I SA/Gl 728/24
WyrokWSA w Gliwicach2024-10-09
Skład orzekający: Dorota Kozłowska, Agata Ćwik-Bury, Piotr Pyszny
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zarzut w postępowaniu egzekucyjnym, oparty na twierdzeniu o nieważności decyzji określającej wysokość zadłużenia z tytułu składek, może skutecznie kwestionować sposób zaliczenia wpłat na poczet zaległości, gdy wpłaty te zostały dokonane na podstawie rozporządzenia o rozliczaniu składek, a decyzja, choć zaskarżona, nie została prawomocnie uchylona?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zarzut w postępowaniu egzekucyjnym nie może podważać merytorycznych rozstrzygnięć organów administracyjnych, które nie są przedmiotem postępowania egzekucyjnego. Wpłaty na indywidualny numer rachunku składkowego, zgodnie z rozporządzeniem, są automatycznie zaliczane na najstarsze zaległości. Zaskarżenie decyzji określającej wysokość zadłużenia nie wpływa na dopuszczalność zaliczenia wpłat na poczet tych zaległości, jeśli decyzja nie została prawomocnie uchylona lub stwierdzona jej nieważność.Stan faktyczny
Skarżący E.S. wniósł zarzut w postępowaniu egzekucyjnym, kwestionując sposób zaliczenia dokonanych przez niego wpłat na poczet zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne. Skarżący twierdził, że postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte na podstawie nieważnej decyzji ZUS i że wpłaty powinny zostać zaliczone na nowsze zobowiązania. Zakład Ubezpieczeń Społecznych oddalił zarzut, wskazując, że wpłaty są automatycznie rozliczane na najstarsze zaległości zgodnie z obowiązującym rozporządzeniem. Skarżący zaskarżył postanowienie ZUS do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Kozłowska, Sędziowie WSA Agata Ćwik-Bury, Piotr Pyszny (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 października 2024 r. sprawy ze skargi E. S. na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 2 maja 2024 r. nr 020000/71/2024-RED-POST-1221-BR w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.
Zaskarżonym postanowieniem z 2 maja 2024 r., znak 020000/71/2024-RED-POST-1221-BR, Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej jako organ, ZUS), oddalił zarzut E.S. (dalej jako zobowiązany, skarżący) w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej, wniesiony 23 lutego 2024 r.
Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ powołał art. 34 § 3 w związku z art. 17 § 1 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 – dalej jako upea) oraz art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 2 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2024 r. poz. 572 – dalej jako kpa).
Stan sprawy:
ZUS działając jako wierzyciel 13 września 2023 r. wydał decyzję, w której określił wysokość zadłużenia zobowiązanego z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 6/2018 do 3/2023. Od wskazanej decyzji zobowiązany złożył odwołanie do Sądu. Z uwagi na zaskarżenie decyzji - Zakład nie wszczął postępowania egzekucyjnego za wskazany okres, a sprawa pozostaje w toku.
Z kolei zawiadomieniem doręczonym 20 listopada 2023 r., wierzyciel poinformował zobowiązanego o wszczęciu postępowania w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres 5/2023-9/2023.
Zobowiązany 7 grudnia 2023 r. dokonał wpłat w kwocie 1570,50 zł oraz w kwocie 628,20 zł. Wymienione wpłaty z uwagi na figurujący dług na koncie płatnika składek za okres od 6/2018, wpłaty zostały rozliczone na poczet najstarszych należności, tj. na zaległości za okres od 6/2018 do 08/2018.
W związku z figurującym na koncie płatnika zadłużeniem za okres od 5/2023 do 9/2023, 20 grudnia 2023 r. wydana została decyzja, w której określono wysokość zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 5/2023 do 9/2023.
W ocenie organu, ponieważ brak jest odrębnych regulacji normujących zasady rozliczania wpłat w przypadku gdy okresy ubezpieczenia są przedmiotem postępowania sądowego, dlatego wpłaty rozliczane są na ogólnych zasadach tj. począwszy od należności o najwcześniejszym terminie płatności. W zależności od Wyroku Sądu jaki zapadnie w sprawie, wpłaty te zostaną na koncie rozliczone w dotychczasowy sposób lub będą przeksięgowane na okresy zgodnie z datą wpłaty. Zatem wierzyciel prawidłowo rozliczył dokonane wpłaty.
Z kolei decyzja z 20 grudnia 2023 r. określająca wysokość zadłużenia z okres od 5/2023 do 9/2023, stanowiła podstawę wystawienia 8 lutego 2024 r. tytułów wykonawczych o nr TW4020124000849 - TW4020124000850. Na podstawie ww. tytułów wykonawczych dokonano zajęcia świadczenia emerytalnego zobowiązanego o numerach [...] - [...]. Tytuły wykonawcze oraz zawiadomienia o zajęciu świadczenia zostały wysłane na wskazany przez zobowiązanego w dokumentach zgłoszeniowych adres siedziby, zamieszkania i korespondencji, a przesyłka została odebrana przez dorosłego domownika 13 lutego 2024 r.
Zobowiązany 20 lutego 2024 r. nadał na Poczcie zarzut w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej, w konsekwencji czego organ zawiesił postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zarzutu. ZUS postanowieniem z 20 marca 2024 r., odmówił uznania zarzutu. W wyniku złożonego wniosku o ponowne rozpatrzenie zarzutu w sprawie zawiadomień o zajęciu świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej o numerach [...] - [...] obejmujących tytuły wykonawcze o numerach TW4020124000849 - TW4020124000850 z 8 lutego 2024 r., ZUS wydał postanowienie zaskarżone do tutejszego Sądu.
Uzasadniając swoje stanowisko organ wskazał, że 1 stycznia 2018 r. zmieniły się zasady opłacania i rozliczania składek, płatnik opłaca składki jednym przelewem. O poprawnej identyfikacji i zaksięgowaniu wpłaty decyduje tylko numer rachunku składkowego. Każda wpłata dzielona jest proporcjonalnie na wszystkie rodzaje opłacanych składek na podstawie ich udziału w ostatniej deklaracji rozliczeniowej. Podzielona wpłata rozliczana jest w pierwszej kolejności na najstarsze zaległości na ubezpieczenia lub fundusze (Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 września 2017 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1831).
W myśl powołanych przepisów brak było podstaw do zaliczenia tych wpłat na poczet należności wskazanych w decyzji. Organ podkreślił, że w przypadku figurowania zaległości na koncie płatnika składek, dokonując rozliczenia wpłat przekazywanych na indywidualny numer rachunku składkowego wpłaty zostają rozliczone na najstarszy dług. Ewentualnej zmiany rozliczenia konta zobowiązanego jako płatnika składek ZUS będzie mógł dokonać po zakończeniu sprawy z odwołania od decyzji określającej wysokość zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek za okres od 6/2018 do 3/2023.
W skardze do tutejszego Sądu skarżący zarzucił, że postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte na podstawie nieważnej decyzji ZUS z 20 grudnia 2023 r., a w konsekwencji, że działania ZUS są podejmowane bez podstawy prawnej.
W oparciu o te zarzuty domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia, umorzenia postępowania egzekucyjnego i zasądzenia na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania.
Organ decyzyjny stwierdził, że z uwagi na zaskarżenie tej decyzji ZUS nie wszczął postępowania egzekucyjnego. Przyznał tym samym, że decyzja nieprawomocna nie może być podstawą wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Jednakże, wbrew temu faktowi, dokonane przez Skarżącego wpłaty zaksięgowano na poczet rzekomego długu. Czy nieprawomocna decyzja może być podstawą jakiegokolwiek przymusu w celu realizacji nałożonego rzekomego obowiązku? Czy w takiej sytuacji księgowanie wpłat dokonywanych z innego tytułu prawnego, na podstawie cytowanego wyżej Rozporządzenia - aktu wykonawczego, jest prawnie dozwolone i na jakiej podstawie prawnej? Czy akty wykonawcze są skierowane bezpośrednio do organów w celu wykonania zapisów ustawy a do obywatela tylko pośrednio? Taki sposób księgowania wprowadza bałagan i uniemożliwia obywatelowi kontrolę działań ZUS. Przykład: załącznik 1 i 2. Czyż w obowiązującym w Polsce postępowaniu dwuinstancyjnym tak nie Jest ? Czy moja interpretacja jest niezgodna z obowiązującymi przepisami prawa?
Zawiadomieniem z dnia 20 listopada 2023 roku ZUS INSPEKTORAT w C. poinformował Skarżącego o tym, że wszczął, z urzędu, postępowanie w sprawie zaległości w odprowadzaniu składek na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu 1% udziałów w Spółce Jawnej "E". W Zawiadomieniu podano, że okres zaległości obejmuje 5 miesięcy, tj. od maja 2023 roku do września 2023 roku, i że kwota zaległości to 1570,50 zł. Podano również numer konta, na który należy wpłacić należną kwotę. Nie podano kwoty należnych odsetek za zwłokę. Po sprawdzeniu, w Kancelarii Podatkowej, która prowadzi sprawy księgowe Skarżącego od ponad 18-stu lat i ustaleniu, że faktycznie nie odprowadzano tych składek, w dniu 07 grudnia 2023 roku, na podany numer konta składkowego, wpłacono kwotę 1570,50zł. Dodatkowo zapłacono zaległe składki za cały 2023 rok i obecnie, z tytułu udziałów w Spółce "E" Skarżący nie posiada zaległości, wszystko jest regulowane na bieżąco.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Zgodnie z art. 33 § 1 upea, zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. W myśl art. 33 § 2 upea, podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,
b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1,
c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Zaprezentowane w art. 33 § 1 upea przesłanki tworzą katalog zamknięty. Podstawą zarzutu w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego mogą być zatem wyłącznie konkretne zdarzenia i okoliczności wymienione w tym przepisie, a nie jakiekolwiek niezadowolenie zobowiązanego z poddania go egzekucji administracyjnej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 18 stycznia 2012 r. sygn. akt II FSK 1244/10; z 18 sierpnia 2015 r. sygn. akt II FSK 1688/13; z 18 listopada 2015 r. sygn. akt II FSK 2594/13).
Postępowanie wywołane zarzutami w trybie art. 33 upea, nie może prowadzić do podważenia ostatecznych merytorycznych rozstrzygnięć organów, wydanych w toku postępowania administracyjnego - jako postępowania rozpoznawczego, a więc poza postępowaniem egzekucyjnym, które ma charakter postępowania wykonawczego, zmierzającego do realizacji obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym. Postępowanie w sprawie zarzutu egzekucyjnego jest postępowaniem incydentalnym w ramach administracyjnego postępowania egzekucyjnego. Postępowanie dotyczące zgłoszonego zarzutu nie dotyczy zatem sprawy administracyjnej, lecz jest toczącym się w ramach sprawy egzekucyjnej postępowaniem, w którym bada się szczególny środek zaskarżenia zobowiązanego, kwestionującego dopuszczalność wszczęcia lub dalszego prowadzenia egzekucji administracyjnej albo dopuszczalność lub zasadność zastosowania określonego środka egzekucyjnego. Ustalenia faktyczne organu egzekucyjnego mogą zatem dotyczyć jedynie podstaw zgłoszonych zarzutów, a nie kwestii związanych z oceną prawną zasadności lub prawidłowości obowiązku określonego w tytule wykonawczym, co wprost wynika z art. 29 upea.
W niniejszej sprawie skarżący zasadności wniesionego zarzutu upatrywał w tym, że organ zaliczył dokonaną przez niego wpłatę na poczet zobowiązania z tytułu składek, co do którego toczy się sprawa wywołana wniesieniem odwołania do sądu powszechnego od decyzji ZUS określającej wysokość składek za okres od 6/2018 do 3/2023. To na poczet tych zaległości została zaliczona dokonana przez zobowiązanego wpłata.
Zdaniem skarżącego, dokonana przez niego wpłata nie mogła zostać zaliczona na poczet zobowiązania, co do którego toczy się spór. W konsekwencji, wpłacona kwota winna zostać zarachowana na zobowiązania składkowe za okres od 5/2023 do 9/2023. Z tego względu wydanie decyzji określającej wysokość zobowiązania z tytułu składek za ten ostatni okres nie powinno mieć miejsca, podobnie zresztą jak prowadzone postępowanie egzekucyjne wobec zobowiązanego. W ocenie skarżącego ciążący na nim zobowiązanie z tytułu składek za okres od 5/2023 do 9/2023 wygasło wskutek jego zapłaty.
Zdaniem Sądu w zaistniałym sporze rację należy przyznać organowi. Rzeczywiście, organ nie kwestionował dokonanej przez skarżącego wpłaty na indywidulany numer rachunku składkowego. Jednak, jak zostało szczegółowo przedstawione w postanowieniach ZUS, zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 21 września 2017 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany ZUS (Dz.U. z 2022 r., poz. 1771), opłacane składki automatycznie rozliczane były na najstarsze zaległości. Zgodnie z § 12 ust. 2 – 5 rozporządzenia, kwota wpłaty w części przypadającej na ubezpieczenia społeczne podlega zaliczeniu na fundusz emerytalny i otwarte fundusze emerytalne, fundusz rentowy, fundusz chorobowy oraz fundusz wypadkowy, począwszy od należności o najwcześniejszym terminie płatności, z uwzględnieniem § 13 ust. 1. Kwota wpłaty w części przypadającej na Fundusz Emerytur Pomostowych podlega zaliczeniu na należności z tego tytułu, począwszy od należności o najwcześniejszym terminie płatności. Kwota wpłaty w części przypadającej na ubezpieczenie zdrowotne podlega zaliczeniu na należności z tego tytułu, począwszy od należności o najwcześniejszym terminie płatności. Kwota wpłaty w części przypadającej na Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i Fundusz Solidarnościowy podlega zaliczeniu na należności z tych tytułów, począwszy od należności o najwcześniejszym terminie płatności.
W konsekwencji w niniejszej sprawie, rozliczenie to zostało przeprowadzone w kolejności i w sposób wskazany we wskazanych przepisach rozporządzenia. O rozliczeniu wpłat (kolejności i sposobie) skarżący został poinformowany przez organ. Z treści powyższych przepisów wynika w sposób jednoznaczny, że ZUS miał prawo dokonać zaliczenia wpłat na poczet zaległych składek za okres od 6/2018 do 3/2023, co znalazło odzwierciedlenie w zaskarżonym postanowieniu.
Możliwość dokonania zarachowania wpłat strony - według zasad z ww. przepisu - na poczet należności wynikających z decyzji ZUS, od której wniesiono odwołanie do sądu powszechnego była już przedmiotem rozważań sądów administracyjnych. Szczegółowe rozważania zawarł Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z 7 października 2020 r., sygn.. akt III SA/Wr 554/19, a pogląd tam wyrażony został uznany za prawidłowy przez Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z 15 września 2021 r., sygn. akt I GSK 223/21, oddalił skargę kasacyjną strony. Stanowisko zawarte w tych wyrokach podziela tutejszy Sąd.
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych zawiera regulacje właściwe wyłącznie systemowi ubezpieczeń społecznych, jak również wskazuje zastosowanie innych regulacji i sposób ich stosowania względem usus. Zgodnie z art. 46 ust. 1 usus na płatniku składek ciąży obowiązek obliczania, potrącania z dochodów, rozliczania oraz wpłacania należnych składek za każdy miesiąc kalendarzowy według zasad wynikających z przepisów ustawy. Rozliczenie składek następuje w deklaracji rozliczeniowej, która zawiera między innymi zestawienie należnych składek na poszczególne rodzaje ubezpieczeń społecznych (art. 46 ust. 2 i 4 usus). Jednocześnie w art. 47 ust. 1 usus wprowadza obowiązujące płatnika składek terminy składania deklaracji rozliczeniowych, imiennych raportów miesięcznych oraz opłacania składek za dany miesiąc. Upływ tych terminów uprawnia wierzyciela do żądania zapłaty składek. Termin płatności, w razie nieopłacenia składek, oznacza datę powstania zaległości z tego tytułu i to niezależnie od tego, czy i na ile prawidłowo został wykonany przez płatnika obowiązek wskazania podstawy wymiaru i opłacenia należnej składki. Znajduje to też potwierdzenie w świetle znajdującego, na podstawie art. 31 usus, odpowiednie zastosowanie art. 51 § 1 Ordynacji podatkowej, który stanowi, że zaległością podatkową jest podatek niezapłacony w terminie płatności.
Przywołany art. 47 ust. 1 usus nie daje podstaw do dzielenia składek na te, co do których deklaracje zostały złożone prawidłowo (ich wymagalność powstaje w określonych w ustawie datach płatności) i na te ustalane decyzjami wymiarowymi, wymagalność, których miałaby powstawać dopiero w dacie ich prawomocności. Takiego podziału przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie wprowadzają. Wydana w sprawie w trybie przepisów usus decyzja ma charakter deklaratoryjny, potwierdzający zakres wynikającego z ustawy obowiązku i obrazuje stan konta płatnika po uwzględnieniu korekt dokumentów na dzień ich wydania.
Wskazać również należy, że w art. 133 usus, ustawodawca wskazał, że w sprawach uregulowanych ustawą stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej. Dopełnieniem tego przepisu jest regulacja k.p.a., tj. art. 180, który stanowi, że: § 1 W sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy kodeksu, chyba że przepisy dotyczące ubezpieczeń ustalają odmienne zasady postępowania w tych sprawach. § 2. Przez sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych rozumie się sprawy wynikające z przepisów o ubezpieczeniach społecznych, o zaopatrzeniach emerytalnych i rentowych, o funduszu alimentacyjnym, a także sprawy wynikające z przepisów o innych świadczeniach wypłacanych z funduszów przeznaczonych na ubezpieczenia społeczne.
A zatem w postępowaniu toczącym się przed Zakładem Ubezpieczeń Społecznych stosuje się k.p.a., o ile ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych nie stanowi inaczej. Taka odrębność regulacji usus względem k.p.a występuje na gruncie art. 83 usus. Zgodnie z art. 83 ust. 1 pkt 3, Zakład wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących w szczególności ustalania wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek. Przepis art. 83 ust. 2, 5, 6 i 7 usus zaś przewiduje, że od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. Odwołanie wnosi się na piśmie do jednostki organizacyjnej Zakładu, która wydała decyzję, lub do protokołu sporządzonego przez tę jednostkę. Jeżeli Zakład uzna odwołanie za słuszne, zmienia lub uchyla decyzję niezwłocznie, nie później niż w terminie 30 dni od dnia wniesienia odwołania. W tym wypadku odwołaniu nie nadaje się dalszego biegu. Jeżeli odwołanie nie zostało w całości lub w części uwzględnione, Zakład przekazuje niezwłocznie, nie później niż w terminie 30 dni od dnia wniesienia odwołania, sprawę do sądu wraz z uzasadnieniem.
Z przepisu wynika m.in., że ustawodawca wprowadził odrębności w zakresie środków odwoławczych. Stosownie do art. 83 ust. 2, od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do sądu (powszechnego) według zasad określonych w kodeksie postępowania cywilnego, natomiast w ust. 4 ustawodawca wskazał decyzje, od których odwołanie nie przysługuje, przysługuje natomiast prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy i do takiego wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji określone w k.p.a. Decyzje z ust. 4 podlegają, na zasadach określonych w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, kontroli sądu administracyjnego.
W przypadku decyzji, od których służy odwołanie do sądu powszechnego (art. 83 ust. 2) zastosowanie będą miały przepisy k.p.a., jednak z uwzględnieniem odrębności usus, a zatem względem takich decyzji nie będą miały zastosowania przepisy k.p.a. dotyczące postępowania odwoławczego, w tym art. 130 kpa, dotyczący wpływu wniesienia odwołania na wykonanie decyzji. Odrębność wynikająca z usus oznacza, że decyzje takie nie są decyzjami, od których służy odwołanie w administracyjnym toku instancji.
Zasada trybu odwoławczego ustanowionego w systemie ubezpieczeń społecznych polega na tym, że od decyzji Zakładu "przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego". Nie ma tu administracyjnego postępowania w jego - według Kodeksu postępowania administracyjnego koniecznych - stadiach instancyjnych, nie ma też nadzwyczajnych weryfikacji decyzji wadliwych, w specjalnych - również dwuinstancyjnych - trybach. Wszystko na etapie postępowania administracyjnego należy do Zakładu, a jedynym środkiem odwoławczym jest "odwołanie do sądu", które przenosi rozpoznanie roszczeń (zobowiązań), co do których ZUS wydał decyzje, na drogę postępowania sądowego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 lica 2019 r. sygn. akt II UK 35/18).
Do ww. decyzji zastosowanie ma natomiast art. 16 § 1 kpa zgodnie, z którym decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Decyzji ostatecznej służy tzw. domniemanie legalności, które oznacza, że jest ona ważna i powinna być wykonywana dopóty, dopóki nie zostanie zmieniona, uchylona lub nie zostanie stwierdzona jej nieważność przez właściwy organ i z zachowaniem przepisanego trybu postępowania (np. wyrok NSA z 14 kwietnia 2017 r., sygn.. akt I OSK 1545/15). Ostateczna decyzja administracyjna jest wiążąca erga omnes, a więc również w stosunku do sądów administracyjnych (wyrok NSA z 10 września 2014 r., sygn. akt I OSK 229/13, tak również M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el/2020).
Nie ma zatem racji skarżący twierdząc, że wobec wniesienia odwołania od decyzji określającej wysokość zobowiązania z tytułu składek nie jest dopuszczalne zaliczenie wpłat na poczet tych zaległości. Skoro zatem składki objęte decyzją z 13 września 2023 r., stały się wymagalne w terminie ich płatności, gdyż obowiązek ich uiszczenia wynikał z samego faktu objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem społecznym, to odwołanie od decyzji mającej przymiot ostateczności do sądu powszechnego nie wpływało na dopuszczalność zaliczenia na poczet zaległych składek wpłat za późniejsze okresy dokonanych przez stronę.
W konsekwencji odpowiadając na postawione w skardze pytanie o zgodność z prawem postępowania ZUS odpowiedzieć należy, że przyjęty przez organ sposób zaliczenia wpłat jest zgodny z prawem, a swoje uzasadnienie znajduje w powołanych i szeroko omówionych wyżej przepisach prawa.
Mając na uwadze powyższe Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło