II SA/Op 275/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędzia WSA Krzysztof Sobieralski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 listopada 2020 r. sprawy ze skargi M. G. i R. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 26 czerwca 2020 r., nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Dobrodzienia z dnia 19 czerwca 2019 r., nr [...], 2) uchyla postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Opolu z dnia 28 marca 2019 r., nr [...], 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu na rzecz skarżących M. G. i R. G. (solidarnie) kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez M. G. i R. G. (zwanych dalej "skarżącymi" lub "inwestorami"), jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 26 czerwca 2020 r., nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Burmistrza Dobrodzienia z dnia 19 czerwca 2019 r., nr [...], odmawiającą ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie fermy chowu drobiu w miejscowości [...], gmina [...] w województwie [...]", na działkach nr a i b, k.m. [...], obręb [...]. Skarga został wniesiona w następującym stanie faktycznym i prawnym: Wnioskiem z dnia 5 października 2017 r. M. G. i R. G., reprezentowani przez pełnomocnika – W. T. wystąpili do Burmistrza Dobrodzienia (dalej: organ pierwszej instancji, organ) o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na "Budowie fermy drobiu w miejscowości [...], gmina [...] w województwie [...]", na działkach nr a i b km. [...], obręb [...]. Przedsięwzięcie polegać miało na budowie 15 budynków inwentarskich wraz z budynkami towarzyszącymi i obsadzie 1077000 szt. (4308 DJP) w jednym cyklu, zakładając 6 cykli w roku i ma być zlokalizowane na działce o powierzchni 15,50 ha, co do której nie został uchwalony miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego Gminy [...]. Do powyższego wniosku dołączono Raport o oddziaływaniu na środowisko (zwanej dalej "Raportem"). Obwieszczeniem z dnia 4 grudnia 2017 r., nr [...], Burmistrz Dobrodzienia, na podstawie art. 33 i art. 34 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2017 r., poz. 1405, [na dzień wydania zaskarżonej decyzji Dz. U. z 2020 r. poz. 283 ze zm.), zwanej dalej "ustawą środowiskową", zawiadomił o wszczęciu postępowania zainicjowanego wnioskiem inwestora, informując strony o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, uzyskania wyjaśnień w sprawie oraz składania wniosków i zastrzeżeń. Jednocześnie organ podał, że zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 5 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2016 r. poz. 71, [na dzień wydania zaskarżonej decyzji Dz. U. z 2019 r. poz.1839 - dopisek Sądu), wyżej wymienione przedsięwzięcie kwalifikuje się do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko w związku z czym dla tego przedsięwzięcia należy przeprowadzić ocenę oddziaływania na środowisko. Następnie, pismami z dnia 7 grudnia 2017 r. organ pierwszej instancji wystąpił do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Opolu (dalej "RDOŚ"), Państwowego Sanitarnego Inspektora Sanitarnego w [...] (dalej "PPIS") i Marszałka Województwa Opolskiego oraz pismem z dnia 28 lutego 2018 r. do Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Zarząd Zlewni w Opolu o wydanie stosownych uzgodnień lub opinii w związku z wyżej wymienioną inwestycją. Opinią z dnia 5 stycznia 2018 r. PPIS w [...], negatywnie zaopiniował złożony wniosek. Podał, że po analizie Raportu stwierdzono, że przedsięwzięcie będzie szczególnie uciążliwe pod względem higienicznym i zdrowotnym dla mieszkańców zamieszkałych bezpośrednio przy planowanej inwestycji (zabudowa działki nr c) oraz działek znajdujących się w odległości 300 - 400 m (działki nr d, e, f), jak również mieszkańców miejscowości [...]. Dodatkowo PPIS wskazał, że może dochodzić do przemieszczenia niepożądanych substancji zapachowych, odorów, wibracji, a także ponadnormatywnego hałasu na terenach przyległych do terenu inwestycji. Nadto wskazał, że podana lokalizacja przedsięwzięcia nie jest zgodna ze Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy [...], zgodnie z którym na terenach klasy IV i wyższej nie ma możliwości lokalizacji jakiejkolwiek zabudowy. Reasumując PPIS wskazał, że po przeanalizowaniu przedłożonych dokumentów, w tym Raportu oddziaływania na środowiska, stwierdzono, że planowane przedsięwzięcie może powodować pogorszenie standardów jakości środowiska i wpływać ujemnie na zdrowie i życie ludzi. Postanowieniem z dnia 8 marca 2018 r., nr [...], RDOŚ w Opolu odmówił skarżącym uzgodnienia realizacji przedsięwzięcia, wskazując, iż inwestorzy do dnia wydania postanowienia nie uzupełnili braków Raportu, co uniemożliwiało dokonanie wnioskowanych uzgodnień. Z kolei Marszałek Województwa Opolskiego, pismem z dnia 11 stycznia 2018 r., nr [...], zaopiniował negatywnie przedłożony wniosek wraz z Raportem oddziaływania na środowisko. W swoim uzasadnieniu Marszałek powołał się m.in. na skalę przedsięwzięcia, obejmującego powstanie aż 15 kurników przystosowanych do hodowli drobiu o obsadzie 1 077 000 stanowisk, a także odległość terenu przedsięwzięcia do zabudowań mieszkalnych, wskazując, iż należy zbadać zasadność lokalizacji przedmiotowej inwestycji na tym terenie, który ze względu na istniejącą zabudowę mieszkaniową może wymagać ochrony przed potencjalnymi uciążliwościami. Nadto wskazał, że biorąc pod uwagę fakt, iż dokumentacja nie zawiera wszystkich wymaganych informacji niezbędnych do ustalenia warunków realizacji inwestycji, w tym informacji, że planowana inwestycja zapewni spełnienie wymogów ochrony środowiska wynikających z najlepszych dostępnych technik wymienionych w konkluzjach BAT dla intensywnego chowu drobiu i świń oraz mając na uwadze sprzeciw mieszkańców sąsiadującej zabudowy mieszkalnej, należało zaopiniować negatywnie złożony wniosek. Natomiast, pismem z dnia 6 kwietnia 2018 r., Państwowe Gospodarstwo Wodnemu Wody Polskie Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Gliwicach, uzgodniło realizację przedsięwzięcia, wskazując, iż na podstawie przedłożonej dokumentacji ustalono, że w procesie produkcji powstaje nawóz naturalny jako mieszanina odchodów i ściółki, który będzie stosowany w rolnictwie, zaś powstałe ścieki bytowe będą odprowadzane do zbiornika bezodpływowego, a następnie odbierane przez uprawniony podmiot. Natomiast wody opadowe i roztopowe z dachów budynków odprowadzane będą w sposób niezorganizowany do pasów zielni znajdujących się na terenie inwestycji. Ze względu na charakter produkcji nie będą powstawały ścieki technologiczne. Mając powyższe na uwadze, w ocenie organu opiniującego, planowane działania w ramach przedsięwzięcia w zakresie wpływu na wody powierzchniowe i podziemne nie wpłyną negatywnie na możliwość osiągnięcia celów środowiskowych. Postanowieniem z dnia 5 lutego 2018 r., nr [...], Burmistrz Dobrodzienia dopuścił do udziału w postępowaniu na prawach strony Stowarzyszenie A z siedzibą w [...]. Pismem z dnia 2 lutego 2018 r. H. i T. O., poinformowali, że mieszkańcy [...] oraz [...] zgłaszają sprzeciw dla przedmiotowej inwestycji - na dowód czego przedstawili dwie listy podpisów, tj. łącznie 134 osób, które nie zgadzały się na budowę przedmiotowych kurników. Następnie Burmistrz Dobrodzienia, obwieszczeniem z dnia 3 kwietnia 2018 r., nr [...], na podstawie art. 33 ust. 1 pkt 7 w związku z art. 79 ust. 1 ustawy środowiskowej, zawiadomił wszystkich zainteresowanych (społeczeństwo) o możliwości zapoznania się z dokumentacją sprawy, w tym wnioskiem, Raportem oddziaływania środowisko i opiniami organów współdziałających. W odpowiedzi na powyższe do organu wpłynęło 113 protestów przeciwko realizacji przedmiotowej inwestycji. Pismem z dnia 16 kwietnia 2018 r., powołując się na okoliczności w sprawie, skarżący przedłożyli aneks nr 1 do Raportu oddziaływania na środowisko oraz umowę przedwstępną sprzedaży dotyczącą działki nr c, w wyniku zawarcia której doszło do poszerzenia terenu inwestycji. Mając powyższe na uwadze Burmistrz Dobrodzienia, wystąpił ponownie do organów współdziałających o wydanie odpowiednio stosownych opinii lub uzgodnień. Po analizie dokumentacji przekazanej przez Burmistrza Dobrodzienia, RDOŚ stwierdził, że nadal nie spełnia ona wymogów, o których mowa w art. 66 ust. 1 ustawy środowiskowej i wezwał inwestora do jej uzupełnienia. Uzupełnienia dokonano przy piśmie z dnia 28 sierpnia 2018 r. W dniu 27 września 2019 r., organ pierwszej instancji, przekazał RDOŚ w Opolu, opracowaną przez dr. inż. J. M. K. - pracownika Uniwersytetu Przyrodniczego w [...], na zlecenie Burmistrza Dobrodzienia, ekspertyzę dotyczącą potencjalnego oddziaływania na tereny przyległe planowanej fermy drobiu w miejscowości [...], celem jej wykorzystania przed wydaniem postanowienia uzgodnieniowego. RDOŚ w Opolu zlecił podmiotom posiadającym wiedzę specjalistyczną sporządzenie koreferatu dotyczącego oddziaływania przedmiotowej inwestycji na środowisko. Koreferat został przedłożony Generalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska w dniu 25 października 2018 r. Ze względu na skalę i charakter przedsięwzięcia RDOŚ wystąpił do Przewodniczącego Regionalnej Komisji do Spraw Ocen Oddziaływania na Środowisko w Opolu o zwołanie posiedzenia plenarnego Komisji dotyczącego przedmiotowego przedsięwzięcia. Posiedzenie Komisji odbyło się w dniu 29 listopada 2018 r. W trakcie posiedzenia, po wysłuchaniu wystąpień przedstawicieli Regionalnej Dyrekcji Środowiska, inwestora, przedstawiciela Gminy [...] i autora koreferatu, przeprowadzono dyskusję, której głównym wątkiem była kwestia uciążliwości odorowej przedsięwzięcia, jak również przewidzianych przez inwestora działań mających na celu ograniczenie tej emisji. W trakcie dyskusji zwrócono również uwagę na liczne protesty wobec realizacji inwestycji i podnoszenie przez protestujących problemu uciążliwości zapachowej. Mając na uwadze wnioski i spostrzeżenia poszczególnych członków Komisji, Przewodniczący Komisji wskazał na konieczność dokonania uzupełnienia Raportu i aneksu do Raportu w zakresie związanym przede wszystkim z emisją zanieczyszczeń do powietrza, emisją hałasu oraz gospodarowania obornikiem. Uzupełnienie Raportu zostało przekazane do organu w dniu 11 stycznia 2019 r., zaś kolejne posiedzenie Komisji odbyło się w dniu 14 lutego 2019 r. Na posiedzeniu przedstawione zostały uzupełnione materiały. Dyskusja dotyczyła przede wszystkim oddziaływania fermy związanego z emisją odorów oraz proponowanych i możliwych do zastosowania środków minimalizujących to oddziaływanie. W wyniku głosowania członkowie Komisji jednomyślnie przyjęli stanowisko o negatywnym zaopiniowaniu realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia. Postanowieniem z dnia 28 marca 2019 r., nr [...], RDOŚ w Opolu odmówił uzgodnienia warunków realizacji przedmiotowej inwestycji. W treści postanowienia organ szczegółowo opisał przebieg postępowania. Podkreślił, że, jak wynika z przekazanych akt, najbliższa zabudowa mieszkaniowa usytuowana jest na działce nr c (zabudowa mieszkaniowa granicząca bezpośrednio z działkami nr a i b przeznaczonymi pod planowaną inwestycję) oraz na działce nr d, e i f (zabudowa mieszkaniowa zlokalizowana w odległości 300-400 m od terenu przeznaczonego pod inwestycję). Wskazał, że produkcja zwierzęca - duże fermy produkcyjne, należą do najbardziej uciążliwych i jednocześnie najpowszechniej występujących źródeł emisji odorów. Występowanie uciążliwości zapachowych w przypadku przedmiotowej fermy, z uwagi na jej skalę, tj. 1 077 000 szt. (4308 DJP) brojlerów w jednym cyklu oraz planowaną lokalizację w odległości 300-400 m od zabudowy mieszkaniowej może spowodować znaczą uciążliwość w tym zakresie. RDOŚ wskazał przy tym, że w Raporcie przeprowadzona została analiza rozprzestrzeniania się amoniaku oraz siarkowodoru w powietrzu atmosferycznym z planowanych obiektów inwentarskich, w wyniku której stwierdzono, że emisja zanieczyszczeń tych substancji z przedmiotowej fermy nie spowoduje przekroczenia dopuszczalnego poziomu tych substancji dla terenów poza obszarem inwestycji, nie oznacza to jednak, że obiekty te nie będą w sposób istotny oddziaływały na jakość powietrza w rejonie zabudowań mieszkalnych, a ich eksploatacja nie wpłynie w sposób znaczący na jakość życia okolicznych mieszkańców. Podał, że art. 62 ust. 1 lit a ustawy środowiskowej nie odwołuje się do dopuszczalnych norm - substancji szkodzących środowisku, lecz nakazuje ogólną ocenę wpływu inwestycji na zdrowie ludzi i warunki ich życia oraz ocenę środków zapobiegających negatywnemu oddziaływaniu. Podał, że z przeprowadzonej analizy wynika, iż realizacja przedmiotowego przedsięwzięcia w dużym stopniu pogorszyłaby obecne warunki użytkowania terenów sąsiednich w zakresie sanitarnym w związku z emisją odorów, które mogą mieć negatywny wpływ na zdrowie człowieka. Odory to mieszanina związków chemicznych, mogących powodować podrażnienia błon śluzowych oczu, nosa i gardła, duszności, ból głowy nudności, a w znacznym stężeniu zatrucia organizmu. Jednakże wciąż do końca nie wyjaśniono jednoznacznie mechanizmu oddziaływania odorów - zwłaszcza długotrwałego - na zdrowie człowieka. Równocześnie, jak wynika z dokumentu zatytułowanego "Lista substancji i związków chemicznych, które są przyczyną uciążliwości zapachowej", opracowanego w listopadzie 2016 r. przez zespół autorski pod kierownictwem prof. dr hab. inż. Jerzego Zawoździaka, do substancji wchodzących w skład odorów emitowanych w wyniku eksploatacji fermy drobiu zaliczane są: 1) dimetyloamina, która zaliczana jest do grupy substancji i związków chemicznych potencjalnie uciążliwych zapachowo i charakteryzuje ja zapach amoniakalny, rybi; 2) amoniak, który zaliczany jest do grupy substancji i związków chemicznych potencjalnie istotnie uciążliwych zapachowo, charakteryzuje zapach określany jako drażniący, ostry, duszący i amoniakalny; 3) merkaptany i siarkowodór, które zaliczane są do substancji i związków chemicznych potencjalnie wysoko uciążliwych zapachowo i charakteryzuje je zapach zgniłych jaj (siarkowodór), wydzieliny skunksa, czosnku, gnijącej kapusty (merkaptany). Kontynuując RDOŚ wskazał, że w dokumencie tym zebrano ustalone w dostępnych publikacjach progi wyczuwalności węchowej ww. substancji. Z przeprowadzonej analizy tych wartości wynika, że w większości próg wyczuwalności określono dla amoniaku na poziomie 400 ug/m3, chociaż jedna z publikacji określa go już na poziomie 29 ug/m3, dla siarkowodoru na poziomie 11 ug/m3, chociaż jedna z publikacji określa go już na poziomie 0,71 ug/m3 dla merkaptanów na poziomie 3, 64 ug/m3 (merkaptan butylowy). Mając powyższe na uwadze RDOŚ wskazał, że dotrzymywanie stężeń dopuszczalnych dwóch wchodzących w skład substancji nie oznacza braku uciążliwości fermy dla ludzi. Wyjaśnił, iż wobec braku przepisów prawnych normujących sposób i zakres badania i oddziaływania odorów na środowisko, podstawę orzekania i ustalenia tego oddziaływania winna stanowić przede wszystkim skala zjawiska oraz możliwy zakres środków służących ograniczeniu tej uciążliwości. Dalej wskazał, że w ocenie organu, potwierdzonej opinią Regionalnej Komisji Oceny Oddziaływania na Środowisko, żaden z wariantów przedstawionych w raporcie oddziaływania na środowisko, nie wykorzystuje wszystkich możliwych do zastosowania środków ograniczających niekorzystne oddziaływanie na zdrowie i warunki życia ludzi, a zaproponowane przez inwestora sposoby redukcji emisji odorów, w stosunku do skali planowanego przedsięwzięcia nie będą wystarczająco skuteczne. Dla tego rodzaju inwestycji przykładem nowoczesnego rozwiązania w celu redukcji uciążliwości zapachowej mogłoby być np. zastosowanie biofiltra z zaszczepianiem bakterii online. Dodatkowo podał, że w uzupełnieniu przedłożonych do wniosku materiałów zawarto opisy dwóch kolejnych metod ograniczania emisji zanieczyszczeń powietrza - zastosowanie dezodoryzacji obiektów oraz zastosowanie mechanicznego filtra przeciwpyłowego, jednak rozwiązania te zostały określone jednoznacznie przez inwestora jako planowane w przyszłości i zdaniem organu pozostają one jedynie w sferze niewiążących deklaracji, tym bardziej, że nie przedstawiono analizy technicznoekonomicznej ich zastosowania. W dalszej części postanowienia RDOŚ wskazał, że nie do końca wyjaśniona pozostaje kwestia sposobu gospodarowania obornikiem. Podniósł, że inwestorzy nie przewidują odbioru obornika przez podmioty trzecie, nie przewidując żadnych rozwiązań alternatywnych, natomiast przy przewidywanej ilości wytwarzanego obornika i braku miejsca na jego składowanie, każde zakłócenie jego odbioru może spowodować powstanie poważnego problemu środowiskowego. Odnosząc się z kolei do art. 66 ust. 1 pkt 15 ustawy, wskazał na braki formalne Raportu. Podał, że Raport winien zawierać obiektywną analizę możliwych konfliktów społecznych, a taka analiza nie została przedstawiona w raporcie w sposób obiektywny i wyczerpujący. W raporcie wskazano jedynie, że do inwestorów nie wpłynęły żadne uwagi ze strony społecznej ani urzędu gminy. Uwagi takie, zdaniem inwestorów, zostały zgłoszone jedynie przez właścicieli działki nr c, która ostatecznie została objęta przedwstępną umową sprzedaży, czego następstwem stało się poszerzenie o tą działkę terenu inwestycji. W opinii inwestorów, organizowane przeciwko budowie fermy protesty, nie stanowią żadnych konkretnych argumentów, gdyż protesty te zostały złożone przez osoby mieszkające w znacznej odległości od terenu objętego inwestycją. W ocenie RDOŚ, takie podejście do kwestii analizy możliwych konfliktów społecznych doprowadziło do całkowitego zmarginalizowania tego zagadnienia i brak podjęcia jakichkolwiek działań mających na celu osiągnięcie kompromisu i porozumienia stron konfliktu. Tymczasem w toku prowadzonego postępowania zarówno do RDOŚ, jak i Burmistrza Dobrodzienia, a także Rzecznika Praw Obywatelskich wpływały liczne protesty i zastrzeżenia, których przedmiotem była spodziewana uciążliwość odorowa przedmiotowej fermy drobiu. Reasumując, RDOŚ wskazał, że po wnikliwej analizie materiału dowodowego (kilkakrotnie uzupełnianego, w wyniku wezwań organu) posiłkując się ustaleniami własnymi i dodatkowymi źródłami informacji (Lista substancji i związków chemicznych, które są przyczyną uciążliwości zapachowej, Program działań mający na celu zmniejszenia zanieczyszczenia wód azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych oraz zapobieganie dalszemu zanieczyszczeniu), biorąc pod uwagę negatywną opinię KRDOŚ, nie ma możliwości uzgodnienia środowiskowych uwarunkowań dla planowanej inwestycji, które zabezpieczyłby środowisko i ludzi przed negatywnym oddziaływaniem przedmiotowego przedsięwzięcia, przede wszystkim oddziaływaniem odorów i zanieczyszczeń mikrobiologicznych na zdrowie ludzi. PPIS w [...], opinią z dnia 7 sierpnia 2018 r., po rozpatrzeniu uzupełnionego aneksem nr 1 do Raportu oddziaływania na środowisko, również wyraził negatywną opinię w stosunku do planowanego przedsięwzięcia. W uzasadnieniu opinii wskazał, że przedsięwzięcie będzie uciążliwe pod względem higienicznym i zdrowotnym dla okolicznych mieszkańców. Jest to bowiem bardzo duża inwestycja, polegająca na hodowli ponad miliona sztuk drobiu, z którą wiązać się będzie bardzo duża uciążliwość wynikająca z emisji odorów. Wskazał, że inwestycja może być nie tylko uciążliwa dla mieszkańców działki nr c, ale także dla działek znajdujących się w odległości 300- 400 m tj. działki d, e i f, jak również pozostałych mieszkańców wsi [...]. W ocenie PPIS, planowane przedsięwzięcie może spowodować pogorszenie standardów jakości ochrony środowiska i powodować zagrożenie dla zdrowia ludzi. Również Marszałek Województwa Opolskiego w opinii z dnia 27 grudnia 2018 r. wyraził negatywne stanowisko w odniesieniu do planowanej inwestycji. W szczególności wskazał, iż inwestycja winna spełniać wymogi określone w BAT oraz wskazał obszary w jakich planowane przedsięwzięcie nie spełnia tych wymogów, szczegółowo uzasadniając swoje stanowisko. Podkreślił, że zgodnie z art. 204 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2020 r. poz. 1219 ze zm.), instalacje wymagające pozwolenia zintegrowanego muszą spełniać wymogi wynikające z najlepszych dostępnych technik. Podał, że zgromadzone w toku postępowania opracowania i ekspertyzy wskazują na szereg nieprawidłowości i uchybień dotyczących analizowanego przedsięwzięcia. W tak ustalonym stanie faktycznym, decyzją z dnia 19 czerwca 2019 r., nr [...], Burmistrz Dobrodzienia, działając na podstawie art. 71 ust. 2 pkt 2, art. 75 ust. 1 pkt 4, art. 80 ust. 1 oraz art. 85 ust. 1 ustawy środowiskowej w związku z § 2 ust. 1 pkt 51 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2019 r. poz. 1839), odmówił ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację ww. przedsięwzięcia. W uzasadnieniu decyzji organ szczegółowo opisał przebieg postępowania, w tym wyniki przeprowadzonej oceny na środowisko oraz odniósł się do wydanych w sprawie opinii i uzgodnień. Rozważając kwestię oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko i ludzi organ wskazał, że podziela stanowiska i opinie wyrażone przez organy współdziałające. W szczególności wyjaśnił, że RDOŚ odmówił uzgodnienia środowiskowych uwarunkowań, szeroko uzasadniając swoje stanowisko, gromadząc przy tym dodatkowy materiał dowodowy. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem M. i R. G., reprezentowani przez pełnomocnika - radcę prawnego M. W., pismem z dnia 10 lipca 2019 r. wnieśli odwołanie, którym domagali się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości, jak i wszystkich postanowień organów uzgadniających, zarzucając wydanym aktom naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: 1) art. 81 ust.1-3 ustawy środowiskowej poprzez wydanie decyzji odmawiającej wydania ustalenia środowiskowych uwarunkowań, w sytuacji gdy przedsięwzięcie to nie wpływa negatywnie na możliwość osiągnięcia celów środowiskowych, o których mowa w art. 56, art. 57, art. 59 oraz art. 61 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (obecnie: Dz. U. z 2020 r. poz. 310); 2) art. 81 ust. 1 - 3 ustawy środowiskowej poprzez błędne uznanie, iż wśród przesłanek środowiskowych uwarunkowań znajduje się okoliczność niezgodności inwestycji ze Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego podczas gdy, przesłanką wydania takiej decyzji jest jedynie niezgodność inwestycji z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, który nie został uchwalony dla nieruchomości objętej inwestycją; 3) art. 62 ust. 1 pkt 1 lit a ww. ustawy w związku z przepisami rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 26 stycznia 2010 r. w sprawie wartości odniesienia, dla niektórych substancji w powietrzu (Dz. U. z 2010 r. Nr 16, poz. 87 ze zm.) - poprzez całkowite zdeprecjonowanie znaczenia tych wartości maksymalnych dla niektórych substancji zapachowo czynnych wskazanych w regulacji rozporządzenia (pomimo ich przytoczenia w decyzji) i ustalenie, że pomimo braku przekroczenia wskazanych wartości maksymalnych poziomu substancji w powietrzu dla obszarów poza terenem inwestycji - ich poziom będzie nadmierny oraz błędne uznanie, iż wartości te nie stanowią odniesienia interpretacyjnego dla przepisu art. 62 ust. 1 pkt 1 lit. a ww. ustawy; 4) art. 3 ust. 2 ustawy środowiskowej poprzez błędne uznanie, iż realizacja inwestycji, spowodowałaby zagrożenie dla zdrowia ludzi, w sytuacji gdy brak jest jakichkolwiek danych, które wskazywałby na istnienie takiego zagrożenia poza wyłącznie - domniemaniami organu, w szczególności w toku postępowania organ w toku postępowania administracyjnego nie przeprowadził żadnych obiektywnych badań, ani też nie wykazał, w jaki ewentualny sposób, zgodna z przepisami emisja substancji zapachowoczynnych w powietrzu poza terenem inwestycji, mogłaby narażać na niebezpieczeństwo zdrowie ludzkie; 5) art. 66 ust. 1 pkt 15 w związku z art. 81 ust 1- 3 ustawy środowiskowej poprzez błędne uznanie, że konflikty społeczne lub protesty społeczne mogą stanowić podstawę odmowy ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia; 6) art. 66 ust. 1 ustawy środowiskowej poprzez błędne uznanie w toku postępowania uzgodnieniowego prowadzonego przez RDOŚ w Opolu, że przedstawiony Raport oddziaływania na środowisko wraz z aneksem, nie spełniają wymogów wskazanych w ww. przepisie, podczas gdy z jego treści - zgodnie z zasadami logiki - wynika wprost przeciwny wniosek, tj. Raport i aneks do niego stanowią pełną analizę oddziaływania inwestycji na środowisko i zawierają w sobie wszelkie wymogi wskazane w przepisie art. 66 ust. 1 ustawy środowiskowej, ponadto organ nie wskazał, jakich warunków jego zdaniem Raport i aneks nie spełniają; 7) art. 191 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej poprzez jego błędną interpretację i wybiórcze - niezgodne z celem regulacji - zastosowanie w kontekście zasady przezorności, w szczególności bez uwzględnienia treści art. 191 ust. 3 tiret trzecie i czwarte Traktatu w zakresie ustalenia potencjalnych korzyści inwestycji i jej gospodarczego wpływu na rozwój Unii Europejskiej jako całości i zrównoważony rozwój regionów, w szczególności w zakresie zapewnienia mieszkańcom Wspólnoty dostępu do żywności; przy czym przepis ten został wyłożony w oderwaniu od zasady proporcjonalności; 8) decyzji Wykonawczej Komisji (UE) 2017/302 z dnia 15 lutego 2017 r. poprzez jej błędne zastosowanie, w sytuacji gdy nie stanowi ona źródła prawa powszechnie obowiązującego w Unii Europejskiej, ani też na terenie Polski, nie ma ona bowiem charakteru wiążącego dla obywateli Państw UE, gdyż zgodnie z treścią art. 2 dokument ten skierowany jest do państw członkowskich, nie zaś do poszczególnych jednostek, co wyklucza jego bezpośrednie stosowanie - w stosunku do obywateli polskich można wyłącznie stosować implementowane przez Polskę przepisy prawa krajowego, którym przedmiotowa inwestycja odpowiada; 9) art. 3 pkt 41 ustawy Prawo ochrony środowiska poprzez jego błędną wykładnię prowadzącą do wniosku, że w przedmiotowym przypadku wnoszący odwołanie nie dysponowali tytułem prawnym do działki nr c - działki na której planowana jest inwestycja, podczas gdy zgodnie z art. 3 pkt 41 ustawy Prawo ochrony środowiska poprzez tytuł prawny rozumie się prawo własności, użytkowanie wieczyste, trwały zarząd, ograniczone prawo rzeczowe albo stosunek zobowiązaniowy – w przedmiotowym przypadku zawarcie przedwstępnej warunkowej umowy sprzedaży spowodowało po stronie wnoszących odwołanie powstanie stosunku zobowiązaniowego, o którym mowa w wyżej wymienionym przepisie. W dalszej kolejności wnoszący odwołanie zarzucili naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", w związku z art. 7 Konstytucji RP poprzez działanie organu w toku postępowania wbrew zasadzie legalizmu, z całkowitym brakiem poszanowania przepisów prawa, co doprowadziło do odmowy ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia z uwagi na rzekomą uciążliwość odorową inwestycji, podczas gdy w polskim porządku prawnym brak jest regulacji dotyczących emisji odorów, co przyznają same organy. Podnieśli również naruszenie art. 7 i 8 K.p.a. poprzez nierzetelne, stronnicze i niezgodne z zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania prowadzenie postępowania administracyjnego i wydanie decyzji naruszającej ich uprawnienia i ich słuszny interes. Wskazali również na naruszenie art. 7 i 77 K.p.a. poprzez pominięcie w decyzji z dnia 11 czerwca 2019 r. przez Burmistrza Dobrodzienia korzystniejszego dla odwołujących drugiego postanowienia PPIS w [...], który to uzgodnił w piśmie z dnia 7 sierpnia 2018 r. środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedmiotowo przedsięwzięcia. Mając powyższe na uwadze inwestorzy wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzających ją wszystkich decyzji uzgodnieniowych i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W dniu 27 listopada 2019 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu wpłynęła odpowiedź Stowarzyszenia A. Stowarzyszenie wskazało, że zarzuty podniesione w odwołaniu nie zasługują na uwzględnienie. Podniosło, że przedsięwzięcie jest inwestycją emitującą uciążliwości zapachowe, zaś Raport przedstawiony przez inwestora nie obejmuje analizy emisji wszystkich gazów do powietrza, które zidentyfikowano jako emitowane z fermy (np. azotany, azotyny, dwutlenek węgla, aldehydy, ketony, węglowodory alifatyczne i aromatyczne). Wskazano, że objęte analizą gazy, mimo że spełniają ogólne normy stężeń nie chronią przed uciążliwością zapachową. Mimo, że z Raportu wynika, iż nie zostaną przekroczone stężenia normatywne poszczególnych gazów, zwrócono uwagę, czy w określonych warunkach będzie zapewnione dotrzymanie obowiązku przestrzegania standardu jakości środowiska i ochrony wszystkich elementów przyrodniczych w tym standardu zapachowej jakości powietrza, o czym mowa w art. 82 ustawy Prawo ochrony środowiska. W toku postępowania odwoławczego, pismami z dnia 16 grudnia 2019 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu zwróciło się do RDOŚ w Opolu oraz Marszałka Województwa Opolskiego o merytoryczne ustosunkowanie się do zarzutów podniesionych w odwołaniu pozostających w związku z postanowieniami tych organów wydanymi w toku postępowania toczącego się przed organem pierwszej instancji. W piśmie z dnia 31 grudnia 2019 r. Marszałek Województwa Opolskiego podtrzymał swoje wcześniejsze stanowisko w sprawie. Dodatkowo wyjaśnił, że zgodnie z treścią art. 204 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska, instalacje wymagające pozwolenia zintegrowanego muszą spełniać wymagania ochrony środowiska wynikające z najlepszych dostępnych technik, a w szczególności nie mogą powodować przekroczenia granicznych wielkości emisyjnych. Z kolei zgodnie z art. 3 pkt 4a tej ustawy pod pojęciem granicznych wielkości emisyjnych należy rozumieć najwyższe określone w konkluzjach BAT wielkości emisji powiązane z najlepszymi dostępnymi technikami, uzyskiwane w normalnych warunkach eksploatacji z wykorzystaniem najlepszej dostępnej techniki lub kombinacji najlepszych technik. Natomiast pod pojęciem konkluzji BAT ustawodawca rozumie dokument sporządzony na podstawie dokumentu referencyjnego BAT, przyjmowany przez Komisję Europejską, w drodze decyzji, zgodnie z przepisami dotyczącymi emisji przemysłowych, formułujący wnioski dotyczące najlepszych dostępnych technik, ich opisu, informacji służącej ocenie ich przydatności, wielkości emisji powiązanych z najlepszymi dostępnymi technikami, powiązanego monitoringu, powiązanych poziomów zużycia oraz w stosownych przypadkach odpowiednich przepisów przeprowadzenia remediacji. Marszałek Województwa Opolskiego podkreślił przy tym, że w art. 207 ustawy Prawo ochrony środowiska określono wymagania odnoszące się do najlepszych dostępnych technik, co jest również wyrazem implementacji dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/75/UE z dnia 24 listopada 2010 r. w sprawie emisji przemysłowych - IED. Zgodnie z art. 207 ustawy Prawo ochrony środowiska, najlepsze dostępne techniki powinny spełniać wymagania, przy określaniu których uwzględnia się jednocześnie: 1. Rachunek kosztów i korzyści 2. Czas niezbędny do wdrożenia najlepszych technik dla danego rodzaju instalacji, 3. Zapobieganie zagrożeniom dla środowiska powodowanym przez emisję lub ich ograniczenie do minimum; 4. Podjęcie środków zapobiegających poważnym awariom przemysłowym lub zmniejszających do minimum powodowane przez nie zagrożenie dla środowiska; 5. Termin oddania instalacji do eksploatacji; 6. Dokumenty referencyjne BAT oraz konkluzje BAT, o ile zostały opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. W tej sytuacji, w ocenie Marszałka, uznać należało stwierdzenie zawarte w odwołaniu, że decyzja wykonawcza ustanawiająca konkluzje dotyczące najlepszych dostępnych technik (BAT) w odniesieniu do intensywnego chowu drobiu lub świń, zgodnie z dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/75/UE, nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Przepisy ustawy Prawo ochrony środowiska wprost wskazują, iż przyjęte konkluzje BAT muszą być uwzględniane w trakcie oceny zamierzonej inwestycji, wydawania zintegrowanego pozwolenia. Marszałek podkreślił przy tym, że zgodnie z art. 204 ustawy Prawo ochrony środowiska instalacje wymagające pozwolenia zintegrowanego muszą spełniać wymagania wynikające z najlepszych technik, natomiast warunki realizacji takiego przedsięwzięcia ustalone w decyzji o środkowych uwarunkowaniach są wiążące na późniejszym etapie dla organu wydającego pozwolenie zintegrowane. Z kolei RDOŚ w Opolu, w piśmie z dnia 21 stycznia 2020 r. podkreślił, iż z treści Raportu oddziaływania na środowisko wynika, że emisja amoniaku i siarkowodoru nie przekroczy dopuszczalnych stężeń, powyższe nie oznacza jednak, że oddziaływanie obiektów inwentarskich na jakość powietrza w rejonie zabudowań mieszkalnych nie będzie miało istotnego wpływu i nie wpłynie znacząco na jakość życia. Podał, że odmawiając uzgodnienia przeanalizował szereg dostępnych źródeł informacji pod kątem ustalenia zarówno emisji odorów, jak i możliwości ich ograniczenia. Wskazał, że wobec braku przepisów prawnych, normujących sposób i zakres badania oddziaływania odorów na środowisko podstawę oceny stanowiła przede wszystkim skala zjawiska oraz możliwy zakres środków służących ograniczeniu tej uciążliwości. Nadto powołał się na zasadę przezorności, która to zasada jako ogólna zasada prawa winna być uwzględniana przy interpretacji przepisów z zakresu ochrony środowiska. Zasada ta zobowiązuje do tego żeby każdy, kto planuje, wyraża zgodę lub podejmuje działalność, której negatywne oddziaływanie na środowisko nie jest w pełni rozpoznane podjął wszelkie możliwe kroki zapobiegawcze. W przypadku ocen oddziaływania na środowisko praktycznym wymiarem zastosowania zasady przezorności powinna być odmowa wyrażenia zgody na realizację działań, których skutki są niepewne, niejasne, wątpliwe czy ryzykowne. W wyniku rozpatrzenia odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu decyzją z dnia 26 czerwca 2020 r., nr [...], utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu Kolegium przedstawiło przebieg dotychczasowego postępowania oraz zacytowało mające zastosowanie w niniejszej sprawie przepisy ustawy. Dalej Kolegium dowodziło, że organ prowadzący postępowanie środowiskowe może odmówić określenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia jedynie wtedy, gdy: - występuje niezgodność lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (art. 80 ust. 2 ustawy środowiskowej); - nastąpiła odmowa uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia przez organ uzgadniający (art. 77 ust. 1 ustawy środowiskowej). Związanie stanowiskiem organu uzgadniającego obejmuje także niemożność określenia w decyzji środowiskowej, warunków realizacji przedsięwzięcia w sposób odmienny od zaprezentowanego w uzgodnieniu; - wnioskodawca nie wyraża zgody na realizację przedsięwzięcia w wariancie innymi, niż proponowany, a z oceny oddziaływania na środowisko wynika zasadność realizacji przedsięwzięcia w innym wariancie (art. 81 ust. 1 ww. ustawy); - z oceny odziaływania na środowisko wynika, że przedsięwzięcie może znacząco negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000, a za realizacją przedsięwzięcia przemawiają konieczne wymogi nadrzędnego interesu publicznego, w tym wymogi o charakterze społecznym lub gospodarczym i brak jest rozwiązań alternatywnych (art. 81 ust. 2 ustawy środowiskowej); - jeżeli z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wynika, że może ono spowodować nieosiągnięcie celów środowiskowych zawartych w planie gospodarowania wodami na obszarze dorzecza (art. 81 ust. 13 ustawy środowiskowej). Kolegium podkreśliło, że określenie środowiskowych uwarunkowań wynika z charakteru decyzji środowiskowej, która służy ocenie następstw dla środowiska, związanych z realizacją danego przedsięwzięcia. Postępowanie środowiskowe służy bowiem zidentyfikowaniu negatywnych skutków wykonania i późniejszej eksploatacji przedsięwzięcia oraz określeniu działań, które mają zapobiec lub zminimalizować do poziomu zgodnego z prawem, owe skutki. Wszechstronności i wieloaspektowości oceny organu oddziaływania na środowisko konkretnej inwestycji, służy wymóg sporządzenia Raportu o oddziaływaniu planowanego przedsięwzięcia na środowisko, spełniającego ustawowe warunki (art. 66 ustawy), uzgodnieniowe postępowanie wpadkowe, służące pozyskaniu stanowisk organów wyspecjalizowanych w ocenach oddziaływania na środowisko różnych przedsięwzięć, wypracowanych po analizie przedłożonego przez inwestora Raportu, zapewnienie udziału społeczeństwa na etapie przygotowania i wydawania decyzji środowiskowej. Treść decyzji środowiskowej jest konglomeratem wyników uzgodnień i opinii organów współdziałających w procesie podejmowania decyzji, ustaleń przedłożonego Raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko i wyników postępowania z udziałem społeczeństwa (art. 80 ust. 1 ustawy). Kolegium przypomniało, że, zgodnie z art. 90 ust. 1 ustawy środowiskowej, po przeprowadzeniu oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska albo właściwy regionalny dyrektor ochrony środowiska wydaje postanowienie w sprawie uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia. Wydane postanowienie w sprawie uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia wiąże organ wydający decyzję w zakresie kwestii środowiskowych i praktycznie tę decyzję kształtuje. Konieczność uzasadnienia tego postanowienia podkreśla przy tym merytoryczny charakter takiego postanowienia, rozstrzygającego faktycznie sprawę, co do istoty. Odmowa uzgodnienia jest przesłanką odmowy wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Stosownie do powyższego Kolegium stwierdziło, że brak pozytywnego uzgodnienia RDOŚ uniemożliwia wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia przez organ wydający decyzję środowiskową. O ile stanowisko wyrażane w formie opinii - państwowej inspekcji sanitarnej, czy właściwego marszałka województwa nie wiąże organu prowadzącego postępowanie główne, to stanowisko regionalnego dyrektora ochrony środowiska wiąże organ wydający decyzję środowiskową, a uzgodnienie to można zaskarżyć w odwołaniu od decyzji odmownej decyzji środowiskowej. W dalszej kolejności Kolegium dokonując oceny zaskarżonego postanowienia RDOŚ w Opolu z dnia 28 marca 2019 r. stwierdziło że rozstrzygnięcie to wydane zostało zgodnie z wymogami określonymi w art. 7, art. 77 § 1 art. 80 i art. 107 K.p.a. Uzasadniając swoje stanowisko organ powołał właściwe przepisy prawa, zawarł również informacje o przeprowadzonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa oraz w jaki sposób zostały przyjęte oraz uwzględnione uwagi i wnioski zgłoszone w związku z udziałem społeczeństwa, w jakim zakresie zostały uwzględnione ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko i w opinii, o której mowa w art. 90 ust. 2 pkt 2 oraz wyniki postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko. Organ uwzględnił również zasadę przezorności, która powinna wytyczać kierunki interpretacji przepisów prawa z zakresu ochrony środowiska. Kolegium, za RDOŚ, wskazało, że w postępowaniu, którego przedmiotem jest ustalenie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia zasada przezorności oznacza, że należy unikać wszelkich w tym również potencjalnych niebezpieczeństw środowiskowych. Celem, zasady przezorności w postępowaniu administracyjnym, którego przedmiotem jest ustalenie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia powinno być przede wszystkim przeciwdziałanie zanieczyszczeniom środowiska, w tym również potencjalnym czy hipotetycznym. Obowiązek ten ma charakter powszechny i dotyczy każdego, kto podejmuje działania mogące potencjalnie wpłynąć negatywnie na środowisko. Podstawy normatywne ochrony prawnej środowiska przed zanieczyszczeniem wynikają z założeń zasady prewencji i zasady przezorności. W pojęciu przeciwdziałania zanieczyszczeniom na gruncie normatywnym mieści się działanie polegające na niedopuszczeniu do powstania zjawiska uważanego za niepożądane. Przeciwdziałanie może oznaczać też podejmowanie czynności polegających na zapobieganiu przed szkodzącym działaniem. Tym samym Raport powinien być kompleksowo oceniony z punktu widzenia obowiązywania wszystkich zasad ogólnych prawa ochrony środowiska, ze szczególnym uwzględnieniem zasad prewencji i przezorności w odniesieniu do oddziaływań odorotwórczych poprzez ustalenie standardów jakości środowiska, a które nie są unormowane w prawie polskim. W ocenie Kolegium, RDOŚ wywiązał się z ciążących na nimi w tym zakresie obowiązków, a przeprowadzona przez niego analiza znajduje odzwierciedlenie w materiale dowodowym i publikacjach specjalistycznych. Wbrew stanowisku skarżących, organ nie oparł się przy tym wyłącznie na negatywnym wyniku konsultacji społecznych, stanowisko swoje uzasadnił także oceną materiału dowodowego, w tym dokonując weryfikacji Raportu oddziaływania na środowisko, ekspertyzy przedłożonej przez biegłego sporządzonej na zlecenie organu pierwszej instancji oraz gromadząc samodzielnie materiał dowodowy. Zdaniem Kolegium, dokonując oceny oddziaływania przedmiotowej inwestycji na środowisko oraz mając na uwadze zarzut dotyczący braku przekroczenia dopuszczalnych norm stężenia amoniaku i siarkowodoru poza terenem inwestycji, nie można jednak pominąć stanowiska sądów administracyjnych, iż brak normatywnych podstaw określających parametry stężeń substancji zapachowych w powietrzu nie zwalnia organów z obowiązku analizy w tym zakresie. Podstawę ustaleń stanowi przede wszystkim skala zjawiska oraz możliwy zakres środków służących ograniczeniu uciążliwości. W sytuacji, gdy dla danego oddziaływania nie zostały określone normy, należy badać jego wpływ na zdrowie i życie ludzi. Należy wówczas rozważyć kwestię uciążliwości odorów wykraczających swym zasięgiem poza obszar inwestycji, szkodliwości (bądź jego braku) emisji amoniaku, siarkowodoru i innych substancji organicznych na zdrowie osób trzecich. Taka analiza została przeprowadzona przez RDOŚ, który analizując szereg dostępnych źródeł informacji, pod kątem ustalenia zarówno wielkości emisji, jak i możliwości ich ograniczenia, doszedł do wniosku, iż żaden z wariantów przedstawionych w raporcie oddziaływania i uzupełnieniu, nie wykorzystuje wszystkich możliwych i pożądanych do zastosowania środków ograniczających niekorzystne oddziaływanie na zdrowie ludzi i warunki ich życia. RDOŚ wskazał również na konkretne rozwiązania, których zastosowanie mogłoby w sposób znaczny i efektywny zmniejszyć stopień tego oddziaływania (zastosowanie biofiltra z możliwością zaszczepiania kolonii bakterii Online). W tym kontekście, w ocenie Kolegium, organ prawidłowo odniósł się do wartości odczuwalnych odorów, bowiem w analizowanym przypadku chodzi o oddziaływanie odorowe na tereny zabudowane zabudową mieszkaniową, a więc przeznaczone do stałego pobytu ludzi. Zatem konieczne było uwzględnienie stałego i długotrwałego oddziaływania inwestycji na tereny przeznaczone do stałego pobytu ludzi. Nadto, jak wynika z koreferatu sporządzonego po analizie Raportu i aneksu do Raportu, jego autorzy dostrzegli szereg nieprawidłowości i nieścisłości związanych z przeprowadzoną w raporcie oceną oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Na podstawie przeprowadzonych badań wykazano, że np. prawdopodobna rzeczywista emisja metanu będzie wielokrotnie wyższa niż przedstawiona przez inwestorów w Raporcie oddziaływania na środowisko oraz jego uzupełnieniu i należałoby dokonać korekty danych przyjętych w Raporcie. W ocenie Kolegium, RDOŚ opisał w sposób szczegółowy środki, jakie zamierza przedsięwziąć inwestor w celu zapobieżenia odorom i w sposób prawidłowy, rzetelny, poddający się ocenie merytorycznej, ocenił, że działania te nie są wystarczające, by zabezpieczyć środowisko i ludzi przed negatywnym oddziaływaniem przedsięwzięcia. Kolegium podzieliło również stanowisko RDOŚ i Burmistrza Dobrodzienia, że Raport wraz z uzupełnieniem nie spełnia warunków określonych w art. 66 ust. 1 pkt 15 ustawy środowiskowej, bowiem nie zawiera rzetelnej i wiarygodnej analizy w zakresie konfliktów społecznych i pozostaje w oczywistej sprzeczności ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Z akt sprawy wynika bezspornie, że przedmiotowa inwestycja, na każdym etapie postępowania budziła liczne protesty. Protesty przeciwko przedmiotowej inwestycji kierowane były także do Rzecznika Praw Obywatelskich. Dlatego protesty społeczne kierowane przeciwko inwestycji należało dogłębnie ocenić, by poznać ich powód. Zasadnie zatem dokonano pogłębionej analizy oddziaływania na środowisko w zakresie wskazywanym przez czynnik społeczny. Kolegium nie podzieliło stanowiska odwołujących, by podstawą odmowy była niezgodność inwestycji z zapisami studium zagospodarowania przestrzennego. W tym zakresie wyjaśniło, że zapisy studium były przedmiotem analizy organów, jednak decydujące dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy były rodzaj, skala i charakter oddziaływania planowanej inwestycji na tereny przeznaczone do stałego pobytu ludzi. Kolegium podkreśliło nadto, że również PPIS w [...], wydał dwie opinie negatywne w stosunku do przedmiotowego przedsięwzięcia, akcentując, że planowane przedsięwzięcie może powodować pogorszenie standardów jakości środowiska i powodować zagrożenie dla zdrowia ludzi. Zastrzeżenia podnoszone przez wszystkie wyspecjalizowane organy odnoszą się nie tylko do działki nr c, która została objęta umową przedwstępną, ale także do dalszej zabudowy mieszkaniowej, m.in. działki nr d, nr e, nr f w kwestiach budzących najwięcej zastrzeżeń, tj. kwestiach emisji odorów. Końcowo Kolegium podzieliło również opinię Marszałka Województwa Opolskiego wyrażoną w trybie art. 77 ust. 3 ustawy środowiskowej, że inwestycja objęta wnioskiem, nie spełnia również wymogów wynikających z art. 201 ustawy Prawo ochrony środowiska. Wskazało, że zgodnie z art. 204 ustawy Prawo ochrony środowiska instalacje wymagające pozwolenia zintegrowanego muszą spełniać wymagania wynikające z najlepszych dostępnych technik. W odniesieniu zatem do intensywnego chowu drobiu lub świń zastosowanie w sprawie znajduje dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/75/UE. Przepisy ustawy Prawo ochrony środowiska wprost wskazują, iż przyjęte konkluzje BAT muszą być uwzględniane w trakcie oceny zamierzonej inwestycji, wydawania zintegrowanego pozwolenia. Ponadto Marszałek podkreślił, że zgodnie z art. 204 ustawy Prawo ochrony środowiska, instalacje wymagające pozwolenia zintegrowanego muszą spełniać wymagania wynikające z najlepszych technik. Natomiast warunki realizacji takiego przedsięwzięcia ustalone w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach są wiążące na późniejszym etapie dla organu wydającego pozwolenie zintegrowane. Reasumując Kolegium stwierdziło, że prawidłowo przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało, że inwestycja w kształcie opisanym przez inwestorów, w szczególności z uwagi na jej olbrzymią skalę, powodować może istotne uciążliwości i pogorszenie standardów jakości ochrony środowiska na obszarach przeznaczonych do stałego pobytu ludzi, co dawało podstawę do odmowy uzgodnienia warunków przez RDOŚ, w konsekwencji obligowało organ pierwszej instancji, związany postanowieniem RDOŚ z dnia 28 marca 2019 r., do wydania decyzji odmownej. Kolegium nie uznało również za zasadne pozostałe zarzuty podniesione w odwołaniu, w szczególności dotyczące naruszenia przepisów art. 7, 77 i 80 K.p.a. W kwestii ustalenia stron postępowania, Kolegium uznało, że co prawda krąg stron postępowania nie został ustalony prawidłowo przez organ pierwszej instancji, jednakże uchybienie to nie miało wpływu na wynik postępowania, bowiem w postępowaniu zapadła decyzja odmowna, a strony pominięte przez organ pierwszej instancji brały aktywny udział w postępowaniu jako czynnik społeczny i wyrażały sprzeciw wobec realizacji inwestycji. Dlatego uchylenie decyzji organu pierwszej instancji, wyłącznie w celu ponowienia postępowania z udziałem tych podmiotów stanowiłoby naruszenie zasad ekonomiki postępowania, zaś ewentualne zarzuty będą mogły zostać rozpatrzone w toku postępowania wznowieniowego. W skardze na decyzję Kolegium M. i R. G., nadal reprezentowani przez radcę prawną M. W., powtórzyli zarzuty odwołania i wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzających ją wszystkich niekorzystnych decyzji uzgodnieniowych, w tym w szczególności wydanych przez RDOŚ w Opolu i Marszałka Województwa Opolskiego oraz zasądzenie na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym należnych kosztów zastępstwa procesowego oraz kwoty 17 zł tytułem zwrotu kosztu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. W motywach skargi skarżący kwestionowali dokonaną przez organy interpretację zasady przezorności akcentując, że odbiega ona od literalnego brzmienia przepisu art. 191 TFUE. Odwołując się do stanowiska doktryny wywodzili, że zasada przezorności może być stosowana "tam, gdzie występują zagrożenia poważnymi lub nieodwracalnymi zmianami, brak całkowitej naukowej pewności nie może być powodem opóźniania efektywnych działań, których realizacja zapobiegałaby degradacji środowiska" i z uwzględnieniem zasady proporcjonalności i racjonalnego działania. Wskazali, że w 2000 r. Komisja przygotowała i opublikowała komunikat dotyczący zasady ostrożności (COM (2000) 1 finał), zawierający ogólne wytyczne odnoszące się do stosowania tej zasady w związku z występowaniem w dokumentach międzynarodowych i doktrynie wielu różnych jej definicji. W komunikacie tym wskazano, że na zasadę ostrożności można się powoływać w wypadku potencjalnego zagrożenia dla środowiska, zdrowia człowieka, zwierząt i roślin, ale jej zastosowanie powinno być zawsze uzasadnione, dlatego nie można za jej pomocą usprawiedliwiać arbitralnych decyzji. Poddając analizie zasadę ostrożności, stwierdzono, że trzeba w związku z nią rozważyć dwie kwestie: 1) podjąć decyzję, czy działać, czy nie działać; 2) w wypadku odpowiedzi pozytywnej - określić, jak działać. Do czynników określających posłużenie się zasadą ostrożności zaliczono: ustalenie potencjalnych negatywnych skutków, dokonanie naukowej oceny ryzyka, niepewność naukową. W wypadku decyzji o podjęciu działań środki podejmowane zgodnie z zasadą ostrożności powinny być: proporcjonalne w stosunku do oczekiwanego poziomu ochrony; niedyskryminacyjne w ich zastosowaniu; zgodne ze środkami dotychczas stosowanymi w podobnych okolicznościach lub wykorzystujące podobne podejście; ocenione z punktu widzenia korzyści oraz kosztów działania i braku działania; poddane ocenie na podstawie dostępnych danych naukowo-technicznych. Dlatego, w przedmiotowej sprawie, prawidłowe zastosowanie zasady proporcjonalności, winno być poprzedzone ustaleniami: czy istnieją dane naukowo-techniczne, które wskazują na szkodliwość immisji odorów i pozostałych substancji pochodzących z nowoczesnych ferm drobiu, na środowisko oraz życie i zdrowie ludzi; jakie są potencjalne korzyści i koszty realizacji takiego przedsięwzięcia; jak realizacja inwestycji wpłynie na gospodarczy i społeczny rozwój Unii jako całości i zrównoważony rozwój jej regionów; czy odmowa ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia jest środkiem proporcjonalnym w stosunku do zagrożeń związanych z jej realizacją; czy powszechnie stosowanym środkiem prowadzącym do eliminacji tego rodzaju zagrożeń jest odmowa ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia, czy też istnieją inne środki, które mogą zostać w tej sytuacji zastosowane. Tymczasem w niniejszej sprawie nie dokonano takich ustaleń. Dalej skarżący podnieśli, że odmowa ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia jest środkiem nieproporcjonalnym w stosunku do zagrożeń związanych z jej realizacją, bowiem nie uwzględnia, zarówno faktu braku realnych i mierzalnych zagrożeń związanych z budową fermy, jak również niezaprzeczalnych korzyści wynikających z jej budowy. Akcentowali, że od lat 70-tych na terenie Polski funkcjonuje znaczna ilość ferm drobiu, które nie ograniczały ilości odoru, ani też innych substancji uwalnianych do środowiska, a często lokalizowane były tuż przy zabudowaniach mieszkalnych. Przez cały ten okres nie przeprowadzono również badań, które jednoznacznie potwierdzałyby obawy organów. Dlatego, zdaniem skarżących, należałoby rozważyć, czy zasada przezorności winna być uwzględniana do zjawisk i obiektów, w stosunku do których, co najmniej od pięćdziesięciu lat nie dostarczono wiarygodnych dowodów na ich szkodliwość (pomimo licznych prób). Wskazali ponadto, że problematyka uciążliwości zapachowych oraz emisji innych substancji do środowiska od wielu lat stanowi przedmiot zainteresowania naukowców. Odwołując się do interpelacji posła Marka Opioły oraz odpowiedzi na powyższą interpelację udzieloną przez Ministra Środowiska, stwierdzili, że udział społeczeństwa w procedurze wydawania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach ma raczej charakter konsultacyjny, gdyż w ustawie środowiskowej brak jest wskazanej wprost przesłanki do odmowy wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach z uwagi na protesty społeczne, czy też "brak zgody lokalnej społeczności". Podkreślili również, że w ustawodawstwie polskim brak jest przepisów normujących tzw. emisje odorowe, zatem skoro ustawodawca nie unormował tej kwestii, to brak jest jakichkolwiek podstaw do samowolnego uznania przez organy, że normy te są nieistotne z punktu widzenia wydawanej decyzji. Dodali nadto, iż nie istnieje żaden akt prawny, który w jakikolwiek sposób ograniczałby możliwość lokalizowania ferm drobiu. W ocenie skarżących, błędnie również organy uznały, że wartości wskazane w rozporządzeniu nie stanowią odniesienia interpretacyjnego dla przepisu art. 62 ust. 1 pkt. 1 lit. a ustawy środowiskowej, który należy wykładać zgodnie z innymi przepisami prawa powszechnie obowiązującego, w szczególności zaś w zakresie dotyczącym tzw. norm środowiskowych. Podnieśli też, że na etapie uzgadniania i wydawania decyzji organ nie dokonał badań, jak również nie dokonał obiektywnej analizy dotyczącej ewentualnego wpływu odorów na zdrowie okolicznych mieszkańców. Podkreślili, że w reakcji na wątpliwości tych mieszkańców w zakresie emisji odorów i hałasów - zaproponowali zastosowanie nowoczesnych metod przeciwdziałania ich emisji, jak również zobowiązali się do wykupienia nieruchomości sąsiedniej, na której mogłoby potencjalnie wystąpić ryzyko przekroczenia dopuszczalnych norm hałasu. Dlatego zarzut, że pozostali bierni wobec obaw środowiska, uznali za bezpodstawny. W dalszej kolejności wskazali, iż w odniesieniu do stanowiska PPIS, dotyczącego ryzyka pogorszenia standardów jakości środowiska i zagrożenia dla zdrowia ludzi, podtrzymują stanowisko zaprezentowane w odwołaniu. Natomiast, w zakresie odmowy ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia z uwagi na brak spełnienia standardów BAT podnieśli, że przedmiotowa inwestycja spełnia wszystkie wskazane w przepisach warunki. Ponadto żaden z organów nie wskazał w toku postępowania, które z postanowień BAT nie są spełnione przez planowaną inwestycję. Organ odwoławczy pominął również fakt, że skarżący złożyli oświadczenie o wdrożeniu odpowiedniego systemu zarządzania środowiskiem w terminie określonym w art. 215 ust. 4 pkt. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska, tj. z dniem uruchomienia fermy. Nie godzili się również ze stanowiskiem Kolegium, jakoby złożona przez nich dokumentacja, w szczególności Raport oddziaływania na środowisko i aneks nr 1 były niekompletne i nie dawały organom, w szczególności RDOŚ w Opolu, możliwości uzgodnienia przedsięwzięcia. Zdaniem skarżących, wszelkie złożone dokumenty i wyjaśnienia spełniały wymogi wskazane w przepisie art. 66 ust. 1 ustawy środowiskowej. Dodali nadto, że nie można im zarzucić, że w sposób niewystarczający uwzględnili okoliczność potencjalnych konfliktów społecznych, skoro żadne petycje nie wpłynęły zarówno do nich, jak i do autora Raportu. O fakcie tym nie zostali również poinformowani przez organ pierwszej instancji. W ocenie skarżących, konflikty społeczne nie mogły zatem stanowić podstawy do wydania w sprawie decyzji odmownej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Opolu wniosło o oddalenie skargi. Ustosunkowując się do zarzutów skargi wyjaśniło, iż zarzuty podniesione w skardze są w znacznej mierze tożsame z zarzutami podniesionymi w odwołaniu. Podkreśliło, iż z przeprowadzonej oceny oddziaływania na środowisko, w tym opinii wyrażonej przez Marszałka Województwa Opolskiego w trybie art. 77 ust. 3 ustawy środowiskowej, inwestycja objęta wnioskiem, nie spełnia wymogów wynikających z powszechnie obowiązujących przepisów prawa, przewidzianych dla instalacji, o jakich mowa w art. 201 ustawy Prawo ochrony środowiska. Zgodnie z art. 204 ustawy Prawo ochrony środowiska instalacje wymagające pozwolenia zintegrowanego muszą spełniać wymagania wynikające z najlepszych dostępnych technik. Wbrew stanowisku skarżących, w odniesieniu do intensywnego chowu drobiu lub świń, zgodnie z dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/75/UE wymogi BAT mają zastosowanie w niniejszej sprawie. Przepisy ustawy Prawo ochrony środowiska wprost wskazują, iż przyjęte konkluzje BAT muszą być uwzględniane w trakcie oceny zamierzonej inwestycji, wydawania zintegrowanego pozwolenia. Zgodnie z art. 204 ustawy Prawo ochrony środowiska instalacje wymagające pozwolenia zintegrowanego muszą spełniać wymagania wynikające z najlepszych technik, natomiast warunki realizacji takiego przedsięwzięcia ustalone w decyzji o środkowych uwarunkowaniach są wiążące na późniejszym etapie dla organu wydającego pozwolenie zintegrowane. Odnosząc się z kolei do kwestii oddziaływania odorowego Kolegium wyjaśniło, iż w jego ocenie, RDOŚ w postanowieniu z dnia 28 marca 2019 r. odniósł się do wartości odczuwalnych odorów, bowiem w analizowanym przypadku chodzi o oddziaływanie odorowe na tereny zabudowane zabudową mieszkaniową, a więc przeznaczone do stałego pobytu ludzi. Zatem konieczne było uwzględnienie stałego i długotrwałego oddziaływania inwestycji na tereny przeznaczone do stałego pobytu ludzi. Czym innym jest dopuszczalne oddziaływanie poza teren inwestycji np. o charakterze przejściowym, sporadycznym, bądź tereny przemysłowe, a czym innym oddziaływanie permanentne na tereny objęte zabudową mieszkaniową. W takiej sytuacji stałe, ale wyczuwalne oddziaływanie odorowe może powodować znaczne uciążliwości dla prawidłowego funkcjonowania ludzi, co powodować może pogorszenie warunków sanitarnych i higienicznych, a nawet uniemożliwić korzystanie z nieruchomości zgodnie z ich przeznaczeniem. Brak normatywnych podstaw określających parametry stężeń substancji zapachowych w powietrzu nie zwalnia organów z obowiązku analizy w tym zakresie. Podstawę ustaleń stanowić powinna przede wszystkim skala zjawiska oraz możliwy zakres środków służących ograniczeniu uciążliwości. W sytuacji, gdy dla danego oddziaływania nie zostały określone normy, należy badać jego wpływ na zdrowie i życie ludzi. W ocenie Kolegium, prawidłowo przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało, że inwestycja w kształcie opisanym przez inwestorów, w szczególności z uwagi na jej olbrzymią skalę, powodować może istotne uciążliwości i pogorszenie standardów jakości ochrony środowiska na obszarach przeznaczonych do stałego pobytu ludzi, co dawało podstawę do odmowy uzgodnienia warunków przez RDOŚ, a w konsekwencji obligowało organy związane postanowieniem RDOŚ z 28 marca 2019 r. do wydania decyzji odmownej. Jednocześnie Kolegium zwróciło uwagę, że w orzecznictwie sądowym wskazuje się, iż mimo że ustawa, określając przypadki wydania odmownej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, nie zawiera odesłania do przepisów odrębnych (za wyjątkiem ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeżeli został uchwalony), to jednak ratio legis uregulowań w niej zawartych, którym jest ochrona środowiska naturalnego, nakazuje sięgać do innych przepisów, a zwłaszcza tych, które w sposób bezwzględnie obowiązujący zakazują lokalizowania na danym terenie pewnych inwestycji - właśnie ze względu na ochronę środowiska. Dlatego też przypadków opisanych w art. 80 ust. 2 i 81 ust. 1 i 2 ustawy środowiskowej, w których organ właściwy odmawia zgody na realizację przedsięwzięcia, nie należy traktować jako katalogu zamkniętego. Nie można bowiem tracić z pola widzenia faktu, że u podstaw wydania decyzji określającej środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia mogącego zawsze lub potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, musi leżeć założenie, że z punktu widzenia ochrony środowiska inwestycja objęta wnioskiem jest w ogóle dopuszczalna. O dopuszczalności tej decyduje nie tylko Raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, ale także uregulowania zawarte w innych obowiązujących powszechnie aktach prawnych, które w niektórych przypadkach zakazują lokalizacji pewnych inwestycji na terenach objętych szczególną ochroną ze względu na zachowanie jakości zasobów naturalnych środowiska przyrodniczego. Pismem procesowym z dnia 16 października 2020 r. (data wpływu do Sądu 23 października 2020 r.) zatytułowanym "Odpowiedź na skargę", uczestnik postępowania Stowarzyszenie A w [...] wniosło o oddalenie skargi. W uzasadnieniu zakwestionowało istnienie po stronie M. G. oraz R. G. interesu prawnego we wniesieniu skargi. Odnosząc się do zarzutów skarżących uczestnik postępowania wskazał, że są one gołosłowne i w zasadzie zmierzają do polemiki ze stanem faktycznym prawidłowo ustalonym przez Kolegium. Zwrócił również uwagę, że inwestycja, o którą walczą skarżący "prowadzi do oddziaływania odorowego na tereny zabudowane zabudową mieszkaniową, a więc przeznaczone do stałego pobytu ludzi". Pełnomocnik skarżących w piśmie procesowym z dnia 16 listopada 2020 r. (data wpływu do Sądu 18 listopada 2020 r.) podtrzymał zarzuty skargi i przedstawioną w niej argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 z późn. zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej: P.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Badana jest zatem wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury. Sąd nie ma zatem możliwości merytorycznego orzekania w sprawie rozstrzygniętej przez organy administracji publicznej aktami administracyjnymi poddanymi jego kontroli. Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala zgodnie z art. 151 P.p.s.a. Sposób rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny regulują dwa przepisy: art. 134 oraz art. 135 P.p.s.a. Stosownie do treści art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, co istotne, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który nie miał w sprawie zastosowania. Przy czym, przeprowadzając kontrolę, sąd bierze pod uwagę stan faktyczny oraz stan prawny istniejący w momencie podejmowania przez organ administracji kontrolowanego aktu administracyjnego. Natomiast zgodnie z art. 135 P.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki (w odniesieniu do decyzji sankcję wzruszalności lub sankcję nieważności) w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie. Kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wymaga od sądu administracyjnego wypracowania modelu zgodności z prawem zaskarżonego działania organu administracji publicznej. W związku z tym należy uwzględnić dwa aspekty. Pierwszym z nich jest zakres przepisów prawa, które mogą stanowić konstytucyjne podstawy prawne działania organu administracji. Drugi aspekt to złożony proces stosowania przepisów prawa, który składa się na działanie zgodne z prawem. W ocenie Sądu, zarówno Burmistrz Dobrodzienia, jak i Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Opolu oraz Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu błędnie ustalili zakres podstawy prawnej swego działania. Stan prawny sprawy wyznacza normatywny wzorzec idealnego stosunku administracyjnoprawnego (modelowy stosunek administracyjnoprawny o charakterze materialnym), do którego sąd administracyjny odnosi się w procesie rozpoznania sprawy (w procesie kontroli). Ustalenie podstawy prawnej działania organów administracji publicznej w sprawie indywidualnej w pierwszym rzędzie musi się odbywać w oparciu o przepisy Konstytucji RP. Stosownie do treści art. 7 Konstytucji RP organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Przepis ten należy stosować w połączeniu z art. 87 Konstytucji RP, określającym system źródeł prawa powszechnie obowiązującego w Polsce, a także z zasadą prymatu prawa wspólnotowego. Działanie organu wykonującego administrację publiczną na podstawie prawa obejmuje dwa zasadnicze elementy. Pierwszym elementem jest ustalenie przez ten organ zdolności prawnej do wykonywania w danym zakresie administracji publicznej. Drugim elementem jest wykonywanie administracji publicznej przy zachowaniu obowiązujących przepisów prawa – w zależności od przedmiotu wykonywanej administracji będzie to zastosowanie przepisów ustrojowego, materialnego bądź procesowego prawa administracyjnego. Należy też uwzględnić związek prawa ustrojowego, prawa materialnego i prawa procesowego. Rekonstrukcja wzorca normatywnego kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie wymaga odtworzenia obiektywnych granic materialnych i formalnych sprawy ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia. Materialnoprawną podstawę kontrolowanych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, nadal zwanej "ustawą środowiskową". Zgodnie z art. 71 ust. 1 tej ustawy decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach określa środowiskowe uwarunkowania dla realizacji konkretnego przedsięwzięcia. Postępowanie toczące się w przedmiocie jej wydania dotyczy planowanego dopiero przedsięwzięcia i sprowadza się do ustalenia czy inwestycja w kształcie opisanym przez inwestora we wniosku zagraża środowisku oraz czy spełnia wymagania i parametry w zakresie ochrony środowiska (wyroki NSA z dnia 22 kwietnia 2010 r., sygn. akt II OSK 696/09 oraz z dnia 30 czerwca 2010 r., sygn. akt II OSK 988/09, publikowane w CBOSA). Uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wymagane dla planowanych przedsięwzięć mogących zawsze lub potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko (art. 71 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy środowiskowej). W rozpoznawanej sprawie nie budziło wątpliwości, że planowane przedsięwzięcie stanowi przedsięwzięcie mogące zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, które wymaga przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, stosownie do art. 59 ust. 1 pkt 1 ustawy środowiskowej. Przesłanki, które winny być wzięte przez organ wydający decyzję w sprawie środowiskowych uwarunkowań zostały określone między innymi w przepisach art. 80 i art. 81 ustawy. Przepis art. 80 ustawy środowiskowej odnoszący się do decyzji środowiskowej wydawanej po przeprowadzeniu oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko stanowi, że decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach właściwy organ wydaje, biorąc pod uwagę: 1) wyniki uzgodnień i opinii, o których mowa w art. 77 ust. 1; 2) ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko; 3) wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa; 4) wyniki postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko, jeżeli zostało przeprowadzone; 5) po stwierdzeniu zgodności lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeżeli plan ten został uchwalony. W myśl at. 81 ustawy środowiskowej, jeżeli z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wynika brak możliwości realizacji przedsięwzięcia w wariancie proponowanym przez wnioskodawcę, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, za zgodą wnioskodawcy, wskazuje w decyzji, spośród wariantów, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 5, wariant dopuszczony do realizacji. W przypadku braku możliwości realizacji przedsięwzięcia w wariantach, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 5, oraz w przypadku braku zgody wnioskodawcy na wskazanie w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wariantu dopuszczonego do realizacji, organ odmawia zgody na realizację przedsięwzięcia. Jeżeli z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wynika, że przedsięwzięcie może znacząco negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach odmawia zgody na realizację przedsięwzięcia, o ile nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 34 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2020 r. poz. 55 ze zm.). Jeżeli z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wynika, że przedsięwzięcie to wpływa negatywnie na możliwość osiągnięcia celów środowiskowych, o których mowa w art. 56, art. 57, art. 59 oraz art. 61 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach odmawia zgody na realizację tego przedsięwzięcia, o ile nie zostaną spełnione warunki, o których mowa w art. 68 pkt 1, 3 i 4 tej ustawy. W art. 82 ust. 1 pkt 1 ustawy środowiskowej wskazano natomiast co właściwy organ winien określić w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, wydawanej po przeprowadzeniu oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Ponadto w art. 62 ustawy środowiskowej określono kwestie, które muszą być analizowane w ramach oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko – w tym między innymi bezpośredni i pośredni wpływ danego przedsięwzięcia na środowisko oraz ludność, w tym zdrowie i warunki życia ludzi. Analizę kryteriów wskazanych w art. 62 ustawy środowiskowej umożliwiają informacje zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, o którym mowa w art. 66 tej ustawy. Całokształt wskazanych regulacji materialnoprawnych dowodzi, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach nie jest decyzją uznaniową. Oznacza to, że organ właściwy do wydania tej decyzji winien przeprowadzić postępowanie przewidziane przepisami powołanej ustawy i jest zobligowany wydać tę decyzję, jeżeli inwestor spełni wymagania określone przepisami ustawy. W postępowaniu o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach podstawowym dowodem jest raport o oddziaływaniu na środowisko. W orzecznictwie przyjmuje się, że raport poprzedzający wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach powinien mieć charakter kompleksowy i odnosić się do wszystkich możliwych zagrożeń związanych z realizacją przedsięwzięcia oraz wskazywać, jakie w tym zakresie obowiązują standardy ochrony środowiska oraz czy zamierzona inwestycja mieści się w ich ramach. Trzeba podkreślić, że Sąd nie może samodzielnie dokonywać oceny merytorycznej treści raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, ponieważ wymaga to wiedzy specjalistycznej. Ocena sądu odnośnie do raportu dotyczyć może tylko tego, czy raport jest kompletny i spójny, czy spełnia wymagania ustawowe (por. wyroki NSA z dnia 11 lipca 2013 r., sygn. akt II OSK 639/13, z dnia 28 sierpnia 2014 r., sygn. akt II OSK 495/13, CBOSA). Raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko jest dokumentem, którego prawidłowe sporządzenie wymaga od jego autora określonej wiedzy fachowej i który w efekcie obejmuje tzw. wiadomości specjalne. Weryfikacja tego raportu jest podstawowym obowiązkiem organu orzekającego w sprawie, przy czym musi ona spełniać wymogi weryfikacji prowadzonej w oparciu o, sformułowaną w art. 7 i 77 Kodeksu postępowania administracyjnego, nadal zwanego "K.p.a.", zasadę prawdy materialnej. W ocenie Sądu, ani organy opiniujące oraz uzgadniające wydanie decyzji w sprawie ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia, ani wydający decyzję organ pierwszej instancji nie dokonały pełnej i wnikliwej weryfikacji Raportu i aneksu do Raportu przedstawionych przez skarżących w kontekście całokształtu wymogów informacyjnych stawianych takiemu raportowi stosownie do treści art. 66 ustawy środowiskowej. Organ pierwszej instancji co prawda zlecił w dniu 3 lipca 2018 r. biegłemu J. K. sporządzenie "Ekspertyzy dotyczącej potencjalnego oddziaływania na tereny przyległe planowanej fermy drobiu w miejscowości [...], gmina [...], w województwie [...]". Taka ekspertyza została sporządzona w dniu 5 września 2018 r. Na stronach 104 – 115 tej ekspertyzy biegły sformułował szereg uwag do Raportu w zakresie zleconej ekspertyzy. Jednak nawet do tych szczegółowych uwag biegłego zasadniczo nie odniósł się ani RDOŚ w Opolu w treści uzasadnienia postanowienia uzgadniającego z dnia 28 marca 2019 r., ani Burmistrz Dobrodzienia w uzasadnieniu decyzji z dnia 19 czerwca 2019 r. Zgodnie z art. 3 pkt 8 ustawy środowiskowej przez ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko należy rozumieć - weryfikację raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko oraz uzyskanie opinii i uzgodnień. W orzecznictwie sądowym podkreśla się konsekwentnie, że raport oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko stanowi kluczowy dowód w sprawach dotyczących ustalenia środowiskowych uwarunkowań danego przedsięwzięcia. W konsekwencji, organy administracji mają obowiązek ocenić na podstawie art. 80 K.p.a., wartość dowodową raportu. Ewentualny brak dostatecznego odniesienia się do istotnych kwestii oznacza, że raport w tym zakresie może zostać uznany za niespełniający wymogów ustawowych (por.: wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2015 r., sygn. akt II OSK 2213/13, wyrok NSA z dnia 26 marca 2015 r., sygn. akt II OSK 2032/13, CBOSA). Ocena raportu powinna zmierzać do zidentyfikowania wszystkich potencjalnych zagrożeń środowiskowych związanych z realizacją planowanej inwestycji, co jest niezbędne do wyznaczenia konkretnych wymagań ochrony środowiska, które muszą zostać uwzględnione na kolejnych etapach procesu inwestycyjnego (por.: wyrok NSA z dnia 5 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 1858/13, CBOSA). Uzasadnienie rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji konkretyzuje, że zostało ono w zasadniczej mierze zdeterminowane stanowiskiem RDOŚ w Opolu wyrażonym w treści jego postanowienia z dnia 28 marca 2019 r. Jak wynika z uzasadnień rozstrzygnięć obu organów, jako główną i zasadniczą podstawę odmowy ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia polegającego na budowie fermy chowu drobiu w miejscowości [...] na działkach o nr. a i b przyjęto tzw. "uciążliwość odorową". W tym miejscu Sąd stwierdza, że zarówno RDOŚ w Opolu, jak i Burmistrz Dobrodzienia posłużyli się kryterium niedającym się zweryfikować normatywnie. Należy bowiem podkreślić, że w systemie prawa powszechnie obowiązującego nie ma normy wyznaczającej stężenia poziomu zapachu, która wykluczałaby możliwość uzyskania przez inwestora decyzji środowiskowej z uwagi na uciążliwość zapachową (odorową) przedsięwzięcia. Nie ma zatem normy prawnej, która zostałaby naruszona wydaniem decyzji środowiskowej. W konsekwencji brakuje również normatywnego wzorca kontroli sądowoadministracyjnej tego rodzaju przyczyny wydania decyzji odmownej. Dopuszczalne stężenia gazów i pyłów określone w powołanym wyżej rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 26 stycznia 2010 r. w sprawie wartości odniesienia dla niektórych substancji w powietrzu nie wyznaczają bowiem normatywnej granicy uciążliwości zapachowej przedsięwzięcia. Inwestorzy w Raporcie wykazali, że wskaźniki emisyjne (a nie produkcyjne) amoniaku i siarkowodoru w powietrzu nie przekroczą norm wyznaczonych w powołanym rozporządzeniu. Analizy tej, co umknęło uwadze organów orzekających w sprawie, nie podważają również wnioski ekspertyzy biegłego J. M. K. (w szczególności pkt 3 i 6 Podsumowania). Decyzja o odmowie ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia może zostać wydana jedynie w przypadkach określonych w ustawie. Odmowy wydania decyzji nie mogą stanowić uciążliwości "odorowe", gdyż ustawodawca nie przewidział w polskim porządku prawnym ochrony powietrza przed zapachami, a jedynie przed określonymi substancjami w powietrzu. Zapach czy odór jest substancją niemierzalną. W takiej sytuacji za kryterium oceny w tym zakresie przyjmuje się średnioroczne i godzinowe stężenia amoniaku i siarkowodoru. Jeśli zatem nie ma obiektywnych normatywnych kryteriów oceny uciążliwości zapachowej przedsięwzięcia, to, motywowane realizacją zasad przezorności i uprzedniości, które same w sobie posiadają charakter ogólny, powoływanie się na to kryterium jako główną podstawę odmowy dokonania wnioskowanych ustaleń w decyzji nosi cechy dowolności. To nienormatywne kryterium oceny – zdaniem Sądu - nie wyznacza granic materialnych rozpoznawanej sprawy, a więc samo w sobie nie mogło stanowić podstawy prawnej do odmowy wydania wnioskowanej decyzji, naruszając gwarantowane jednostce wolności konstytucyjne. Dodatkowo należy odnotować, że treść art. 62 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy środowiskowej nie odwołuje się do obowiązujących dopuszczalnych norm substancji szkodzących środowisku, lecz nakazuje ogólną ocenę wpływu inwestycji na zdrowie ludzi i warunki ich życia oraz ocenę środków zapobiegających negatywnemu oddziaływaniu. Przy czym przedstawione przez inwestorów w Raporcie planowane środki zapobiegające negatywnemu oddziaływaniu zostały przez organy orzekające zakwestionowane bez bliższego uzasadnienia. Nie poddano także analizie porównawczej oddziaływań wskazanego w Raporcie wariantu alternatywnego. Burmistrz Dobrodzienia w uzasadnieniu swojej decyzji wskazał, że był związany w procesie wydawania decyzji stanowiskami innych organów, a w szczególności uzgodnieniem dokonanym przez RDOŚ w Opolu, który również jako podstawę odmowy uzgodnienia powołał nienormatywne kryterium oddziaływania zapachowego planowanej inwestycji. Jednymi z determinantów wydania decyzji są wyniki uzgodnień i opinii, o których mowa w art. 77 ust. 1 ustawy środowiskowej. Stosownie zaś do art. 77 ust. 3 ustawy uzgodnień tych dokonuje się w drodze postanowień, a nie ma do nich zastosowania art. 106 § 3, § 5 i § 6 K.p.a, (art. 77 ust. 7 ustawy środowiskowej). Z przywołanego przepisu art. 77 wynika, że ustawodawca regulując procedurę dokonywania oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko przed wydaniem decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych, stanowiącą współdziałanie organów administracji publicznej, o którym mowa w art. 106 K.p.a., wyłączył możliwość wniesienia zażalenia na postanowienie wydane w tym trybie. Równocześnie nie zostało wyłączone zastosowanie art. 142 K.p.a., który stanowi, że postanowienie na które nie służy zażalenie, strona może zaskarżyć tylko w odwołaniu od decyzji. Należy tu odnotować stanowisko prezentowane niekiedy w literaturze przedmiotu i orzecznictwie sądowym, zgodnie z którym z przepisu art. 77 ust. 1 pkt 1 ustawy wynika obowiązek uzgodnień lecz organ występujący o uzgodnienie powinien za każdym razem dokonywać weryfikacji stanowiska organu współdziałającego, gdyż to on ponosi ostateczną odpowiedzialność za końcowy wynik postępowania, zatem również za warunki realizacji przedsięwzięcia określone w decyzji środowiskowej (por.: K. Gruszecki, Ustawa o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie (...), Wrocław 2009 r., wyrok WSA w Poznaniu z dnia 27 lutego 2014 r., sygn. akt IV SA/Po 717/13; wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 5 października 2016 r., sygn. akt II SA/Bd 425/16, CBOSA). W praktyce utrwalone jest jednak stanowisko, iż to organ drugiej instancji uprawniony jest do weryfikacji postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska. Organ pierwszej instancji wydający decyzję o uwarunkowaniach środowiskowych jest związany postanowieniem RDOŚ, choć nie jest zwolniony z jego oceny, natomiast uprawnionym do jego kontroli jest organ rozpoznający odwołanie (zob.: wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 maja 2014 r., sygn. akt VIII SA/Wa 549/14, CBOSA). W orzecznictwie podkreśla się, że co prawda decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia, pomimo iż uzależniona jest od niezaskarżalnego i istotnie kształtującego ją postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w przedmiocie uzgodnienia warunków jego realizacji, to nie oznacza jednak, że nie powinno ono podlegać wnikliwej kontroli organu ostatecznie rozstrzygającego w sprawie (por. wyroki NSA z dnia 15 grudnia 2009 r., sygn. akt II OSK 1886/09, WSA w Olsztynie z dnia 29 czerwca 2010 r., sygn. akt II SA/Ol 435/10, WSA w Warszawie z dnia 20 sierpnia 2014 r., sygn. akt VIII SA/Wa 548/14, CBOSA). Na konieczność każdorazowej oceny postanowień uzgadniających (również pozytywnych) wskazywały sądy administracyjne w swych rozstrzygnięciach (wyrok WSA z dnia 22 września 2015 r., sygn. akt II SA/Bd 23/15, z dnia 11 czerwca 2014 r., sygn. akt II SA/Bd 445/14 oraz wyrok NSA z dnia 9 września 2016 r., sygn. akt II OSK 3022/14, CBOSA). Wobec tego Sąd uznał, iż w rozpoznawanej sprawie brak jest właściwej weryfikacji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia 28 marca 2019 r., co uzasadnia jego uchylenie, jako aktu wydanego w granicach sprawy, w której dotyczy wniesiona skarga (art. 135 P.p.s.a.). Ponadto z uzasadnienia decyzji organu drugiej instancji nie wynika, aby Kolegium przeanalizowało samodzielnie Raport przedstawiony w sprawie przez inwestorów. W głównej mierze streszczono przebieg postępowania i przytoczono treść przepisów znajdujących zastosowanie w sprawie. Kolegium, co prawda innymi słowami i w sposób nieco bardziej rozbudowany, ale również powtórzyło argumentację przedstawioną w uzasadnieniu postanowienia RDOŚ, automatycznie uznając, że jest nią związane. Kolegium nie dokonało także pełnej oceny Raportu z punktu widzenia wymogów art. 66 ustawy środowiskowej oraz w kontekście wniosków wynikających z ekspertyzy sporządzonej przez biegłego w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. Dodatkowo Sąd zwraca uwagę, że organy orzekające w sprawie naruszyły art. 66 ust. 1 pkt 15 w związku z art. 81 ust. 1 – 3 ustawy środowiskowej poprzez błędne uznanie, że konflikty lub protesty społeczne mogą stanowić podstawę do odmowy ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia. Słusznie wywodzi pełnomocnik skarżących, że udział społeczeństwa w procedurze wydawania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach posiada charakter konsultacyjny. Jakkolwiek zapewnienie tego udziału jest obowiązkiem organu orzekającego, to odbywa się to przed organem w toku postępowania. Natomiast nie musi to być uwzględniane w raporcie, o ile inwestor (lub inwestorzy) na etapie sporządzania Raportu nie mają jeszcze co do tego rozeznania. W ponownie prowadzonym postępowaniu organy obu instancji oraz RDOŚ w Opolu uwzględnią ocenę Sądu, że oddziaływanie zapachowe, jako kryterium niewyznaczone normatywnie, nie może stanowić samoistnie materialnej podstawy odmowy ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji inwestycji. Ponadto organy te dokonają samodzielnej i pełnej oceny przedstawionego przez inwestorów Raportu w kontekście wymagań przewidzianych w art. 66 ustawy środowiskowej i wniosków ekspertyzy sporządzonej przez biegłego J. M. K. i dadzą temu wyraz w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia. Z przedstawionych powodów Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz lit. c P.p.s.a. w związku z art. 135 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 205 § 2 P.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżących kwotę 697 zł, obejmującą wpis od skargi, opłatę skarbową od pełnomocnictwa oraz koszty zastępstwa procesowego, stosownie do § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz.265 ze zm.).