I FSK 1095/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Kołaczek, Sędzia NSA Danuta Oleś, Sędzia WSA del. Adam Nita (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w dniu 3 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej C. sp. z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 stycznia 2024 r. sygn. akt III SA/Wa 2544/23 w sprawie ze skargi C. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 7 września 2023 r. nr [...] w przedmiocie przedłużenia terminu dokonania zwrotu nadwyżki podatku od towarów i usług za wrzesień 2019 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od C. sp. z o.o. z siedzibą w W. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonym wyrokiem z 25 stycznia 2024 r., sygn. akt III SA/Wa 2544/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (w dalszej części uzasadnienia określany jako Sąd I instancji) oddalił skargę C. sp. z o.o. z siedzibą w W. (zwanej dalej Podatnikiem, Spółką, Stroną lub Skarżącym) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (zwanego dalej Organem odwoławczym lub Organem II instancji) z 7 września 2023 r., nr 1401-IOA.4033.139.2023.ET w przedmiocie przedłużenia terminu dokonania zwrotu nadwyżki podatku od towarów i usług za wrzesień 2019 r. Stan faktyczny sprawy został przedstawiony w uzasadnieniu wyroku Sądu I instancji, opublikowanym w CBOSA. Prezentując go w zakresie niezbędnym dla zrozumienia realiów, w których orzekał Naczelny Sąd Administracyjny należy zwrócić uwagę na następujące kwestie. Postanowieniem z 9 czerwca 2023 r. Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego Warszawa – Śródmieście (dalej określany jako Organ I instancji lub NUS) przedłużył termin zwrotu Stronie nadwyżki naliczonego podatku od towarów i usług nad podatkiem należnym za wrzesień 2019 r. Była to kolejna już modyfikacja daty, do której zgodnie z przepisami ustawy o podatku od towarów i usług organ podatkowy zobowiązany był przekazać Podatnikowi wskazaną wcześniej kwotę, będącą efektem pomniejszenia podatku należnego o naliczony podatek od towarów i usług. Z kolei Organ odwoławczy utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. Uzasadniając swoją akceptację dla rozstrzygnięcia NUS, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wskazał na kilka okoliczności: 1) w trakcie postępowania podatkowego następczego wobec wcześniejszej kontroli podatkowej Organ I instancji kilkakrotnie zwrócił się do Strony o złożenie wyjaśnień, a także o przedstawienie dokumentów źródłowych. Ponadto zwrócono się do Spółki o przedłożenie dokumentacji potwierdzającej przejęcie jej akt przez Prokuraturę Okręgową we Wrocławiu; 2) stosowne wyjaśnienia nie zostały złożone i nie przedstawiono dokumentów źródłowych żądanych przez NUS; 3) dopiero 17 lutego 2022 r. Spółka przedstawiła lakoniczne (wg Organu odwoławczego) wyjaśnienie, że nie jest w posiadaniu dokumentów oraz, że zawiadomiła Prokuraturę Rejonową Warszawa-Wola, iż M.C. miał przywłaszczyć dokumentację za okres od lutego 2018 r. do sierpnia 2019 r., czyli za czas, którego nie dotyczyło postępowanie podatkowe; 4) postanowieniem z 25 maja 2022 r. NUS włączył do akt sprawy decyzję z 6 czerwca 2020 r. wydaną przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wobec B. LLC z siedzibą w D.; 5) 31 sierpnia 2022 r. Organ I instancji wystosował do Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów zapytanie, dotyczące ustaleń zawartych w decyzji z 6 lipca 2020 r. Ponadto wystąpił on o ewentualne przekazanie materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania, przedstawiającego współpracę między B. LLC i Skarżącego; 6) 27 października 2022 r. NUS przekazał naczelnikom innych urzędów skarbowych wnioski o przeprowadzenie dowodów z przesłuchania świadków: A.K. i S.G.. Konieczność przesłuchania tych osób wynikała z wniosku dowodowego Spółki; 7) 17 marca 2023 r Urząd Skarbowy Wrocław-Fabryczna przekazał protokół z przesłuchania A.K.. Z uwagi na niepodjęcie wezwania na przesłuchanie przez S.G. zrezygnowano natomiast z przeprowadzenia dowodu z przesłuchania tej osoby; 8) 23 marca 2023 r. NUS wydał postanowienie o wyznaczeniu Stronie siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie. Natomiast 8 maja 2023 r. wpłynął wniosek o przesłuchanie P.W. (prezesa zarządu Spółki), a także o uzupełnienie dokumentacji postępowania podatkowego o wyciągi bankowe oraz wezwania kontrahentów o faktury VAT; 9) 23 maja 2023 r. wystosowano do Spółki wezwanie o przedłożenie informacji, jakie działania podjęła ona w celu odzyskania utraconej dokumentacji; 10) w pismach z 6 czerwca 2023 r. i 7 czerwca 2023 r. Strona odpowiedziała na wezwanie z 23 maja 2023 r. Z kolei 14 czerwca 2023 r. Podatnik przekazał do akt sprawy fakturę VAT nr [...] z 30 września 2023 r. oraz dokumenty przesłane do kontrahentów; 11) 23 czerwca 2023 r. NUS przesłuchał P.W.. W przekonaniu Organu odwoławczego, wszystkie te okoliczności uzasadniały modyfikację terminu zwrotu Podatnikowi nadwyżki naliczonego podatku od towarów i usług nad podatkiem należnym. Zapatrywanie to podzielił Wojewódzki Sąd Administracyjny. Uzasadniając swoje racje, Sąd I instancji przedstawił wcześniej zaprezentowaną sekwencję zdarzeń – działań NUS nakierowanych na weryfikację zasadności zwrotu Spółce nadwyżki naliczonego podatku od towarów i usług nad podatkiem należnym. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego organy podatkowe wykazały, że konieczne jest dalsze badanie dopuszczalności przekazania Stronie nadwyżki naliczonego podatku od towarów i usług nad podatkiem należnym. Jak podkreślono, wystarczającym argumentem uzasadniającym wątpliwości organu co do zasadności zwrotu było nieprzedłożenie przez Spółkę - mimo wielokrotnych wezwań - dokumentacji źródłowej dotyczącej podatku naliczonego, wykazanego w deklaracjach VAT-7. Tym samym zdaniem Sądu I instancji, organ miał uzasadnione wątpliwości co do tego, czy zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług Podatnikowi w ogóle przysługiwało prawo o odliczenia podatku naliczonego. Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał ponadto na czynności podejmowane w trakcie postępowania podatkowego (zarówno z urzędu, jak i na wniosek Strony). W jego przekonaniu, także one usprawiedliwiały modyfikację terminu zwrotu nadwyżki naliczonego podatku od towarów i usług nad kwotą podatku należnego. W skardze kasacyjnej wniesiono o: 1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uchylenie w całości postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej oraz poprzedzającego go postanowienia Organu I instancji ewentualnie 2) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji; 3) zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Ponadto Skarżący zrzekł się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie. Jednocześnie nieprawomocnemu wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzucono: 1. naruszanie prawa materialnego, tj. art. 87 ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1570 – dalej określanej jako u.p.t.u.) w zw. z art. 274b § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2651 - zwanej dalej O.p.). Zdaniem Strony nastąpiło to poprzez: 1) całkowicie błędne uznanie, iż konieczna jest dalsza weryfikacja zasadności zwrotu. Organy podatkowe swoim zachowaniem przeczą bowiem prezentowanemu przez siebie stanowisku i nie podejmują rzeczywistych czynności mających na celu weryfikację zasadności zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym. W tym kontekście podkreślono, że nie uprawdopodobniły one i nie podejmują żadnych rzeczywistych czynności w celu uprawdopodobnienia niezasadności zwrotu podatku od towarów i usług za wrzesień 2019 roku. Tymczasem organ podatkowy ma obowiązek uprawdopodobnienia, że istnieją okoliczności przemawiające za potrzebą dodatkowej weryfikacji zasadności zwrotu podatku i powinien wykonać te czynności sprawdzające dotyczące września 2019 roku; 2) nieuprawnione i bezpodstawne przedłużenie terminu zwrotu nadwyżki podatku od towarów i usług za wrzesień 2019 roku. Zdaniem Strony, szczegółowa analiza chronologiczna czynności przedstawionych w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, które miały być podejmowane przez organ, przekonuje o pozorowaniu czynności weryfikacyjnych i instrumentalnym wykorzystywaniu instytucji przedłużania terminu zwrotu podatku od towarów i usług. To zaś godzi w unijną zasadę proporcjonalności stosowanego środka ingerującego w prawo do zwrotu podatku od wartości dodanej; 3) zaniechanie dokładnego określenia oraz wykazania występowania szczegółowych okoliczności odnoszących się do kwestii rozliczeń podatkowych Spółki, co mogłoby uzasadniać wydanie spornego postanowienia. W tym kontekście wyartykułowano brak klarownego wskazania wątpliwości organów podatkowych oraz przyczyn ich powstania, a także działań administracji podatkowej nakierowanych na wyjaśnienie tych wątpliwości. Artykułując te kwestie, Podatnik zwrócił uwagę na fakt, że nie wyjawiono, dlaczego zastrzeżenia organów podatkowych nie zostały wyjaśnione w trakcie postępowania de facto trwającego już 3 lata. Jego zdaniem świadczy to o rażącym niedopełnieniu swoich obowiązków ustawowych przez administrację podatkową; 4) nieuprawnione pozbawienie Podatnika prawa do zwrotu nadwyżki podatku. Przejawiło się to wykorzystaniem instrumentu badania zasadności zwrotu do nieuzasadnionego, 3 - letniego okresu nieuprawnionego przeciągania procedur weryfikacyjnych. Zdaniem Podatnika, w ten sposób doszło do w istocie bezterminowego przedłużenia terminu zwrotu nadwyżki podatku z naruszeniem zasady proporcjonalności i prawa do zwrotu tego podatku; 5) dokonanie błędnej wykładni wskazanych przepisów. Polegała ona na uznaniu, że możliwość wypłaty Podatnikowi kwoty zwrotu podatku od towarów i usług, powiększonego o odsetki równe opłacie prolongacyjnej stanowi wystarczający poziom ochrony jego interesów w przepadku nieuzasadnionego wstrzymania zwrotu przez organy podatkowe podatku od towarów i usług; 2. naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 – zwanej dalej P.p.s.a.). W ocenie Podatnika doszło do tego poprzez bezzasadne oddalenie skargi w sytuacji, gdy postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej naruszało art. 120, art. 121 § 1, art. 124, art. 210 § 4, art. 217 § 2 w zw. z art. 219 O.p. Do obrazy wskazanej regulacji prawnej doszło zaś poprzez niewyjaśnienie w należyty sposób motywów podjętego rozstrzygnięcia, w tym nieprzedstawienie wyczerpującego uzasadnienia faktycznego i prawnego, z którego wynikałyby merytoryczne podstawy do ewentualnego przedłużenia terminu zwrotu nadwyżki podatku. Zdaniem Skarżącego, Organ odwoławczy ograniczył swoją argumentację do ogólnych sformułowań. Jednocześnie pominął on szereg istotnych okoliczności występujących w sprawie, co doprowadziło także do naruszenia zasady przekonywania i prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie; 3. naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 P.p.s.a. W ocenie Podatnika doszło do tego poprzez bezzasadne oddalenie skargi w sytuacji, gdy postanowienie naruszało art. 125 § 1 O.p. To zaś miało miejsce poprzez rażące naruszenie zasady szybkości postępowania, nakazującej organom podatkowym działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy. Zdaniem Skarżącego przejawem obrazy wskazanego przepisu ogólnego prawa podatkowego było nieuzasadnione okolicznościami i nieproporcjonalne w stosunku do faktycznych potrzeb, przedłużanie terminu weryfikacji zasadności zwrotu podatku od towarów i usług przy jednoczesnej bezczynności organów podatkowych; 4. naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 P.p.s.a. W ocenie Strony doszło do tego poprzez oddalenie skargi, w sytuacji gdy istniały podstawy do jej uwzględnienia oraz uchylenia postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia NUS; 5. naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i nieuzasadnione oddalenie skargi na podstawie art. 151 tej samej ustawy. Zdaniem Skarżącego doszło do tego na skutek niedostrzeżenia naruszenia przez Organ I i II instancji przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W reakcji na przedstawione zarzuty i argumentację Organ odwoławczy wskazał, że zaskarżony wyrok nie jest dotknięty wadami przypisywanymi mu przez Stronę. Zasadna była bowiem modyfikacja terminu płatności podatku, która stała się udziałem organów podatkowych. W związku z tym, w przekonaniu Dyrektora Izby Administracji Skarbowej skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i jako taka podlega oddaleniu. Istota sporu zaistniałego pomiędzy stronami stosunku podatkowoprawnego sprowadza się do oceny, czy okoliczności wskazane przez Organ odwoławczy, a zaaprobowane przez Sąd I instancji uzasadniały przedłużenie terminu zwrotu podatku od towarów i usług za wskazany wcześniej okres rozliczeniowy. Analizując tę kwestię, należy wyjaśnić, że w myśl art. 87 ust. 2 u.p.t.u., zwrot różnicy podatku, z zastrzeżeniem ust. 5b, 6, 6a i 6d, następuje w terminie 60 dni od dnia złożenia rozliczenia przez podatnika na rachunek bankowy podatnika w banku mającym siedzibę na terytorium kraju albo na rachunek podatnika w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej, której jest członkiem, wskazany w zgłoszeniu identyfikacyjnym, o którym mowa w odrębnych przepisach, lub na wskazany przez podatnika rachunek banku mającego siedzibę na terytorium kraju lub na rachunek spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej, jako zabezpieczenie udzielanego przez ten bank lub przez tę kasę kredytu, na podstawie złożonego przez podatnika do naczelnika urzędu skarbowego, w terminie do złożenia deklaracji podatkowej, pisemnego, nieodwołalnego upoważnienia organu podatkowego, potwierdzonego przez bank lub spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową udzielających kredytu, do przekazania tego zwrotu. Jeżeli natomiast zasadność zwrotu wymaga dodatkowego zweryfikowania, naczelnik urzędu skarbowego może przedłużyć ten termin do czasu zakończenia weryfikacji rozliczenia podatnika dokonywanej w ramach czynności sprawdzających, kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej lub postępowania podatkowego. W przypadku, gdy przeprowadzona weryfikacja czynności wykaże zasadność zwrotu, wypłaca się należną kwotę zwrotu wraz z odsetkami w wysokości odpowiadającej opłacie prolongacyjnej, stosowanej w przypadku odroczenia płatności podatku lub jego rozłożenia na raty. Jednocześnie, stosownie do art. 87 ust. 2b u.p.t.u., weryfikacja zasadności zwrotu różnicy podatku może obejmować sprawdzenie rozliczenia podatnika, rozliczeń innych podmiotów biorących udział w obrocie towarami lub usługami, będącymi przedmiotem rozliczenia podatnika oraz sprawdzenie zgodności tych rozliczeń z faktycznym przebiegiem transakcji. Nie ulega wątpliwości, że przez wzgląd na neutralność podatku od towarów i usług istotne jest sprawne odzyskiwanie przez podatnika nadwyżki naliczonego podatku od towarów i usług nad podatkiem należnym. Zasadą jest, że powinno to następować w ustawowo określonych terminach, w czasowej zbieżności ze złożeniem przez podmiot zobowiązany z tytułu podatku deklaracji podatkowej z wykazaną w tym dokumencie kwotą podatku do zwrotu. W ten sposób zapewniana jest bowiem, wspomniana już wcześniej neutralność podatku od towarów i usług dla podatnika. Ta zaś przesądza o istocie podatku od towarów i usług jako podatku od wartości dodanej i jest gwarantowana nie tylko w przepisach polskiej ustawy o podatku od towarów i usług, ale przede wszystkim zapewnia ją prawodawca unijny w art. 167 i nast. dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.U. UE L, nr 347, poz. 1). Z drugiej jednak strony, państwo ma prawo badać legalność dokonanego odliczenia kwot podatku naliczonego i – będącego jego konsekwencją – zwrotu podatku. Bezpodstawne odliczenie i zwrot godzi bowiem w neutralność podatku od towarów i usług jako podatku od wartości dodanej, a także narusza interes finansów publicznych, który jest konstytucyjnie chroniony. Z tego względu, organy podatkowe nie tylko uprawnione, ale i zobowiązane są analizować zasadność zwrotu podatku od towarów i usług. W swoich działaniach powinny one brać pod uwagę i wyważać zarówno neutralność podatku od towarów i usług (i stojące za nią racje podatnika), jak i interes finansów publicznych, zagrożony bezzasadnym przekazaniem podatnikowi nadwyżki naliczonego podatku od towarów i usług nad kwotą podatku należnego. Jednocześnie należy podkreślić, że przedłużanie zwrotu podatku nigdy nie może być działaniem bezrefleksyjnym. Ma ono bowiem swoją konsekwencję finansową w postaci konieczności wypłacenia przez podmiot uprawniony z tytułu podatku na rzecz podatnika, którego prawo do otrzymania zwrotu podatku zostało ostatecznie potwierdzone, odsetek w wysokości opłaty prolongacyjnej (por. wcześniej już powoływany art. 87 ust. 2 u.p.t.u.). Z tego względu, organ podatkowy, w trosce o interes finansów publicznych powinien z rozmysłem modyfikować ustawowy termin przekazania podatnikowi nadwyżki naliczonego podatku od towarów i usług nad kwotą podatku należnego. Z wszystkich tych powodów odroczenie zwrotu podatku od towarów i usług powinno być należycie i wyczerpująco uzasadnione. Chodzi bowiem o to, aby w konkretnym przypadku nie było wątpliwości co do tego, że rzeczywiście konieczna jest dodatkowa weryfikacja zasadności zwrotu różnicy podatku, wykraczająca poza przestrzeń czasu wskazaną w art. 87 ust. 2 u.p.t.u.. Prawna dopuszczalność przedłużenia terminu zwrotu podatku nie może być zatem odczytywana jako blankietowe, prewencyjne upoważnienie do opóźniania realizacji zwrotu nadwyżki naliczonego podatku od towarów i usług nad kwotą podatku należnego. Wszak, poprzez odliczenie podatku naliczonego osiągany jest efekt opodatkowania wartości dodanej sprawiający, że podatek od towarów i usług jest klasyfikowany jako podatek obrotowy wielofazowy netto. Dlatego właśnie organy podatkowe, wykazując przesłanki zastosowania art. 87 ust. 2 u.p.t.u. powinny nie tylko wskazać na potrzebę zbadania określonych okoliczności (określając jakie czynności w tym celu zostaną lub zostały podjęte), ale także zobowiązane są wyjaśnić źródło zaistniałych wątpliwości. W związku z tym, przedłużając termin zwrotu podatku należy w szczególności wykazać, co wzbudza wątpliwość administracji podatkowej (np. wskazać na istniejące rozbieżności, czy nieścisłości lub braki w materiale dowodowym) i wytłumaczyć dlaczego istnieje potrzeba dalszej weryfikacji zasadności przekazania podatnikowi nadwyżki podatku naliczonego nad należnym (por. wyrok NSA z 29 stycznia 2019 r., sygn. akt I FSK 2268/18 oraz z 12 grudnia 2018 r., sygn. akt I FSK 1840/18). Tylko takie uzasadnienie postanowienia o przedłużeniu terminu zwrotu podatku od towarów i usług może spełnić wymogi procesowe, ukształtowane w przepisach Ordynacji podatkowej. Należy do nich normatywna zasada przekonywania, uregulowana w art. 124 O.p. oraz zasada zaufania, wyrażona w art. 121 § 1 O.p. Odnosząc te spostrzeżenia do stanu faktycznego sprawy trzeba zgodzić się z Wojewódzkim Sądem Administracyjnym co do tego, że zaprezentowane wymogi zostały spełnione. Godzi się bowiem zauważyć, że Organ odwoławczy wykazał okoliczności uzasadniające modyfikację terminu, w którym zgodnie z przepisami ustawy o podatku od towarów i usług zobowiązany był przekazać Podatnikowi nadwyżkę naliczonego podatku od towarów i usług nad kwotą podatku należnego. Jest przy tym istotne, że zdarzenia te miały miejsce pomiędzy poprzednim, a aktualnym przedłużeniem daty przekazania Stronie nadwyżki naliczonego podatku od towarów i usług nad podatkiem należnym. Odwołując się do nich, w pierwszej kolejności trzeba wskazać na brak dokumentacji podatkowej Podatnika, a także na złożone przez niego wnioski dowodowe, sprawiające że w toczącym się postępowaniu podatkowym należało dokonać dodatkowych czynności procesowych. Nie ma wątpliwości co do tego, że w przepisach Ordynacji podatkowej nie uregulowano generalnego obowiązku współdziałania podatnika z administracją podatkową. Ciężar ustalenia prawdy obiektywnej spoczywa zaś na organie podatkowym (por. art. 122 oraz art. 187 § 1 O.p.). Jednocześnie ustawodawca kształtuje jednak powinności współdziałania jedynie w ściśle określonych przypadkach, normowane w przepisach ogólnego oraz szczególnego prawa podatkowego. Niejednokrotnie są one przejawem nakładania na podatnika tzw. instrumentalnych obowiązków podatkowych. Jeśli chodzi o podatek od towarów i usług, należy do nich powinność wystawiania faktur, prowadzenia ewidencji podatkowej, a także przechowywania wszystkich tych dokumentów dopóty, dopóki nie upłynie termin przedawnienia zobowiązania podatkowego (por. art. 112 i 112a ust. 1 u.p.t.u.). Nie może być więc wątpliwości co do tego, że weryfikując zasadność zwrotu podatku NUS był władny oczekiwać przedstawienia mu dokumentacji podatkowej. Brak jej okazania uzasadniał zaś przedłużenie terminu zwrotu nadwyżki naliczonego podatku od towarów i usług nad podatkiem należnym. Bez tego nie było bowiem możliwe sprawdzenie prawidłowości deklaracji podatkowej i dokonanego w niej samoobliczenia podatku. W tym kontekście warto zauważyć, że ze złożeniem deklaracji podatkowej w podatku od towarów i usług ustawodawca wiąże prawne domniemanie jej prawidłowości. Jego obalenie powinno być zaś dziełem organu podatkowego (por. art. 99 ust. 12 u.p.t.u.). Skoro z przyczyn spowodowanych przez Stronę wskazana weryfikacja nie mogła się odbyć przed upływem terminu wskazanego w art. 87 ust. 2 u.p.t.u., zasadne było odsunięcie w czasie zwrotu nadwyżki naliczonego podatku od towarów i usług nad kwotą podatku należnego. Nie można też tracić z pola widzenia prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu (por. art. 123 § 1 O.p.). Jego przejawem jest m.in. dopuszczalność formułowania przez nią wniosków dowodowych (por. art. 188 O.p.). Ta aktywność procesowa podmiotu obowiązanego z tytułu podatku niewątpliwie może się przyczynić do ustalenia prawdy obiektywnej. Jednocześnie jej skutkiem może być jednak konieczność przedłużenia postępowania podatkowego, a co za tym idzie odsunięcie w czasie zwrotu nadwyżki naliczonego podatku od towarów i usług nad podatkiem należnym. Tak właśnie było w przedmiotowej sprawie. Skoro sam Podatnik wnosił o przeprowadzenie dodatkowych czynności dowodowych, a organ podatkowy to akceptował, trudno mówić o bezpodstawnym i nieusprawiedliwionym modyfikowaniu daty zwrotu podatku. Konieczny był bowiem dodatkowy czas na dokonanie wskazanych działań procesowych. Z wszystkich tych przyczyn nie sposób podzielić racji Strony, wyrażonych w jej zarzutach kasacyjnych. Przedłużenie terminu przekazania podatnikowi nadwyżki podatku naliczonego nad należnym niewątpliwie, z przyczyn o których była już mowa ogranicza neutralność podatku od towarów i usług. W zaistniałym stanie faktycznym była ona jednak uzasadniona względami ochrony finansów publicznych. Uszczerbek finansowy, jaki w konsekwencji tych zdarzeń poniosła Spółka nie uzyskując zwrotu na czas, w przypadku potwierdzenia jego zasadności jest jej przynajmniej częściowo rekompensowany poprzez konieczność powiększenia przekazywanej kwoty o odsetki za zwłokę. W ten sposób ustawodawca dąży do honorowania neutralności podatku od towarów i usług jako podatku od wartości dodanej. Przez wzgląd na wysokość stawki wspomnianych odsetek, równą opłacie prolongacyjnej (por. art. 87 ust. 2 u.p.t.u.) wskazana rekompensata nie jest całkowita i słusznie Strona akcentuje tę okoliczność w swojej skardze kasacyjnej (por. zarzut nr 1.5). Takie ukształtowanie wysokości odsetek jest jednak dziełem ustawodawcy i ani organy podatkowe, ani sądy administracyjne nie mają wpływu na kształt wskazanego rozwiązania prawnego. Tym samym brak jest podstaw, aby w oparciu o jego treść kwestionować legalność zaskarżonego wyroku oraz poprzedzającego go postanowienia Organu odwoławczego. W tym stanie rzeczy nie znalazł uznania Naczelnego Sądu Administracyjnego żaden z zarzutów sformułowanych w piśmie procesowym skutkującym przeniesieniem do niego sprawy sądowoadministracyjnej. Z tego względu orzeczono, jak w sentencji wyroku. Stało się to na podstawie art. 184, 204 pkt 1 i 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935). Adam Nita Marek Kołaczek Danuta Oleś