I SA/Gl 1710/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Sędziowie WSA Monika Krywow, Borys Marasek (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi K.P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 28 września 2023 r. nr SKO.F/41.4/832/2023/15000 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji ustalającej wymiar zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości na 2016 r. oddala skargę. Postanowieniem z dnia 28 września 2023 r. znak SKO.F/41.4/832/2023/15000, wydanym na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2383, dalej: o.p.), w związku z odwołaniem K. P. (dalej: skarżący, strona) z dnia 28 kwietnia 2023 r. od decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia 29 lutego 2016 r. nr [...] w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości na rok 2016 dot. nieruchomości poł. w S. ul. [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach stwierdziło, że ww. odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu przewidzianego do jego wniesienia. Uzasadniając rozstrzygnięcie, Kolegium wskazało, że decyzją z dnia 29 lutego 2016 r. nr [...] Prezydent Miasta S. ustalił skarżącemu wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok 2016 dot. nieruchomości przy ul. [...] w kwocie 75.225 zł. W piśmie z dnia 28 kwietnia 2023 r. skarżący wniósł odwołanie od powyższej decyzji Prezydenta Miasta S., jednocześnie wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach zważyło, że przedmiotowa decyzja zawiera prawidłowe pouczenie o przysługującym stronie prawie wniesienia odwołania i terminie do dokonania tej czynności. Decyzja powyższa została skierowana do skarżącego na adres w S., ul. [...]. Przesyłka ta nie została odebrana. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru doręczający odnotował informację, że adresat jest nieznany, wyprowadził się. Następnie decyzja została wysłana na adres w W. ul. [...] i tam doręczona osobie upoważnionej w dniu 4 kwietnia 2016 r. W świetle powyższego termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 18 kwietnia 2016 r. Odwołanie od tej decyzji z dnia 28 kwietnia 2023 r. zostało w tym dniu nadane listem poleconym. Kolegium uznało zatem, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu określonego w art. 223 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa. Zgodnie z tym przepisem odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. W skardze na powyższe postanowienie, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia z dnia 29 września 2023 r., nr SKO.F/41.4/832/2023/15000, i stwierdzenie jego nieważności lub wydania z naruszeniem prawa. Postanowieniu temu zarzucił naruszenie art. 228 § 1 pkt 2 o.p., poprzez jego przedwczesne zastosowanie i stwierdzenie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia 29 lutego 2016 r. ([...]) w sprawie ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok 2016 dot. nieruchomości przy ul. [...] w S., podczas gdy strona złożyła jednocześnie z odwołaniem wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia, a który to wniosek jest obecnie procedowany na etapie sądowoadministracyjnym, wskutek złożenia skargi na postanowienie SKO w Katowicach z dnia 28 września 2023 r. Zarzucił nadto błąd w ustaleniach faktycznych przyjęty za podstawę orzeczenia, a polegający na przyjęciu, że doręczenie przedmiotowej decyzji organu I stopnia nastąpiło prawidłowo w trybie art. 150 § 4 o.p. i termin do wniesienia odwołania upłynął dla strony w dniu 18 kwietnia 2016 r., podczas gdy datą graniczną do wniesienia odwołania była data 28 kwietnia 2023 r., tj. dzień w którym upływał 7 dzień od chwili ustania przeszkody na wniesienie odwołania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonego postanowienia, uznać należało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 233 § 1 o.p. odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu podatkowego, który wydał decyzję. Odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie (art. 223 § 2 pkt 1 o.p.). Jak podkreśla się w orzecznictwie, uchybienie terminowi do wniesienia odwołania jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie może przystąpić do merytorycznego rozpatrzenia odwołania, lecz ma obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi. Nie jest to zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej. Tym samym każde, nawet nieznaczne przekroczenie terminu, stanowi samoistną podstawę do wydania postanowienia stwierdzającego jego uchybienie (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 8 lipca 2010 r., sygn. II FSK 372/09; z dnia 1 października 2009 r., sygn. I FSK 854/08, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W orzecznictwie wyrażany jest pogląd, że wymogi logiki i ekonomiki procesowej nakazują przyjąć, iż rozpatrzenie sprawy z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w trybie art. 162 o.p. jest na osi czasu etapem następującym po wydaniu postanowienia stwierdzającego uchybienie temu terminowi na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 o.p., niezależnie od tego, kiedy ów wniosek został złożony (po wniesieniu odwołania, czy jednocześnie z nim). Skoro bowiem punktem wyjścia do złożenia wniosku o przywrócenie terminu jest jego niedotrzymanie, to właśnie stwierdzenie tegoż uchybienia powinno być tym, co w pierwszej kolejności następuje. Przepisy art. 162 § 1 i § 2 o.p. nie pozostawiają wątpliwości co do tego, że, aby złożyć wniosek o przywrócenie terminu, termin musi być uchybiony. Wniosek w tym zakresie złożony mimo braku uchybienia terminowi jest bezprzedmiotowy. Z tej perspektywy pierwszeństwo winno mieć zatem rozstrzygnięcie w postaci postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminowi (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 kwietnia 2022 r., sygn. III FSK 705/21, opubl. w CBOSA). Wobec powyższego za bezzasadny należy uznać zarzut skargi, że organ odwoławczy naruszył art. 228 § 1 pkt 2 o.p. poprzez jego przedwczesne zastosowanie. Bez znaczenia pozostaje przy tym fakt wniesienia skargi do sądu administracyjnego na postanowienie organu odwoławczego z dnia 28 września 2023 r. o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Podstawę do wydania zaskarżonego postanowienia stanowił przepis art. 228 § 1 pkt 2 o.p. Zgodnie z jego treścią organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Przepis ten odnosi się do wstępnego stadium postępowania odwoławczego, które toczy się już przed organem odwoławczym, po przekazaniu mu odwołania wraz z aktami sprawy przez organ pierwszej instancji. W stadium wstępnym organ odwoławczy podejmuje czynności mające na celu ustalenie, czy złożone przez stronę odwołanie jest dopuszczalne, czy zostało wniesione w terminie oraz czy spełnia wymagania określone w art. 222 o.p. Sednem sprawy, w której organ odwoławczy stwierdza uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, jest więc ustalenie, w jakim dniu miało miejsce doręczenie decyzji oraz ustalenie, kiedy zostało wniesione odwołanie od tej decyzji. W rozpoznawanej sprawie decyzja z dnia 29 lutego 2016 r. została doręczona skarżącemu na adres w W. ul. [...]. Decyzję tę 4 kwietnia 2016 r. odebrała w Filii Urzędu Pocztowego osoba upoważniona przez skarżącego do odbioru korespondencji, co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki poleconej znajdujące się w aktach administracyjnych sprawy. Zatem termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 18 kwietnia 2016 r. Natomiast odwołanie od tej decyzji zostało złożone dopiero 28 kwietnia 2023 r. Zgodnie z treścią art. 148 § 1 o.p. pisma doręcza się osobom fizycznym pod adresem miejsca ich zamieszkania albo pod adresem do doręczeń w kraju. Wydana przez organ pierwszej instancji decyzja podatkowa w pierwszej kolejności została wysłana podatnikowi na adres w S.. Organ odwoławczy ustalił, że przesyłka polecona zawierająca decyzję została zwrócona nadawcy z adnotacją, że adresat jest nieznany, wyprowadził się. Ustalenie organu znajduje potwierdzenie w aktach sprawy podatkowej. Wobec tego organ pierwszej instancji nadał przesyłkę na znany temu organowi adres podatnika w W., gdzie jak wskazano powyżej przesyłka ta została doręczona. Skarżący we wniosku o przywrócenie terminu z dnia 28 kwietnia 2023 r. zakwestionował fakt doręczenia decyzji podatkowej wydanej w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości na rok 2016, wskazując, iż decyzja została "nieprawidłowo doręczona na ul. [...] w W.". Nadto skarżący wskazał, że wymieniony adres w S. – będący adresem zamieszkania - stał się nieaktualny od 17 grudnia 2017 r. Brak jest przy tym wskazania w piśmie, jaki adres był właściwy według skarżącego do doręczeń. Nawet przy przyjęciu twierdzeń skarżącego, że adres, na który nastąpiło doręczenie był wadliwy, czego jednakże skarżący nie wykazał, to kluczowe znaczenie dla oceny tej sprawy ma fakt doręczenia skarżącemu decyzji organu podatkowego w dniu 4 kwietnia 2016 r. W literaturze wskazano, że "trzeba pamiętać, że czym innym jest brak doręczenia, a czym innym doręczenie wprawdzie wadliwe, ale ostatecznie dokonane. Doręczenie wadliwe i brak doręczenia to dwie odmienne sytuacje, które winny być traktowane i oceniane inaczej, w szczególności z punktu widzenia ewentualnych skutków procesowych. Jeśli wadliwe doręczenie skutkowałoby pozbawieniem strony możliwości obrony jej praw, wówczas można by mówić o uchybieniu przepisom postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy" (B. Dauter, W. Gurba w: Babiarz Stefan i in., Ordynacja podatkowa. Komentarz, wyd. XII, WKP 2024, komentarz do art. 145). Podkreślenia wymaga, że organ doręczył korespondencję na znany temu organowi adres podatnika. Z akt administracyjnych wynika, że sam skarżący w korespondencji skierowanej w 2017 r. do Urzędu Miejskiego w S. Wydziału Podatków wskazał ten adres jako swój adres zamieszkania. Istotnym dla oceny skuteczności doręczenia jest fakt, że skarżący zapewnił pod tym adresem odbiór kierowanej do niego korespondencji przez ustanowionego pełnomocnika. We wniosku o przywrócenie terminu z dnia 28 kwietnia 2023 r. skarżący wskazał jedynie, że decyzja podatkowa na rok 2016 została "nieprawidłowo doręczona na ul. [...] w W.". W istocie w treści wniosku nie wskazano na czym miałaby polegać wadliwość doręczenia decyzji. Z kolei dla oceny tej sprawy bez znaczenia pozostają zarzuty skarżącego, zawarte we wniosku o przywrócenie terminu, dotyczące wadliwości doręczeń na adresy w S.. Organ odwoławczy skutek doręczenia decyzji organu pierwszej instancji wiąże z doręczeniem korespondencji na adres w W. a nie na adres w S.. Nadto wskazać należy, że z treści tego wniosku wynika, że wszystkie znane organowi podatkowemu adresy skarżącego, tj. przy ulicy [...] i [...] w S. a także adres w W. są adresami, na które nie było możliwe skuteczne doręczenie korespondencji dla podatnika. Równocześnie skarżący nie wskazuje żadnego adresu, który wg niego byłby adresem właściwym dla doręczeń. Skarżący zarzucił w skardze błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia poprzez przyjęcie, że doręczenie decyzji organu pierwszej instancji nastąpiło prawidłowo w trybie art. 150 § 4 o.p. Z treści tego przepisu wynika, że w przypadku niepodjęcia pisma, doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki poleconej wynika, że przesyłka ta była awizowana jednakże wobec odebrania przesyłki przez osobę upoważnioną nastąpiło bezpośrednie doręczenie przesyłki adresatowi – skarżącemu. Wbrew twierdzeniom skarżącego organ odwoławczy nie uznał, że decyzja została doręczona w sposób zastępczy przewidziany w art. 150 o.p. W sytuacji gdy decyzja organu pierwszej instancji została skutecznie doręczona 4 kwietnia 2016 r. to termin do wniesienia odwołania od tej decyzji upływał 18 kwietnia 2016 r. Nie zasługuje zatem na uwzględnienie zarzut skargi, że datą graniczną do wniesienia odwołania była data 28 kwietnia 2023 r. – dzień w którym upływał siódmy dzień od chwili ustania przeszkody na wniesienie odwołania. Ewentualne wykazanie przez skarżącego, że po skutecznym doręczeniu decyzji w dniu 4 kwietnia 2016 r. wystąpiła przeszkoda uniemożliwiająca wniesienie odwołania może stanowić podstawę do przywrócenia przez organ uchybionego terminu do wniesienia odwołania. Kwestie te podlegają ocenie w ramach postępowania o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Z tych też względów postanowienie organu odwoławczego nie narusza prawa, a zarzuty skargi okazały się niezasadne.