II GZ 106/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zbigniew Czarnik po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia R.M., A.M., małoletniej J.M., G.B., A.B., małoletniej A.B. i M.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 listopada 2021 r., sygn. akt VI SA/Wa 544/21 o odrzuceniu zażalenia R.M., A.M., małoletniej J.M., G.B., A.B., małoletniej A.B. i M.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 maja 2021 r., sygn. akt VI SA/Wa 544/21 o zasądzeniu zwrotu kosztów postępowania w sprawie ze skargi R.M., A.M., małoletniej J.M., G.B., A.B., małoletniej A.B. i M.B. na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] listopada 2020 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia naruszenia przez przewoźnika lotniczego przepisów rozporządzenia i nałożenia obowiązku wypłaty odszkodowania postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA lub sąd pierwszej instancji) postanowieniem z 30 listopada 2021 r., sygn. akt VI SA/Wa 544/21, działając na podstawie art. art. 178 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej jako: p.p.s.a.), odrzucił zażalenie R.M., A.M., małoletniej J.M., G.B., A.B., małoletniej A.B. i M.B. (dalej: skarżący) na postanowienie WSA w Warszawie z 26 maja 2021 r., sygn. akt VI SA/Wa 544/21 o zasądzeniu zwrotu kosztów postępowania w sprawie z ich skarg na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego (dalej: Prezes ULC) z [...] listopada 2020 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia naruszenia przez przewoźnika lotniczego przepisów rozporządzenia i nałożenia obowiązku wypłaty odszkodowania. W uzasadnieniu sąd pierwszej instancji wskazał, że wyrokiem z 26 maja 2021 r. o sygn. akt VI SA/Wa 544/21 WSA w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję z [...] listopada 2020 r. oraz zasądził od Prezesa ULC na rzecz skarżących po 680 zł (dla każdego) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zażaleniem z 23 lipca 2021 r. pełnomocnik skarżących zaskarżył zawarte w treści wyroku rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów. Pismo to nie zostało podpisane. Następnie 10 sierpnia 2021 r. pełnomocnik nadesłał podpisany egzemplarz zażalenia wraz z jego odpisem. Zarządzeniem z 23 sierpnia 2021 r. sąd wezwał pełnomocnika skarżących do uzupełnienia braku formalnego zażalenia poprzez nadesłanie jednego odpisu zażalenia w celu doręczenia pełnomocnikowi uczestnika postępowania. Wezwanie doręczono pełnomocnikowi w dniu 1 października 2021 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru k. 175 akt sądowych). Przy piśmie z 8 października 2021 r. pełnomocnik skarżących nadesłał odpis zażalenia, ale pismo to nie zostało podpisane. Uzasadniając odrzucenie zażalenia WSA wskazał, że odpisem pisma procesowego jest każdy jego dalszy egzemplarz zgodny z oryginałem. Dla zachowania zgodności z oryginałem odpis pisma procesowego również musi zawierać podpis. W ocenie sądu, złożenie własnoręcznego podpisu na odpisie pisma procesowego nie jest wymagane jedynie w sytuacji, gdy takowy podpis jest odwzorowany na odpisie np. w formie fotokopii. W tych okolicznościach sąd pierwszej instancji stwierdził, że brak podpisu pełnomocnika na nadesłanym przy piśmie z 8 października 2021 r. – w formie wydruku komputerowego – egzemplarzu zażalenia z 23 lipca 2021 r. spowodował, że nie był on zgodny, co do treści, ze złożonym wcześniej oryginałem, a tym samym nie mógł zostać uznany za odpis zażalenia w rozumieniu art. 47 § 1 i 2 p.p.s.a. Brak zgodności treści odpisu zażalenia z jego oryginałem stanowił podstawę do uznania, że wezwanie do usunięcia braków formalnych zażalenia nie zostało wykonane, dlatego WSA odrzucił zażalenie na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. W zażaleniu na to postanowienie pełnomocnik skarżących wniósł o uchylenie skarżonego postanowienia oraz przekazanie sprawy tj. zażalenia na koszty postępowania do rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA., sąd drugiej instancji). Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 194 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 47 § 1 p.p.s.a. polegające na błędnym uznaniu, że strona skarżąca zobligowana była do przedłożenia odpisu zażalenia celem doręczenia przewoźnikowi [A.] Sp. z o.o. w W. (dalej: uczestnik postępowania), która nie był stroną w postępowaniu zażaleniowym na rozstrzygnięcie sposobu rozliczenia kosztów procesu pomiędzy skarżącymi a Prezesem ULC. W ocenie pełnomocnika skarżących WSA błędnie ustalił, że byli oni zobowiązani doręczyć trzy podpisane dokumenty zażalenia. Przedmiotem zaskarżenia w sprawie jest postanowienie o zasądzeniu od Prezesa ULC na rzecz skarżących kosztów procesu. Postanowienie to, zdaniem skarżących, nie kształtowało obowiązków czy też uprawnień przewoźnika (uczestnika postępowania), wobec czego postępowanie zażaleniowe toczyć się winno przed NSA jedynie pomiędzy stroną skarżącą a Prezesem ULC. Uczestnik nie był stroną w postępowaniu zażaleniowym w przedmiocie rozliczenia kosztów procesu pomiędzy skarżącymi a organem, a zatem brak było podstaw żądania przedłożenia odpisu zażalenia dla niego. Tym samym, w ocenie skarżących znajdujące się w aktach sprawy dwa odpisy zażalenia były wystarczające dla nadania sprawie prawidłowego biegu. Prezes ULC i uczestnik postępowania nie zajęli stanowiska w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie sądu pierwszej instancji odpowiada prawu. Zgodnie z art. 47 § 1 p.p.s.a. do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych. Stosownie natomiast do art. 49 § 1 p.p.s.a., jeżeli pismo nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Na podstawie art. 193 oraz art. 197 § 2 p.p.s.a. przepis ten ma zastosowanie do zażaleń. W przypadku nieuzupełnienia braków formalnych zażalenia podlega ono odrzuceniu – stosownie do treści art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. Przesłanie do sądu odpisów pisma procesowego jest konieczne dla doręczenia ich uczestnikom postępowania. Liczba odpisów uzależniona jest od liczby osób uczestniczących w postępowaniu. Obowiązek dostarczenia odpisu pisma ciąży na skarżącym (jego pełnomocniku), którego wezwano do uzupełnienia braku formalnego w zakreślonym terminie i pod stosownym rygorem. Niedostarczenie odpisu pisma uniemożliwia sądowi doręczenie go stronie przeciwnej i pozostałym uczestnikom, którzy posiadają uprawnienie do wypowiadania się w sprawie, również na temat stanowiska zajętego przez wnoszącego pismo. Niespełnienie warunku formalnego powoduje zatem niemożność uzyskania stanowiska innych stron, co z kolei łamie zasadę równości stron w postępowaniu przed sądem (por. postanowienie NSA z 26 lutego 2021 r., sygn. akt III FZ 147/21; to i kolejne cytowane orzeczenia dostępne na stronie internetowej w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Nie może zatem budzić wątpliwości, że załączenie wymaganej liczby odpisów zażalenia stanowi jeden z warunków skutecznego wniesienia tego środka zaskarżenia, a nieuzupełnienie tego braku w wyznaczonym terminie powoduje, że stosownie do art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny zobowiązany jest odrzucić zażalenie (por. postanowienia NSA: z 18 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 2120/10; z 20 kwietnia 2011 r., sygn. akt I OZ 276/11; z 26 maja 2011 r., sygn. akt II OZ 439/11). Jedyny wyjątek od tej zasady dotyczy zażaleń na postanowienia w przedmiocie prawa pomocy. Jak bowiem wskazano powyżej, obowiązek określony w art. 47 § 1 p.p.s.a., polegający na dołączeniu odpisów obciąża składającego pismo, jeżeli w sprawie występują jeszcze inne strony. W sprawach dotyczących natomiast przyznania prawa pomocy stroną jest jedynie osoba ubiegająca się o przyznanie tego prawa, gdyż to postępowanie dotyczy tylko jej interesów prawnych (por. postanowienia NSA: z 7 marca 2008 r., sygn. akt I OZ 140/08; z 24 czerwca 2008 r., sygn. akt I OZ 412/08). W rozpoznawanej sprawie objęte zażaleniem postanowienie sądu pierwszej instancji z 30 listopada 2021 r. dotyczyło odrzucenia zażalenia skarżących na postanowienie tego sądu z 26 maja 2021 r., sygn. akt VI SA/Wa 544/21 o zasądzeniu zwrotu kosztów postępowania na rzecz skarżących w sprawie z ich skargi na decyzję Prezesa ULC z [...] listopada 2020 r. w przedmiocie stwierdzenia naruszenia przez przewoźnika lotniczego przepisów rozporządzenia i nałożenia obowiązku wypłaty odszkodowania. Prawidłowo zatem zarządzeniem z 23 sierpnia 2021 r., wykonanym pismem z 22 września 2021 r. (k. 168), sąd wezwał pełnomocnika skarżących do uzupełnienia braku formalnego zażalenia poprzez nadesłanie jednego odpisu zażalenia w celu doręczenia pełnomocnikowi uczestnika postępowania. Sąd pierwszej instancji zobowiązany był bowiem do doręczenia tego odpisu [A.] Sp. z o.o. tj. uczestnikowi postępowania. Profesjonalny pełnomocnik działający w imieniu skarżących, w odpowiedzi na to wezwanie, kolejny raz przesłał sądowi niepodpisany egzemplarz zażalenia. Skoro zatem w wyznaczonym terminie wskazany brak formalny zażalenia nie został uzupełniony, gdyż pismo skarżącego z 8 października 2021 r. nie odpowiada treści zażalenia z 23 lipca 2020 r., prawidłowo sąd pierwszej instancji odrzucił zażalenie skarżących. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu zażalenia.