zmianie, jak i dane aktualne; czy w kanadyjskim akcie urodzenia zamieszcza się oprócz imienia i nazwiska nadanego dziecku tuż po urodzeniu oraz jego płci także wzmiankę zmiany tego imienia, nazwiska i płci dokonanej w terminie późniejszym, uwzględniając regułę obcego porządku prawnego. W konsekwencji brak wnikliwości organów orzekających w prawidłowym ustaleniu stanu faktycznego sprawy dał asumpt do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonych w sprawie decyzji.
W dniu 9 grudnia 2020 r. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem w sprawie o sygn. akt II OSK 3320/18 oddalił skargę kasacyjną od powyższego wyroku.
Następnie, w toku postępowania ustalono treść kanadyjskiego przepisu tj. art. 36 ust. 4 ustawy o ewidencji ludności R.S.O. 1990, z którego wynika, że dyrektor urzędu stanu cywilnego, działając na wniosek, powoduje sporządzenie adnotacji w akcie urodzenia tak, by płeć odpowiadała wynikowi przeprowadzonej operacji medycznej. Do akt sprawy złożono również zaświadczenie o zmianie imienia i nazwiska wnioskodawczyni nr [...] wydane przez władze Kanady oraz pismo [...] w M. w K. z 27 października 2016 r., z którego wynika, że w dniu 28 czerwca 2016 r. wnioskodawczyni poddała się operacji zmiany płci z męskiej na żeńską.
W dniu 30 marca 2021 r. kanadyjski odpis aktu urodzenia dotyczący (A.) A. (B.) R. został przez Kierownika wpisany na nazwisko A. R. do polskiego rejestru stanu cywilnego pod nr 1465011/00/AU/2021/163658. Dane zawarte w kanadyjskim odpisie aktu urodzenia oraz ich zmiana zostały odzwierciedlone w polskim akcie w porządku chronologicznym, zatem w treści polskiego aktu urodzenia zostały wpisane najpierw pierwotne dane wnioskodawczyni, następnie została wpisana wzmianka o zmianie imienia i nazwiska oraz kolejna wzmianka o zmianie płci. Tym samym po uwzględnieniu wzmianek z aktu wynika, że wnioskodawczyni ma imię i nazwisko A. R. i jest płci żeńskiej. Na podstawie sporządzonego aktu można też odczytać poprzednie dane wnioskodawczyni, imię i nazwisko A. B., płeć męska.
Skargę na powyższą czynność materialno-techniczną wniósł Prokurator.
WSA w Warszawie we wskazanym na wstępie wyroku z 20 kwietnia 2022 r. nie uwzględnił skargi. W uzasadnieniu podkreślono, że z akt sprawy wynika, że organ uzyskał informacje, jaki jest system wprowadzania zmian danych do aktów stanu cywilnego w kanadyjskim porządku prawnym. Wyjaśniono m.in., że aktem prawnym regulującym kwestie wpisów o zmianie płci jest w Kanadzie ustawa Vital Statistics Act R.S.O. 1990 - dalej: ustawa. Wskazano, że wniosek o ustalenie płci innej niż wpisana w akcie urodzenia lub zmianę płci wpisanej do aktu urodzenia składa się do organu wraz z dokumentami medycznymi. Procedura dotycząca zmiany płci i dokonywania zmian w akcie urodzenia w związku ze zmianą płci zawarta jest w ustawie w Rozdziale V.4. Z art. 36 (1) ww. ustawy wynika, że w przypadku zmiany anatomicznej struktury płci osoby na inną niż ta, która została wpisana do aktu urodzenia osoba może zwrócić się do organu o zmianę oznaczenia płci wpisanej przy rejestracji urodzenia tak, aby oznaczenie płci było zgodne z wynikiem operacji transseksualnej. Art. 36 ust. 4 omawianego aktu prawnego przewiduje, że organ sporządza w akcie urodzenia adnotację takiej treści, by płeć odpowiadała wynikowi przeprowadzonej operacji. W ocenie sądu wojewódzkiego poczynione ustalenia organu wyczerpują wskazania zawarte w orzeczeniach sądów administracyjnych zapadłych w sprawie.
Ponadto zaznaczono, że w prowincji O. nie jest wydawane odrębne orzeczenie o zmianie płci, jak również zaświadczenie o zmianie płci - jedynym dokumentem który potwierdza zmianę płci jest odpis zupełny aktu urodzenia zawierający adnotację o zmianie płci w akcie urodzenia. W tej sytuacji w ocenie sądu I instancji odmowa uznania orzeczenia w formie adnotacji na akcie stanu cywilnego skutkowałaby odmową transkrypcji całego aktu gdyż nie jest możliwe wybiórcze, częściowe wpisanie aktu. Tym samym zagraniczny akt stanu cywilnego podlega wpisaniu w całości, a jeśli zawiera wzmianki dodatkowe (adnotacje) muszą one zostać również przepisane, gdyż są integralną częścią aktu. Wskazano, że wpisy zawarte w zagranicznym akcie stanu cywilnego powinny być przenoszone w taki sposób, aby w polskich księgach stanu cywilnego i w powstałym w wyniku transkrypcji polskim akcie stanu cywilnego zachowały swoją tożsamość nie tylko pod względem ich brzmienia, ale także funkcji.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Prokurator, zaskarżając go w całości, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 153 oraz 170 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329; dalej: p.p.s.a.) polegające na pominięciu oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyjaśniającego zawartych w wyroku WSA w Warszawie z 25 maja 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 104/18 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 grudnia 2020 r. sygn. akt II OSK 3320/18 i uznaniu, że wpis treści kanadyjskiego aktu urodzenia wydanego przez Urząd Stanu Cywilnego w O., Kanada, na nazwisko A. R. do polskiego rejestru stanu cywilnego pod nr 1465011/00/AU/2021/163658 odpowiada prawu, a organ administracji wypełnił wskazania w wyżej powołanych orzeczeniach sądów administracyjnych zapadłych w sprawie.
Na podstawie przywołanych zarzutów, skarżący kasacyjnie Prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi poprzez stwierdzenie bezskuteczności czynności materialno-technicznej polegającej na wpisaniu treści kanadyjskiego odpisu aktu urodzenia wydanego przez Urząd Stanu Cywilnego w O., K., na nazwisko A. R. do polskiego rejestru stanu cywilnego pod nr 1465011/00/AU/2021/163658; alternatywnie zaś uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie. Pismem z 29 czerwca 2022 r. wniesiono o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Pismem z 11 sierpnia 2022 r. Kierownik podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości.
Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: "NSA") zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez NSA.
Skarga kasacyjna jest nieusprawiedliwiona.
Jedynym zarzutem sformułowanym w skardze kasacyjnej jest zarzut naruszenia przepisów procesowych tj. art. 153 i 170 p.p.s.a., stąd zakres kognicji NSA jest ograniczony do oceny zaskarżonego wyroku na gruncie w/w przepisów.
Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przepis art. 153 p.p.s.a. zasadniczo ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniach sądu, gdyż są nimi związane. Jego zasięgiem oddziaływania objęte zostają również wszystkie przyszłe - ewentualne - postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne dotyczące danej sprawy administracyjnej. Dodać też należy, że zasada związania wynikająca z art. 153 p.p.s.a. jest wyłączona jedynie w sytuacji, gdy przepisy prawa mające zastosowanie w danej sprawie uległy zmianie (vide np. wyroki NSA z 17 grudnia 2024 r. sygn. akt I OSK 2032/21, z 21 stycznia 2025 r. sygn. akt I OSK 107/23, z 25 lutego 2025 r. sygn. akt III OSK 17/24).
W pojęciu "ocena prawna" mieści się przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i procesowego. Wykładnia w tym sensie zmierza do wyjaśnienia istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (vide wyrok NSA z 12 grudnia 2024 r. sygn. akt III OSK 1275/23).
W kontekście natomiast art. 170 p.p.s.a. należy przypomnieć, że moc wiążąca prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego w odniesieniu tak do organu administracji publicznej, jak i do sądu administracyjnego oznacza, że muszą one przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu, co powinno skutkować uwzględnieniem treści tego wyroku w wydawanych przez nie rozstrzygnięciach. Oznacza to, że w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być ona ponownie weryfikowana, a tym bardziej odmiennie rozważona. Przedmiotowe związanie prawomocnym orzeczeniem sądu administracyjnego rozciąga się na motywy wyroku w takich granicach, w jakich zdeterminowały one treść jego sentencji. Jak się przyjmuje jednolicie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, ratio legis art. 170 p.p.s.a. polega na tym, że gwarantuje on zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie dających się pogodzić w systemie sprawowania władzy publicznej (por. np. wyrok NSA z 4 stycznia 2023 r. sygn. akt II OSK 1419/22 oraz wyrok NSA z 10 maja 2023 r. sygn. akt II OSK 1373/22).
Zatem w kontekście zarzutu skargi kasacyjnej zadaniem NSA w tej sprawie jest zbadanie, czy nastąpiło prawidłowe odczytanie oraz zastosowanie ocen prawnych i wskazań zarówno prawomocnego wyroku NSA z 9 grudnia 2020 r. sygn. akt II OSK 3320/18, jak i wskazań zawartych w wyroku WSA w Warszawie, które zostały zaaprobowane wyrokiem NSA. Przy czym kluczowe jest tutaj bezpośrednie oddziaływanie w granicach tożsamej sprawy jaką jest transkrypcja zagranicznego aktu stanu cywilnego, wskazań i ocen prawnych przedstawionych w obydwu w/w wyrokach sądów administracyjnych.
Wynika zaś z nich, że zadaniem organu było zbadanie systemu prawa kanadyjskiego prowincji O. w zakresie wprowadzania zmian danych do aktów stanu cywilnego odnośnie zmiany płci. Zalecenie powyższe zostało uzupełnione przez NSA poprzez przytoczenie treści art. 36 ustawy Vital Statistics Act R.S.O. 1990 i tym samym ukierunkowanie organów, aby zbadały treść obcego prawa w kontekście wpisywania wynikających z zastosowania tego prawa czynności organów innego państwa. Nie można przy tym zgodzić się z Prokuratorem, że zakres czynności wyjaśniających podjętych przez Kierownika nie był wystarczający do podjęcia czynności transkrypcji aktu. Nie było wymagane tłumaczenie relewantnego przepisu prawa kanadyjskiego, gdyż takiej czynności dokonał NSA. Nie było także przesłanek do powołania biegłego, gdyż to na organie ciąży obowiązek interpretacji i zastosowania właściwej normy. Poza wszystkim organ dysponował tekstem ustawy, która została omówiona w wyroku NSA i w zakresie swych kompetencji mógł dokonać jego tłumaczenia. Zgodnie z art. 84 § 1 k.p.a. gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii. Kwestia przepisów prawa kanadyjskiego nie wymagała wiadomości specjalnych, lecz dokonania prawidłowej ich analizy i zastosowania w niniejszej sprawie. Takich czynności organ był władny dokonać we własnym zakresie.
Po wtóre NSA zwrócił uwagę na kwestię, która stanowiła podstawę odmowy transkrypcji w prowadzonym postępowaniu administracyjnym w przedmiocie transkrypcji zagranicznego aktu stanu cywilnego, mianowicie sprzeczność z podstawowymi zasadami porządku prawnego RP. NSA stwierdził, że: "O ile nie zachodzą przesłanki określone w art. 107 pkt 1 i pkt 2 p.a.s.c., natomiast zachodzi przesłanka określona w art. 107 pkt 3 p.a.s.c., kierownik urzędu stanu cywilnego wyjaśnia w uzasadnieniu podjętej decyzji, dlaczego transkrypcja byłaby sprzeczna z podstawowymi zasadami porządku prawnego RP. O ile w akcie przedstawionym do transkrypcji znajduje się wzmianka dodatkowa, zamieszona na podstawie orzeczenia sądu państwa obcego lub innego organu państwa obcego wydanego w sprawie cywilnej, a kierownik odmawia transkrypcji ze względu na sprzeczność samej wzmianki z podstawowymi zasadami porządku prawnego RP lub z powodu nieuznania orzeczenia sądu państwa obcego lub rozstrzygnięcia innego organu w sprawach cywilnych, powinien wskazać to w uzasadnieniu podjętej decyzji odmownej, a w drugim z wymienionych przypadków zawrzeć w uzasadnieniu decyzji informację o prawie wystąpienia w trybie art. 1148 k.p.c. do sądu powszechnego o rozstrzygnięcie, czy orzeczenie organu państwa obcego podlega uznaniu (art. 104 ust. 1 i ust. 2 w zw. z art. 108 ust. 2 i ust. 4 p.a.s.c. w zw. z art. 1146 k.p.c.).".
W tym zakresie należy stwierdzić, że analiza przepisów prawa kanadyjskiego tj. art. 36 ustawy Vital Statistics Act R.S.O. 1990 pozwoliła na ustalenie, że zmiany płci dokonuje się w aktach stanu cywilnego bez wymogu jakiegokolwiek orzeczenia sądowego lub decyzji administracyjnej, lecz na podstawie dokumentacji medycznej. Jednocześnie należy skonkludować, że taką podstawą wpisu zmiany płci strony było pismo [...] w M. z 27 października 2016 r., z którego wynika, że w dniu 28 czerwca 2016 r. wnioskodawczyni poddała się operacji zmiany płci z męskiej na żeńską. Należy równocześnie zgodzić się z wykładnią przyjętą w wyroku NSA z 9 grudnia 2020 r., że szczególne warunki miałyby miejsce, gdyby wzmianka o zmianie płci była dokonana na podstawie orzeczenia sądu państwa obcego lub innego organu państwa obcego wydanego w sprawie cywilnej. Wówczas wątpliwości co do sprzeczności z podstawowymi zasadami porządku prawnego RP (art. 107 pkt 3 p.a.s.c.) mogłyby zostać wyjaśnione poprzez wystąpienie w trybie art. 1148 k.p.c. do sądu powszechnego o rozstrzygnięcie, czy orzeczenie organu państwa obcego podlega uznaniu. Jak jednak wynika z kanadyjskiego systemu prawa prowincji Ontario nie wydaje się tam orzeczenia o zmianie płci, stąd nie mógł mieć zastosowania tryb przewidziany w k.p.c. uznawania orzeczenia sądu obcego lub organu cywilnego w zakresie wzmianki dotyczącej zmiany płci.
Wskazania NSA zawarte w wyroku NSA z 9 grudnia 2020 r. zostały także uwzględnione w warstwie prawno-technicznej. Zostało przesądzone, że wpis zmiany płci następuje w formie wzmianki dodatkowej. Zgodnie bowiem z art. 24 ust. 1 p.a.s.c. wpis wpływający na treść lub ważność aktu stanu cywilnego dołącza się do aktu stanu cywilnego w formie wzmianki dodatkowej. Skoro w akcie urodzenia umieszcza się m.in. dane o nazwisku i imieniu (imionach) dziecka (art. 60 pkt 1 p.a.s.c.) oraz płci dziecka (art. 60 pkt 3 p.a.s.c.), to nie ulega wątpliwości, że zmiany w tym zakresie podlegają wpisowi w formie wzmianki dodatkowej. W przypadku zmiany płci taką formę ujawnienia w akcie urodzenia potwierdzono w orzeczeniach NSA (tak wyrok z 16 lipca 2008 r. sygn. akt II OSK 845/07) i Sądu Najwyższego (zob. wyrok z 10 stycznia 2019 r. sygn. akt II CSK 371/18). Analiza odpisu zupełnego aktu urodzenia strony prowadzi do wniosku, że zalecenia zostały prawidłowo zrealizowane. Mianowicie jako dane dziecka wpisano imię, nazwisko oraz płeć z pierwotnego wpisu aktu urodzenia, natomiast informacje o zmianie imienia oraz nazwiska, jak również płci - w formie wzmianek dodatkowych ze wskazaniem dokumentów stanowiących podstawę wpisów.
Kluczowe jednak w tej sprawie jest zrealizowanie oceny prawnej przestawionej w wyroku NSA z 9 grudnia 2020 r. w zakresie zgodności z prawem krajowym wpisu aktu urodzenia odzwierciedlającego zmianę płci. Otóż NSA stwierdził, że w aktualnym stanie prawnym nie ma podstaw do twierdzenia, że transkrypcja aktu urodzenia, odzwierciedlającego zmianę płci oraz wynikającą z tego zmianę imienia i nazwiska, jest sprzeczna z podstawowymi zasadami porządku prawnego RP. O takiej sprzeczności nie można mówić, skoro w art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy z 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2017 r. poz. 657 – stan prawny na dzień wydania decyzji zaskarżonej do Sądu pierwszej instancji) wprost przewidziano obowiązek zmiany numeru PESEL w przypadku "zmiany płci", natomiast rejestr PESEL zawiera m.in. dane o imieniu (imionach) i nazwisku (art. 8 pkt 1 powołanej ustawy) oraz płci (art. 8 pkt 9 powołanej ustawy). Z kolei imiona i nazwiska podlegają zmianie na podstawie przepisów ustawy z 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska (Dz. U. z 2016 r. poz. 10). Ta zaś w art. 3 pkt 1 stanowi, że zmiana imienia oznacza zastąpienie wybranego imienia innym imieniem, zastąpienie dwóch imion jednym imieniem lub odwrotnie, dodanie drugiego imienia, zmianę pisowni imienia lub imion lub zmianę kolejności imion. W art. 3 pkt 2 przewiduje się natomiast, że zmiana nazwiska oznacza zmianę m.in. na inne nazwisko, zmianę pisowni nazwiska lub zmianę nazwiska ze względu na formę właściwą dla rodzaju żeńskiego lub męskiego. Oznacza to, że krajowy system prawa przewiduje zarówno zmianę płci, jak również zmianę imienia i nazwiska. Transkrybowany akt w pełni zatem wpisuje się w krajowy system aktów stanu cywilnego, nie naruszając podstawowych zasad porządku prawnego RP.
Z tych wszystkich względów skarga kasacyjna Prokuratora, jako nieusprawiedliwiona, podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło