II SAB/Wa 693/22
WyrokWSA w Warszawie2023-01-25
Skład orzekający: Ewa Marcinkowska, Danuta Kania, Arkadiusz Koziarski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie rozpatrzenia skargi dotyczącej przetwarzania danych osobowych, a jeśli tak, to czy miało to miejsce z rażącym naruszeniem prawa?Ratio decidendi
Sąd stwierdził, że Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie rozpatrzenia skargi dotyczącej przetwarzania danych osobowych, co miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W związku z tym sąd zobowiązał organ do stwierdzenia przewlekłości postępowania i przyznał skarżącemu sumę pieniężną tytułem zadośćuczynienia za poniesione niedogodności.Stan faktyczny
Skarżący wniósł skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych (PUODO) w sprawie rozpatrzenia jego skargi z grudnia 2020 r. dotyczącej niezgodnego z prawem przetwarzania jego danych osobowych. Skarżący zarzucił organowi opieszałość w działaniu, brak koncentracji czynności i ignorowanie jego ponagleń. PUODO w odpowiedzi na skargę argumentował, że postępowanie było skomplikowane i wymagało analizy wyjaśnień od różnych podmiotów, a także powołał się na termin 3 miesięcy wynikający z RODO. Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym.Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził, że Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] grudnia 2020 r., że miało to miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przyznał skarżącemu sumę pieniężną w wysokości 1.000 zł oraz zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska, Sędzia WSA Danuta Kania, Asesor WSA Arkadiusz Koziarski (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi D. K. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] grudnia 2020 r. 1. stwierdza, że Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] grudnia 2020 r.; 2. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje skarżącemu D. K. od Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych sumę pieniężną w wysokości 1.000 (słownie: jeden tysiąc) złotych; 4. zasądza od Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych na rzecz D. K. kwotę 597 (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Pismem z [...] grudnia 2020 r. D. K. (dalej również "skarżący") skierował do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych (dalej "PUODO") skargę na niezgodne z prawem przetwarzanie jego danych osobowych. Skarga ta wpłynęła do organu w dniu [...] stycznia 2021 r.
W skardze tej zarzucił, że [...] sp. z o.o. z siedzibą
w [...], Oddział w [...] naruszyła przepisy dotyczące przetwarzania danych osobowych m. in. poprzez niedopełnienie w stosunku do niego obowiązku informacyjnego w zakresie poinformowania o powierzeniu jego danych osobowych innemu podmiotowi, tj. firmie ochroniarskiej [...]
sp. z o. o.
Pismem z dnia [...] marca 2021 r. PUODO poinformował skarżącego
o wszczęciu postępowania w sprawie. W tym samym dniu PUODO skierował do [...] sp. z o.o. wezwanie do ustosunkowania się do skargi D. K. oraz do udzielenia wyjaśnień w zakresie 4 przedstawionych w tym piśmie pytań.
W dniu [...] kwietnia 2021 r. do PUODO wpłynęła odpowiedź [...] sp. z o.o. na powyższe wezwanie.
Pismem z dnia [...] października 2021 r. organ zwrócił się do [...] sp. z o. o. o przedstawienie wyjaśnień w sprawie. Pismem z tej samej daty PUODO poinformował skarżącego o dotychczas podjętych czynnościach w sprawie.
[...] sp. z o. o. pismem dnia [...] października 2021 r. udzieliła odpowiedzi na wezwanie organu z dnia [...] października 2021 r. Odpowiedź ta wpłynęła do PUODO w dniu [...] października 2021 r.
Skarżący w piśmie z dnia [...] lutego 2022 r. wniósł do organu ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie.
Pismem z dnia [...] lutego 2022 r. PUODO zawiadomił skarżącego oraz [...] sp. z o.o. o zgromadzeniu materiału dowodowego wystarczającego do wydania decyzji administracyjnej oraz o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
D. K. w dniu [...] września 2022 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez PUODO w sprawie jego skargi z dnia [...] grudnia 2020 r.
Skarżący wniósł o:
1) stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania;
2) zobowiązanie PUODO do wydania decyzji w przedmiocie skargi z dnia [...] grudnia 2020 r. na niezgodne z prawem przetwarzanie danych osobowych,
w terminie do 14 dni od uprawomocnienia orzeczenia Sądu;
3) stwierdzenie, że bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa;
4) przyznanie od organu na jego rzecz sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego
w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego;
5) zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że co najmniej w okresach od wszczęcia postępowania, tj. od dnia [...] stycznia 2021 r., do podjęcia pierwszej czynności, tj. do dnia, w którym zwrócił się do [...] sp. z o.o.
o udzielenie wyjaśnień w sprawie, a także od upływu terminu do zapoznania się oraz ustosunkowania do zebranego w sprawie materiału przez skarżącego, tj. od dnia [...] lutego 2022 r., do dnia sporządzenia niniejszej skargi, organ pozostawał i pozostaje w bezczynności. Nie podejmuje bowiem żadnych czynności, nie zakończył postępowania w określonym przez przepisy prawa terminie, nie informując nawet
o przedłużeniu terminu prowadzenia postępowania, ani nie rozpoznając skargi na przewlekłość postępowania, złożonej ponad 7 miesięcy temu.
Ponadto skarżący wskazał, że w sprawie wystąpiła także przewlekłość postępowania. Przejawiała się ona w szczególności w braku koncentracji czynności mających na celu wyjaśnienie sprawy. Zwrócenie się o wyjaśnienia do [...] sp. z o. o. oraz do [...] sp. z o.o., nastąpiło bowiem, z całkowicie niezrozumiałych powodów, niejednocześnie,
a kolejne - dopiero po otrzymaniu wyjaśnień od pierwszego podmiotu. Organ zwrócił się do drugiego z nich celem uzyskania wyjaśnień. Skarżący podkreślił, że od początku postępowania organ posiadał wiedzę o obydwu ww. podmiotach
i konieczności uzyskania od nich informacji, celem wydania decyzji, ponieważ informacja o tych podmiotach, jako uczestniczących w niezgodnym z prawem przetwarzaniu danych osobowych została PUODO przekazana już w skardze na niezgodne z prawem przetwarzanie danych osobowych, inicjującej postępowanie administracyjne.
Zdaniem skarżącego bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ewidentnie przekroczono bowiem terminy przewidziane w art. 35 k.p.a., Organ prowadzący postępowanie nie wywiązał się z obowiązku powiadomienia skarżącego, przewidzianego w art. 36 § 1 lub 2 k.p.a., dotyczącego poinformowania
o niezałatwieniu sprawy w terminie przewidzianym w art. 35 k.p.a., podania przyczyny niezałatwienia sprawy w terminie oraz wyznaczenia nowego terminu załatwienia sprawy. Ponadto PUODO nie rozpoznał również ponaglenia w terminie 7 dni od dnia jego otrzymania.
Dodatkowo skarżący wyjaśnił, że wysokość wnioskowanej przez niego sumy pieniężnej, w maksymalnej przewidzianej przez ustawę wysokości, uzasadniona jest długością prowadzonego postępowania, brakiem jakiejkolwiek informacji od organu odnośnie terminu planowanego zakończenia postępowania, a także brakiem rozpoznania wniesionego przez skarżącego ponaglenia.
PUODO w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
W uzasadnieniu organ wskazał, że z treści art. 35 § 4 k.p.a. wynika, że przepisy szczególne mogą określać inne terminy do załatwienia sprawy niż terminy, o których mowa w § 3 i w § 3 a. Zgodnie ze szczególnym przepisem, tj. art. 78 ust. 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. Urz. UE L 119 z 4.05.2016, str. 1, Dz. Urz. UE L 127 z 23.05.2018, str. 2 oraz Dz. Urz. UE L 74 z 4.03.2021, str. 35), dalej "RODO", termin rozpatrzenia skargi dotyczącej ochrony danych osobowych bądź poinformowania osoby, której dane dotyczą o postępach lub efektach rozpatrywania skargi wynosi 3 miesiące. Odwołując się do orzecznictwa organ podniósł, że od dnia 25 maja 2018 r. w polskim porządku prawnym obowiązuje ustawa z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2018 r., poz. 1000 ze zm.), dalej: "u.o.d.o ", jak również rozporządzenie 2016/679, które stosuje się bezpośrednio. Zgodnie z art. 7 ust. 1 u.o.d.o., w postępowaniach prowadzonych przez Prezesa Urzędu, stosuje się przepisy k.p.a. w sprawach nieuregulowanych w u.o.d.o. W myśl art. 35 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki, przy czym - w myśl § 3 tego przepisu - załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Jednocześnie, zgodnie ze szczególnym przepisem art. 78 ust. 2 RODO, termin rozpatrzenia skargi dotyczącej ochrony danych osobowych bądź poinformowania osoby, której dane dotyczą o postępach lub efektach rozpatrywania skargi - wynosi trzy miesiące. Art. 78 ust. 2 RODO stanowi przepis szczególny względem uregulowań zawartych w k.p.a.
PUODO podniósł, że w ciągu 2 miesięcy od wpływu skargi D. K. wszczął postępowanie. W dniu [...] października 2022 r. wydana natomiast został decyzja w tej sprawie.
Dalej organ wskazał, że w żadnym razie nie uchylał się od wydania rozstrzygnięcia. Przeciwnie, przedsięwziął przewidziane prawem czynności służące wnikliwemu i rzetelnemu ustaleniu okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy. Przedmiotem niniejszego postępowania były nieprawidłowości w procesie przetwarzania danych osobowych skarżącego przez [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...], polegające na udostępnieniu jego danych osobowych w zakresie imienia, nazwiska oraz adresu zamieszkania na rzecz [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...], oraz na braku odpowiedzi na jego wniosek z dnia [...] lipca 2019 r. o udzielenie informacji dotyczących przetwarzania jego danych osobowych. Organ podał, że analizując zebrany w sprawie materiał dowodowy musiał zbadać twierdzenia podnoszone przez skarżącego w jego skardze jak również okoliczności, na które powoływała się [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] w swoich wyjaśnieniach oraz ocenić dowody złożone w sprawie przez każdą ze stron na poparcie podnoszonych okoliczności.
Odnosząc się do zarzutu wskazującego, że PUODO nie zwrócił się do [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] o złożenie wyjaśnień w tym samym czasie co do [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...], organ wskazał, że dopiero po analizie wyjaśnień Spółki [...] pod względem merytorycznym w celu ustalenia, czy udzielone wyjaśnienia są wystarczające do wydania decyzji administracyjnej, mógł stwierdzić, czy niezbędne jest ich uzupełnienie poprzez złożenie wyjaśnień przez [...] Sp. z o.o.
Zdaniem PUODO postępowania przed organem właściwym do spraw ochrony danych osobowych, w tym także przedmiotowa sprawa, charakteryzują się skomplikowanym charakterem, wymagają analizy zarzutów i wyjaśnień składanych w odpowiedzi na wezwania organu, a także wnikliwej analizy przepisów i ich zastosowania do ustalonego w sprawie stanu faktycznego. W postępowaniach tych, w przeciwieństwie do innych postępowań administracyjnych, niemożliwym jest wydanie rozstrzygnięcia bez wezwania podmiotu skarżonego o wyjaśnienia oraz innych podmiotów w trybie art. 77 § 1 w zw. z art. 50 § 1 k.p.a., ponieważ organ zobowiązany jest zgromadzić wewnętrznie spójny i wystarczający do wydania decyzji materiał dowodowy, co konieczne było także w przedmiotowej sprawie.
Dodatkowo PUODO podniósł, że jest jedynym urzędem na całą Polskę, bez jednostek pomocniczych, czy oddziałów zamiejscowych. Do Urzędu Ochrony Danych Osobowych składają skargi osoby z całej Polski, jak również z zagranicy. PUODO prowadzi szereg działań w zakresie poszerzania świadomości obywateli na temat ochrony danych osobowych, co również przekłada się nie tylko na liczbę wpływających skarg do Urzędu, ale także próśb o interwencję, czy też wniosków
o wydanie opinii, których liczba z każdym rokiem się zwiększa. Od momentu wejścia w życie RODO oraz ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych do Urzędu wpływa coraz więcej skarg, a wnoszone skargi mają coraz bardziej skomplikowany charakter i wymagają zwiększonej ilości czasu na ich rozpatrzenie, co znacznie może wydłużać czas prowadzonych postępowań administracyjnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, z późn. zm.); zwanej dalej p.p.s.a, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Stosownie do treści art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Wyjaśnić należy, że przedmiotem skargi w niniejszej sprawie skarżący uczynił przewlekłość lub bezczynność organu w zakresie jego wniosku z [...] grudnia 2020 r.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, który Sąd w składzie orzekającym podziela, że zarzucenie w jednym piśmie bezczynności oraz przewlekłości postępowania nie powinno być traktowane jako skumulowanie dwóch skarg, o ile kwestionowana jest terminowość i sprawność działania organu w tej samej sprawie administracyjnej. Objęcie jedną skargą obu form opieszałości organu inicjuje bowiem jedną sprawę sądowoadministracyjną. Pozostaje to w związku z zasadą, że przedmiotem zaskarżenia może być tylko jedna decyzja lub inny akt, którego legalność badana jest przez sąd administracyjny (por. wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2012 r. sygn. akt II OSK 709/12; wyrok NSA z dnia 24 lutego 2015 r. sygn. akt II OSK 2225/14; orzeczenia.nsa.gov.pl).
W przypadku wniesienia skargi na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania, to sąd administracyjny - na podstawie okoliczności sprawy,
a zwłaszcza toku postępowania - ocenia, czy w sprawie wystąpiła bezczynność, czy przewlekłe prowadzenie postępowania oraz na podstawie tej oceny podejmuje rozstrzygnięcia, o których mowa w art. 149 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA: z dnia 26 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1360/12; z dnia 4 września 2015 r. sygn. akt II OZ 753/15; orzeczenia.nsa.gov.pl).
Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia, czy też innego aktu lub nie podjął stosownych czynności. Skarga na bezczynność organu ma zasadniczo na celu ochronę procesową strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie.
Z kolei pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" pojmowane jest jako prowadzenie postępowania w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. J. Drachal, J. Jasielski, R. Stankiewicz. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, str. 69-70). Również w orzecznictwie sądowym przewlekłe prowadzenie postępowania określane jest jako nieefektywne. Wskazuje się bowiem, że przewlekłość obejmuje opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w krótszym terminie, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy.
W wyroku z dnia 26 października 2012 r. sygn. akt II OSK 1956/12 (orzeczenia.nsa.gov.pl) NSA stwierdził, iż przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ zaistnieje wówczas, gdy organowi będzie można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut prowadzenia czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia. Kontrola Sądu zmierza zatem do ustalenia, czy istotnie organ administracji publicznej postępowanie w sprawie prowadzi przewlekle i bezpodstawnie nie kończy go wydaniem rozstrzygnięcia.
Wobec powyższego Sąd przyjął, że przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest przewlekłe prowadzenie postępowania przez PUODO w przedmiocie rozpoznania wniosku (skargi) z [...] grudnia 2020 r.
Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4, albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu lub na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).
Oceniając zasadność skargi na wstępie należy wyjaśnić, iż Sąd nie podziela stanowiska PUODO, że przepis art. 78 ust. 2 RODO jest przepisem szczególnym względem uregulowań Kodeksu postepowania administracyjnego, a tym samym organ ten nie jest związany terminami załatwienia sprawy określonymi w k.p.a., a jedynie ma obowiązek informować stronę o podejmowanych czynnościach w jej sprawie w odstępach czasu nie przekraczających trzech miesięcy.
Powołany przepis pozostaje w związku z art. 77 ust. 2 RODO i art. 57 ust. 1 lit. f RODO, w którym to mowa jest o informowaniu skarżącego – w rozsądnym terminie – o postępach i wynikach prowadzonych postępowań, w szczególności jeżeli niezbędne jest dalsze prowadzenie postępowań lub koordynacja działań z innym organem nadzorczym. Sam zaś przepis art. 78 ust. 2 RODO daje każdej osobie której dane dotyczą, prawo do skutecznego środka ochrony prawnej przed sądem - bez uszczerbku dla innych administracyjnych lub pozasądowych środków ochrony prawnej - jeżeli organ nadzorczy (PUODO), nie rozpatrzył skargi lub nie poinformował osoby, której dane dotyczą, w terminie trzech miesięcy o postępach lub efektach rozpatrywania skargi wniesionej zgodnie z art. 77.
Jak stanowi art. 57 ust. 1 lit. a i lit. f RODO, bez uszczerbku dla innych zadań określonych na mocy niniejszego rozporządzenia, każdy organ nadzorczy na swoim terytorium monitoruje i egzekwuje stosowanie niniejszego rozporządzenia, a także rozpatruje skargi wniesione przez osobę, której dane dotyczą.
Nie ulega wątpliwości, że rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych
w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie
o ochronie danych) stanowi kompleksową regulację dotyczącą ochrony danych osobowych, która nie wymaga implementacji ustawą krajową, aby mogła być stosowana w danym państwie.
Jednocześnie, państwom członkowskim Unii Europejskiej pozostawiono jednak pewien zakres swobody w zakresie regulacji na poziomie krajowym, aby niektóre zagadnienia doprecyzować (np. w przypadku organu nadzorczego, czy odpowiedzialności za naruszenie zasad ochrony danych osobowych), czy też dostosować zasady wprowadzone przez RODO do innych obowiązujących w danym porządku prawnym zasad.
Z przepisów art. 57 ust. 1 lit. a i lit. f RODO wynika m.in., iż procedura,
w ramach której prowadzone są postępowania zainicjowane skargą wniesioną przez osobę, której dane dotyczą, określana jest przez poszczególne państwa członkowskie Unii Europejskiej. Pozostawienie w tym zakresie państwom członkowskim autonomii jest wyrazem realizacji zasady autonomii proceduralnej państw członkowskich. W tej sytuacji, skargi są wnoszone i rozpatrywane na podstawie przepisów proceduralnych obowiązujących w danym państwie członkowskim UE.
Art. 60 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych stanowi, że postępowanie w sprawie naruszenia przepisów o ochronie danych osobowych, zwane dalej "postępowaniem", jest prowadzone przez Prezesa Urzędu.
Nie ulega wątpliwości, że postępowanie w sprawie naruszenia przepisów
o ochronie danych osobowych jest jednym z postępowań administracyjnych przed PUODO. O takim jego charakterze rozstrzyga art. 7 ust. 1 u.o.d.o., który postępowania z rozdziałów 4-7 i 11 tej ustawy kwalifikuje jako administracyjne i przewiduje w sprawach w niej nieuregulowanych stosowanie do tych postępowań Kodeksu postępowania administracyjnego. Należy przy tym zauważyć, że ustawodawca w art. 7 ust. 1 cyt. ustawy nie przewiduje stosowania odpowiedniego, oznacza to zatem stosowanie przepisów k.p.a. wprost, z modyfikacjami wynikającymi z regulacji ustawy o ochronie danych osobowych.
Przechodząc do oceny czy w niniejszej sprawie PUODO dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania zauważyć należy, że zgodnie z art. 12 k.p.a. organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Zasada szybkości postępowania wyrażona w ww. przepisie - ściśle związana z regulacjami zawartymi w art. 35-38 k.p.a. - nie może jednak pozostawać w sprzeczności z obowiązkiem organu dokładnego wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela.
W art. 35 k.p.a. określone zostały terminy do załatwienia sprawy przez organ administracji publicznej. Przepis ten zobowiązuje organy administracji publicznej do załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki, co stanowi realizację zasady zawartej w art. 12 k.p.a. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Ponadto w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie organ powinien podać stronom przyczyny zwłoki i wskazać nowy termin załatwienia sprawy, co wynika z art. 36 § 1 k.p.a., zaś ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Podkreślić również należy, że samo informowanie o niezałatwieniu sprawy w terminie nie chroni organu przed zarzutem przewlekłego prowadzenia postępowania, ponieważ działania organu w tym zakresie również podlegają kontroli sądu administracyjnego.
Odnosząc powyższe rozważania do stanu niniejszej sprawy stwierdzić należy, że postępowanie w sprawie rozpoznania skargi D. K. na niezgodne z prawem przetwarzanie jego danych osobowych, prowadzone było w sposób przewlekły.
Jak wynika z akt sprawy wniosek inicjujący postępowanie w sprawie wpłynął do organu w dniu [...] stycznia 2021 r. Pierwsza czynność jaką organ podjął
w sprawie, tj. zwrócenie się do [...] sp. z o.o. z wezwaniem
o złożenie wyjaśnień, miała miejsce dopiero [...] marca 2021 r. Nastąpiło to zatem ponad dwa miesiące od wpływu skargi do organu. Wyjaśnienia od wskazanej wyżej Spółki wpłynęły do organu [...] kwietnia 2021 r. Kolejną czynność w sprawie organ podjął dopiero ponad sześć miesięcy później, tj. [...] października 2021 r. PUODO wezwał wówczas do złożenia wyjaśnień [...] sp.
z o. o. Odpowiedź na to wezwanie wpłynęła do organu w dniu [...] października
2021 r. Następnie, pismami z [...] lutego 2022 r. organ poinformował strony, że
w sprawie została zebrana dokumentacja niezbędna do wydania merytorycznej decyzji oraz pouczył je o uprawnieniach wynikających z art. 10 § 1, art. 73 § 1 i art. 73a § 1a k.p.a. Decyzja administracyjna w tej sprawie została wydana natomiast dopiero w dniu [...] października 2022 r., a więc po skierowaniu przez D. K. skargi do Sądu na przewlekłość i bezczynność postępowania administracyjnego prowadzonego przez PUODO.
W toku postępowania, w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy organ skierował pismo do [...] sp. z o.o. (pismo z dnia [...] marca 2021 r.) oraz do [...] sp. z o. o. (pismo z dnia [...] grudnia 2021 r.) Z akt sprawy nie wynika aby organ podejmował inne czynności mające na celu załatwienie sprawy.
W odpowiedzi na skargę organ wskazał, że zwrócenie się do [...] sp. z o. o. o wyjaśnienia było możliwe dopiero po wcześniejszym złożeniu wyjaśnień przez [...] sp. z o.o. i ich analizie. Nawet uznając takie działanie za uzasadnione zauważyć należy, że analiza stanowiska [...] sp. z o.o. oraz rozważanie czy należy wystąpić o wyjaśnienia także do [...] sp. z o. o. zajęło organowi ponad sześć miesięcy.
Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności stwierdzić należy, że oceniane postępowanie było prowadzone przewlekle, o wiele dłużej niż jest to konieczne, ze znaczącymi, a nieznajdującymi uzasadnienia w świetle akt sprawy przerwami w podejmowanych czynnościach. Nie można uznać, że postępowanie prowadzone jest bez zbędnej zwłoki w sytuacji, gdy w okresie 21 miesięcy działania organu sprowadzały się do skierowania dwóch pism do dwóch różnych spółek. Należy przy tym podkreślić, że takie czynności, jak gromadzenie i rozpatrzenie materiału dowodowego są elementami postępowania wyjaśniającego i zasadniczo powinny zostać zakończone w terminie określonym w art. 35 § 3 k.p.a.
Zwrócić przy tym należy też uwagę, że organ zignorował całowicie wniesione przez skarżącego ponaglenie z [...] lutego 2022 r. oraz że w toku postępowania nie informował skarżącego o terminie jego zakończenia.
Przyjmując nawet, że sprawa ta miała charakter szczególnie skomplikowany, jest bezsporne, że organ nie zakończył postępowania w ustawowym terminie. Organ dopuścił się zatem przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie wniosku skarżącego z dnia [...] grudnia 2020 r.
Zaakcentowania wymaga okoliczność, że RODO nie zawiera odrębnych od k.p.a. przepisów dotyczących terminów załatwienia sprawy, jak również nie wyłącza stosowania przepisów k.p.a. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno zatem nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Konieczność zbadania zasadności podniesionych skardze skierowanej do organu argumentów oraz dokonania wnikliwej analizy stanu faktycznego sprawy, nie zwalniają z zarzutu przewlekłego prowadzenia postępowania. Pogląd ten jest zgodny z powszechnie aprobowaną zasadą, że realizacja kompetencji organu administracji publicznej jest jego prawnym obowiązkiem, od którego nie zwalniają go tzw. trudności obiektywne w postaci np. złożoności sprawy.
Z uwagi na wydanie decyzji w sprawie, Sąd nie miał podstaw do zobowiązania organu do rozpoznania skargi D. K. myśl art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd stwierdził jednak, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postepowania - stosownie do art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.
Zdaniem Sądu przewlekłe prowadzenie postepowania w niniejszej sprawie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Wyjaśnić należy, że rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy można powiedzieć, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Innymi słowy, istotą rażącego naruszenia prawa jest pozbawiona jakichkolwiek wątpliwości oczywistość stwierdzonego naruszenia. Rażące naruszenie prawa jest bezsprzecznie kwalifikowaną postacią naruszenia prawa i jako takie powinno być interpretowane ściśle. Sąd stwierdza rażące naruszenie prawa, gdy wystąpią szczególne okoliczności uzasadniające przyjęcie takiego stanowiska. Zgodnie ze słownikowym znaczeniem tego sformułowania za działanie "rażące" należałoby uznać działanie bezsporne, ponad miarę, niewątpliwe, wyraźne oraz oczywiste. Nie każde zatem naruszenie prawa wskutek prowadzenia postępowania w sposób przewlekły będzie naruszeniem rażącym. Ocena jednak, czy mamy do czynienia z naruszeniem rażącym, powinna być dokonywana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie, wyznaczonej przez wiele elementów zmiennych (vide wyrok NSA z 17 listopada 2015 r., sygn. akt II OSK 652/15).
Długość postępowania, brak zintensyfikowanych działań ze strony organu zmierzających do jak najszybszego zakończenia postępowania, długotrwałe przerwy pomiędzy nielicznymi czynnościami podjętymi w tym postępowaniu przez organ, brak jakichkolwiek działań po [...] października 2021 r. i zignorowanie wniesionego przez skarżącego ponaglenia, doprowadziły Sąd do wniosku, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Kwestie związane z trudnościami organu wynikającymi z konieczności wnikliwego rozpatrzenia skarg (wniosków) nie usprawiedliwiają zarzutu rażącej przewlekłości. Realizacja kompetencji organu administracji publicznej jest jego prawnym obowiązkiem, od którego nie zwalniają go tzw. trudności obiektywne w postaci złożoności sprawy, kumulacji spraw, braku etatów czy też środków pieniężnych. Poza tym strona nie może ponosić negatywnych skutków braku działań leżących po stronie organu, w tym w zakresie dotrzymywania terminów załatwienia sprawy. Sąd uwzględnił też fakt, iż organ miał dodatkowe trudności wynikające z epidemii COVID-19. Niemniej jednak nawet te dodatkowe okoliczności nie mogą stanowić usprawiedliwienia dla niezałatwienia sprawy do dnia wyrokowania oraz wielokrotnych przerw w działaniach organu.
Sąd ponadto orzekł o przyznaniu skarżącemu sumy pieniężnej w wysokości
1 000 zł.
W myśl art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd, w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, może orzec z urzędu lub na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. Ten ostatni przepis stanowi, że grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów.
O ile wymierzenie grzywny organowi ma na celu przede wszystkim oddziaływać na organ mobilizująco i prewencyjnie, o tyle przyznanie stronie od organu określonej sumy pieniężnej ma charakter głównie kompensacyjny. Ma ono niejako zrekompensować skarżącemu stratę, jaką poniósł na skutek bezczynności bądź przewlekłości organu (vide wyrok NSA z 14 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 1268/16).
Sąd, w oparciu o art. 149 § 2 p.p.s.a., w punkcie trzecim sentencji wyroku przyznał skarżącemu sumę pieniężną w kwocie 1 000 zł, uznając ją za swoiste zadośćuczynienie za ignorowanie jego uzasadnionego interesu w terminowym załatwieniu sprawy. Zdaniem Sądu przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej w tej kwocie rekompensuje okres oczekiwania na załatwienie sprawy. Sąd miał przy tym na uwadze przede wszystkim długość okresu, w którym organ rozpatrzył sprawę. Zaznaczyć jednak należy, że Sąd nie znalazł podstaw do przyznania skarżącemu sumy pieniężnej we wnioskowanej wysokości, tj. w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Skarżący nie powołał żadnych okoliczności, które by przemawiały za przyznaniem sumy pieniężnej w tej wysokości. Przyznana skarżącemu suma pieniężna spełnia kryterium określone w ww. przepisie, wedle którego nie może ona przekraczać wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.
Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a w zw. z art. 119 pkt 4 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 wyroku. Orzeczenie zawarte w pkt 2 wyroku wydano na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. Przyznając skarżącemu sumę pieniężną Sąd orzekł na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. – pkt 3 wyroku. O zwrocie kosztów postępowania sądowego, jak w punkcie 4 wyroku, Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku
z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800, z późn. zm.). Na wysokość zasądzonych kosztów (597 zł) składa się wpis stały od skargi w wysokości 100 zł, koszty zastępstwa procesowego w wysokości 480 zł oraz opłata od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło