I SA/Gl 379/19
WyrokWSA w Gliwicach2019-07-16
Skład orzekający: Beata Machcińska, Katarzyna Stuła-Marcela, Bożena Pindel
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy członek zarządu spółki z o.o. ponosi odpowiedzialność za zaległości podatkowe spółki, jeśli terminy płatności zobowiązań przypadały na okres jego kadencji, a egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna, mimo że spółka stała się niewypłacalna po upływie terminu płatności drugiego z kolei zobowiązania podatkowego?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej prawidłowo orzekł o odpowiedzialności podatkowej skarżącego jako byłego członka zarządu spółki za zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług. Zostały spełnione przesłanki pozytywne odpowiedzialności: skarżący był członkiem zarządu w okresie wymagalności zobowiązań, egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna, a spółka stała się niewypłacalna w terminie, który obligował zarząd do złożenia wniosku o upadłość. Sąd uznał, że skarżący nie wykazał przesłanek egzoneracyjnych, w szczególności braku winy w niezłożeniu wniosku o upadłość we właściwym czasie.Stan faktyczny
Skarżący, były członek zarządu spółki A Sp. z o.o., zaskarżył decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego orzekającą o jego odpowiedzialności jako osoby trzeciej za zaległości podatkowe spółki z tytułu podatku od towarów i usług za III i IV kwartał 2012 r. oraz I kwartał 2013 r. Skarżący zarzucił organom naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej, w tym niewłaściwe zastosowanie art. 116 o.p. oraz brak przeprowadzenia istotnych dowodów. Organy uznały, że terminy płatności zobowiązań przypadały na okres pełnienia przez skarżącego funkcji prezesa zarządu, egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna, a spółka stała się niewypłacalna w terminie, który obligował zarząd do złożenia wniosku o upadłość.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Machcińska (spr.), Asesor WSA Katarzyna Stuła-Marcela, Sędzia WSA Bożena Pindel, Protokolant specjalista Anna Florek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lipca 2019 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług oddala skargę.
Przedmiotem skargi J. P. (dalej skarżący) jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej organ odwoławczy) z dnia [...] r. wydana w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług.
Stan sprawy przedstawia się następująco:
1. Decyzją z dnia [...] r., wydaną na podstawie m.in. art. 108 § 1, 2 i 3, art. 116 § 1, § 2 i § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 201 ze zm., dalej o.p.), Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w S. (dalej organ pierwszej instancji) orzekł o odpowiedzialności podatkowej skarżącego - byłego członka zarządu spółki A Sp. z o.o. w M. (dalej spółka) - jako osoby trzeciej za:
- zaległość podatkową spółki z tytułu podatku od towarów i usług za III kwartał 2012 r. w wysokości [...] zł, odsetki za zwłokę od ww. zaległości naliczone na dzień wydania decyzji w wysokości [...] zł oraz koszty postępowania egzekucyjnego w wysokości [...] zł,
- zaległość podatkową spółki z tytułu podatku od towarów i usług za IV kwartał 2012 r. w wysokości [...] zł, odsetki za zwłokę od ww. zaległości naliczone na dzień wydania decyzji w wysokości [...] zł oraz koszty postępowania egzekucyjnego w wysokości [...] zł,
- zaległość podatkową spółki z tytułu podatku od towarów i usług za I kwartał 2013 r. w wysokości [...] zł, odsetki za zwłokę od ww. zaległości naliczone na dzień wydania decyzji w wysokości [...] zł oraz koszty postępowania egzekucyjnego w wysokości [...] zł
oraz określił, że powyższa odpowiedzialność ma charakter odpowiedzialności solidarnej ze spółką.
2. W odwołaniu od tej decyzji, skarżący wniósł o jej uchylenie, umorzenie postępowania oraz o uzupełnienie materiałów postępowania m.in. o: 1) dowody z przesłuchania wskazanych świadków na okoliczność, że w czasie pełnienia przez skarżącego funkcji Prezesa zarządu w spółce nie było zaległości podatkowych oraz że powstały one po zmianie prezesa zarządu spółki, 2) dowód z przesłuchania skarżącego na okoliczność czasu pełnienia funkcji w spółce, sposobu wyliczenia podatku od towarów i usług za sporny okres, odpowiedzialności za zobowiązania spółki, faktycznej pozycji skarżącego w spółce, decyzyjności skarżącego, braku zawinienia skarżącego, niewiedzy o błędnych wyliczeniach podatku od towarów i usług oraz braku przesłanek z art. 116 o.p.. Skarżący wniósł również o powołanie biegłego ds. rachunkowości.
Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
1) art. 116 § 1, § 2 i § 4 o.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że skarżący odpowiada za zobowiązania podatkowe spółki całym majątkiem oraz że w czasie pełnienia przez skarżącego funkcji Prezesa zarządu powstały zaległości podatkowe na szkodę Skarbu Państwa,
2) art. 122 w zw. z art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 188, art. 191 o.p. poprzez:
a) brak podjęcia koniecznych w sprawie czynności procesowych, które winny być przeprowadzone przez organ z urzędu, tj. w szczególności nieprzeprowadzenie żadnych dowodów o charakterze osobowym, w tym nieprzesłuchanie skarżącego w celu wypowiedzenia się o istotnych dla sprawy okolicznościach, niepoczynienie ustaleń co do tożsamości osób współpracujących ze skarżącym, nieprzesłuchanie w sprawie wszystkich osób, których zeznania miały wpływ na istotne okoliczności faktyczne, brak powołania biegłych z zakresu rachunkowości na okoliczności mające istotne znaczenie dla przedmiotowego postępowania, tj. w zakresie wyliczenia zobowiązania podatkowego i możliwości jego egzekucji z majątku spółki,
b) naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów poprzez niepełną i subiektywną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności uznanie, że z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że skarżący posiadał wiedzę o podstawie do zgłoszenia upadłości spółki, podczas gdy okoliczności te ujawniły się dopiero po okresie jednego roku po tym, jak skarżący został odwołany z funkcji Prezesa zarządu spółki,
c) błędne uznanie, że wnioski dowodowe zgłoszone przez skarżącego w piśmie z dnia 22 listopada 2017 r., nie powinny zostać uwzględnione,
3) naruszenie art. 121 oraz art. 123 § 1 o.p. poprzez naruszenie zasady zaufania podatnika do organów podatkowych poprzez poczynienie ustaleń szczególnie istotnych w oparciu o dowody o charakterze pośrednim,
4) naruszenie art. 210 § 4 o.p. poprzez sporządzenie uzasadnienia decyzji w sposób niejasny, w szczególności poprzez niewskazanie kiedy ujawniły się zaległości spółki, na jakiej podstawie organ uznał, że zaistniały przesłanki do złożenia wniosku o upadłość i kiedy te przesłanki wystąpiły.
3. Organ odwoławczy decyzją z dnia [...] r. (nr[...]), wydaną na podstawie 233 § 1 pkt 1 o.p., utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji w mocy.
Organ odwoławczy wskazał, że spółka posiadała zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za III i IV kwartał 2012 r. oraz za I kwartał 2013 r., a decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w K. określił spółce zobowiązanie w podatku od towarów i usług za III kwartał 2012 r. w wysokości [...] zł, za IV kwartał 2012 r. w wysokości [...] zł oraz za I kwartał 2013 r. w wysokości [...] zł (dalej Decyzja UKS); decyzja ta nie została zaskarżona i jest ostateczna. Zaległości te zostały objęte tytułami wykonawczymi z dnia [...] r. Nr [...], Nr [...] i Nr [...], które wraz z zawiadomieniami z dnia 2 kwietnia 2015 r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Banku B SA oraz w C Banku doręczono spółce w trybie art. 150 o.p. w dniu 22 kwietnia 2015 r.
Kontynuując, organ podał, iż uchwałą Nr [...] Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników spółki skarżący z dniem 18 czerwca 2012 r. został powołany na jej Prezesa zarządu, natomiast uchwałą Nr [...] Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników spółki z dnia 14 października 2013 r. przyjęto jego rezygnację z zajmowanego stanowiska i odwołano go z funkcji Prezesa Zarządu spółki. W tym stanie rzeczy został spełniony warunek wskazany w wyżej przywołanym art. 116 § 2 o.p. - objęcia skarżącego odpowiedzialnością za ww. wymienione zaległości podatkowe spółki, gdyż terminy płatności zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług minęły odpowiednio: w dniu 25 października 2012 r., w dniu 25 stycznia 2013 r. i w dniu 25 kwietnia 2013 r., a zatem w okresie pełnienia przez skarżącego funkcji Prezesa zarządu spółki.
Zdaniem organu odwoławczego, nieznajomość spraw spółki czy to z powodów wskazanych przez skarżącego w piśmie z dnia 22 listopada 2017 r., że to wspólnicy spółki "czynnie nią kierowali" lub z powodów wskazanych w odwołaniu z dnia 21 grudnia 2017 r., w którym z kolei skarżący twierdzi, iż "działał w zaufaniu do profesjonalistów, którzy zajmowali się rozliczeniami spółki, a skoro spółka w tym zakresie była zleceniodawcą dla podmiotów o charakterze zawodowym, skarżący nie miał kompetencji by sprawdzać ich działania, które uważał za całkowicie poprawne ", stanowi zawinione przez niego zaniechanie wykonywania podstawowych obowiązków Prezesa zarządu i nie stanowi okoliczności sanującej niezłożenie lub spóźnione złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub wniosku o wszczęcie postępowania układowego.
W ocenie organu, skarżący nie wykazał żadnych obiektywnych przeszkód w kierowaniu sprawami spółki, dlatego przesłuchanie skarżącego na okoliczność faktycznej jego pozycji w spółce, decyzyjności, braku zawinienia i niewiedzy o błędnych wyliczeniach podatku od towarów i usług, należało uznać za niemające znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, po pierwsze z tego powodu, że skarżący swoją pozycję i decyzyjność wobec spraw spółki wyjaśnił wystarczająco w piśmie z dnia 22 listopada 2017 r. oraz w odwołaniu, po drugie ze względu na to, że okoliczność braku rzeczywistego kierowania sprawami spółki nie jest okolicznością uwalniającą prezesa zarządu z odpowiedzialności za jej zaległości. Również wniosek o przesłuchanie skarżącego co do czasu pełnienia przez niego funkcji w spółce oraz sposobu wyliczenia podatku od towarów i usług za sporny okres, w ocenie organu odwoławczego, nie był zasadny, gdyż okoliczności te zostały w sprawie stwierdzone wystarczająco innymi dowodami, tj. stosownymi uchwałami spółki, uzyskanymi przez organ pierwszej instancji z sądu rejestrowego oraz ostateczną Decyzją UKS.
Organ nie zgodził się ze skarżącym, że w zakresie wyliczenia zobowiązania podatkowego i możliwości jego egzekucji z majątku spółki powinien wypowiedzieć się biegły. W ocenie organu, orzekanie w tych kwestiach leżało w kompetencji określonych przepisami prawa organów administracji publicznej, tj. Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. - w zakresie określenia wysokości zobowiązania podatkowego spółki w podatku od towarów i usług oraz Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S. - w zakresie stwierdzenia bezskuteczności prowadzonej wobec spółki egzekucji.
Dalej organ odwoławczy wskazał, że w sprawie spełniona została również druga przesłanka odpowiedzialności skarżącego jako członka zarządu spółki w postaci bezskuteczności egzekucji ww. zobowiązań z tytułu podatku od towarów i usług wobec jej majątku. W tym zakresie organ odwoławczy podniósł, że prowadzone wobec spółki postępowanie egzekucyjne na podstawie m.in. wyżej opisanych tytułów wykonawczych zostało umorzone postanowieniem Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] r., wydanym w związku z zaistnieniem przesłanek z art. 59 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, które ma moc dokumentu urzędowego (art. 194 § 1 o.p.). Postanowienie to zostało doręczone spółce w trybie art. 150 o.p. i uprawnia organ podatkowy do przyjęcia, że egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna.
W zakresie przesłanek egzoneracyjnych organ odwoławczy wskazał, iż nie zaistniała okoliczność, o której mowa w art. 116 § 1 pkt 2 o.p, gdyż skarżący nie wskazał mienia umożliwiającego zaspokojenie zaległości spółki w znacznej części. Mienia takiego nie ujawnił również organ egzekucyjny.
Organ odwoławczy stwierdził, iż skarżący nie złożył wniosku o ogłoszenie upadłości spółki. Podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, iż ze względu na to, że stan niewypłacalności związany z trwałym zaprzestaniem przez spółkę wykonywania wymagalnych zobowiązań pieniężnych zaistniał z dniem 26 stycznia 2013 r., tj. po upływie płatności drugiego z kolei zobowiązania spółki w podatku od towarów i usług (czyli za IV kwartał 2012 r.) - właściwy moment do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki upłynął z dniem 9 lutego 2013 r., tj. po upływie dwóch tygodni od terminu płatności zobowiązania spółki w podatku od towarów i usług za IV kwartał 2012 r. Moment ten zaistniał zatem na długo przed złożeniem w dniu 21 grudnia 2015 r. przez wierzyciela spółki wniosku o ogłoszenie upadłości spółki, który został zresztą zwrócony wnioskodawcy z uwagi na posiadane braki formalne.
Odnosząc się do twierdzeń skarżącego, organ odwoławczy argumentował, iż zaległość spółki w podatku od towarów i usług nie powstała dopiero z chwilą wydania i doręczenia spółce decyzji wymiarowej, tj. ostatecznej decyzji UKS, ponieważ zobowiązania spółki z tytułu podatku od towarów i usług powstały z mocy prawa - z chwilą zaistnienia zdarzeń, o których mowa w art. 21 § 1 pkt 1 o.p. i powinny zostać zapłacone przez spółkę w terminach odpowiednio: 25 października 2012 r., 25 stycznia 2013 r. i 25 kwietnia 2013 r., tj. w trakcie piastowania przez skarżącego stanowiska Prezesa Zarządu spółki. Zaś podniesiona przez skarżącego okoliczność, iż nie miał on wiedzy i nie przypuszczał, że rozliczenia spółki są nieprawidłowe, nie zwalnia go z odpowiedzialności za zaległości spółki powstałe w okresie piastowana przez skarżącego funkcji jej Prezesa Zarządu. Fakt, iż wbrew obowiązkom skarżący nie przyjął na siebie faktycznego zarządzania spółką, nie podjął próby ustalenia rzeczywistej jej kondycji, lecz aprobował stan rzeczy polegający na czynnym nią kierowaniu przez inne osoby, powoduje, iż nie można zdjąć z niego odpowiedzialności wynikającej z członkostwa w zarządzie.
Organ odwoławczy odniósł się do złożonych w odwołaniu wniosków dowodowych skarżącego, czemu dał wyraz w postanowieniu z dnia [...] r. W ocenie organu, organ pierwszej instancji, wydając postanowienie z dnia [...] r. o odmowie przeprowadzenia zawnioskowanych przez skarżącego w piśmie z dnia 22 listopada 2017 r. dowodów, nie naruszył art. 188 o.p.
Zdaniem organu odwoławczego, zarzut naruszenia art. 123 o. jest całkowicie bezzasadny, gdyż organ pierwszej instancji postanowieniem z dnia [...] r. powiadomił skarżącego o możliwości zapoznania oraz wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, z czego skarżący skorzystał. Mianowicie w dniu 20 listopada 2017 r. zapoznał się z materiałem sprawy i dokonał fotokopii dokumentów, natomiast pismem z dnia 22 listopada 2017 r. wypowiedział się odnośnie zebranego w przedmiotowym postępowaniu materiału dowodowego, a złożone w tym piśmie wnioski organ rozpatrzył postanowieniem z dnia [...] r.
4. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżący wniósł o:
1) uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie jej do ponownego rozpoznania,
2) uchylenie decyzji organu pierwszej instancji, ewentualnie o uchylenie jej i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania,
3) rozpoznanie przedmiotowej sprawy na rozprawie, zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych w całości i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
1) art. 116 § 1, 2 i 4 o.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że skarżący odpowiada za zobowiązania podatkowe spółki całym majątkiem oraz że w czasie pełnienia przez skarżącego funkcji prezesa zarządu powstały zaległości podatkowe na szkodę Skarbu Państwa;
2) art. 122 w zw. z art. 180 §1 i art. 187 §1 i art. 188 i art. 191 o.p. poprzez brak podjęcia koniecznych w sprawie czynności procesowych, które winny być przeprowadzone przez organ z urzędu: a) brak dołączenia akt poszczególnych postępowań podatkowych pozostających w związku z przedmiotowym postępowaniem, a następnie dopuszczenie w charakterze dowodu dokumentacji stanowiącej podstawę ich wydania, b) nieprzeprowadzenie żadnych dowodów o charakterze osobowym, w tym nieprzesłuchanie skarżącego celem wypowiedzenia się przez niego o istotnych dla sprawy okolicznościach, niepoczynienie ustaleń co do tożsamości osób współpracujących ze skarżącym, nieprzesłuchanie w sprawie wszystkich osób, których zeznania miały wpływ na istotne okoliczności faktyczne, c) brak powołania biegłych z zakresu rachunkowości w celu określenia zobowiązania podatkowego i możliwości jego egzekucji z majątku spółki, c) naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów, w tym poprzez niepełną i subiektywną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz pominięcie zeznań skarżącego, pobieżną analizę zgromadzonego materiału dowodowego, a szczególności uznanie, że z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że skarżący posiadał wiedzę o podstawie do zgłoszenia upadłości spółki, podczas gdy okoliczności te ujawniły się dopiero po okresie jednego roku po tym jak skarżący został odwołany z funkcji prezesa zarządu spółki,
3) art. 121 o.p. oraz art. 123 §1 o.p. - naruszenia zasady zaufania podatnika do organów podatkowych poprzez poczynienie ustaleń szczególnie istotnych w oparciu o dowody o charakterze pośrednim, co uniemożliwiło skarżącemu czynny udział w postępowaniu oraz uczestniczenie w przesłuchaniu świadków.
W ocenie skarżącego, w sprawie nie wystąpiły ustawowe przesłanki, od których wystąpienia zależy jego odpowiedzialność za zaległości podatkowe spółki, a w szczególności nie ponosi on winy za powstanie zaległości podatkowych spółki. Wskazał, że w okresie gdy pełnił funkcję Prezesa zarządu spółki, nie posiadał wiedzy o nieprawidłowościach z zapłatą podatku od towarów, nie był osobą decyzyjną, a wszelkie istotne sprawy spółki podejmowały inne osoby, często za jego plecami. Pełniąc tę funkcję był przekonany, że działa zgodnie z literą prawa i z dochowaniem należytej staranności. Został niejako wykorzystany do procederu i obciążony odpowiedzialnością za okoliczności, o których nie miał żadnej wiedzy. Co ważne, skarżący działał w zaufaniu do profesjonalistów, którzy zajmowali się rozliczeniami spółki, a skoro spółka w tym zakresie była zleceniodawcą dla podmiotów o charakterze zawodowym, skarżący nie miał kompetencji by sprawdzać ich działania, które uważał za całkowicie poprawne.
Zdaniem skarżącego, organ nie przeprowadził wszystkich dowodów mających istotne znaczenie dla przedmiotowej sprawy, tj. nie powołał biegłych, pominął zeznania skarżącego i jego wnioski o przesłuchanie wskazanych świadków. Stwierdził, iż skoro organ pierwszej instancji nie zgromadził żadnych dowodów o charakterze bezpośrednim, bazując wyłącznie na decyzjach wydanych w innych postępowaniach podatkowych, to odmowa przeprowadzenia dowodów bezpośrednich jest skrajnie krzywdząca dla skarżącego, naruszająca jego podstawowe prawa procesowe. W szczególności prawidłowe wyliczenie należności podatkowych oraz ustalenie właściwej osoby lub organu odpowiedzialnego za te zobowiązania wymaga specjalistycznej wiedzy specjalnej oraz odpowiednich narzędzi, których organy podatkowe nie posiadały.
Skarżący argumentował, iż skoro został odwołany w październiku 2013 r., a decyzja w przedmiocie ustalenia prawidłowej, zdaniem organu, wysokości należności podatkowej została doręczona [...] r., czyli ponad rok po odwołaniu skarżącego z zarządu spółki, tym samym bezprzedmiotowe jest powoływanie się na zawinienie skarżącego w tej kwestii. Wskazał, że postępowanie takie jest szczególnie rażące, jeżeli zważyć, że sprawa dotyczy zaległości spółki sprzed ponad 5 lat, a skarżący nie posiada dostępu do dokumentacji spółki oraz prawa wglądu do akt poszczególnych postępowań podatkowych - co za tym idzie nie jest w stanie bronić swych praw w żaden sposób.
5. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Podstawy materialnoprawne postępowania w sprawie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki z o.o. i akcyjnej określają przepisy rozdziału 15 Ordynacji podatkowej.
Zgodnie z art. 107 § 1 o.p., w przypadkach i w zakresie przewidzianych w rozdziale 15 (zatytułowanym "Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich"), za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem również osoby trzecie. Z § 2 pkt 2 i pkt 4 tego artykułu wynika zaś, że o ile dalsze przepisy wskazanego rozdziału nie stanowią inaczej, osoby trzecie odpowiadają również za odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych (pkt 2) oraz koszty postępowania egzekucyjnego (pkt 4).
W myśl art. 108 § 1 o.p. o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej organ podatkowy orzeka w drodze decyzji.
Postępowanie w sprawie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej nie może zostać wszczęte przed:
1) upływem terminu płatności ustalonego zobowiązania;
2) dniem doręczenia decyzji:
a) określającej wysokość zobowiązania podatkowego,
b) o odpowiedzialności podatkowej płatnika lub inkasenta,
c) w sprawie zwrotu zaliczki naliczonego podatku od towarów i usług,
d) określającej wysokość należnych odsetek za zwłokę;
3) dniem wszczęcia postępowania egzekucyjnego - w przypadku, o którym mowa w § 3 (art. 108 § 2 o.p.).
W razie wystawienia tytułu wykonawczego na podstawie deklaracji, na zasadach przewidzianych w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przed orzeczeniem o odpowiedzialności osoby trzeciej nie wymaga się uprzedniego wydania decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego i decyzji, o której mowa w art. 53a (art. 108 § 3 o.p.).
Egzekucja zobowiązania wynikającego z decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej może być wszczęta dopiero wówczas, gdy egzekucja z majątku podatnika okazała się w całości lub w części bezskuteczna (art. 108 § 4 o.p.).
Z art. 116 § 1 o.p. (w brzmieniu obowiązującym do końca 2015 r.) wynika, że za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątki spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:
1) nie wykazał, że:
a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo
b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy;
2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.
Zgodnie zaś z art. 116 § 2 i § 4 o.p. (w brzmieniu obowiązującym do końca 2015 r.) odpowiedzialność członków zarządu, określona w § 1, obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu oraz zaległości wymienione w art. 52 powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu. Przepisy § 1-3 stosuje się również do byłego członka zarządu oraz byłego pełnomocnika lub wspólnika spółki w organizacji.
Przepis art. 116 § 1 o.p. statuuje przesłanki odpowiedzialności subsydiarnej osób trzecich. Pozytywne przesłanki odpowiedzialności osób trzecich to:
1) istnienie zaległości podatkowej podmiotu pierwotnie zobowiązanego (podatnika lub płatnika) z kręgu podmiotów wymienionych w art. 116 o.p.,
2) bezskuteczność egzekucji w całości lub w części,
3) pełnienie, w okresie wymagalności zobowiązania, funkcji członka zarządu.
Z kolei przesłankami uwalniającymi od odpowiedzialności osoby trzecie (przesłankami egzoneracyjnymi) są:
1) wykazanie, że we właściwym czasie został zgłoszony wniosek o upadłość (układ) spółki, albo że niezgłoszenie takiego wniosku wynika z przyczyn niezawinionych przez członka zarządu (art. 116 § 1 pkt 1 o.p.),
2) wskazanie mienia, z którego organ może zaspokoić zaległości spółki w znacznej części (art. 116 § 1 pkt 2 o.p.).
W tym miejscu wyjaśnić należy, że rzeczą organów podatkowych jest wykazanie: istnienia zaległości podatkowej spółki (art. 166 § 1 o.p.), okoliczności pełnienia przez osobę obowiązków członka zarządu w czasie, w którym upłynął termin płatności zobowiązania podatkowego i zobowiązanie to przerodziło się w dochodzoną zaległość podatkową (art. 116 § 2 o.p.) oraz bezskuteczności egzekucji względem samej spółki (art. 116 § 1 o.p.). Z kolei rzeczą osoby, na którą organ zamierza przenieść odpowiedzialność, jest wykazanie, że we właściwym czasie został zgłoszony wniosek o upadłość (układ) spółki albo że niezgłoszenie takiego wniosku wynika z przyczyn niezawinionych przez członka zarządu (art. 116 § 1 pkt 1), albo w końcu, że istnieje mienie, z którego organ może zaspokoić zaległości spółki (art. 116 § 1 pkt 2 o.p.).
"Obciążenie członków zarządu obowiązkiem wykazania przesłanek negatywnych przeniesienia na nich odpowiedzialności za zaległości podatkowe zarządzanych przez nich spółek nie pozostaje w sprzeczności z zasadami ogólnymi postępowania podatkowego, a w szczególności z określoną w art. 122 ord. pod. zasadą prawdy obiektywnej, w myśl której w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Nie jest to także sprzeczne z art. 187 § 1 ord. pod., w myśl którego organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Cytowane przepisy określają zasadę i dotyczą wszystkich tych postępowań, w których ciężar dowodzenia wszystkich okoliczności istotnych dla ustalenia podstawy faktycznej rozstrzygnięcia podatkowego leży po stronie organów podatkowych. Przepis art. 116 § 1 ord. pod. określa wyjątek od tej zasady i jest przepisem szczególnym. Odmienne rozłożenie ciężaru dowodu w tym szczególnym postępowaniu, jakim jest postępowanie w przedmiocie przeniesienia odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki na osoby trzecie poza wyraźnym uzasadnieniem normatywnym, ma także oczywiste uzasadnienie celowościowe. Skoro jedną z przesłanek negatywnych jest brak winy w niezgłoszeniu w terminie wniosku o ogłoszenie upadłości, tylko zainteresowany członek zarządu spółki może powołać się na wystąpienie w sprawie szczególnych okoliczności dotyczących jego osoby, świadczących o braku winy, których ani organ podatkowy, ani osoby postronne z natury rzeczy znać nie mogą. Skoro jedną z przesłanek negatywnych przeniesienia odpowiedzialności jest wskazanie mienia spółki, z którego egzekucja jest możliwa, niepodobieństwem jest przypisywanie tego obowiązku organowi podatkowemu, ponieważ gdyby organ ten miał wiedzę o istnieniu takiego mienia, nie mógłby stwierdzić, że egzekucja wobec spółki jest bezskuteczna, lecz miałby obowiązek prowadzenia egzekucji także z takiego mienia; w konsekwencji nie byłaby spełniona jedna z przesłanek pozytywnych odpowiedzialności członków zarządu za zaległości podatkowe spółki. Jeżeli jednak organy podatkowe dysponują dowodami, wskazującymi na istnienie którejkolwiek z przesłanek wykluczających odpowiedzialność członka zarządu za zaległości podatkowe spółki, mają obowiązek dowody te uwzględnić w rekonstrukcji prawnopodatkowego stanu faktycznego. Nie mogą także uchylić się od przeprowadzenia i weryfikacji dowodów przedstawionych przez członka zarządu. Nie zmienia to jednak zasady, że ciężar dowodu w zakresie wykazania okoliczności uwalniających od odpowiedzialności spoczywa na członku zarządu spółki kapitałowej" (tak wyrok NSA z dnia 8 marca 2017 r. II FSK 807/17).
Analiza akt sprawy oraz zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji prowadzi do wniosku, że organy działały w zgodzie z zasadą prawdy obiektywnej (art. 122 o.p.), zebrały i w sposób wyczerpujący rozpatrzyły cały materiał dowodowy (art. 187 o.p.), a ocena materiału dowodowego w żadnym wypadku nie była dowolna (art. 191 o.p.).
Do zarzutu skarżącego dotyczącego odmowy przeprowadzenia przez organ podatkowy wskazanych przez skarżącego dowodów, w tym dowodu z opinii biegłego, Sąd odniesie się w dalszej części uzasadnienia.
Zdaniem Sądu, decyzja organu odwoławczego spełnia wszelkie wymagania wskazane w art. 210 § 4 o.p. Uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, uzasadnienie prawne zaś zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Co istotne, organ odwoławczy odniósł się do zarzutów skarżącego.
Z prawidłowo ustalonego stanu faktycznego i akt sprawy wynika, że zobowiązania podatkowe spółki, za które skarżący ponosi odpowiedzialność, zostały określone w ostatecznej Decyzji UKS, a należności wynikające z tej decyzji stanowiły przedmiot egzekucji, w czasie której zastosowano środki egzekucyjne, o których spółka została zawiadomiona w dniu [...] r. Podjęcie tych czynności egzekucyjnych przerwało bieg terminu przedawnienia zobowiązań (w myśl art. 70 § 4 o.p.).
Także orzekanie o odpowiedzialności podatkowej skarżącego za te zobowiązania było dopuszczalne, ponieważ postępowanie w tym przedmiocie wszczęto w dniu [...] r., czyli po wydaniu Decyzji UKS. Decyzja organu pierwszej instancji dotycząca odpowiedzialności skarżącego została natomiast wydana w dniu [...] r., czyli bez naruszenia art. 118 § 1 o.p., zgodnie z którym nie można wydać decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, jeżeli od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość podatkowa, upłynęło 5 lat.
W związku z powyższym nie ulega wątpliwości, że przedmiotowe zobowiązania podatkowe nie uległy przedawnieniu, a wszczęcie postępowania w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej skarżącego nastąpiło zgodnie z art. 108 § 2 pkt 2 lit. a) o.p.
Organy prawidłowo ustaliły, że skarżący pełnił obowiązki członka zarządu spółki (jej Prezesa) w okresie od [...] do [...] r., czyli był członkiem zarządu w czasie, w którym upływały terminy płatności zobowiązań z tytułu podatku od towarów i usług, tj. w dniu 25 października 2012 r. za III kwartał 2012 r., w dniu 25 stycznia 2013 r. za IV kwartał 2012 r. i w dniu 25 kwietnia 2013 r. za I kwartał 2013 r. Powyższa okoliczność wynika z treści uchwały Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników spółki z dnia 18 czerwca 2012 r. i dnia 14 października 2013 r., znajdujących się w aktach sprawy.
To, że w dacie wydania (doręczenia) Decyzji UKS skarżący nie pełnił już obowiązków członka zarządu spółki i jak twierdzi nie znał jej sytuacji finansowej, nie zwalnia skarżącego z odpowiedzialności za zaległości spółki powstałe w okresie piastowana przez skarżącego tej funkcji. W tym miejscu wyjaśnić trzeba, że zaległość spółki w podatku od towarów i usług nie powstała dopiero z chwilą wydania i doręczenia spółce Decyzji UKS, mającej charakter decyzji deklaratoryjnej, gdyż zobowiązanie w podatku od towarów i usług powstaje z mocy prawa - z chwilą zaistnienia zdarzeń, o których mowa w art. 21 § 1 pkt 1 o.p. Oznacza to, że zobowiązania spółki w podatku od towarów i usług za III i IV kwartał 2012 r. oraz za I kwartał 2013 r. powinno zostać zapłacone przez spółkę w terminach odpowiednio: 25 października 2012 r., 25 stycznia 2013 r. i 25 kwietnia 2013 r., tj. w trakcie piastowania przez skarżącego stanowiska prezesa zarządu spółki, a to, że Decyzja UKS została wydana (doręczona) w okresie, kiedy skarżący już tej funkcji nie pełnił, jest dla kwestii jego odpowiedzialności za te zaległości irrelewantna. Treść art. 116 § 2 o.p. nie budzi wątpliwości interpretacyjnych - odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu. Zgodnie zaś z art. 116 § 4 o.p. powyższy przepis stosuje się również do byłego członka zarządu.
Z tego też względu należy podzielić stanowisko organu odwoławczego, że spełniona została przesłanka pozytywna orzeczenia odpowiedzialności skarżącego, albowiem pełnił on funkcję członka zarządu (prezesa) w czasie, kiedy powstała zaległość podatkowa spółki w podatku od towarów i usług za ww. okresy.
Przechodząc do kolejnej pozytywnej przesłanki odpowiedzialności skarżącego, wyjaśnić przyjdzie, że samo pojęcie bezskutecznej egzekucji nie zostało zdefiniowane ani w przepisach prawa podatkowego, ani w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym (administracyjnym czy kodeksie postępowania cywilnego). Bezskuteczność egzekucji w rozumieniu art. 116 § 1 o.p. oznacza, że w wyniku wszczęcia i przeprowadzenia przez organ egzekucyjny egzekucji skierowanej do majątku spółki nie doszło do przymusowego zaspokojenia wierzyciela. Należy przy tym nadmienić, że zgodnie z art. 116 § 1 o.p. do uznania egzekucji za bezskuteczną wystarczający jest choćby częściowy brak możliwości zaspokojenia wierzyciela (zob. wyrok NSA z 8 marca 2017 r., sygn. akt II FSK 807/17 - wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W uchwale z dnia 8 grudnia 2008 r., II FPS 6/08 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że stwierdzenie przez organ podatkowy bezskuteczności egzekucji, o której mowa w art. 116 § 1 o.p., powinno być dokonane po przeprowadzeniu postępowania egzekucyjnego. Ponadto stwierdzenie bezskuteczności egzekucji ustala się na podstawie każdego prawnie dopuszczalnego dowodu. Z kolei w wyroku z dnia 30 listopada 2011 r., I FSK 203/11, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że jeżeli egzekucja prowadzona przeciwko spółce okazała się bezskuteczna, to za każdy dopuszczalny prawnie dowód, w rozumieniu ww. uchwały, należało uznać tytuły wykonawcze i czynione na nich adnotacje o podjętych czynnościach egzekucyjnych i ich skutkach oraz o braku środków na rachunkach bankowych.
Odwołując się do akt sprawy, należy podzielić stanowisko organu odwoławczego, że prowadzona wobec spółki egzekucja (dotycząca zaległości spółki podatku od towarów i usług za III i IV kwartał 2012 r. i I kwartał 2013 r.) okazała się bezskuteczna, co potwierdza dokument urzędowy – postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie wymienionych w tym dokumencie tytułów wykonawczych. W uzasadnieniu tego postanowienia organ egzekucyjny opisał podjęte w toku postępowania czynności, które nie doprowadziły do wyegzekwowania zaległości nawet w części. Wskazał, że spółka nie prowadzi działalności, nie posiada majątku nieruchomego i środków transportu, zajęcia rachunków bankowych nie przyniosły efektów finansowych, a podejmowane próby poszukiwania majątku okazały się bezskuteczne (brak kontaktu z zarządem spółki). Sytuacja ta, w ocenie komornika spowodowała konieczność umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ponieważ nie uzyska się kwoty przewyższającej powstające wydatki egzekucyjne. W sprawie o bezskuteczności egzekucji świadczy nie tylko formalne postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, lecz podjęte przez organ egzekucyjny czynności, które zostały udokumentowane.
Bez wątpienia zatem spełniona została kolejna pozytywna przesłanka warunkująca orzeczenie o odpowiedzialności skarżącego jako członka zarządu za zaległości podatkowe spółki w postaci bezskuteczności egzekucji z jej majątku (art. 116 § 1 o.p.).
W zakresie przesłanek egzoneracyjnych - wyłączających odpowiedzialność podatkową osoby trzeciej, tj. w zakresie przesłanki właściwego czasu do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, należy podnieść, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęto, iż pojęcie "właściwego czasu", które nie zostało zdefiniowane w przepisach ustawy – Ordynacja podatkowa, winno być oceniane z punktu widzenia przepisów regulujących postępowanie upadłościowe oraz układowe (m.in. uchwała NSA z dnia 10 sierpnia 2009 r., II FPS 3/09, ONSA i WSA 2009/6/103; wyrok NSA z dnia 21 listopada 2007 r., II FSK 1260/06). Wskazuje się także, że "czas właściwy" do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, to czas właściwy ze względu na ochronę wierzycieli.
Zgodnie z art. 10 Prawa upadłościowego, upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny. Jak stanowi art. 11 ust. 1 i 2 tej ustawy (w brzmieniu obowiązującym do końca 2015 r.), dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań, zaś dłużnika będącego osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, uważa się za niewypłacalnego także wtedy, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje. Stosownie do art. 21 ust. 1 i 2 Prawa upadłościowego (w brzmieniu obowiązującym do końca 2015 r.), dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Jeżeli dłużnikiem jest osoba prawna albo inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, obowiązek ten spoczywa na każdym, kto ma prawo go reprezentować sam lub łącznie z innymi osobami.
W świetle powyższego, nie powinno budzić wątpliwości, że jeżeli dłużnik nie wykonuje ciążących na nim wymagalnych zobowiązań, wówczas jest niewypłacalny, co stwarza podstawę ogłoszenia w stosunku do niego upadłości. Dla określenia stanu niewypłacalności nieistotne jest, czy dłużnik nie wykonuje wszystkich swoich zobowiązań, czy też tylko niektórych z nich, jak też jaka jest przyczyna niewykonywania zobowiązań oraz ilość wierzycieli. Niewypłacalność istnieje nie tylko wtedy, gdy dłużnik nie ma środków, lecz także wtedy, gdy dłużnik nie wykonuje zobowiązań z innych przyczyn.
W sprawie bezsporną okolicznością jest, że wniosek o ogłoszenie upadłości spółki został złożony przez wierzyciela spółki w grudniu 2015 r., lecz został zwrócony w powodu braków formalnych.
Sąd podziela stanowisko organów, które przyjęły, że ostateczna data zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości przypadała na dzień 9 lutego 2013 r. Organy prawidłowo uznały, iż w myśl. art. 11 ust. 1 Prawa upadłościowego spółka stała się niewypłacalna w dniem 26 stycznia 2013 r., tj. pierwszego dnia po upływie terminu płatności drugiego z kolei zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług (za IV kwartał 2012 r.), którego nie uregulowała. Okolicznością bezsporną jest, że skarżący, pełniąc w tym czasie funkcje jednoosobowego zarządu, takiego wniosku nie złożył.
W ocenie Sądu, brak jest podstaw do stwierdzenia, że niezgłoszenie wniosku we właściwym czasie nastąpiło bez winy skarżącego. W orzecznictwie przyjmuje się, że przesłanka braku winy, o której mowa w art. 116 § 1 pkt 1 lit. b) o.p. dotyczy zarówno winy umyślnej, jak i nieumyślnej, a tej ostatniej zarówno w postaci lekkomyślności, jak i niedbalstwa. O przesłance "braku winy", o której mowa w art. 116 § 1 o.p., w sytuacji niezłożenia wniosku o ogłoszenie upadłości można mówić jedynie wtedy, gdy członek zarządu spółki, przy zachowaniu wszelkiej należytej staranności podczas prowadzenia jej spraw, wniosku takiego nie złożył z przyczyn od niego niezależnych. Dla wykazania przesłanki egzoneracyjnej, o której mowa w art. 116 § 1 pkt 1 lit. b) o.p., nie wystarczy subiektywne poczucie braku winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość. Brak takiej winy jest kategorią obiektywną i można się na nią powoływać jedynie w sytuacji, gdy członek zarządu nie miał żadnych możliwości prowadzenia spraw spółki, a brak tych możliwości wynikał z przyczyn od niego całkowicie niezależnych (zob. wyroki NSA z dnia 14 czerwca 2018 r., sygn. akt II FSK 1545/16; z dnia 28 marca 2018 r., sygn. akt II FSK 817/16; z dnia 19 stycznia 2018 r., sygn. akt II FSK 38/16). Członek zarządu nie może skutecznie usprawiedliwiać się podziałem kompetencji pomiędzy członkami zarządu spółki, brakiem faktycznej wiedzy o sprawach finansowych spółki, czy stanem zdrowia, który nie uniemożliwiał faktyczne wykonywanie czynności (por. m.in. wyroki NSA z dnia 30 listopada 2017 r., sygn. akt II FSK 3142/15, z dnia 8 marca 2018 r., sygn. akt II FSK 2683/16). W orzecznictwie dotyczącym omawianej problematyki podkreśla się, że członek zarządu odpowiedzialny za prowadzenie spraw spółki, powinien orientować się w bieżącym stanie jej finansów. Winien mieć wiedzę co do sposobu jej funkcjonowania, zawieranych transakcji, a także kontrahentów spółki. Powinien być należycie zorientowany w sprawach podmiotu, którym zarządza, szczególnie w odniesieniu do stanu majątkowego spółki i ciążących na niej zobowiązań tak, by nie doprowadzić do naruszenia obowiązków wynikających z obowiązujących przepisów prawa, w tym przepisów podatkowych i do sytuacji zadłużenia spółki oraz stanu jej niewypłacalności. Taka jest bowiem rola osób, którym powierzono prowadzenie spraw spółki. Ewentualny brak wiedzy, lub też błędne działanie nie może uwalniać członka zarządu od odpowiedzialności podatkowej (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 11 stycznia 2018 r., sygn. akt I SA/Wr 1125/17).
Sąd zauważa, że pełnienie przez skarżącego funkcji Prezesa zarządu spółki było dobrowolne i wymagało jego zgody. Skarżący mógł zrezygnować w piastowanej funkcji w każdym czasie, jednak, pomimo że jak podnosi, nie miał faktycznego wpływu na działalność spółki, uczynił to dopiero w październiku 2013 r., czyli po upływie 15 miesięcy od daty powołania. Podejmując się tej funkcji, skarżący powinien wiedzieć, że charakter prawny funkcji członka zarządu oznacza nie tylko obowiązek wykonywania czynności zarządzających, lecz również zwiększony zakres odpowiedzialności.
W ocenie Sądu, w sprawie nie można stwierdzić, aby wystąpiły obiektywne okoliczności wyłączające winę skarżącego w braku złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości w odpowiednim czasie. Podniesiona przez skarżącego okoliczność, iż pełniąc obowiązki Prezesa zarządu, działał w zaufaniu do wspólników spółki, którzy faktycznie nią kierowali i podejmowali decyzje finansowe oraz do profesjonalistów, którzy zajmowali się rozliczeniami spółki, a tym samym nie przypuszczał, że rozliczenia spółki są nieprawidłowe - w świetle powyższych rozważań - nie zwalnia skarżącego z odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki, a przekonanie skarżącego, że został "wykorzystany do procederu i obciążony odpowiedzialności za okoliczności, o których nie miał żadnej wiedzy" tej oceny nie zmienia. Tym samym nie zaistniały przesłanki wyłączające odpowiedzialność skarżącego, określone w art. 116 § pkt 1 lit. b) o.p.
Sąd stwierdza również, że w realiach niniejszej sprawy skarżący nie wykazał, aby zaistniała przesłanka egzoneracyjna przewidziana w art. 116 § 1 pkt 2 o.p.
Wracając w tym miejscu do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, Sąd stwierdza, że organy podatkowe zebrały wystarczający materiał dowodowy dla rozstrzygnięcia sprawy. W szczególności organ nie tylko, że nie był zobowiązany, lecz również uprawniony do powołania biegłego w celu prawidłowego określenia wysokości zobowiązań podatkowych spółki oraz ustalenia właściwej osoby lub organu odpowiedzialnego za nie. W sprawie nie ma wątpliwości, że zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług, za które odpowiada skarżący, zostały określone w Decyzji UKS, która nie została zaskarżona przez spółkę i jest ostateczna, a opinia biegłego tej kwalifikacji prawnej nie może przecież zmienić. Zaś bezskuteczność egzekucji tych zaległości z majątku spółki wynika z orzeczenia organu egzekucyjnego – postanowienia z dnia [...] r.
W ocenie Sądu, zarówno organ pierwszej instancji, jak i organ odwoławczy zasadnie odmówiły przeprowadzenia wnioskowanych przez skarżącego dowodów, co należycie uzasadniły w wydanych postanowieniach. Organ pierwszej instancji w postanowieniu z dnia [...] r. klarownie wyjaśnił, iż Decyzja UKS jest ostateczna, ma charakter deklaratoryjny i przesłuchanie wskazanych świadków na okoliczność braku zaległości podatkowych spółki w czasie pełnienia przez skarżącego obowiązków jej Prezesa zarządu nie może mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Z kolei organ odwoławczy, wydając postanowienie o odmowie przeprowadzenia wskazanych przez skarżącego dowodów (postanowienie z dnia [...] r.), prawidłowo ocenił, iż wnioski dowodowe dotyczyły okoliczności niemających znaczenia dla sprawy, bądź okoliczności stwierdzonych wystarczająco innymi dowodami. Organ, odnosząc się do żądania przeprowadzenia dowodu z przesłuchania skarżącego, zasadnie podniósł, iż przeprowadzenie tego dowodu na okoliczność faktycznej pozycji skarżącego w spółce, jego decyzyjności, niewiedzy o błędach w obliczeniu podatku, nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, skoro po pierwsze, skarżący swoją faktyczną pozycję w spółce opisał w piśmie z dnia 22 listopada 2017 r., a po drugie to, że skarżący godził się z sytuacją w której nie zarządzał spółką – czyniły to osoby spoza zarządu spółki, nie jest okolicznością mogącą uwolnić go z odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki. Również wniosek o przesłuchanie skarżącego co do czasu pełnienia przez niego funkcji Prezesa zarządu spółki nie mógł zostać uwzględniony, gdyż w świetle zebranych dowodów – uchwał Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników spółki, okoliczność ta została już stwierdzona.
Przez wzgląd na powyższe, zarzut naruszenia art. 188 o.p. jest bezzasadny.
Zarzut naruszenia art. 121 i 123 o.p jest również chybiony. Z akt sprawy wynika, że skarżący czynnie uczestniczył w postępowaniu – m.in. zapoznał się z zebranym materiałem dowodowym, a pismem z dnia 22 listopada 2017 r. wypowiedział się w tej kwestii i złożył wnioski dowodowe, co do których organ pierwszej instancji ustosunkował się w postanowieniu z dnia [...] r.
Powyższe argumenty nakazują uznać, iż zarzuty naruszenia art. 116 § 1, 2 i 4 o.p. są bezzasadne, albowiem w sprawie istniały przesłanki odpowiedzialności skarżącego jako członka zarządu spółki, za jej zobowiązania z tytułu zaległości podatkowych.
Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności, Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja oraz decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają prawa i działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło