II OSK 1816/24

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2024-12-18

Skład orzekający: sędzia NSA Zdzisław Kostka, sędzia NSA Robert Sawuła, sędzia del. WSA Magdalena Dobek-Rak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy przepisy art. 100c i 100d ustawy o cudzoziemcach (Upou) dotyczące zawieszenia biegu terminów załatwiania spraw administracyjnych przez wojewodów mają zastosowanie wyłącznie do obywateli Ukrainy przybywających do Polski w związku z konfliktem zbrojnym, czy do wszystkich cudzoziemców?
Ratio decidendi
Przepisy art. 100c i 100d ustawy o cudzoziemcach (Upou) mają zastosowanie do wszystkich cudzoziemców, niezależnie od ich obywatelstwa i powodu przybycia do Polski. W związku z tym, jeśli postępowanie administracyjne dotyczy cudzoziemca, a organ działa w okresie obowiązywania tych przepisów, zaprzestanie czynności lub opóźnienie w ich dokonywaniu nie może stanowić podstawy do stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości postępowania.
Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w styczniu 2023 r. Po upływie długiego czasu bez wydania decyzji, wniosła skargę na bezczynność Wojewody Śląskiego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził bezczynność organu, ale uznał, że nie miała ona cech rażącego naruszenia prawa. Wojewoda Śląski wniósł skargę kasacyjną, zarzucając błędną wykładnię przepisów dotyczących zawieszenia biegu terminów w sprawach cudzoziemców.
Rozstrzygnięcie
Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok WSA w części dotyczącej stwierdzenia bezczynności i zasądzenia kosztów, a w tej części oddalił skargę. Odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 18 grudnia 2024 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zdzisław Kostka Sędziowie: sędzia NSA Robert Sawuła (spr.) sędzia del. WSA Magdalena Dobek-Rak po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2024 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody Śląskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 8 maja 2024 r., sygn. akt II SAB/Gl 34/24 w sprawie ze skargi A.R. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Śląskiego w przedmiocie rozpoznania wniosku o pobyt czasowy 1. uchyla zaskarżony wyrok w części, tj. w zakresie punktu 1 i 4, i w tej części oddala skargę, 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości. 1. Wyrokiem z 8 maja 2024 r., II SAB/Gl 34/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny (powoływany dalej jako: WSA) w Gliwicach w sprawie ze skargi A.R. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Śląskiego w przedmiocie rozpoznania wniosku o pobyt czasowy, w pkt 1. stwierdził, że Wojewoda Śląski dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, w pkt 2. umorzył postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania Wojewody Śląskiego do wydania aktu w sprawie, w pkt. 3 oddalił skargę w pozostałym zakresie, w pkt. 4 zasądził od Wojewody Śląskiego na rzecz skarżącej 100 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: 2.1. Jak wynika z ustaleń sądu wojewódzkiego, pismem z 19 grudnia 2023 r. A.R. (dalej: strona, skarżąca), powołując się m. in. na treść ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (aktualnie Dz. U. 2024, poz. 572, K.p.a.), wniosła skargę na bezczynność Wojewody Śląskiego, zarzucając naruszenie art. 8, 12, 35 § 1, 36 § 1 K.p.a., poprzez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy. W skardze wniesiono o:  1) zobowiązanie organu do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego w terminie czternastu dni od daty doręczenia akt; 2) dokonanie kontroli przewlekłości postępowania administracyjnego, którego dotyczy skarga; 3) zobowiązanie do ukarania dyscyplinarnego pracownika winnego niezałatwienia sprawy w terminie; 4) orzeczenie czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 5) wymierzenie organowi grzywny w maksymalnej wysokości; 6) zasądzenie kosztów postępowania. 2.2. W uzasadnieniu środka odwoławczego skarżąca domagała się również przyznania jej sumy pieniężnej za każdy dzień zwłoki w wydaniu rozstrzygnięcia. Podała, że 18 stycznia 2023 r. złożyła podanie zawierające wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Dostarczyła stosowne dokumenty potwierdzające posiadanie podstaw do uzyskania zezwolenia oraz w dniu 29 marca 2023 r. złożyła odciski linii papilarnych. W czerwcu 2023 r. Straż Graniczna dokonała kontroli w miejscu pobytu. W dniu 28 sierpnia 2023 r. strona złożyła w Śląskim Urzędzie Wojewódzkim w Katowicach wniosek o przyspieszenie wydania decyzji, który pozostał bez odpowiedzi, złożyła także ponaglenie. Poprzednie zezwolenie na pobyt czasowy straciło ważność w kwietniu 2023 r. Skarżąca przebywa w Polsce legalnie wraz z mężem – Polakiem, od 2020 r. Nie przybyła do Polski w związku z działaniami wojennymi na Ukrainie. Żyje tu i pracuje, ale brak aktualnej karty pobytu naraża ją na szereg niedogodności, zarówno w sferze fizycznej, jak i psychiczno-emocjonalnej. Nie może odwiedzić rodziny na Ukrainie, ponieważ stempel w paszporcie nie upoważnia do ponownego przekroczenia granicy. Pracodawca likwiduje sklep, w którym pracuje, w związku z czym musi szukać nowej pracy. Pomyślnie przeszła rekrutację do kilku firm, lecz w każdej odmówili podpisania umowy o pracę do czasu otrzymania nowej, aktualnej karty pobytu. 2.3. Dalej w wyroku II SAB/Wa 474/21 przywołano, że w odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W stanowisku organu podano m. in., że przedmiotowe postępowanie zostało zakończone wydaniem przez Wojewodę Śląskiego decyzji administracyjnej w dniu 7 lutego 2024 r. Powołano się także na treść ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. 2023, poz. 519 ze zm.; Uoc). Wskazano, że w ustawie z 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. 2023, poz. 103 ze zm.; Upou), ustawodawca w art. 100d ustanowił wyjątki od terminów załatwiania spraw, stanowiąc m. in., że w okresie do 4 marca 2024 r. bieg terminów na załatwienie spraw w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Ustanowienie podstawy prawnej dla "spoczywania" terminów dla załatwiania spraw administracyjnych cudzoziemców przez wojewodów (art. 100c i art. 100d Upou) uzasadnione było od początku kolejnymi wzrostami liczby wniosków o udzielenie zezwoleń pobytowych, stanowiących następstwo agresji Federacji Rosyjskiej na Ukrainę w dniu 24 lutego 2022 r. Do Wojewody Śląskiego wpływa od kilku lat ogromna, stale powiększająca się liczba wniosków pobytowych, powodująca znaczące zwiększenie obłożenia pracą poszczególnych pracowników. Tym samym bezzasadny miał być sformułowany przez stronę skarżącą zarzut bezczynności. 3.1. Opisanym na wstępie wyrokiem WSA w Gliwicach częściowo uwzględnił skargę. 3.2. W motywach tego orzeczenia sąd pierwszej instancji stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności w prowadzonym postępowaniu, o czym orzeczono w pkt 1 sentencji wyroku. Organ nie wydał decyzji w terminie, po ponad roku od dnia wpływu wniosku. 3.3. Sąd wojewódzki stwierdził także, że organ podejmował czynności zmierzające do załatwienia sprawy, choć nie załatwił jej terminowo. Musiał również załatwiać liczne inne sprawy cudzoziemców. Biorąc zatem pod uwagę łącznie wszystkie powyższe ustalenia, sąd a quo uznał, że zaniedbanie Wojewody nie miało cech rażącego naruszenia prawa. Na dzień orzekania przez sąd organ administracji publicznej wydał decyzję kończącą postępowanie. Ponieważ zobowiązanie organu w trybie art. 149 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023, poz. 1634 ze zm.; Ppsa) do wydania w określonym terminie stosownego aktu stało się bezprzedmiotowe, to zdaniem sądu pierwszej instancji uzasadnione było umorzenie postępowania w tej części. 4.1. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł Wojewoda Śląski – reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika – zaskarżając to orzeczenie w części dot. pkt 1 i 4 zaskarżonego wyroku. 4.2. Na podstawie art. 174 pkt 1 Ppsa zaskarżonemu wyrokowi zarzuca się naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: 1) art. 100d ust. 1 pkt 1, ust. 3 pkt 1 i 2 oraz ust. 4 Upou w zw. z art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, poprzez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że Upou ma zastosowanie tylko do obywateli Ukrainy, którzy przybywają na terytorium RP w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium Ukrainy, a tym samym nie ma zastosowania w sprawie skarżącej; 2) art. 100d ust. 1 pkt 1, ust. 3 pkt 1 i 2 oraz ust. 4 Upou poprzez ich niezastosowanie i uznanie, że w sprawie wystąpiła bezczynność. 4.3. Na podstawie art. 174 pkt 2 Ppsa zaskarżonemu orzeczeniu zarzuca się także naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 149 § 1 i art. 151 Ppsa w zw. z art. 100d ust. 1 pkt 1, ust. 3 pkt 1 i 2, ust. 4 Upou, podczas gdy skarga powinna być oddalona; 2) art. 149 § 1 Ppsa w zw. z art. 12 § 1 i art. 35 w zw. art. 7, oraz art. 77 w zw. z art. 37 § 1 pkt 1 K.p.a., w zw. z art. 112a Uoc poprzez błędne przyjęcie, że przekroczony został termin załatwienia sprawy, co spowodowało stwierdzenie bezczynności organu, podczas gdy czas trwania postępowania usprawiedliwiony był okolicznościami niezależnymi od organu oraz charakterem sprawy, tj. kwestią pandemii korona wirusa i wprowadzonymi ograniczeniami w funkcjonowaniu administracji państwowej, w tym Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego, niedoborami kadrowymi, znaczną ilością wpływających wniosków pobytowych, absencjami chorobowymi, konfliktem zbrojnym na terytorium Ukrainy, dodatkowymi nowymi zadaniami związanymi z wizami krajowymi i Kartą Polaka oraz koniecznością zgromadzenia materiału dowodowego; 3. art. 151 Ppsa w zw. z art. 12 § 1, art. 35 § 1 - 3 i § 5 oraz art. 37 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 112a Uoc, polegające na nieoddaleniu skargi na bezczynność organu mimo, że postępowanie administracyjne, biorąc pod uwagę konflikt zbrojny na terytorium Ukrainy, stan epidemii i wywołane nimi ograniczenia w funkcjonowaniu administracji państwowej, w tym Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego, znaczną ilość wpływających wniosków pobytowych, dodatkowe nowe obowiązki związane z wizami krajowymi i Kartą Polaka, niedobory kadrowe, absencje chorobowe oraz konieczność zgromadzenia materiału dowodowego - nie było prowadzone dłużej, niż było to niezbędne do załatwienia sprawy. 4.4. Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie organ wnosi o: 1) uchylenie wyroku w zaskarżonej części tj. co do pkt 1 i 4 oraz rozpoznanie sprawy co do istoty poprzez oddalenie skargi w całości, ewentualnie wnosi o uchylenie wyroku w zaskarżonej części tj. co do pkt 1 i 4 oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Gliwicach; 2) zasądzenie na rzecz skarżącego kasacyjnie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych; 4.5. Jednocześnie, na podstawie art. 176 § 2 Ppsa skarżący kasacyjnie oświadczył, że zrzeka się przeprowadzenia rozprawy. 4.6. W motywach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę treść art. 112a Uoc, skarżący kasacyjnie wskazuje, że nie naruszył tego przepisu. Podnosi w tym miejscu, że cudzoziemka została wezwana do osobistego stawiennictwa na dzień 29 marca 2023 r. w celu złożenia odcisków linii papilarnych. Z uwagi na wskazane w skardze kasacyjnej przepisy Upou, organ nie pozostawał w zwłoce z wezwaniem do uzupełnienia braków. Nawet więc gdyby uznać, że organ ma tu jakiś określony czas do dokonanie przedmiotowego wezwania, nie pozostawał w zwłoce, gdyż zgodnie z art. 100d Upou, bieg terminów nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu. W okresie, o którym mowa w tych przepisach, nie stosuje się przepisów o bezczynności, a zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których tam mowa lub ich dokonywanie z opóźnieniem, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. 4.7. Skarżący kasacyjnie podkreślił, że WSA w Gliwicach błędnie przyjął, że przekroczony został termin określony w art. 35 K.p.a. oraz zasady określone w zw. z art. 12 K.p.a., co spowodowało stwierdzenie bezczynności organu także z uwagi na pominięcie istotnych okoliczności faktycznych. W jego ocenie sąd pominął następujące istotne kwestie: pandemię koronawirusa i wprowadzone ograniczenia w funkcjonowaniu administracji państwowej, w tym Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego oraz absencje chorobowe z tym związane, niedobory kadrowe, znaczną ilość wpływających wniosków pobytowych, dodatkowe nowe obowiązki związane z wizami krajowymi i Kartą Polaka, konflikt zbrojny na terytorium Ukrainy oraz konieczność zgromadzenia materiału dowodowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 5.1. Zgodnie z art. 183 § 1 Ppsa (Dz. U. 2024, poz. 935) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W myśl art. 174 Ppsa, skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 powołanej ustawy, a taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie, to Sąd rozpoznający sprawę związany jest granicami kasacji. Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 182 § 2 Ppsa. 5.2. Rozpoznając w powyższych granicach wniesioną skargę kasacyjną należało uznać, że zawiera ona usprawiedliwione podstawy. Zasadnicza kwestia dotyczy trafności zarzutów kasacyjnych odnośnie do naruszenia przepisów prawa materialnego. 5.3. Osią sporu pomiędzy skarżącą a organem, było określenia zakresu podmiotowego stosowania przepisu art. 100c i art. 100d Upou. Przepis art. 100c ust. 1 cyt. ustawy doprowadził czasowo do tego, że w okresie od jego wejścia w życie, tj. 15 kwietnia 2022 r. do dnia 31 grudnia 2022 r. bieg terminu na załatwienie spraw dotyczących m. in. udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt stały w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Artykuł 100c Upou został dodany nowelizacją z 8 kwietnia 2022 r. (art. 1 pkt 44), z mocą obowiązującą od dnia 15 kwietnia 2022 r. (art. 33 pkt 2 ustawy zmieniającej Upou). Przepisy w/w ustawy zmieniającej Upou nie zawierały przepisów przejściowych. Przepis końcowy – art. 33 przewiduje co do zasady, że ustawa ta wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia, z mocą od dnia 24 lutego 2022 r., ze wskazanymi jednak wyjątkami, w tym ze wskazanym wyżej wyjątkiem odnoszącym się do art. 100c. Ponieważ w omawianym przepisie nie został wskazany początek okresu, od którego termin nie rozpoczyna swojego biegu, a rozpoczęty ulega zawieszeniu, należy przyjąć, że jego datą początkową jest data wejścia art. 100c w życie, tj. 15 kwietnia 2022 r. Zaznaczyć też należy, że na mocy kolejnej nowelizacji Upou z 13 stycznia 2023 r. został wprowadzony do niej – z mocą wsteczną od 1 stycznia 2023 r. – art. 100d będący powieleniem regulacji art. 100c, ale wskazujący nowy graniczny okres zawieszający bieg terminów dotyczących niektórych spraw prowadzonych przez wojewodów – do 24 sierpnia 2023 r. Kolejnymi zmianami Upou przedłużono ten termin do 4 marca 2024 r., a później do 30 czerwca 2024 r. Przepis art. 100d specustawy ukraińskiej przedłużył więc w istocie do 24 sierpnia 2023 r., a następnie do 30 czerwca 2024 r. (wedle ostatniej nowelizacji Upou – do dnia 30 września 2025 r.) obowiązywanie określonych w art. 100c zasad biegu terminów załatwiania spraw prowadzonych od 15 kwietnia 2022 r. Umiejscowienie w Upou regulacji dotyczącej nierozpoczęcia albo zawieszenia biegu terminów w sprawach wymienionych art. 100c i art. 100d cyt. ustawy w praktyce budzi spory i wątpliwości – także w orzecznictwie sądów administracyjnych, czy przepisy art. 100c i art. 100d Upou mają zastosowanie tylko do cudzoziemców będących obywatelami Ukrainy, którzy opuścili terytorium tego państwa w związku z wojną, czy też do wszystkich cudzoziemców. 5.4. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowane jest stanowisko, które w pełni podziela także Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, że przepisy art. 100c i art. 100d Upou stanowią rozwiązania generalne dotyczące wszystkich cudzoziemców – niezależnie od ich obywatelstwa, a nie tylko tych, których pobyt w Polsce jest wywołany wojną w Ukrainie, o których mowa w art. 2 ust. 1 tej ustawy (zob. wyroki NSA: z 13 lutego 2024 r. II OSK 2362/23; z 7 maja 2024 r., II OSK 1286/23; z 8 maja 2024 r., II OSK 1551/23; z 16 maja 2024 r., II OSK 2424/23; z 25 lipca 2024 r., II OSK 696/24; wszystkie wyroki cyt. w niniejszym uzasadnieniu por. CBOSA.nsa.gov.pl). Jak słusznie przyjął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 13 lutego 2024 r., II OSK 2362/23, analiza literalna brzmienia art. 100c i 100d Upou powinna być zestawiona z celem wprowadzenia tego przepisu. Wykładnia omawianej regulacji – wbrew zasadom techniki prawodawczej określonym w § 3 ust. 2 i 3 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz. U. z 2016 r., poz. 283) – nie może opierać się wyłącznie na jej umiejscowieniu w konkretnym akcie prawnym. Na etapie prac legislacyjnych wprost wyrażono bowiem stanowisko, że pomimo zawarcia w akcie prawnym dotyczącym określonej sytuacji faktycznej odnoszącej się do agresji Federacji Rosyjskiej na Ukrainę, przepisy dodane do cyt. ustawy mają jednak dotyczyć wszystkich cudzoziemców. Przyczyną wprowadzenia takiego przepisu była ówczesna trudna sytuacja wojewodów i umożliwienie im, poprzez zawieszenie biegu terminów, rozpatrzenie w rozsądnych terminach toczących się spraw (zob. pełny zapis przebiegu posiedzenia Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych nr 111 z 7 kwietnia 2022 r. – na stronach www.sejm.gov.pl). Oznacza to, że celem wnioskodawcy było niewątpliwie wprowadzenie rozwiązań regulujących bieg terminów określonych kategorii spraw dotyczących wszystkich cudzoziemców, a nie tylko obywateli Ukrainy objętych specustawą ukraińską. Poza kwestią celu wprowadzenia omawianego przepisu oraz pomijając prawidłowość zastosowania się do zasad techniki prawodawczej, na przyjętą wykładnię art. 100c i 100d Upou wskazuje także wykładnia językowa wynikająca z ich odczytania w kontekście innych przepisów tej ustawy. Przede wszystkim w przepisach tych traktuje się o "cudzoziemcu", bez wskazania jego obywatelstwa, a nie np. "obywatelu Ukrainy". Skoro Upou nie wprowadza odrębnej – na potrzeby tej ustawy – definicji legalnej pojęcia "cudzoziemiec", należy uznać, że jest to pojęcie tożsame z cudzoziemcem, o którym mowa w art. 3 pkt 2 Uoc, czyli osobą, która nie posiada obywatelstwa polskiego. Zauważyć należy, że dodany tą samą nowelizacją Upou z 8 kwietnia 2022 r. art. 100a tej ustawy w ust. 1 wprost odsyła do pojęcia cudzoziemca, o którym mowa w art. 2 ust. 1 lub 2 decyzji wykonawczej Rady (UE) 2022/382 z 4 marca 2022 r. stwierdzającej istnienie masowego napływu wysiedleńców z Ukrainy w rozumieniu art. 5 dyrektywy 2001/55/WE i skutkującej wprowadzeniem tymczasowej ochrony (Dz. Urz. U.E. L 71 z 4.3.2022, str. 1-6), czyli kategorii wysiedleńców, którzy musieli opuścić Ukrainę począwszy od 24 lutego 2022 r. w następstwie inwazji wojskowej rozpoczętej w tym dniu przez rosyjskie siły zbrojne. Takiego ograniczenia nie zawiera art. 100c oraz art. 100d Upou. 5.5. Takie rozumienie pojęcia "cudzoziemiec" jak przedstawione wyżej jest spójne z szerokim zakresem spraw, których dotyczy przepis art. 100c i 100d specustawy ukraińskiej. Znaczna część tych spraw nie ma bowiem jakiegokolwiek związku z pomocą udzielaną obywatelom Ukrainy w związku z wojną – np. zezwolenia na pobyt stały czy cofnięcia posiadanych już zezwoleń. Zauważyć trzeba, że w odniesieniu do wniosku o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE jednym z warunków udzielenia takiego zezwolenia jest – zgodnie z art. 211 ust. 1 Uoc – legalny i nieprzerwany pobyt na terytorium RP co najmniej przez 5 lat bezpośrednio przed złożeniem wniosku. Jeśli zatem przyjąć, że przepisy art. 100c Upou dotyczą wyłącznie osób przybyłych do RP w związku z działaniami wojennymi w Ukrainie, to żadna z tych osób nie byłaby uprawniona do skutecznego złożenia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE, co prowadziłoby do wniosku, że przepis art. 100c ust. 1 pkt 1 lit. c Upou jest bezprzedmiotowy. Objęcie zakresem art. 100c ust. 1 pkt 1 lit. c Upou cudzoziemców, którzy z istoty nie mogą być osobami, o których mowa w art. 2 ust. 1 tej ustawy, świadczy o zamiarze ustawodawcy, aby objąć tym przepisem wszystkich cudzoziemców, niezależnie od ich obywatelstwa oraz daty przybycia na terytorium RP. 5.6. Z tych wszystkich powyżej wyłożonych przyczyn status skarżącej cudzoziemki ze względu na obywatelstwo i okoliczności przybycia oraz pobytu na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej pozostaje irrelewantny dla sprawy. Przywołane przepisy Upou dotyczą bowiem każdego cudzoziemca w rozumieniu art. 3 pkt 2 Uoc, który inicjuje jedno z postępowań (udzielenia, zmiany, cofnięcia zezwolenia) wymienionych w art. 100c ust. 1 i art. 100d ust. 1 Upou. Oznacza to, że sąd pierwszej instancji naruszył ww. przepisy Upou poprzez ich błędną wykładnię i niezastosowanie w niniejszej sprawie przewlekłości. 5.7. Odnosząc powyższe uwagi do rozpoznawanej sprawy uwzględnić wypadnie, że wniosek cudzoziemki o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy wpłynął do Wojewody w dniu 18 stycznia 2023 r., zatem w okresie kiedy już obowiązywały przepisy art. 100c i art. 100d Upou. Zgodnie z art. 100c ust. 4 oraz art. 100d ust. 4 Upou, zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach dotyczących m. in. udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy lub ich dokonywanie z opóźnieniem w okresie obowiązywania art. 100c i 100d cyt. ustawy nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. Uwzględniając zatem prawidłowo wykładane na gruncie Upou pojęcie "cudzoziemca" – odmiennie niż to uczynił sąd pierwszej instancji, należy skłonić się do uznania trafności argumentacji skargi kasacyjnej i przyjęcie, że w kontrolowanym w sprawie II SAB/Gl 34/24 postępowaniu o udzielenie skarżącej zezwolenia na pobyt czasowy, przypadek bezczynności w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 1 K.p.a. nie wystąpił. 5.8. W konsekwencji doszło do naruszenia art. 149 § 1 Ppsa w zw. z art. 12 § 1, art. 35 § 5 K.p.a. poprzez stwierdzenie bezczynności. 6.1. W związku z powyższym skarga cudzoziemki zawierająca wniosek o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, była nieuzasadniona i podlegała oddaleniu. Z tych też powodów, na podstawie art. 188 w zw. z art. 151 Ppsa Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w punkcie 1 sentencji, uwzględniając zakres zaskarżenia ujęty w skardze kasacyjnej. 6.2. O odstąpieniu od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 207 § 2 Ppsa, mając na uwadze poważne rozbieżności w wykładni zakresu podmiotowego art. 100c i 100d Upou, jakie ujawniły się w orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło