I SA/Kr 177/22
WyrokWSA w Krakowie2023-02-09
Skład orzekający: Bogusław Wolas, Grzegorz Klimek, Jarosław Wiśniewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wydatki poniesione na przebudowę budynku stodoły i zmianę jego sposobu użytkowania na pomieszczenia boisk sportowych wraz z zapleczem, które zostały sfinansowane z dotacji oświatowej, mogą być uznane za wydatki bieżące szkoły kwalifikujące się do dofinansowania, czy też stanowią wydatki inwestycyjne podlegające zwrotowi?Ratio decidendi
Wydatki poniesione na przebudowę budynku stodoły i zmianę jego sposobu użytkowania na pomieszczenia boisk sportowych wraz z zapleczem, które zostały sfinansowane z dotacji oświatowej, nie mogą być uznane za wydatki bieżące szkoły kwalifikujące się do dofinansowania. Działania te stanowią przebudowę i zmianę sposobu użytkowania, a nie remont, który polega na odtworzeniu stanu poprzedniego obiektu. W związku z tym, są to wydatki inwestycyjne, które podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła zwrotu dotacji oświatowej przyznanej w 2016 r. na wydatki inwestycyjne. Skarżący, A.B., będący organem prowadzącym placówki oświatowe, kwestionował decyzję Prezydenta Miasta Tarnowa, utrzymaną w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie, o zwrocie dotacji w kwocie 523 721,48 zł wraz z odsetkami. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego, w tym błędną kwalifikację wydatków jako inwestycyjne zamiast remontowe oraz skierowanie decyzji do niewłaściwego podmiotu. Sąd administracyjny rozpoznał skargę, koncentrując się na kwestii prawidłowości zakwalifikowania wydatków jako inwestycyjne.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogusław Wolas (spr.), Sędziowie: WSA Grzegorz Klimek, WSA Jarosław Wiśniewski, po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 4 listopada 2021 r., nr SKO.E/4106/30/2021 w przedmiocie zwrotu dotacji oświatowej przyznanej w 2016 r. skargę oddala.
Prezydent Miasta Tarnowa decyzją z 26 sierpnia 2021 r., znak: WPW.RPL.3032.37.1.2018/1, określił wysokość dotacji należnej do zwrotu przyznanej w 2016 r. Z. w T. (tj. N. w T., N.1 w T., N.2 w T.), dla których organem prowadzącym jest A. B. (skarżący, strona) wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w łącznej kwocie 523 721,48 zł wraz z odsetkami.
Prezydent Miasta Tarnowa postanowieniem z 7 lipca 2021 r. wyodrębnił z postępowania o zwrot dotacji oświatowej za 2016 r. części sprawy nadające się do samodzielnego rozstrzygnięcia w ramach prowadzonego postępowania, w ten sposób, że:
1) pierwsza część postępowania stanowi postępowanie prowadzone w celu określenia należnej do zwrotu wysokości dotacji oświatowej przyznanej w 2016 r. wykorzystanej na prowadzenie Z. w T. w związku z wypłatą za "godziny ponadwymiarowe", "inne ponadwymiarowe", "zastępstwa doraźne" oraz na pozostałe wydatki,
2) druga część postępowania stanowi postępowanie prowadzone w celu określenia należnej do zwrotu wysokości dotacji oświatowej przyznanej w 2016 r. dla Z. w T., dla których organem prowadzącym jest skarżący, którą wykorzystano niezgodnie z przeznaczeniem na wydatki inwestycyjne.
Przedmiotem omawianej decyzji jest część druga postępowania w zakresie wydatków inwestycyjnych.
W odwołaniu skarżący zawarł szereg zarzutów naruszenia prawa procesowego dotyczących błędnego uzasadnienia decyzji, prowadzonego postępowania dowodowego, błędnego ustalenia stanu faktycznego oraz wyodrębnienie do osobnego rozpatrzenia kwestii inwestycyjnych. Nadto skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego, a to: art. 5 ust. 7 w zw . z art. 90 ust. 3d) ustawy o systemie oświaty, poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że część wydatków ponoszonych przez organ prowadzący Z. w 2016 r. nie może zostać sfinansowana z dotacji oświatowej, w sytuacji, gdy każdy z zakwestionowanych przez organ wydatków stanowi realizację statutowych zadań szkoły; art. 252 ust. 1 ustawy o finansach publicznych, poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że część dotacji została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, w sytuacji gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego oraz wyjaśnień organu prowadzącego jednostkę w trakcie kontroli wynika, że dotacja została wykorzystana na zadania wynikające z art. 90 ust. 3d ustawy o systemie oświaty
w brzmieniu sprzed zmiany; art. 3 ust. 1 ustawy o rachunkowości , poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że:
- wykonywane prace zakwalifikować należy jako "wydatki inwestycyjne" gdyż w ich następstwie przystosowano budynek do wykorzystania w innym niż pierwotnie przeznaczeniu, nadano mu nowe cechy użytkowe oraz nastąpiło zwiększenie jego wartości początkowej, w sytuacji gdy podjęte przez organ prowadzący jednostkę działania, skierowane są wyłącznie na wyremontowanie dzierżawionego obiektu i doprowadzenie go do stanu możliwego do użytkowania przez dzieci i młodzież szkolną, a doświadczenie życiowe pozwala przyjąć, iż nawet najmniejszy remont zwiększa wartość początkową nieruchomości remontowanej,
- organ prowadzący Z. osiągnął korzyść ekonomiczną wynikającą z przyrostu wartości posiadanych aktywów, w sytuacji, gdy budynki szkolne w tym budynek dawnej stodoły są dzierżawione przez Z. od właściciela Miasta T., a więc skarżący nie uzyskał dla siebie żadnego dochodu mającego wynikać z przeprowadzonego remontu. Skarżący wniósł o uchylenie zakwestionowanej decyzji.
Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z 4 listopada 2021 r., sygn. akt SKO.E/4106/30/2021. W uzasadnieniu swojego stanowiska SKO wskazało, że podstawę materialnoprawną decyzji stanowił art. 252 ust. 1 ustawy o finansach publicznych.
Z ustaleń organu pierwszej instancji, które znajdują potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym, w tym przede wszystkim w dokumentacji z kontroli przeprowadzonej w dniach od 3 kwietnia 2017 r. do 30 czerwca 2017 r., wynika, że do 25 października 2016 r. organem prowadzącym w Z. w T. była H. T. Postanowieniem Sądu Rejonowego w Tarnowie z dnia 25 października 2016 r. sygn. akt [...] dokonano zmiany wpisu nr [...], nr [...] oraz nr [...] do ewidencji szkół i placówek niepublicznych prowadzonej przez Gminę Miasta polegającej na zmianie organu prowadzącego. Zgodnie z zaświadczeniami o zmianie wpisu do ewidencji szkół i placówek niepublicznych z 4 listopada 2016 r. Organem prowadzącym jest A. B.. Na podstawie comiesięcznie składanych oświadczeń/informacji o liczbie uczniów Urząd Miasta Tarnowa przekazał dotację na poszczególne placówki oświatowe w następujących kwotach: 1) na prowadzenie N.w T. w kwocie 490 877,69 zł. 2) na prowadzenie N.1 w T. w kwocie 1 505 977,77 zł. 3) na prowadzenie N.2 w T. w kwocie 372 313,76 zł. W decyzji z dnia 26 sierpnia 2021 r. Prezydent Miasta Tarnowa stwierdził, że dotacja została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem w łącznej kwocie 523 721,48 zł wraz z należnymi odsetkami, w tym; na prowadzenie N. w T. w kwocie 99 507,08 zł wraz z należnymi odsetkami, na prowadzenie N.1 w T. w kwocie 387 553,90 zł wraz z należnymi odsetkami, na prowadzenie N.2 w T. w kwocie 36 660,50 zł wraz z należnymi odsetkami Jak już wyżej wskazano. Prezydent Miasta Tarnowa wydał swoje rozstrzygnięcie wyłącznie w zakresie, w jakim sprawa dotyczyła wydatków na cele inwestycyjne. Zarówno materiał dowodowy jak i ustalenia zawarte w decyzji, a także wysokość dotacji przypisanej do zwrotu odpowiada co do istoty rozstrzygnięciu zawartemu w decyzji Prezydenta Miasta Tarnowa zawartemu w decyzji z dnia 30 grudnia 2020 r, Kolegium uchylając tę decyzję nie wskazało, aby w tym zakresie zachodziła konieczność przeprowadzania dodatkowego postępowania dowodowego.
SKO stwierdziło, że decyzja o zwrocie dotacji pobranej w nadmiernej wysokości lub wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem winna być skierowana do aktualnego organu prowadzącego placówkę. Zarówno z przepisów obowiązujących w 2016 r., jak i obecnie obowiązujących, wynika, że wynika, że dotacje oświatowe otrzymują w istocie placówki, a nie osoba fizyczna je prowadząca, zaś jej beneficjentem są uczniowie a nie podmiot pełniący rolę organu prowadzącego daną jednostkę. Placówki nie posiadają osobowości prawnej, co oznacza, że za zobowiązania takiej jednostki odpowiada organ prowadzący. Dotacje są więc środkami publicznymi stanowiącymi należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym, a ich celem jest wspomaganie działalności oświatowej. Co ważne, nie wchodzą do majątku danej osoby fizycznej, pełniącej funkcję organu prowadzącego w dacie ich wypłaty, lecz są związane z tym podmiotem tylko z tego powodu, że prowadzi on działalność oświatową. Zatem, w tym przypadku, przyznanie dotacji i jej zwrot dotyczą organu prowadzącego placówkę, a nie konkretnej osoby, która pełniła tę funkcję. W tej sprawie wobec następstwa prawnego jest nim A. B.
Organ był również uprawniony do tego, aby w niniejszym przypadku wydać decyzję częściową, obejmującą wyłącznie orzeczenie w zakresie wydatkowania dotacji niezgodnie z przeznaczeniem na cele wydatków inwestycyjnych. Jak bowiem wskazuje się w doktrynie i orzecznictwie, dopuszczalne jest wydanie decyzji częściowej, jeżeli sprawa jest podzielna i można z niej wyodrębnić części nadające się do względnie samodzielnego rozstrzygnięcia. W niniejszym przypadku Prezydent Miasta Tarnowa swoim rozstrzygnięciem objął wyłącznie kwestię prawidłowości wydatkowania dotacji oświatowej w celu sfinansowania wydatków inwestycyjnych. Rozstrzygnięcie to nie obejmuje innych wydatków, które zostały przez organ zakwestionowane w decyzji z dnia 30 grudnia 2020 r. uchylonej przez tut. Kolegium na podstawie decyzji z dnia 31 marca 2021 r.
Odnosząc się do meritum rozstrzygnięcia, SKO zwróciło uwagę, że podstawą do określenia wysokości dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem była kwota określona jako "wydatki inwestycyjne" w wysokości 523 721,48 zł. Organ wskazał, że wydatki te dotyczą inwestycji przy ul. [...]. Prace te były realizowane na podstawie decyzji Prezydenta Miasta Tarnowa z 31 stycznia 2014 r. nr [...] o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego dla zamierzenia inwestycyjnego obejmującego zmianę sposobu użytkowania budynku stodoły na pomieszczenie boisk sportowych wraz z wykonaniem przebudowy na terenie obejmującym działkę nr [...] obr. [...] w T. przy ul. [...] oraz decyzji Prezydenta Miasta Tarnowa z 29 maja 2015 r. nr [...] o zatwierdzeniu projektu budowlanego i wydaniu pozwolenia na roboty budowlane dla zamierzenia obejmującego przebudowę istniejącego budynku stodoły wraz ze zmianą sposobu użytkowania na pomieszczenia boisk sportowych z zapleczem, położonej na terenach obejmujących nieruchomość w T. przy ul. [...]; nr ewid. gruntów obręb [...], działka nr [...].
W ocenie Kolegium organ pierwszej instancji w tym zakresie zgromadził niezbędny materiał dowodowy do wydania decyzji w sprawie i dla potrzeb jej rozstrzygnięcia, wbrew wnioskowi zawartemu w odwołaniu, nie jest konieczne pozyskiwanie wiadomości specjalnych w postaci dowodu z opinii biegłego. W aktach sprawy znajdują się bowiem m.in. decyzja Prezydenta Miasta Tarnowa z dnia 31 stycznia 2014 r. znak SO-OB-1.6733.13.2013 o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego oraz decyzja Prezydenta Miasta Tarnowa Nr [...] z 29 maja 2015 r. o zatwierdzeniu projektu budowlanego i wydaniu pozwolenia na roboty budowlane.
Zakwestionowane faktury opisane na str. 13 i 14 decyzji SKO zostały wystawione przez M. B. prowadzącą działalność gospodarczą pod firmą P. Biorąc pod uwagę zakres prac wskazanych w tych fakturach, a także fakt iż realizacja tego zamierzenia inwestycyjnego nastąpiła w wyniku wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji celu publicznego oraz decyzji o pozwoleniu na budowę, w których to zamierzenie zostało określone jako "przebudowa istniejącego budynku stodoły wraz ze zmianą sposobu użytkowania na pomieszczenia boisk sportowych z zapleczem", organ odwoławczy stwierdził, że działania te nie mogą stanowić remontu w rozumieniu art. 3 pkt 8 ustawy Prawo budowlane. Ustawodawca nadał bowiem zupełnie inne znaczenie pojęciu przebudowy a co za tym idzie pojęć tych nie można ze sobą utożsamiać. Jak już wyżej wskazano, remont nie może stanowić ani przebudowy, ani rozbudowy, nadbudowy czy zmiany przeznaczenia obiektu. W tym zakresie brak było podstaw do uwzględnienia złożonego przez stronę wniosku dowodowego o powołanie biegłego z zakresu budownictwa, który zmierzał do nieuzasadnionego przedłużania postępowania.
Organ pierwszej instancji prawidłowo także zakwalifikował jako dotację wydatkowaną niezgodnie z przeznaczeniem kwotę wynikającą z faktur nr [...] z 6 października 2016 r. oraz fakturę nr [...] z 9 lutego 2016 r. Z treści tych faktur jednoznacznie wynika, że dotyczyły one przedsięwzięcia inwestycyjnego realizowanego przy ul. [...] w T. Strona w toku postępowania nie przedłożyła co prawda dokumentów pozwalających organowi na ustalenie, jaki zakres prac został sfinansowany na podstawie tych faktur, niemniej jednak taka okoliczność nie przemawia za wadliwością wydanego przez organ rozstrzygnięcia. Kontrolując wykorzystanie dotacji na realizację zadań wskazanych w art. 90 ust. 3d u.s.o., organ nie ma obowiązku poszukiwania dowodów na okoliczność prawidłowości działań podjętych przez podmiot prowadzący szkołę. W niniejszym przypadku zakwestionowane przez organ wydatki nie mieściły się w katalogu określonym w art. 90 ust. 3d ustawy o systemie oświaty w brzmieniu obowiązującym w 2016 r.
SKO odniosło się również do zarzutów odwołania, uznając je za nieuzasadnione.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zarzucono naruszenie przepisów postępowania stanowiące podstawę stwierdzenia nieważności decyzji w postaci: a) art. 28 k.p.a., poprzez uznanie za stronę postępowania skarżącego jako organu prowadzącego Z. w T., podczas gdy skarżacy w dokumentacji figurował jedynie jako zarządca tymczasowy N. w T., N.1 w T. oraz N.2 w T. wchodzących w skład Z. w T., b) art. 28 k.p.a., poprzez uznanie za stronę postępowania Z. w T., w sytuacji sam Z. nie istniał w dacie wydawania decyzji, a beneficjentami dotacji oświatowej były N. , N.2 oraz N.1, każde z osobna; - co skutkuje tym, że zaskarżona decyzja jest dotknięta wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 4) k.p.a.
Zarzucono również naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy: a) art. 5 ust. 7 w zw. z art. 90 ust. 3d) ustawy o systemie oświaty, poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że część wydatków ponoszonych przez organ prowadzący ZNSS w 2016 r. nie może zostać sfinansowana z dotacji oświatowej, w sytuacji gdy każdy z zakwestionowanych przez organ wydatków stanowi realizację statutowych zadań szkoły; b) art. 252 ust. 1 ustawy o finansach publicznych, poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że część dotacji została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, w sytuacji gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego oraz wyjaśnień organu prowadzącego jednostkę w trakcie kontroli wynika, że dotacja została wykorzystana na zadania wynikające z art. 90 ust. 3d ustawy o systemie oświaty w brzmieniu sprzed zmiany; c) art. 54 § 1 pkt 7) ustawy Ordynacja Podatkowa, poprzez zasądzenie odsetek za zwłokę liczonych jak odsetki od zaległości podatkowych za okres od 24 października 2018 r. 2 do 30 grudnia 2020 r., w sytuacji gdy w okresie tym nie zostały podjęte żadne czynności co było wyłącznie zawinionym postępowaniem organu administracyjnego. Nadto zarzucono naruszenie przepisów prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to: a) art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a., poprzez brak odniesienia się organu odwoławczego do wszystkich zarzutów podniesionych w odwołaniu, a to naruszenia przepisów prawa materialnego, a to art. 3 ust. 1 pkt 17) ustawy o rachunkowości oraz prawa procesowego, a to art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 138 k.p.a.; b) art. 78 k.p.a. w zw. z 84 k.p.a., poprzez nieprzeprowadzenie wnioskowanego przez stronę dowodu z opinii biegłego ds. budownictwa celem ustalenia czy wykonane przez odwołującego prace w budynku stodoły przy ul. [...] w T., należy zakwalifikować jako remont czy inwestycję, a także ustalenia szczegółowego zakresu prac wykonanych przez firmę budowlaną, a więc okoliczności mających znaczenie dla sprawy; c) art. 7 k.p.a., 77 § 1 k.p.a. oraz 80 k.p.a., poprzez brak wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego i przeprowadzenia jego wszechstronnej oceny, a także niepodjęciu wszelkich czynności niezbędnych do ustalenia zakresu prac wykonanych w ramach zakwestionowanych faktur, co doprowadziło organ do poczynienia całkowicie dowolnych i błędnych ustaleń faktycznych; d) art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak przytoczenia w uzasadnieniu przepisów stanowiących podstawę prawną do uznania skarżącego za właściwy podmiot do którego powinna być skierowana decyzja; e) art. 138 § 1 pkt 1) k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji w sytuacji, gdy zachodziły przesłanki do jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. W związku z powyższym skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji w całości; ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji i zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, w pełni podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm. dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje, między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje, postanowienia administracyjne (por. art. 3 § 2 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). Z kolei na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Po wielokrotnie wydawanych w sprawie rozstrzygnięciach organów obydwu instancji, jak również tut. Sądu administracyjnego w rozpoznawanej sprawie przedmiotem sporu jest wyłącznie kwestia określenia należnej do zwrotu kwoty dotacji oświatowej przyznanej w 2016 r. na wydatki inwestycyjne. Zarzuty skargi koncentrują się wokół następujących kwestii: wydania decyzji na niewłaściwy podmiot, tj. organ tymczasowy, wyodrębnienie przedmiotowej sprawy z głównego postępowania w przedmiocie zwrotu dotacji za 2016 r., niewłaściwego ustalenia stanu faktycznego poprzez przyjęcie, że skarżący zamiast remontu zrealizował inną inwestycję, na którą uzyskał decyzję o lokalizacji celu publicznego i decyzję o pozwoleniu na budowę.
Stosownie do art. 90 ust 3 u.s.o., w brzmieniu obowiązującym w okresie objętym kontrolą dotacje dla szkół niepublicznych o uprawnieniach szkół publicznych niewymienionych w ust. 2a przysługują na każdego ucznia uczestniczącego w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych w danym miesiącu, w wysokości nie niższej niż 50% ustalonych w budżecie odpowiednio danej gminy lub powiatu wydatków bieżących ponoszonych w szkołach publicznych tego samego typu i rodzaju w przeliczeniu na jednego ucznia, pod warunkiem że osoba prowadząca szkołę niepubliczną poda organowi właściwemu do udzielania dotacji planowaną liczbę uczniów nie później niż do dnia 30 września roku poprzedzającego rok udzielania dotacji, z zastrzeżeniem ust. 3h oraz 3i.
Podkreślić należy, iż dotację oświatową można wydatkować wyłącznie na cele ściśle związane z działalnością przedszkola czy też szkoły (por. wyrok NSA z dnia 28 maja 2014r. I GSK 231/12, wyrok NSA z dnia 28 maja 2013r. II GSK 229/13, wyrok NSA z dnia 19 marca 2014r. II GSK 1858/12, wyrok NSA z dnia 6 czerwca 2017 r., II GSK 2775/15, wyrok WSA w Krakowie z dnia 12 grudnia 2012 r., I SA/Kr 1304/12).W myśl art. 252 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 305; dalej u.f.p.) dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem - podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. Brak jest przy tym definicji legalnej "dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem". W doktrynie przyjmuje się, że jest to wydatkowanie przez beneficjenta przekazanych mu środków finansowych w całości bądź w części na realizację innych zadań lub celów niż określone dla danego rodzaju dotacji w umowie dotacyjnej lub w przepisach powszechnie obowiązującego prawa (zob. Stawiński Michał. Art. 252. w: Ustawa o finansach publicznych. Komentarz. Wolters Kluwer Polska, 2019). Tym samym dotacja wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, to taka, która została wydatkowana na inne cele aniżeli te, na które została udzielona bądź nie służyła pokryciu wydatków, na które miała być wykorzystana. Jeżeli okaże się, że wydatki, na pokrycie których dotacja została przeznaczona nie wystąpiły, to także i taka dotacja nosi znamiona dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem (zob. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 21 czerwca 2018 r., sygn. akt I SA/Sz 235/18, Lex nr 2521406).
Stosownie nadto do art. 252 ust. 5 i ust. 6 pkt 1 u.f.p. zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego podlega ta część dotacji, która została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem.
Zgodnie zaś z art. 90 ust. 3d u.s.o. obowiązującym w 2016 r. - dotacje, o których mowa w ust. 1a-3b, są przeznaczone na dofinansowanie realizacji zadań szkoły, przedszkola, innej formy wychowania przedszkolnego lub placówki w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej. Dotacje mogą być wykorzystane wyłącznie na:
1) pokrycie wydatków bieżących szkół, przedszkoli, innych form wychowania przedszkolnego i placówek, obejmujących każdy wydatek poniesiony na cele działalności szkoły, przedszkola, innej formy wychowania przedszkolnego lub placówki, w tym na:
a) wynagrodzenie osoby fizycznej prowadzącej szkołę, przedszkole, inną formę wychowania przedszkolnego lub placówkę, jeżeli odpowiednio pełni funkcję dyrektora szkoły, przedszkola lub placówki albo prowadzi zajęcia w innej formie wychowania przedszkolnego,
b) sfinansowanie wydatków związanych z realizacją zadań organu prowadzącego, o których mowa w art. 5 ust. 7
- z wyjątkiem wydatków na inwestycje i zakupy inwestycyjne, zakup i objęcie akcji i udziałów lub wniesienie wkładów do spółek prawa handlowego;
2) zakup środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, obejmujących rzeczy z pkt a) do e).
Natomiast art. 5 w ust. 7 stanowi, że organ prowadzący szkołę lub placówkę odpowiada za jej działalność. Do zadań organu prowadzącego szkołę lub placówkę należy w szczególności:
1) zapewnienie warunków działania szkoły lub placówki, w tym bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki;
1a) zapewnienie warunków umożliwiających stosowanie specjalnej organizacji nauki i metod pracy dla dzieci i młodzieży objętych kształceniem specjalnym;
2)wykonywanie remontów obiektów szkolnych oraz zadań inwestycyjnych w tym zakresie;
3) zapewnienie obsługi administracyjnej, w tym prawnej, obsługi finansowej, w tym w zakresie wykonywania czynności, o których mowa w art. 4 ust. 3 pkt 2-6 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2013 r. poz. 330, ze zm.), i obsługi organizacyjnej szkoły lub placówki;
4) wyposażenie szkoły lub placówki w pomoce dydaktyczne i sprzęt niezbędny do pełnej realizacji programów nauczania, programów wychowawczych, przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów oraz wykonywania innych zadań statutowych.
Z treści więc przepisu art. 90 ust. 2a i ust. 3 d u.s.o. wynika, że dotacja przyznawana na podstawie art. 90 ust. 2a u.s.a ma charakter dotacji przedmiotowo – celowej. Przysługuje ona na każdego ucznia i w tym zakresie ma charakter podmiotowy, jednakże przeznaczona jest na dofinansowanie realizacji konkretnych zadań szkoły, takich jak kształcenie wychowania i opieka, w tym profilaktyka społeczna i w tym zakresie ma charakter celowy. Oznacza to, że w ramach dotacji dofinansowanie może obejmować jedynie zadania w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej, realizowane wobec uczniów, przez konkretną szkołę.
Zatem zapłata ze środków pochodzących z dotacji za inne zadania niż te, na które dotacja została udzielona, czyli na realizację innych celów niż wskazane – tj. niezwiązanych z procesem kształcenia, wychowania i opieki, w tym kształcenia specjalnego i profilaktyki społecznej, oraz zarazem nie stanowiących wydatków bieżących szkoły (przedszkola) lub placówki - winna być kwalifikowana jako wydatkowanie tej części dotacji niezgodnie z przeznaczeniem.
Odnosząc powyższe na grunt przedmiotowej sprawy, stwierdzić należy, że organy podatkowe wydały prawidłowe decyzje w przedmiotowej sprawie.
Rozpoznając w pierwszej kolejności najdalej idące zarzuty dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji wobec skierowania jej do osoby niebędącej stroną, a to naruszenia art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a., Sąd uznał je za chybione. Z ustaleń organu pierwszej instancji, które znajdują potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym, w tym w dokumentacji z kontroli przeprowadzonej od 3 kwietnia 2017 r. do 30 czerwca 2017 r, wynika, że do 25 października 2016 r. organem prowadzącym w Z. w T. (Z.) była H. T.. Postanowieniem Sądu Rejonowego w T. z 25 października 2016 r. sygn. akt [...] dokonano zmiany wpisu nr [...], nr [...] oraz nr [...] do ewidencji szkół i placówek niepublicznych prowadzonej przez Gminę Miasta polegającej na zmianie organu prowadzącego. Zgodnie z zaświadczeniami o zmianie wpisu do ewidencji szkół i placówek niepublicznych z 4 listopada 2016 r. Organem prowadzącym jest A. B.. Bezspornie decyzja o zwrocie dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem winna być skierowana do aktualnego organu prowadzącego placówkę (zob. np. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 25 września 2019 r., sygn. akt I SA/Sz 600/19 i wyrok WSA w Gliwicach z dnia 6 lipca 2018 r. sygn. akt I SA/GI 905/17, CBOIS). Decydujące znaczenie ma tu publicznoprawny charakter przekazania uprawnień, ale też i obowiązków związanych z prowadzeniem dotowanej placówki. Zarówno z przepisów obowiązujących w 2016 r. (art. 90 u.s.o) jak i obecnie obowiązujących w tym zakresie przepisów ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (art. 26 ust. 1 i 2 ww. ustawy) wynika, że dotacje oświatowe otrzymują placówki, a nie osoba fizyczna je prowadząca, zaś jej beneficjentem są uczniowie a nie podmiot pełniący rolę organu prowadzącego daną jednostkę. Co ważne, nie wchodzą do majątku danej osoby fizycznej, pełniącej funkcję organu prowadzącego w dacie ich wypłaty, lecz są związane z tym podmiotem tylko z tego powodu, że prowadzi on działalność oświatową. Zatem, w tym przypadku, przyznanie dotacji i jej zwrot dotyczą organu prowadzącego placówkę, a nie konkretnej osoby, która pełniła tę funkcję. W niniejszym przypadku nie budziło wątpliwości, że organem prowadzącym dla placówek wchodzących w skład Z. do 25 października 2016 r. była H. T.. Mimo śmierci H. T. została zachowana ciągłość działalności wskazanych wyżej placówek, a na wniosek A. B. została dokonana zmiana organu prowadzącego. Zgodnie z zaświadczeniami o zmianie wpisu do ewidencji szkół i placówek niepublicznych z 4 listopada 2016 r. organem prowadzącym tych placówek jest A. B. Zatem organ prawidłowo skierował swoją decyzję do A. B., który jest następcą prawnym poprzedniego organu prowadzącego placówkę.
Sąd nie podzielił także sformułowanych w skardze zarzutów naruszenia przepisów prawa procesowego oraz materialnego.
Bez wątpienia organ mógł wydzielić ze sprawy o zwrot dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem za 2016 r., część nadającą się do odrębnego rozpoznania, tj. w zakresie wyłącznie wydatków inwestycyjnych. Decyzja częściowa (o której mowa w art. 104 § 2 k.p.a.) może być wydana, gdy chodzi o rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty. Organ może ją wydać w tym przypadku, gdy sprawa jest podzielna, można z niej wyodrębnić części nadające się do rozstrzygnięcia względnie samodzielnego (możliwe jest rozstrzyganie kolejno co do istoty o kilku elementach składających się na całe uprawnienie lub obowiązek strony postępowania administracyjnego). Kryterium dopuszczalności wydania decyzji częściowej ma więc charakter przedmiotowy, a nie podmiotowy. Dopuszczalność wydania decyzji częściowej jest obwarowana regulacją przyjętą w przepisach prawa materialnego. W badanej sprawie zaszły warunki do podzielności przedmiotu sprawy w oparciu o kryterium przedmiotowe, tj. rodzaj wydatków objętych dotacją, które można było podzielić na związane stricte z oświatą (nauczaniem) oraz wydatki inwestycyjne. Wyrokiem z 13 października 2022 r., sygn. akt I SA/Kr 562/22, WSA w Krakowie oddalił skargę A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z 21 lutego 2022 r., nr SKO.E/4106/43/2021 w przedmiocie zwrotu dotacji oświatowej przyznanej w 2016 r. w części dotyczącej określenia wysokości dotacji do zwrotu przyznanej w 2016 r. dla Z., dla których organem prowadzącym jest A. B. wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w związku z wypłatą za "godziny ponadwymiarowe", "inne ponadwymiarowe", "zastępstwa doraźne" oraz pozostałe wydatki w łącznej kwocie 58 886,63 zł wraz z odsetkami.
W przedmiotowej sprawie prawidłowo uznano, co znajduje pokrycie w materiale dowodowym, zwłaszcza w decyzjach o lokalizacja inwestycji celu publicznego oraz o pozwoleniu na budowę. Jak wynika z art. 90 ust. 3d ust. 1 lit. b u.s.o. dotacje mogą być wykorzystane na sfinansowanie wydatków związanych z realizacją zadań organu prowadzącego, o których mowa w art. 5 ust. 7, z wyjątkiem wydatków na inwestycje i zakupy inwestycyjne. Do zadań organu prowadzącego szkołę lub placówkę należy w szczególności wykonywanie remontów obiektów szkolnych oraz zadań inwestycyjnych w tym zakresie. Przepis art. 5 ust. 7 u.s.o. jest przepisem szczególnym w stosunku do przepisu art. 90 ust. 3d u.s.o. Kluczowe znaczenie ma wobec powyższej regulacji pojęcie "remontu", którego definicja legalna została określona w art. 3 pkt 8 ustawy z dnia 7 maja 1994 r. Prawo budowlane (dalej p.b.). Remontem jest więc wykonywanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych polegających na odtworzeniu stanu poprzedniego, a niestanowiących bieżącej konserwacji, przy czym dopuszcza się stosowanie wyrobów budowlanych innych niż użyto w stanie pierwotnym. Zatem prace należy wykonać w obiekcie, który już istnieje i nie mogą one prowadzić do zmiany pierwotnego stanu obiektu. Remont zatem nie może stanowić ani przebudowy, ani rozbudowy, nadbudowy czy zmiany przeznaczenia obiektu.
W decyzjach o ustaleniu lokalizacji celu publicznego oraz o pozwoleniu na budowę zamierzenie inwestycyjne zostało określone jako "przebudowa istniejącego budynku stodoły wraz ze zmianą sposobu użytkowania na pomieszczenia boisk sportowych z zapleczem". Ewidentnie zatem skarżący dokonał przebudowy oraz zmiany sposobu użytkowania stodoły, nie zaś jej remontu, czyli odtworzenia stanu pierwotnego. W tym zakresie brak było podstaw do uwzględnienia wniosku o powołanie biegłego z zakresu budownictwa, bowiem zmierzałby on wyłącznie do nieuzasadnionego przedłużania postępowania. Okoliczność ta została stwierdzona na podstawie dokumentów źródłowych, które były wystraczające do stwierdzenia charakteru wykonanych robót jako przebudowy, nie zaś remontu, na który wydatki mogą być pokryte z dotacji oświatowej. Prawidłowo zatem organy podatkowe zakwalifikowały jako dotację wydatkowaną niezgodnie z przeznaczeniem kwotę wynikającą z faktur wskazanych w decyzji dotyczących przedsięwzięcia inwestycyjnego realizowanego przy ul. [...] w T.. Kontrolując wykorzystanie dotacji na realizację zadań wskazanych w art. 90 ust. 3d u.s.o., organ nie ma obowiązku poszukiwania dowodów na okoliczność prawidłowości działań podjętych przez podmiot prowadzący szkołę, a ciężar dowody w tym zakresie obciąża głownie stronę. W niniejszym przypadku zakwestionowane przez organ wydatki nie mieściły się w katalogu określonym w art. 90 ust. 3d u.s.o. w brzmieniu obowiązującym w 2016 r. Tym samym Sąd nie podzielił zarzutów skargi dotyczących naruszenia prawa materialnego.
Sąd nie podzielił również zarzutów skargi dotyczących naruszenia przez organy przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, 77, 80, 107 § 3 k.p.a. Przeciwnie, organy przeprowadziły wystarczające postępowanie dowodowe w przedmiotowej sprawie, zgromadziły materiał dowodowy, dający podstawę do wydania spornych decyzji, a logiczne wnioski z jego oceny zawarły w prawidłowo sporządzonych uzasadnieniach swoich orzeczeń. W okolicznościach niniejszej sprawy uprawnionym jest stwierdzenie, że organy podatkowe obu instancji działały na podstawie obowiązujących przepisów prawa, dokładając należytej staranności w ustaleniu stanu faktycznego oraz w zebraniu i rozpatrzeniu w sposób wyczerpujący i rzetelny materiału dowodowego.
W tym stanie sprawy, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 259).
Wszystkie powołane w uzasadnieniu wyroki są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na internetowej stronie pod adresem: www.nsa.gov.pl.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło