II GZ 140/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Dorota Dąbek po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia L. sp. z o.o w Z. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 21 marca 2023 r. sygn. akt II SA/Go 87/23 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków skargi w sprawie ze skargi L. sp. z o.o w Z. G. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 18 listopada 2022 r. nr BP.501.1379.2022.1284.DL1.293350 w przedmiocie kary pieniężnej postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim postanowieniem z 21 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Go 87/23, po rozpoznaniu wniosku L. sp. z o.o. w Z.G. o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego oraz uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi L. sp. z o.o. w Z.G. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z 18 listopada 2022 r., nr BP.501.1379.2022.1284.DL1.293350, w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej - postanowił odmówić przywrócenia terminu. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że postanowieniem z 28 lutego 2023 r., sygn. akt II SA/Go 87/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. odrzucił skargę L. sp. z o.o. w Z. G. (reprezentowanej przez pełnomocnika, dalej: skarżąca) na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 18 listopada 2022 r., nr BP.501.1379.2022.1284.DL1.293350, w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej, gdyż skarżąca nie uzupełniła w zakreślonym terminie braku formalnego skargi przez nadesłanie dokumentu, z którego wynika umocowanie osoby, która podpisała pełnomocnictwo do reprezentowania strony skarżącej, a ponadto nie uiściła w zakreślonym terminie wpisu sądowego od skargi. Wezwania do wykonania powyższych czynności zostały doręczone pełnomocnikowi skarżącej 10 lutego 2023 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki z dnia 8 lutego 2023 r. - k. 25 akt) i do dnia wydania ww. postanowienia pozostały bez odpowiedzi. Odpis postanowienia o odrzuceniu skargi wraz z uzasadnieniem doręczono pełnomocnikowi strony skarżącej 6 marca 2023 r. Skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi oraz uzupełnienia braku formalnego skargi, wskazując, że skierowana do pełnomocnika przesyłka z 8 lutego 2023 r. zawierała jedynie odpowiedź na skargę oraz pouczenie o warunkach wnoszenia pism i doręczania pism przez sąd za pomocą środków komunikacji elektronicznej, co oznacza, że brak w niej było wezwań do uiszczenia wpisu i uzupełnienia braków formalnych skargi. Do wniosku o przywrócenie terminu dołączono wydruk informacji z rejestru przedsiębiorców KRS oraz dowód uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim zaskarżonym w sprawie postanowieniem, na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi oraz uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Sąd stwierdził, iż strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminowi do uiszczenia wpisu sądowego od skargi i uzupełnienia braku formalnego skargi. Zdaniem Sądu nie zasługuje na uwzględnienie argumentacja pełnomocnika skarżącej o braku w przesyłce z 8 lutego 2023 r. wezwań, a umieszczeniu w niej jedynie odpowiedzi na skargę oraz pouczenia dotyczącego komunikacji elektronicznej. Sąd wskazał, że ze znajdującego się w aktach sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki skierowanej do pełnomocnika skarżącej z 8 lutego 2023 r. (k. 25 akt) wynika, że przesyłka ta zawierała: wezwanie do uzupełnienia braku formalnego skargi, odpis odpowiedzi na skargę, zawiadomienie o trybie uproszczonym, zawiadomienie o decernacie, wezwanie (zarządzenie) o wpis sądowy. Odbiór tej przesyłki został osobiście pokwitowany przez upoważnionego do odbioru korespondencji pracownika kancelarii pełnomocnika strony skarżącej – A. B. (która jak wynika z akt sprawy odebrała również skierowaną do pełnomocnika strony skarżącej przesyłkę z dnia 3 marca 2023 r. zawierającą odpis postanowienia o odrzuceniu skargi wraz z uzasadnieniem – k. 36 akt). Z akt sprawy nie wynika, aby w chwili odbioru korespondencji ktokolwiek kwestionował jej zawartość. Tym samym, w ocenie Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy trzeba stwierdzić, że we wniosku o przywrócenie terminu nie uprawdopodobniono dochowania należytej staranności przy prowadzeniu spraw, jakiej w danych okolicznościach należało oczekiwać. We wniosku nie uprawdopodobniono, że faktyczna przyczyna uchybienia terminu do uiszczenia wpisu od skargi oraz uzupełnienia braku formalnego skargi była niezależna i nie mogła być przezwyciężona przy dołożeniu wszelkich starań. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła L. sp. z o.o. w Z. G., zaskarżając w całości postanowienie WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 21 marca 2023 r. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy przez niewłaściwe zastosowanie, albowiem strona nie uchybiła terminowi do uiszczenia wpisu, oraz na podstawie art. 197 § 2 w zw. z art. 185 § 1 p.p.s.a. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem Sądu, że przesyłka zawierała wszystkie dokumenty, a na potwierdzeniu odbioru w rubryce "rodzaj przesyłki" wyszczególnione zostały wszystkie załączone do koperty dokumenty. Pracownica odbierająca przesyłki nie widziała, aby na zwrotce wypisane były szczegółowo wszystkie dołączone pisma. Ponadto osoba odbierająca przesyłki podpisuje odbiór, jednakże doręczyciel nigdy nie wyraża zgody na sprawdzenie zawartości przesyłki przed jej odbiorem. Można otworzyć kopertę z przesyłką dopiero w chwili podpisania zwrotki i oddania jej listonoszowi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. W piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.) należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Jak wskazuje się w orzecznictwie NSA, instytucja przywrócenia terminu ma zastosowanie w tych wszystkich sytuacjach, gdy strona nie dokonała w terminie czynności. Wówczas nie kwestionując faktu bezskutecznego upływu terminu, strona uprawdopodobnia brak zawinienia w nieterminowym dokonaniu czynności (zob. np. postanowienie NSA z 28 grudnia 2018 r., sygn. akt II GZ 452/18; to i kolejne cytowane orzeczenia dostępne w Internecie w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z powołanego przepisu wynika ponadto, że równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie, co - jak wskazuje się w orzecznictwie sądowym - jest podstawowym warunkiem umożliwiającym rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu. Przywrócenie terminu jest dopuszczalne wyłącznie w przypadku zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie, a przy ocenie czy uchybienie terminu było zawinione należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. W rozpoznawanej sprawie nie ma wątpliwości, że skarżąca uchybiła terminowi do uzupełnienia braku formalnego skargi przez złożenie dokumentu lub jego uwierzytelnionego odpisu określającego umocowanie do reprezentowania strony skarżącej (statut, odpis KRS lub inny dokument), jak również uchybiła terminowi do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Istotą sporu jest to czy skarżąca uprawdopodobniła, że do uchybienia terminu doszło bez jej winy. W okolicznościach tej sprawy kwestią zasadniczą jest zatem ustalenie, czy skarżąca uprawdopodobniła, że w jednej kopercie, wraz z odpisem odpowiedzi na skargę i pouczeniem o warunkach wnoszenia pism i doręczenia pism przez sąd za pomocą środków komunikacji elektronicznej, nie otrzymała wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi oraz wezwania do uiszczenia wpisu od skargi w terminie siedmiu dni od daty otrzymania wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. W orzecznictwie uznaje się, że praktyka doręczania stronie postępowania kilku pism w jednej przesyłce nie narusza zasad ani trybu doręczania pism w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dla prawidłowego doręczenia niezbędne jest jednak, aby pismo sądowe zostało wysłane jako list za potwierdzeniem odbioru, a przesłanie kilku pism sądowych musi być odnotowane w formularzu potwierdzenia odbioru. Sporządzenie dwóch osobnych pism (wezwań), na dwóch oddzielnych kartkach, gdy wysyłane są w jednej kopercie tego samego dnia, zwiększa wprawdzie prawdopodobieństwo, że jedno z takich pism przypadkowo nie zostanie włożone do koperty, dlatego w orzecznictwie postuluje się, by wzywanie o uzupełnienie wszystkich braków następowało jednym formularzu (np. postanowienie NSA z 30 sierpnia 2020 r., sygn. akt II GZ 202/20). Nie oznacza to jednak, że otrzymując przesyłkę opisaną na zwrotnym potwierdzeniu odbioru jako zawierającą więcej niż jeden dokument, strona zwolniona jest z obowiązku dochowania należytej staranności podczas odbierania tej korespondencji, poprzez skonfrontowanie jej zawartości z opisem na zwrotce. W niniejszej sprawie takiej staranności strona nie dochowała, podkreślenia bowiem wymaga, że z treści zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że w przesyłce sądowej (w kopercie) były wszystkie wskazane dokumenty (por. postanowienia NSA: z dnia 6 września 2022 r., sygn. akt I GZ 291/22, z 25 września 2018 r., sygn. akt II GZ 323/18; z 8 maja 2019 r., sygn. akt II GZ 68/19). W rozpoznawanej sprawie należało oczekiwać podwyższonej staranności, biorąc pod uwagę, że strona jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika i to jemu doręczana była korespondencja. Odbierająca korespondencję pracownica kancelarii dopuściła się jednak niedbalstwa, nie konfrontując zawartości przesyłki z opisem jej zawartości na zwrotce. Podkreślenia wymaga, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2017, s. 515-516). Należy przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o własne interesy (por. postanowienie NSA z dnia 18 grudnia 2013 r., sygn. akt I OZ 1199/13). W ocenie NSA zaprezentowana w zażaleniu przez pełnomocnika strony argumentacja nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu. Nie uprawdopodobniono, że uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie NSA z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt I OZ 996/09) i że istniała niezależna od niej przyczyna uniemożliwiająca dochowanie terminu (por. postanowienie NSA z dnia 17 marca 2009 r., I OZ 211/09). Trafnie wprawdzie zauważa pełnomocnik skarżącej, powołując się na doświadczenie życiowe, że nie ma żadnej pewności jakie dokumenty czy też wezwania znajdują się fizycznie w kopercie, której odbiór kwituje pracownik uprawniony do odbioru korespondencji. Jednakże kwitując odbiór przesyłki u listonosza, pracownik kancelarii powinien był zwrócić uwagę na treść zwrotnego potwierdzenia odbioru korespondencji opisującego zawartość przesyłki i skonfrontować go z rzeczywistą zawartością koperty. Nie można uznać, że dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu w tej sprawie wystarczające jest ogólne stwierdzenie pełnomocnika skarżącej, że "pracownica odbierająca przesyłkę nie widziała, aby na zwrotce wypisane były szczegółowo wszystkie dołączane pisma" oraz że nie jest możliwa weryfikacja zawartości wszystkich otrzymanych przesyłek w obecności listonosza, gdyż podczas pokwitowania odbioru przesyłek u listonosza nie ma wystarczającej ilości czasu na konfrontowanie treści poświadczenia z zawartością tejże przesyłki. Takie ogólne stwierdzenie, bez wskazania szczególnych okoliczności towarzyszących odbieraniu tej konkretnej przesyłki, powodujących brak możliwości sprawdzenia przez odbierającą ją pracownicę kancelarii zawartości przesyłki odbieranej za pokwitowaniem jej odbioru, na którym wymieniono szczegółowo zawartość przesyłki, nie jest wystarczające dla uznania, że dochowała ona wymaganej w takiej sytuacji staranności, należycie dbając o interes swojego mocodawcy. Racjonalnym działaniem strony zainteresowanej w rozpoznaniu jej sprawy jest bowiem dochowanie z najwyższą starannością wszelkich obowiązków, które są warunkiem nadania biegu sprawie w postępowaniu, które przecież skarżąca sama zainicjowała. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.