II GZ 195/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Dorota Dąbek po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia G. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 31 marca 2023 r. sygn. akt III SA/Wr 855/22 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi G. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 5 lipca 2021 r. nr SKO 4162/48/2021 w przedmiocie odmowy wydania prawa jazdy kat. B postanawia: oddalić zażalenie. G. G. (dalej: skarżący) pismem z 28 lutego 2022 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 5 lipca 2021 r. nr SKO 4162/48/2021 w przedmiocie odmowy wymiany prawa jazdy kategorii B. Wskazał, że uchybienie terminowi do zaskarżenia decyzji organu odwoławczego nastąpiło z powodu nagłego wyjazdu do Włoch w sprawach rodzinnych, choroby Mamy oraz pojawienia się ograniczeń związanych z szerzeniem się choroby zakaźnej COVID-19. Podał również, że towarzyszyła mu żona, a sam wyjazd miał charakter niespodziewany. Ponadto dodał, że od terminu otrzymania decyzji zmieniły się okoliczności, które pozwolą wyjaśnić zasadność ubiegania się o przedłużenie prawa jazdy. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z 7 lipca 2022 r. odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, uznając, że skarżący nie dopełnił czynności, do której został wezwany Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 8 marca 2022 r., tj. nie uzupełnił braków formalnych wniosku poprzez złożenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z 1 września 2022 r. w trybie art. 195 § 2 p.p.s.a., na skutek wniesionego zażalenia, uchylił własne postanowienie z 7 lipca 2022 r. o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi z uwagi na błędne pouczenie strony w wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych. Skarżący przedłożył dwa odpisy skargi, a także podniósł, że przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia skargi ustała dopiero obecnie, powołując się na przebyte zakażenie wirusem SARS-Cov2 i powikłania z przechorowania wywołanej nim choroby, a także obowiązywanie obostrzeń i zakazów w przemieszczaniu się, jak również przebywaniem we Włoszech w celu uregulowania spraw osobistych. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z 31 marca 2023 r., sygn. akt III SA/Wr 855/22, odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z 5 lipca 2021 r., nr SKO 4162/48/2021, w przedmiocie odmowy wydania prawa jazdy kat. B. Sąd pierwszej instancji, uznał za spełnioną w rozpoznawanej sprawie przesłankę, warunkującą rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu – tj. wniesienia wniosku o przywrócenie terminu w terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu. Sąd wskazał, że jako przeszkodę uniemożliwiającą wniesienie skargi w terminie, skarżący we wniosku z 28 lutego 2022 r. oraz w piśmie uzupełniającym powołał pandemię wirusa COVID-19, niespodziewany wyjazd i przebywanie we Włoszech w celu załatwienia spraw osobistych wraz z prowadzącą samochód żoną oraz przebytą 17 lutego 2022 r. operację, po której przeszkoda do wniesienia skargi ustała 25 lutego 2022 r. Sąd uznał, że skoro skarżący powołuje się na wyjazd w trakcie biegu terminu do wniesienia skargi oraz trwającą w związku z tym od tego momentu nieprzerwanie do 25 lutego 2022 r. przeszkodę do wniesienia skargi, to wobec braku dowodów bezwzględnie potwierdzających wcześniejsze ustanie powołanej przeszkody należy uznać, że jego wniosek został złożony w terminie. Strona także, po wezwaniu Sądu, dopełniła czynności wniesienia skargi. Odnosząc się do oceny zasadności wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi Sąd pierwszej instancji ocenił, że skarżący nie uprawdopodobnił braku swojego zawinienia w uchybieniu terminowi. Sąd wskazał, że skarżący w swoich kolejnych pismach wskazuje na różne okoliczności, przy czym żadnej z nich nie uprawdopodobnił choćby poprzez przedłożenie stosownych dokumentów, którymi (z racji przykładowo choroby i leczenia) winna dysponować. Skarżący również nie wskazał ani daty swojego wyjazdu z Polski, ani powrotu do kraju. Nadto, Sąd zwrócił uwagę, że skarżący powołuje się na chorobę swojej matki, a w kolejnych pismach informuje o przebytym zakażeniu wirusem SARS-Cov2, nie wskazując na wcześniej podniesioną okoliczność rodzinną. Przy tym żadna ze wskazywanych przez skarżącego okoliczności nie została potwierdzona choć fragmentarycznie jakimkolwiek środkiem dowodowym. Skarżący nie podał również w jakim okresie chorował na COVID-19 i nie wykazał, że jego stan był na tyle poważny i długotrwały, że uniemożliwił mu dokonanie czynności w terminie tj. sporządzenie i wniesienie skargi. Sąd zwrócił uwagę, że przyjmując wskazywane zdarzenia (nagły wyjazd do Włoch, choroba spowodowana wirusem COVID-19) zaistniały w okresie upływu terminu do wniesienia skargi tj. pomiędzy 28 lipca 2021 r. (data doręczenia decyzji pełnomocnikowi strony) a 27 sierpnia 2021 r., to skarżący nie wykazał, że ich charakter uniemożliwiał mu sporządzenie i wniesienie skargi. Sąd wskazał, że z akt administracyjnych wynika, że skarżący w czasie biegu terminu do wniesienia skargi korespondował ze Starostwem Powiatowym w K. (dowód: pismo skarżącego z 12 sierpnia 2021 r.), przy czym z treści pisma wynika, że znane już mu było w tej dacie stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., zawarte w zaskarżonej obecnie decyzji. Kolejne pismo wniósł 5 listopada 2021 r. Podsumowując, Sąd pierwszej instancji rozpoznając wniosek skarżącego, uznał twierdzenia skarżącego za niekonsekwentne, ogólnikowe oraz nieprecyzyjne, przez co w ocenie Sądu skarżący nie uprawdopodobnił istnienia przesłanek przemawiających za przywróceniem mu terminu do wniesienia skargi. Skarżący złożył zażalenie na postanowienie Sądu pierwszej instancji, wnosząc o jego uchylenie w całości oraz zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie następujących przepisów postępowania: - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 86 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 87 § 2 p.p.s.a. polegające na jego niewłaściwym zastosowaniu i przyjęcie, że strona nie uprawdopodobniła, iż bez swojej winy nie podjęła czynności procesowej wniesienia skargi administracyjnej od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 5 lipca 2021 r., nr: SKO 4162/48/2021, utrzymującą w mocy decyzję Starosty K. z dnia 19.05.2021 r. nr: KTD.5430.06760.02.2021.RK3, podczas gdy skarżący uprawdopodobnił uchybienie temu terminowi bez swojej winy, co wynikało z jednoczesnego zaistnienia kilku nagłych i nieprzewidzianych przeszkód powstałych zaraz po doręczeniu decyzji SKO w W., a związanych z moją chorobą, w tym zakażeniem się koronawirusem i jego długotrwałymi skutkami, jakie wynikały z mojego stanu zdrowia i wieku, równoczesnym zakażeniem się koronawirusem przez Żonę M., a nadto dolegliwymi skutkami dla niej, wynikającymi z tego zakażenia, a także nagłym pogorszeniem się stanu zdrowia Mamy, która wówczas miała 99 lat (w tym roku 100 lat) i wymagała długotrwałej opieki oraz pandemią COVID-19, w tym ograniczeniami z tym związanymi, a także przebywaniem w tym czasie przez skarżącego na terenie Włoch, a nadto jeszcze przebytymi operacjami przepukliny oraz ścięgna prawej i lewej nogi. W uzasadnieniu zażalenia skarżący opisał wydarzenia, które stały na przeszkodzie w terminowym złożeniu skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) czynność procesowa podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Instytucją procesową, której celem jest ochrona strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do dokonania określonej czynności procesowej, jest instytucja przywrócenia terminu. W art. 86 i następnych p.p.s.a. prawodawca przewidział możliwość przywrócenia uchybionego terminu, określając jednocześnie przesłanki, których wystąpienie pozwala na przywrócenie terminu oraz przesłanki, których zaistnienie czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym. W świetle art. 86 i art. 87 p.p.s.a. warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest spełnienie łącznie następujących przesłanek: złożenie przez stronę wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła dochowanie terminu, dokonanie jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, uprawdopodobnienie, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony oraz powstanie w wyniku uchybienia terminu ujemnych dla strony skutków procesowych. Kryterium braku winy, stanowiące przesłankę zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego o braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody niedającej się przezwyciężyć. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym oraz doktrynie jednolicie przyjmuje się, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 270, uwaga 5; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod redakcją R. Hausera, M. Wierzbowskiego, C. H. Beck 2013, s. 444-446, nb 4; postanowienie NSA z 17 października 2019 r., sygn. akt I GZ 342/19; to i kolejne cytowane orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne także na stronie internetowej w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Oznacza to, że strona składająca wniosek, celem uprawdopodobnienia braku swojej winy w uchybieniu terminu, powinna wskazać na okoliczności, które nastąpiły nagle i niespodziewanie, uniemożliwiając prawidłowe dokonanie czynności procesowej. Przy ocenie braku w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej, należy brać pod rozwagę także okoliczności świadczące o niepodjęciu działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (postanowienie Sądu Najwyższego z 6 października 1998 r., sygn. akt II CKN 8/98, Lex nr 50679; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 maja 2014 r., sygn. akt II GZ 211/14, LEX nr 1461887). Wskazać również należy na przyjęty w orzecznictwie sądowoadministracyjnym pogląd, że do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu w rozumieniu art. 86 § 1 p.p.s.a. zalicza się między innymi chorobę, ale nie każdą, a wyłącznie taką, która miała nagły i obłożny charakter (powodując zwłaszcza konieczność hospitalizacji) i nie pozwalała na wyręczenie się inną osobą (postanowienie NSA z 24 lipca 2017 r., II FZ 382/17). Sama zaś choroba musi mieć charakter niespodziewany, a strona powinna uprawdopodobnić, że w okresie otwartym do dokonania czynności stan zdrowia uniemożliwiał jej prowadzenie swoich spraw i dokonywanie czynności. Zatem okoliczności wyłączającej brak winy w uchybieniu terminu, co do zasady, nie będzie stanowiła choroba przewlekła, chyba że w danym okresie nastąpiło jej nagłe nasilenie i stan zdrowia uległ pogorszeniu w związku z zaostrzeniem jej objawów (postanowienie NSA z 24 sierpnia 2022 r., sygn. akt I OZ 344/22). W świetle powyższego należy uznać, że Sąd pierwszej instancji w niniejszej sprawie zasadnie odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję SKO, bowiem słusznie uznał, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. W przedmiotowej sprawie jako przyczynę uchybienia terminu skarżący powołał pandemię wirusa COVID-19, niespodziewany wyjazd i przebywanie we W. w celu załatwienia spraw osobistych, sprawowanie przez niego i jego żonę opieki nad chorą Matką oraz przebytą 17 lutego 2022 r. operację przepukliny oraz ścięgna prawej i lewej nogi. Powołane zarówno we wniosku o przywrócenie terminu, jak i w zażaleniu okoliczności, nie uzasadniają braku winy skarżącego, gdyż nie sposób dopatrzyć się w nich obiektywnych i niezależnych przeszkód w prawidłowym i terminowym wniesieniu skargi na decyzję. W pierwszej kolejności zauważyć należy, że podane przez skarżącego okoliczności, stanowiące według niego przeszkodę w dochowaniu terminu, nie zostały w żaden sposób uprawdopodobnione - poza okolicznością, którą Sąd wie z urzędu, czyli wystąpieniem ogólnoświatowej pandemii Covid – 19. Jednakże skarżący nie wykazał, że okoliczność ta, niewątpliwie uciążliwa i nakładająca pewne ograniczenia w funkcjonowaniu, w tej konkretnej sytuacji uniemożliwiła wniesienie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z powodu rodzaju i zakresu ograniczeń. Odnosząc się pozostałych wskazanych przez skarżącego okoliczności (tj. choroby skarżącego, choroby żony, nagłego wyjazdu do Włoch w celu opieki nad chorą Matką skarżącego) wskazać należy – co zaważyło na odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi – że skarżący poza ogólnikowym powołaniem się na te okoliczności, zmieniane zresztą w toku postepowania, w żaden sposób nie uprawdopodobnił ich wystąpienia. Jak słusznie zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji, Skarżący przedstawiając wydarzenia, które jego zdaniem uniemożliwiły mu złożenie skargi, nie umieszcza ich w ramach czasowych, tzn. nie podaje daty ich wystąpienia. Nie wiadomo zatem dokładnie od kiedy przebywał we Włoszech lub kiedy chorował na COVID-19. Skarżący wnosząc wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi nie przedłożył jakiejkolwiek dokumentacji, która obiektywnie wskazywałaby czas wystąpienia opisywanych przez niego zdarzeń. Skarżący nie podał również, jakie obostrzenia w przemieszczaniu się i w jakim okresie uniemożliwiły mu dochowanie terminu, również poprzez oddanie pisma w trybie art. 83 § 3 p.p.s.a. w placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w państwie członkowskim Unii Europejskiej, jakim jest Republika Włoska, co pozwoliłoby mu dochować terminu. Tym samym słusznie uznał Sąd pierwszej instancji, że wyjazd (nawet nagły) do Włoch nie może być wystarczający do uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminowi. Dowodem może być każdy dokument, np. zaświadczenie lekarskie o terminie przebytej choroby. Pomimo zapoznania się z uzasadnieniem zaskarżonego postanowienia Sądu pierwszej instancji, skarżący także w rozpoznawanym zażaleniu tych okoliczności nie doprecyzował i nie załączył żadnych dowodów potwierdzających jego twierdzenia. Podkreślić też należy, że wykluczenie winy w uchybieniu terminu wymaga wykazania, że mimo dołożenia wszelkich możliwych w danych warunkach starań, strona nie mogła przezwyciężyć przeszkody uniemożliwiającej jej dokonanie czynności postępowania w terminie ustawowym (zob. postanowienie NSA z 22 października 2014r., sygn. akt I FZ 336/14, LEX nr 1524624). Tego zaś w tej sprawie nie uprawdopodobniono. Z treści zażalenia nie wynika bowiem, by podane przez skarżącego przeszkody całkowicie uniemożliwiły mu wniesienie skargi do Sądu – szczególnie że skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie wymaga złożenia jej przez profesjonalnego pełnomocnika (adwokata, radcy prawnego). Tym samym trudno uznać za uprawdopodobnione, że skarżący nie miał możliwości zredagowania oraz przesłania skargi korzystając z usług poczty. Zważywszy na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji trafnie ocenił, że skarżący nie uprawdopodobnił braku swej winy w uchybieniu terminu, gdyż okoliczności podane we wniosku o przywrócenie terminu, jak również wniesione przez skarżącego zażalenie, nie dają podstaw do przyjęcia, że uchybienie to było niezawinione. W rozpoznawanym zażaleniu nie zostały przedstawione żadne takie okoliczności i dowody, które poddawałyby w wątpliwość prawidłowość kontrolowanego rozstrzygnięcia Sądu odmawiającego przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu zażalenia na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.