I GSK 1110/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo (spr.) Sędzia NSA Joanna Wegner Sędzia NSA Dariusz Dudra Protokolant asystent sędziego Andrzej Wojdalski po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 20 kwietnia 2021 r. sygn. akt III SA/Łd 24/21 w sprawie ze skargi K. C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od K. C. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z 20 kwietnia 2021 r. sygn. akt III SA/Łd 24/21 oddalił skargę K. C. (dalej określanej jako Skarżąca) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do zgłoszenia zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła Skarżąca. Zaskarżając wyrok w całości zarzuciła mu; I. na podstawie artykułu 174 pkt 1 ustawy Prawo po postępowaniu przed sądami administracyjnymi(tekst jednolity Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej określanej skrótem P.p.s.a.) naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnie lub niewłaściwe zastosowanie; 1) art. 4 ustawy z 6 marca 2018 r Prawo przedsiębiorców (Dz. U. 2018 poz. 646) poprzez przyjęcie, że Skarżąca wykonując zawód adwokata nie jest przedsiębiorcą podczas gdy przepis ww. ustawy stanowi jednoznacznie, że przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą: 2) art. 4 ustawy Prawo przedsiębiorców w zw. z art. 431 i art. 331 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93), zgodnie z którym przedsiębiorcą jest osoba prawna i jednostka organizacyjna, o której mowa w art. 331 K.C., prowadząca we własnym imieniu działalność gospodarczą lub zawodową i przyjęcie że skarżąca wykonując zawód adwokata nie jest przedsiębiorcą podczas gdy realizuje ona działalność zawodową (odróżnioną od działalności gospodarczej) działając we własnym imieniu, co czyni ją przedsiębiorcą z wszystkimi konsekwencjami z tego wynikającymi; 3) art 5a pkt 6 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. 1991 Nr 80 poz. 350) poprzez uznanie że forma prowadzenia działalności gospodarczej przez skarżącą stanowi formę prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, podczas gdy forma tej działalności, zgodnie z art 5a pkt 6 ustawy o podatku dochodowym, nie stanowi prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w zw. z art 10 ust 1 pkt 2 w zw. z art 13 ww. ustawy; 2 4) art 4a ust 1 ustawy z 26 maja 1982 Prawo o adwokaturze poprzez uznanie że korespondencje do adwokata można przesłać tak jak do osoby fizycznej na adres domowy podczas gdy zgodnie z treścią ww. przepisu adwokat wykonuje zawód w kancelarii adwokackiej .zespole adwokackim lub spółce cywilnej. II. Na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, tj.: 1) art 7, 8, 11, 75, 77 § 1, 80 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 - zwanej dalej "K.p.a.") poprzez zaniechanie wnikliwego i wyczerpującego zebrania oraz rozpatrzenia materiału dowodowego prowadzących w konsekwencji do ustaleń nie znajdujących oparcia w dowodach zgromadzonych w materiale dowodowym. 2) art. 58 § 1 K.p.a. poprzez jego nie zastosowanie w sytuacji gdy uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącej a wynikało z błędnego skierowania korespondencji zaadresowanej na Kancelarie Adwokacką Skarżącej w Ł. tj. na adres który nie był adresem siedziby kancelarii. W tej sprawie zachodzi więc pewność, iż doręczenia były nieprawidłowe a ponadto listonosz widząc, że pod adresem łódzkim adresem nie ma takiej działalności, powinien oznaczyć na kopercie zwrotnej adresat nie znany czego jednak nie uczynił a co świadczy o nieprawidłowym doręczeniu. Skarżąca podnosi, iż nie ustanawiała pełnomocnika do odbioru korespondencji ww. tytułów wykonawczych bowiem prowadzi kancelarię jednoosobowo. Ponieważ tytuły wykonawcze zostały skierowane na niewłaściwy adres to zgodnie z art 26 § 5 ustawy z 17 czerwca1966 r o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. 1966 nr 24 poz. 151, dalej określanej skrótem u.p.e.a.), nie nastąpiło wszczęcie egzekucji. Doręczenie niezgodne z regułami nie wywołuje skutków prawnych, co w konsekwencji powodowało zasadność przywrócenia terminu na prośbę zainteresowanego. Mając na uwadze powyższe wniosła o uwzględnienie skargi kasacyjnej, uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi. Argumenty na poparcie zarzutów przytoczono w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. W odpowiedzi na skargę kasacyjna Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi wniósł i jej oddalenie, jako pozbawionej podstaw. Wniósł także o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że Sąd jest związany podstawami określonymi przez ustawodawcę w art. 174 P.p.s.a. i wnioskami skargi zawartymi w art. 176 P.p.s.a. Zatem to skarżący kasacyjnie w terminie 30 dni od dnia otrzymania wyroku Sądu I instancji wraz z uzasadnieniem zakreśla zarzutami kasacyjnymi zakres tego postępowania. Z urzędu NSA bierze pod uwagę jedynie przesłanki nieważności postępowania, o których mowa w art. 183 § 2 P.p.s.a. W okolicznościach sprawy jednak żadna z tych przesłanek nie zaistniała. Dalej należy zaznaczyć, że stosownie do normy art. 193 zdanie drugie P.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną winno zawierać ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze P.p.s.a. (por. wyroki NSA: z 25 listopada 2016 r., sygn. akt I FSK 1376/16, z 17 stycznia 2017 r., sygn. akt. I GSK 1294/16, z 8 lutego 2017 r., sygn. akt I GSK 1371/16, z 5 kwietnia 2017 r., sygn. akt I GSK 91/17; z 27 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 1869/17; baza orzeczeń nsa.gov.pl). Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do, niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 P.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd pierwszej instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia. Przede wszystkim wyjaśnić należy, że instytucja przywrócenia terminu, o której mowa w art. 58 § 1 K.p.a. przewidziana została dla przypadków, w których doszło do uchybienia terminu procesowego bez winy wnioskodawcy. Posługiwanie się instytucją przywrócenia terminu nie wchodzi w grę, jeżeli do uchybienia terminu nie doszło. Kluczowe jest zatem ustalenie, że termin ten otworzył się i zakończył swój bieg. Jeżeli początkiem biegu terminu jest zdarzenie polegające na dokonaniu określonej czynności procesowej, to należy przesądzić, że czynność tę podjęto skutecznie. Uwaga ta dotyczy przede wszystkim, tak jak w niniejszej sprawie, doręczeń pism kierowanych przez organ do jednostki (tu: zobowiązanej w postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Przepisy o doręczeniach mają charakter ius cogens i ich naruszenie prowadzi do bezskuteczności doręczenia, bez względu na ewentualny wpływ naruszenia na wynik sprawy. Bez znaczenia pozostaje zwłaszcza to, czy strona skorzystała z przysługujących jej środków prawnych wobec przedmiotu doręczenia. Konsekwencją bezskuteczności doręczenia jest to, że nie otwiera ono biegu terminu, który wraz z tym doręczeniem miałby się rozpocząć. Kwestie te jednak - co do zasady - podnosić można w tej fazie postępowania, w której następuje stwierdzenie uchybienia terminu do dokonania przez jednostkę czynności procesowej. Wniosek o przywrócenie terminu, jak już zasygnalizowano, przysługuje natomiast wówczas, gdy naruszenie terminu nie jest kwestionowane, lecz strona powołuje się na okoliczności mające przemawiać za uznaniem, że spóźnienie miało niezawiniony charakter. Stanowisko Skarżącej w jest w tym zakresie niekonsekwentne. Koncentruje się bowiem wokół wad doręczenia tytułów wykonawczych, co implikowałoby nierozpoczęcie, a tym samym niezakończenie biegu terminu, który miałby zostać uchybiony. Niezależnie od tego dostrzec należy, że Skarżąca nie sformułowała żadnych zarzutów naruszenia przepisów regulujących czynności doręczeń pism w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W tym zakresie - z mocy art. 18 u.p.e.a. - stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, tj. art. 39 i nast. Jednocześnie skarżąca - tym razem powołując przepis prawa procesowego, tj. art. 58 § 1 K.p.a. - zarzuciła brak zastosowania przez organy w tej sprawie instytucji przywrócenia terminu. Zarzut ten nie jest uzasadniony, bo podnosząc błąd zastosowania skarżąca nie zakwestionowała jednocześnie żadnego z poczynionych przez organy, a zaakceptowanych przez Sąd pierwszej instancji ustaleń. Nie mogło temu celowi służyć przywołanie przepisów art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. i ogólnikowe twierdzenie o wadach gromadzenia i oceny dowodów. Skarżąca nie wskazała bowiem, jakich dowodów w tej sprawie zabrakło, bądź który fragment materiału dowodowego został nieprawidłowo oceniony przez organ, co miałoby zostać wadliwie zweryfikowane przez Sąd pierwszej instancji. Nie powiązała też podnoszonego naruszenia z wpływem na wynik sprawy, do czego obliguje podstawa kasacyjna z art. 174 pkt 2 P.p.s.a. Zarzuty naruszenia przepisów postępowania pozostają zatem nieuzasadnione. Z kolei zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego nie spełniają wymagań ani konstrukcyjnych ani też dotyczących dostatecznej ich precyzji. Pierwsza z tych uwag odnosi się do zbiorczego, ogólnikowego i zarazem alternatywnego twierdzenia środka odwoławczego, że zaskarżony wyrok dotknięty jest błędną wykładnią lub niewłaściwym zastosowaniem tychże przepisów. Taka budowa zarzutów jest niewystarczająca dla dokonania merytorycznej oceny stanowiska Skarżącej. Bowiem nie wskazano, na czym dostrzeżone przez Skarżącą uchybienia w zakresie kolejnych wymienionych w skardze kasacyjnej przepisów miałyby polegać. Nie określono w szczególności tego, jaki powinien być prawidłowy rezultat wykładni tychże przepisów. Drugie spostrzeżenie stanowi konsekwencję tego, że wszystkie przywołane przez Skarżącą części aktów prawnych, należących do kategorii prawa materialnego składają się z mniejszych jednostek redakcyjnych; tych nie sprecyzowano. Sformułowanie podstaw kasacyjnych w prawidłowy sposób jest o tyle istotne, że stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny, jak już wskazano, rozpoznaje sprawę w granicach zakreślonych w zarzutach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, której przesłanki wymienione zostały w § 2 tego przepisu. Określona w powołanym przepisie zasada związania granicami skargi kasacyjnej oznacza również związanie wskazanymi w niej podstawami zaskarżenia, które determinują zakres kontroli kasacyjnej, jaką Naczelny Sąd Administracyjny powinien, a ściślej, może podjąć - działając na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji RP) - w celu stwierdzenia ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia. Systemowe odczytanie art. 176 i art. 183 P.p.s.a. prowadzi do wniosku, że Naczelny Sąd Administracyjny nie może rozpoznać merytorycznie zarzutów skargi, które zostały wadliwie skonstruowane. W konsekwencji zarzuty oparte na pierwszej podstawie kasacyjnej nie spełniają zatem także warunku koniecznej dokładności. Niezależnie od tego zauważyć należy, że zagadnienia poruszane w ramach zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego nie były w tej sprawie przedmiotem sporu. Ani w zaskarżonym wyroku ani w wydanym przez organ postanowieniu nie zawarto stanowiska, które kontestowałoby status Skarżącej jako przedsiębiorcy. Fakt ten zresztą jest w tej sprawie bez znaczenia, dlatego że Skarżąca prowadzi działalność gospodarczą jako przedsiębiorca będący osobą fizyczną. W takiej sytuacji organ jest zatem na podstawie art. 42 § 1 K.p.a. zobowiązany do dokonywania doręczeń w miejscu zamieszkania lub miejscu pracy. Mając powyższe na uwadze. Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania Sąd postanowił na podstawie art. 204 pkt 1 P.p.s.a. ----------------------- Sygn. akt I GSK 1110/21