VII SA/Wa 1014/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Augustyniak - Pęczkowska, , Sędzia WSA Joanna Gierak - Podsiadły, Asesor WSA Michał Podsiadło (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 lipca 2022 r. sprawy ze skargi E B na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2022 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę 1. Zaskarżonym postanowieniem z [...] marca 2022 r. nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. 2. Rozstrzygnięcie to wydano w następujących okolicznościach. 2.1. Decyzją nr [...] z [...] grudnia 2021 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. nakazał E. B.(dalej: skarżącej) dokonanie rozbiórki rozbudowanej części budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce nr ew. [...] położonej w W. 2.2. W dniu 22 grudnia 2021 r. do PINB wpłynęło pismo Starostwa Powiatowego w W. przekazujące pismo skarżącej z 20 grudnia 2021 r. zatytułowane jako "wniosek o legalizację budynku istniejącego" Następnie 27 grudnia 2021 r. skarżąca złożyła odwołanie od ww. decyzji PINB osobiście, w siedzibie tego organu. 2.4. Pismem z 3 marca 2022 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: WINB, organ odwoławczy) poinformował skarżącą o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania oraz wyznaczył jej trzydziestodniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia. W dniu 16 marca 2022 r. do organu odwoławczego wpłynął wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji PINB. W jego uzasadnieniu wskazała, że "wniosek został wysłany 2 razy, ponieważ czekałam na kompletne pismo od prawnika i nie chciałam stracić czasu". 2.5. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, WINB uznał, że skarżąca nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Skarżąca we wniosku z 11 marca 2022 r. wskazała, że: "wniosek został wysłany 2 razy, ponieważ czekałam na kompletne pismo od prawnika i nie chciałam stracić czasu". Organ odwoławczy podniósł, że zaskarżona decyzja organu I instancji została skutecznie doręczona skarżącej 10 grudnia 2021 r. Argumentacja zawarta we wniosku z 11 marca 2022 r., w ocenie WINB nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem o braku winy strony w niedopełnieniu w ustawowym terminie określonej czynności procesowej można mówić tylko w przypadku uprawdopodobnienia przez nią, że dopełnienie czynności było niemożliwe z powodu przeszkody nagłej i nie do przezwyciężenia, tj. takiej, której strona nie mogła przezwyciężyć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Osoba zainteresowana powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. W związku z powyższym zdaniem WINB wnioskodawczyni nie uprawdopodobniła w żaden sposób, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji PINB nastąpiło bez jej winy. Organ wyjaśnił, że odmowa przywrócenia terminu do wniesienia odwołania zamyka możliwość merytorycznego skontrolowania rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. 3. E. B. skierowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. postanowienie, wnosząc o jego uchylenie oraz o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji PINB nr [...] z [...] grudnia 2021 r. w związku z faktem, że nieprzywrócenie tego terminu spowoduje wyrządzenie znacznej szkody i trudnych do odwrócenia skutków. Skarżąca wyjaśniła, że w toku postępowania starała się dotrzymywać wiążących ją terminów, jednak kompletowanie dokumentów, z uwagi na fakt, że przy czynności tej wymagane było współdziałanie wielu osób i organów było bardzo trudne. Dodatkowo Okres pandemii znacznie wydłużał postępowanie przygotowywania dokumentów oraz uniemożliwiał terminowe zadośćuczynienie żądaniom. Jak tylko wszystkie dokumenty były gotowe, czyli ustała przyczyna uchybienia terminu, która od skarżącej była całkowicie niezależna, skarżąca dopełniła czynności dla której określony był termin (w tym wypadku wniesienie odwołania) i jednocześnie wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie terminu. We wniosku tym uprawdopodobniła, że uchybienie nastąpiło bez jej winy jako, że czekała na dokumenty, których przygotowanie było od niej całkowicie niezależne. W skardze podkreślono, że odmowa przywrócenia terminu jest dla skarżącej bardzo krzywdząca i naraża ją na znaczne straty finansowe, które są tym bardziej krzywdzące, że dotyczą nie tylko jej ale także jej rodziny, w tym dwójki jej nieletnich dzieci. 4. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. 5. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. W świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. dla kierunku rozstrzygnięcia zasadnicze znaczenie ma to, czy zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo czy doszło do uchybienia uzasadniającego stwierdzenie nieważności zaskarżonego aktu. 5.1. Kontrola sądowa przeprowadzona w oparciu o wskazane wyżej kryteria nie wykazała, aby zaskarżone postanowienie wydano z naruszeniem prawa, uzasadniającym jego uchylenie. Za podstawę wyrokowania przyjęto stan faktyczny prawidłowo ustalony w zaskarżonym postanowieniu. 6. Przedmiotem kontrolowanego postępowania była odmowa przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji administracyjnej wydanej przez organ I instancji. 6.1. Zgodnie z art. 129 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej: k.p.a.), odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia stronie. Jak prawidłowo ustalił organ odwoławczy, decyzja PINB z [...] grudnia 2021 r. została doręczona skarżącej 10 grudnia 2021 r. (skarżąca nie kwestionowała tego ustalenia w toku postępowania administracyjnego ani też nie podważyła go w skardze). W związku z powyższym, czternastodniowy termin na wniesienie odwołania od tej decyzji upływał 24 grudnia 2021 r. (piątek), który nie był dniem ustawowo wolnym od pracy. 6.2. Skarżąca złożyła odwołanie 27 grudnia 2021 r., tj. po upływie ustawowego terminu na jego wniesienie. W związku z tym, że zdarzenie to miało miejsce w okresie obowiązywania stanu epidemii (na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2022 r. poz. 340), organ odwoławczy prawidłowo zastosował w sprawie art. 15zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095, ze zm.). Zgodnie z tym przepisem, w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu, o którym mowa powyżej, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. [...]WINB wykonał te czynności zawiadomieniem z 3 marca 2022 r. 6.3. Skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu w terminie (14 marca 2022 r.), w związku z tym podlegał on rozpoznaniu w trybie art. 58 § 1 k.p.a., zgodnie z którym: w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Na tle tego przepisu podkreśla się, że o braku winy strony w niedopełnieniu w ustawowym terminie określonej czynności procesowej można mówić tylko w przypadku uprawdopodobnienia przez nią, że dopełnienie czynności było niemożliwe z powodu przeszkody nagłej i nie do przezwyciężenia, tj. takiej której strona nie mogła przezwyciężyć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego lub jego pełnomocnika zalicza się np. przerwę w komunikacji, powódź, pożar, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inna osobą; nawet zwolnienie lekarskie od pracy nie jest potwierdzeniem braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu (por. wyrok NSA z 21 grudnia 2021 r. sygn. akt II OSK 4/19, LEX nr 3287653). W rozpatrywanym przypadku, kwestia stopnia zawinienia nie ma znaczenia bowiem każdy, nawet najmniejszy stopień zawinienia wyklucza przywrócenie terminu (zob. wyrok NSA z 16 marca 2021 r. sygn. akt II OSK 3883/19, LEX nr 3170090). Przesłanka braku winy w uchybieniu terminu powinna być oceniana z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy największym w danych warunkach wysiłku. Należy przy tym brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (zob. wyrok NSA z 16 czerwca 2020 r. sygn. akt II OSK 286/20, LEX nr 3242344). Braku winy nie usprawiedliwia zwlekanie i oczekiwanie na poradę profesjonalnego pełnomocnika, nieznajomość prawa, "przeoczenie" wynikające ze słabej znajomości procedury, nieznajomość prawa polskiego i postępowania przed organami państwowymi, tym bardziej, gdy strona została pouczona o terminach i innych okolicznościach mających wpływ na jej sytuację prawną (por. wyrok NSA z 17 lutego 2021 r. sygn. akt II OSK 1865/18, LEX nr 3280155). 6.4. Argumentacja skarżącej, która została sformułowana w celu uprawdopodobnienia, że nie ponosi ona winy w uchybieniu terminu, sprowadzała się do wskazania, że skarżąca oczekiwała na przygotowanie pisma przez prawnika. Podtrzymała to stanowisko w skardze, dodając, że brak przywrócenia terminu jest dla skarżącej bardzo krzywdzący i naraża ją na znaczne straty finansowe. 6.5. W ocenie Sądu, organ odwoławczy prawidłowo ocenił, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku swojej winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Skarżąca nie wskazała w zasadzie na żadną przeszkodę, która realnie uniemożliwiałaby jej wniesienie odwołania. Jak wynika z art. 128 k.p.a.: "odwołanie nie wymaga szczegółowego uzasadnienia. Wystarczy, jeżeli z odwołania wynika, że strona nie jest zadowolona z wydanej decyzji". W związku z tym do złożenia odwołania skarżącej nie były niezbędne jakiekolwiek dodatkowe dokumenty, poza sformułowaniem pisma (lub np. ustnej wypowiedzi do protokołu w siedzibie organu – zob. art. 63 § 1 k.p.a.), w którym wyraziłaby ona swoje niezadowolenie z rozstrzygnięcia wydanego przez PINB. Wniesione w terminie odwołanie wszczęłoby skutecznie postępowanie administracyjne w II instancji, w toku którego skarżąca mogłaby zgłaszać dodatkowe żądania, wnioski dowodowe, przedkładać dokumentację, kolejne pisma itp. Z tych względów oczekiwanie na pismo od prawnika i niechęć do "tracenia czasu" nie mogły być uznane za okoliczności, które uniemożliwiałby wniesienie odwołania w terminie do 24 grudnia 2021 r. Nie są to bowiem okoliczności niezależne od strony – przeciwnie, to sama skarżąca zdecydowała, że wstrzyma złożenie odwołania do czasu otrzymania "kompletnego pisma od prawnika". Jeżeli w toku postępowania administracyjnego strona korzysta z pomocy innych osób, także posiadających wykształcenie prawnicze, to ich ewentualne uchybienia obciążają stronę. 6.7. W związku z treścią skargi należy również wyjaśnić, że organ administracji nie jest zobowiązany do przywrócenia terminu w sytuacji, w której że odmowa przywrócenia terminu jest dla strony krzywdząca i naraża ją na straty finansowe. Sąd podkreśla przede wszystkim, że od strony w toku postępowania administracyjnego wymaga się dołożenia wszelkiej staranności i dbałości o swoje interesy. W zasadzie każde uchybienie terminu może prowadzić do negatywnych skutków dla strony, które w pewnych sytuacjach mogą narazić ją na straty finansowe. Gdyby zatem, jak chce tego skarżąca, okoliczności te miały decydować o przywróceniu terminu do dokonania czynności procesowej, to organ nigdy nie mógłby odmówić przywrócenia terminu. Przede wszystkim jednak, charakter skutków jakie są związane z uchybieniem terminu, nie stanowią – zgodnie z wolą ustawodawcy – przesłanki przywrócenia terminu. Bez względu zatem na konsekwencje związane z uchybieniem terminu, jego przywrócenie jest możliwe wyłącznie gdy strona uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. W realiach kontrolowanej sprawy, jak to już wyżej podkreślono, skarżąca nie tego uprawdopodobniła. Prawidłowo zatem organ odwoławczy orzekł o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji PINB, działając zgodnie z art. 59 § 2 k.p.a. 6.8. Na marginesie należy zauważyć, że w otwartym terminie na zaskarżenie decyzji PINB z 9 grudnia 2021 r. skarżąc wystąpiła z wnioskiem o legalizację budynku, którego rozbudowy dotyczyła ta decyzja. Pismo to nie mogło jednak zostać potraktowane jako odwołanie, albowiem z jego treści nie wynikała wola zaskarżenia wspomnianej decyzji, lecz wszczęcia postępowania legalizacyjnego. Ponadto strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu, a w orzecznictwie przyjęto, że strona, która składa wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu – z samej istoty tej instytucji – przyznaje, iż do uchybienia terminu rzeczywiście doszło (por. wyrok NSA z 24 września 2021 r. sygn. akt I GSK 252/21, LEX nr 3289557). 7. Zarzuty skargi okazały się zatem niezasadne. Sąd nie stwierdził również aby przy wydaniu zaskarżonego postanowienia doszło do innych uchybień, które uzasadniałyby uchylenie tego postanowienia lub stwierdzenie jego nieważności. Wobec tego Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. 8. Sąd wyjaśnia również, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, albowiem zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Sąd może rozpoznać sprawę w takim trybie, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Kontrolowane postanowienie mieściło się w tym zakresie. Z tych przyczyn Sąd orzekł, jak w sentencji.