I SA/Ol 412/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Górska, Sędziowie sędzia WSA Przemysław Krzykowski (sprawozdawca), sędzia WSA Jolanta Strumiłło, Protokolant specjalista Monika Rząp, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi S. B. na decyzję Dyrektora Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Olsztynie z dnia 28 sierpnia 2024 r., nr 197/OR14/2024 w przedmiocie odmowy przyznania pomocy oddala skargę Zaskarżoną decyzją z 28 sierpnia 2024 r. Dyrektor Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Olsztynie (dalej: Dyrektor, organ odwoławczy) po rozpatrzeniu odwołania S. B. (dalej: strona, skarżąca) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. (dalej organ I instancji, Kierownik BP) z 05 kwietnia 2024 r. o odmowie przyznania pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2023 r. niekorzystnych zjawisk atmosferycznych. Jak wynika z akt sprawy oraz uzasadnienia zaskarżonej decyzji, w dniu 12 marca 2024 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. (dalej jako BP ARiMR) wpłynął wniosek strony o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2023 r. niekorzystnych zjawisk atmosferycznych (dalej: wniosek suszowy). Do ww. wniosku został dołączony - uwierzytelniony przez producenta rolnego wydruk protokołu oszacowania szkód, o który m mowa w § 13zzd ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2014 r., poz. 1438) dalej jako rozporządzenie) albo kalkulacja oszacowania szkód, o której mowa w §13zzd ust. 7, które zawierają informację o powierzchni upraw rolnych, na której powstały szkody spowodowane wystąpieniem 2023 r. suszy w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich, - wydruk uwierzytelnionej przez producenta informacji o powierzchni upraw rolnych, na której powstały szkody spowodowane wystąpieniem w 2023 r. suszy w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich, - kopia polisy ubezpieczeniowej potwierdzającej zawarcie umowy ubezpieczenia upraw rolnych seria AGR nr [...], - kopia aneksu nr 1 do umowy ubezpieczenia potwierdzonej polisą seria AGR nr [...] - kopia polisy ubezpieczeniowej [...] nr [...], - kalkulację szkody z IUNG, - raport komisji powołanej przez wojewodę, - zdjęcia upraw dotkniętych suszą, - pismo z MRiRW dotyczące aplikacji suszowej. Kierownik BP decyzją z 05 kwietnia 2024 r. odmówił przyznania pomocy finansowej skarżącej, z uwagi na brak spełnienia jednego z warunków udzielenia pomocy wynikającego z § 13zze ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r. Po rozpatrzeniu odwołania, zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Powołując się na treść § 13zzd ust. 5 rozporządzenia organ odwoławczy wskazał, że aby być uprawnionym do wprowadzonego wsparcia, szkody w gospodarstwie rolnym producenta rolnego - obliczone za pomocą publicznej aplikacji - muszą wynieść powyżej 30% średniej rocznej produkcji roślinnej w gospodarstwie rolnym z trzech ostatnich lat poprzedzających rok, w którym wystąpiły te szkody w tym suszy, albo z trzech lat w okresie pięcioletnim poprzedzającym rok w którym wystąpiły te szkody, z pominięciem roku o najwyższej i najniższej wielkości produkcji. Obowiązkowym załącznikiem do wniosku o udzielenie pomocy zgodnie z § 13zze ust. 7 pkt 2 rozporządzenia jest uwierzytelniony przez producenta rolnego wydruk protokołu oszacowania szkód, o którym mowa w § 13zzd ust. 5, albo kalkulacji oszacowania szkód, o której mowa w § 13zzd ust. 7 które zawierają informacje o powierzchni upraw rolnych, na której powstały szkody spowodowane wystąpieniem w 2023 r, suszy w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich. Powołując się na art. 3 ust. 4 i 5 ustawy z 7 lipca 2005 r. o ubezpieczeniu upraw rolnych i zwierząt gospodarskich (Dz.U. z 2019 r., poz. 477) organ odwoławczy podkreślił, że dokonanie szacunku w oparciu o dane wynikające z obwieszczenia ministra właściwego do spraw rolnictwa w sprawie wskaźników klimatycznego bilansu wodnego ma decydujące znaczenie dla stwierdzenia, czy na danym obszarze doszło do suszy w rozumień rozporządzenia oraz ustawy o ubezpieczeniu upraw rolnych i zwierząt gospodarskich. Stosownie do § 13zzd ust. 5 rozporządzenia, jednym z warunków udzielenia pomocy, jest dołączenie przez producenta rolnego do wniosku o udzielenie pomocy, za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej, protokołu oszacowania szkód w formie dokumentu elektronicznego, opatrzonego, w celu potwierdzenia wystąpienia u producenta rolnego szkód powstałych w wyniku suszy, podpisem zaufanymi wojewody właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego, albo dołączenie uwierzytelnionego przez producenta rolnego wydruku tego protokołu. Protokół oszacowania szkód, o którym mowa w ust. 5. jest generowany automatycznie za pomocą publicznej aplikacji, jeżeli szkody spowodowane wystąpieniem suszy wynoszą powyżej 30% średniej rocznej produkcji roślinnej w gospodarstwie rolnym z ostatnich trzech lat poprzedzających rok. w którym wy stąpiły szkody spowodowane wystąpieniem suszy, po uprzednim złożeniu przez producenta rolnego wniosku o oszacowanie tych szkód (ust. 6). W przypadku gdy szkody spowodowane wystąpieniem suszy wynoszą nie więcej niż 30% średniej rocznej produkcji roślinnej, o której mowa w ust. 6. za pomocą publicznej aplikacji jest generowana automatycznie kalkulacja oszacowania szkód (ust. 7). Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że wniosek suszowy strony - w sekcji VI - zawierał deklarację strony, że wnioskuje o udzielenie pomocy finansowej z tytułu szkód w uprawach rolnych spowodowanych wystąpieniem w 2023 r. suszy, które zostały obliczone za pomocą publicznej aplikacji i wynoszą powyżej 30% średniej rocznej produkcji roślinnej w gospodarstwie rolnym z ostatnich trzech lat poprzedzających rok wystąpienia suszy, do powierzchni uprawy na której, zgodnie z protokołem/kalkulacją oszacowania szkód (sporządzonym/sporządzoną w formie dokumentu elektronicznego), powstały szkody w uprawach rolnych. Zgodnie z Wartością oszacowanych szkód (średni plon i cena sprzedaży w gospodarstwie ustalone zostały na podstawie danych Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej według FADN. tj. Sieci Danych Rachunkowych Gospodarstw Rolnych), wynikającą ostatecznie z kalkulacji z oszacowania szkód, wygenerowanej za pomocą publicznej aplikacji, wartość oszacowanych szkód wg kwoty obniżenia dochodu z produkcji roślinnej w gospodarstwie rolnym strony wyniosła 27 655, 47 zł, co stanowiło 24,28% średniej rocznej produkcji. Tym samym skarżąca nie spełniła jednego z podstawowych warunków udzielenia pomocy finansowej, dotyczącego minimalnego progu strat w gospodarstwie, określonego w § 13zze ust. 1 pkt 3 lit b rozporządzenia tj. wartość szkód, obliczona za pomocą publicznej aplikacji powinna wynosić powyżej 30% średniej rocznej produkcji roślinnej z ostatnich trzech lat poprzedzających rok wystąpienia suszy. Na awersie wydruku kalkulacji z oszacowania szkód - obliczonych za pomocą publicznej aplikacji zapisano natomiast, że procent średniej rocznej produkcji wyniósł 24.28%. Organ odwoławczy nie zgodził się przy tym z zarzutem naruszenia § 13zzd ust. 13-14 rozporządzenia. Załączona do wniosku suszowego, wygenerowana z aplikacji publicznej ostateczna kalkulacja z oszacowania szkód, opierała się w niniejszej sprawie o 3 źródła danych dotyczących wysokości szkód w uprawach: - dane podane w aplikacji przez rolnika we wniosku o szacowanie szkód. - dane z Raportu komisji szacującej na miejscu, - dane pobierane z Instytutu Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa (IUNG). Dane z Raportu komisji powołanej przez wojewodę, były poddawane analizie i składały się na ostateczny wynik procentu strat obliczonych przez aplikację publiczną. Raport komisji nie został natomiast przez ustawodawcę wyszczególniony jako obligatoryjny czy fakultatywny załącznik do wniosku o udzielenie pomocy finansowej. Organ podkreślił, że ocena komisji powołanej przez wojewodę nie stanowi automatycznie ostatecznego wskaźnika poziomu suszy, gdyż przekroczenie w Raporcie komisji poziomu szkód względem określonego przez Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa (IUNG) może odbywać się tylko w zakresie dopuszczonym w § 13zzd ust. 13 i 14 rozporządzenia. Organy Agencji, rozpatrując wnioski o udzielenie pomocy zostały zobligowane do uwzględniania danych obliczonych wyłącznie przez publiczną aplikację, tj. w rozpatrywanej sprawie - z wydruku uwierzytelnionej przez stronę kalkulacji z oszacowania szkód. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że średnia roczna produkcja roślinna i średnia roczna produkcja rolna dla celów szacowania szkód powstałych w wyniku suszy są ustalane na podstawie danych z systemu zbierania i wykorzystywania danych rachunkowych z gospodarstw rolnych FADN Instytutu Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej - Państwowego Instytutu Badawczego, udostępnianych na stronie internetowej urzędu obsługującego Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (§ 13zze ust. 4 rozporządzenia). Na wysokość szkód średniej rocznej produkcji roślinnej ma wpływ nie tylko procentowa wysokość szkód, ale również wysokość przychodów z poszczególnych upraw oraz przychodów z upraw, w których nie jest szacowana susza. Obowiązujące w tym zakresie przepisy prawa, nie przewidują, zarówno innego sposobu wyliczenia, jak i ponownej weryfikacji zgłaszanych przez producentów rolnych strat w uprawach rolnych powstałych w wyniku wystąpienia suszy. Dyrektor nie uwzględnił oświadczenia skarżącej dotyczącego błędnej oceny poziomu strat w gospodarstwie, dokonanej przez publiczną aplikację oraz przedstawionych przez stronę dowodów. Ocena skarżącej, oparta na podejrzeniu błędnego działania urządzeń radarowych z uwagi na modernizację sieci POLARD, nie stanowi rzetelnego i obiektywnego dowodu na rozmiar strat spowodowanych wystąpieniem suszy w 2023 r. w gospodarstwie strony. Również subiektywna ocena poziomu szkód, wyrażona przez stronę w ramach wniosku o oszacowanie strat, może - zgodnie z przepisem § 13zzd rozporządzenia być wzięta pod uwagę, o ile nie przekracza poziomu szkód ustalonego przez Instytut Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa - Państwowego Instytutu Badawczego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skarżąca reprezentowana przez radcę prawnego zaskarżyła decyzję organu odwoławczego w całości. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: 1. § 5 ust. 5 i § 13zzd ust. 5 i 7 i § 13 zze ust. 1 pkl 3 lit. b rozporządzenia poprzez będą interpretację, podczas gdy prawidłowe wyliczenie procentu suszy zgodnie z § 13 zzd. winno wynikać z porównania procentowej wysokość szkody i ustalenia czy różnica pomiędzy wynikami IUNG a raportem komisji wojewody jest do 30% w danej uprawie czy powyżej 30% w danej uprawie, ponieważ od tego zależy wielkość rzeczywista strat w gospodarstwie rolnym, 2. art. 75 - 80 kpa poprzez: - pominięcie dowodu z protokołu strat, jaki sporządziła komisja wojewody warmińsko-mazurskiego, podczas gdy jest to dokument o takiej samej randze, jak protokół straty wygenerowany przez aplikację IUNG, - błędną ocenę raportu komisji wojewódzkiej i w efekcie tego wydanie błędnej decyzji o odmowie pomocy, pomimo spełnienia warunków do jej udzielania, - pominięcie dowodu ze świadków i przesłuchania strony, o jakich wnioskowała skarżąca, co wpłynęło na błędne ustalenie przez organ, że aplikacja suszowa działała bez błędów, - pominięcie informacji z IMGW na fakt braku urządzeń i ich modernizacji bez których w 2023 r. aplikacja nie mogła pracować i pobierać danych o braku opadów, - pominięcie dowodów przedłożonych przez skarżącą, które udowadniały wadliwość aplikacji suszowej i oparcie decyzji na jej błędnych ustaleniach, gdzie wg. aplikacji bardziej na suszu ucierpiały rośliny ozime aniżeli jare, co już daje obraz wad w narzędziu do ustalania procentu szkody. Zdaniem skarżącej, organ oparł się jedynie na błędnej aplikacji suszowej, w stosunku do której podnosi się zarzuty w całej Polsce, że nie pobierała danych i wyniki, jakie podawała do upraw nie odpowiadały rzeczywistym stratom. Organ pominął w całości ustalenia komisji wojewody szacującej straty, która weryfikowała szkody bezpośrednio na uprawach. Uwzględniając powyższe, skarżąca wniosła o: - uchylenie decyzji i przekazanie jej organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia, - zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Spór w niniejszej sprawie dotyczy zasadności odmowy przyznania pomocy finansowej producentowi rolnemu, u którego w gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2023 r. niekorzystnych zjawisk atmosferycznych. Zasadniczą kwestią sporną w niniejszej sprawie jest podnoszona w skardze błędna metodologia ustalenia wartości szkody. W ocenie strony skarżącej oparcie decyzji jedynie na dokumentach z aplikacji suszowej, jest błędne i krzywdzące w przypadkach, w których szacowania dokonywały komisje powołane przez wojewodów, które weryfikowały szkody bezpośrednio na uprawach. Nie budzi wątpliwości, że skarżący jest producentem rolnym, którego gospodarstwo rolne zostało dotknięte suszą, natomiast sporny jest zakres szkody w uprawach rolnych spowodowanej suszą. Odnosząc się do wskazanej kwestii spornej w pierwszej kolejności należy odnieść się do podniesionych w skardze zarzutów naruszenia prawa procesowego, wyartykułowanych w punkcie 2 skargi dotyczących naruszenia prze organ art. 75 - 80 kpa. Zgodnie z art. 10a ust. 1 ustawy o ARiMR w postępowaniu przed organami ARiMR wyłączone jest bowiem stosowanie m.in. art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Jak wynika z przywołanych regulacji prawnych, ustawodawca ograniczył zastosowanie zasad ogólnych postępowania administracyjnego unormowanych w przepisach k.p.a. W omawianej kategorii spraw uczynił bowiem wyjątek od tzw. zasady prawdy materialnej wyrażonej w art. 7 k.p.a., a rozwijanej w dalszych przepisach m.in. art. 77 k.p.a. zgodnie, z którą organy administracji publicznej w toku postępowania podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Obowiązek organu został więc ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Przy czym, chodzi tu przede wszystkim o dowody wskazane we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę. Organy administracji publicznej nie mają zaś obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego tak, jak tego wymaga art. 7 k.p.a. Jak przyjmuje się literaturze przedmiotu oraz w orzecznictwie sądów administracyjnych, z dyspozycji wedle, której ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne, wynika, iż to na stronie (rolniku), która złożyła wniosek o przyznanie płatności, ciąży obowiązek inicjatywy w zakresie aktywnego uczestnictwa w postępowaniu i przejawieniu inicjatywy dowodowej. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreślane jest, że w tym specyficznym postępowaniu to nie organ administracji publicznej, a posiadacz gruntów ma przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Jest to zatem oparcie postępowania dowodowego w znacznym stopniu na dowodach przedstawionych przez stronę w toku postępowania, a tym samym przeniesienie ciężaru dowodowego na osobę, która z faktu wywodzi skutki prawne. Organowi pozostaje jedynie w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Przy czym chodzi tu przede wszystkim o dowody wskazane we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę. Organy administracji publicznej nie mają zaś obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego tak, jak tego wymaga art. 7 k.p.a. Na organach nie ciąży obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a więc organ prowadzący postępowanie nie jest obowiązany do aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie żądania wnioskodawcy - tj. jego uprawnienia do otrzymania wnioskowanej płatności (por. wyroki NSA: z 22 września 2021 r., I GSK 182/21; z 7 lipca 2021 r., I GSK 1950/18; z 4 marca 2015 r., II GSK 98/14; z 7 marca 2012 r., II GSK 88/11; z 6 czerwca 2012 r., II GSK 680/11; z 25 października 2011 r., II GSK 1075/10l wyrok WSA w Gdańsku z dnia 25 czerwca 2013 r., I SA/Gd 391/13; wyrok WSA w Łodzi z dnia 14 stycznia 2014 r., III SA/Łd 1007/13; wyrok WSA w Krakowie z dnia 18 lutego 2014 r., III SA/Kr 778/13; wyrok WSA w Krakowie z dnia 12 sierpnia 2014 r., III SA/Kr 6/14; wyrok NSA z dnia 11 marca 2015 r., II GSK 134/14; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 6 maja 2015 r., III SA/Wr 844/14; wyrok NSA z dnia 4 września 2015 r., II GSK 1636/14; wyrok NSA z dnia 28 października 2015 r., II GSK 1884/14; wyrok WSA w Olsztynie z dnia 3 grudnia 2015 r., I SA/Ol 639/15; wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 7 marca 2016 r., I SA/Rz 1100/15 te wyroki, podobnie jak inne, powoływane niżej, opublikowany został w Bazie CBOSA, https://orzeczenia.nsa.gov.pl; zob. szerzej: B. Adamiak, Obowiązek organu administracji publicznej rozpatrzenia całego materiału dowodowego [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2006, s. 406–407; C. Martysz, Komentarz do art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego [w:] G. Łaszczyca, C. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, t. I, Komentarz do art. 1–103, LEX 2010; M. Jaśkowska, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX 2015). Przenosząc powyższe rozważania na realia rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że w przedmiotowej sprawie w dniu 12 marca 2024 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. wpłynął Wniosek strony o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2023 r. niekorzystnych zjawisk atmosferycznych. Z akt sprawy wynika, że do wniosku został dołączony: 1. uwierzytelniony przez producenta rolnego wydruk protokołu oszacowania szkód, 2. wydruk uwierzytelnionej przez producenta informacji o powierzchni upraw rolnych, na której powstały szkody spowodowane wystąpieniem w 2023 r suszy w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich; 3. kopia polisy ubezpieczeniowej potwierdzającej zawarcie umowy ubezpieczenia upraw rolnych; 4. kopia aneksu do umowy 5. kopia polisy ubezpieczeniowej [...] 6. kalkulację szkody z Instytutu Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa (IUNG). 7. raport komisji powołanej przez wojewodę. 8. zdjęcia upraw dotkniętych suszą. 9. pismo z MRiRW dotyczące aplikacji suszowej. W ocenie Sądu przedłożone przez stronę dokumenty, stanowiące załącznik do wniosku zostały w tym postępowaniu rozpatrzone przez organ. Wskazać raz jeszcze należy, że to producent rolny jest obowiązany przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia, co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; zaś ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Zatem to strona powinna składać dowody, które uważa za konieczne do rozstrzygnięcia zgodnego z jej oczekiwaniami. Brak jest zatem podstaw do uznania, iż doszło do naruszenia art. 75-80 k.p.a. W szczególności nie mogło dojść do naruszenia art. 75,77,79a k.p.a., albowiem zgodnie z art. 10a ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, w ogóle nie mają one zastosowania w postępowaniach toczących się przed organami ARiMR. Na marginesie wskazać należy, że w niniejszym postępowaniu producent rolny nie zwracał się do organów z żądaniem udzielenia, przed wydaniem rozstrzygnięcia pouczeń co do okoliczności mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie w zakresie prowadzonego postępowania. Tak samo skarżący nie wystąpił z żądaniem udziału w każdym stadium postępowania. Przechodząc do zarzutów naruszenia prawa materialnego wskazać należy, że w skardze producent rolny podniósł zarzut naruszenia przez organ § 5 ust. 5 i § 13zzd ust. 5 i 7 i § 13 zze ust. 1 pkl 3 lit. b Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2014 r. poz. 1438, dalej: Rozporządzenie RM) poprzez będą interpretację, podczas gdy prawidłowe wyliczenie procentu suszy zgodnie z § 13 zzd winno wynikać z porównania procentowej wysokość szkody i ustalenia czy różnica pomiędzy wynikami IUNG a raportem komisji wojewody jest do 30% w danej uprawie czy powyżej 30% w danej uprawie, ponieważ od tego zależy wielkość rzeczywista strat w gospodarstwie rolnym. Odnosząc się do powyższego zarzutu w pierwszej kolejności należy określić znaczenie publicznej aplikacji – udostępnianej na rządowej stronie internetowej https://aplikacje.gov.pl/app/susza/#/campaign – w procesie udzielania pomocy suszowej. Zasady udzielania pomocy suszowej określają przepisy wydanego na podstawie art. 4 ust. 6 ustawy o ARiMR, rozporządzenia RM. W przepisach tego rozporządzenia przewidziano funkcjonowanie aplikacji suszowej, do której zastrzeżenia podnosi strona skarżąca w niniejszej sprawie. Publiczną aplikację wprowadzono do ww. rozporządzenia RM na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 czerwca 2020 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2020 r. poz. 1009, dalej jako: "rozporządzenie zmieniające"). Przepisy rozporządzenia zmieniającego weszły w życie z dniem 8 czerwca 2020 r. i od tego czasu wykorzystanie publicznej aplikacji (dalej jako: "aplikacja suszowa") jest uwzględniane w przepisach dotyczących ubiegania się o pomoc suszową (niniejszej sprawy dotyczy § 13zze rozporządzenia RM, do pomocy suszowej we wcześniejszych latach znajdowały zastosowanie przepisy § 13zs, § 13zh rozporządzenia RM). Przed wprowadzeniem aplikacji suszowej – w procesie udzielania pomocy suszowej – oszacowania, podobnie jak w przypadku innych niekorzystnych zjawisk atmosferycznych, dokonywała komisja powołana przez właściwego wojewodę (np. § 13v, § 13r rozporządzenia RM). Aktualnie komisja suszowa przewidziana jest w § 13zzd ust. 14, jednak jej rola w postępowaniu o udzielenie pomocy suszowej jest wyraźnie mniejsza. To jednak nie jedyna zmiana w procesie udzielania pomocy suszowej. Należy wyjaśnić, że pomoc suszowa jest udzielana, gdy szkody w uprawach rolnych wyniosą określoną wartość procentową, obliczoną w określony sposób i na podstawie określonych danych. W niniejszej sprawie zgodnie z § 13zze ust. 1 pkt 3 lit. b) rozporządzenia RM szkody powinny wynieść powyżej 30% średniej rocznej produkcji roślinnej w gospodarstwie rolnym z ostatnich trzech lat poprzedzających rok wystąpienia suszy. Ta wartość procentowa stanowi wynik obliczenia. Aktualnie obliczenia dokonuje aplikacja. W zakresie ww. średniej rocznej produkcji roślinnej przepisy nakazują brać pod uwagę dane Instytutu Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej - Państwowego Instytutu Badawczego (dalej jako IERIGŻ) o średniej wielkości produkcji roślinnej, udostępniane przez ministra właściwego do spraw rozwoju wsi na stronie internetowej urzędu obsługującego tego ministra (§ 13zze ust. 4 rozporządzenia RM). Odmiennie było natomiast w przypadku szacowania dokonywanego przez komisję, gdzie średnia roczna produkcja roślinna była ustalana na podstawie danych rachunkowych lub dokumentów potwierdzających wielkość prowadzonej produkcji rolnej w danym gospodarstwie rolnym, a dopiero w przypadku braku takich danych lub dokumentów - na podstawie danych ww. Instytutu (np. zgodnie z § 13v ust. 3 rozporządzenia RM). Zauważalne jest więc, że wprowadzenie aplikacji suszowej niosło za sobą również zmianę danych przyjmowanych do szacowania, a niewątpliwie wartości wskazane przez IERIGŻ mogą być odmienne niż dane rachunkowe lub dane z dokumentów potwierdzających wielkość prowadzonej produkcji rolnej w danym gospodarstwie rolnym. W przedmiocie pojęcia suszy przepisy rozporządzenia RM konsekwentnie (zarówno obecnie, jak i w zakresie pomocy suszowej w poprzednich latach) odwołują się do ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich. Zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 10 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich (Dz.U. z 2019 r. poz. 477, dalej jako: "ustawa o ubezpieczeniach upraw") szkody spowodowane przez suszę oznaczają szkody spowodowane wystąpieniem, w dowolnym sześciodekadowym okresie od dnia 21 marca do dnia 30 września, spadku klimatycznego bilansu wodnego poniżej wartości określonej dla poszczególnych gatunków roślin uprawnych i gleb. Wartości klimatycznego bilansu wodnego dla poszczególnych gatunków roślin uprawnych i gleb, z podziałem na województwa, określa minister właściwy do spraw rolnictwa na podstawie art. 3 ust. 4 ustawy o ubezpieczeniach upraw. Aktualnie obowiązuje rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2019 r. w sprawie wartości klimatycznego bilansu wodnego dla poszczególnych gatunków roślin uprawnych i gleb (Dz.U. z 2019 r. poz. 739). Oprócz tego minister właściwy do spraw rolnictwa określa w drodze obwieszczenia wskaźniki klimatycznego bilansu wodnego dla poszczególnych gatunków roślin uprawnych i gleb, z podziałem na województwa (art. 3 ust. 5 ustawy o ubezpieczeniach upraw). Wskaźniki te są podawane na podstawie danych przekazanych przez Instytut Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa - Państwowy Instytut Badawczy. Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa – Państwowy Instytut Badawczy w Puławach (dalej powoływany jako IUNG) opracowuje bowiem System Monitoringu Suszy Rolniczej (SMSR), z którego pochodzą te dane. Należy zwrócić uwagę, że o ile we wniosku o oszacowanie szkód w aplikacji suszowej producent rolny podaje informację o procentowej wysokości szkód spowodowanych wystąpieniem suszy w poszczególnych uprawach (§ 13zzd ust. 6i 11 pkt 5 rozporządzenia RM), to jeśli ta procentowa wysokość szkód spowodowanych przez suszę w poszczególnych uprawach będzie wyższa niż ustalona na podstawie danych IUNG, do obliczenia wysokości szkody przyjmuje się dane w tym zakresie IUNG. Zgodnie natomiast z § 13zzd ust. 14 rozporządzenia RM, w przypadku gdy procentowa wysokość szkód ustalona zgodnie z ust. 13 różni się od procentowej wysokości szkód oszacowanej przez komisję powołaną przez wojewodę właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkód spowodowanych przez suszę, do obliczenia wysokości szkody przyjmuje się: 1) wyższą wysokość szkód spowodowanych wystąpieniem suszy, jeżeli różnica wynosi nie więcej niż 30% w stosunku do niższej wysokości szkód; 2) niższą wysokość szkód powiększoną o 30%, jeżeli różnica wynosi więcej niż 30% w stosunku do niższej wysokości szkód; 3) wysokość szkód ustaloną na podstawie danych Instytutu Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa - Państwowego Instytutu Badawczego, jeżeli zgodnie z ustaleniami tego instytutu wysokość szkód wynosi 0%. Reasumując powyższe wywody wskazać należy, że wartość szkód spowodowanych suszą ustalana jest zasadniczo na podstawie: wskazań producenta rolnego, ustaleń komisji suszowej, a przede wszystkim wskaźników klimatycznego bilansu wodnego podanych przez IUNG. W zakresie danych dotyczących średniej rocznej produkcji roślinnej przepisy nakazują zaś przyjmować dane IERIGŻ. Z przepisów rozporządzenia RM wynika ponadto, że dokumenty wygenerowane przy pomocy aplikacji suszowej mają aktualnie decydujące znaczenie w procesie udzielania pomocy suszowej. Warunkiem udzielenia pomocy suszowej jest bowiem przede wszystkim, aby szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2023 r. suszy w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich wyniosły powyżej 30% średniej rocznej produkcji roślinnej w gospodarstwie rolnym z ostatnich trzech lat poprzedzających rok wystąpienia suszy. Wartość ta ma być obliczona przy pomocy aplikacji suszowej (§ 13zze ust. 1 pkt 3 lit. b) rozporządzenia RM). Załączenie do wniosku protokołu albo kalkulacji szacowania szkód jest jednym z obowiązków wnioskodawcy (§ 13zze ust. 7 pkt 2 rozporządzenia RM). Przed złożeniem wniosku o pomoc suszową wnioskodawca powinien więc złożyć wniosek o oszacowanie szkód za pośrednictwem aplikacji suszowej i w wyniku tego działania uzyskać protokół oszacowania szkód albo kalkulację oszacowania szkód. Jeden z tych dokumentów zostaje wygenerowany automatycznie za pomocą aplikacji suszowej w ten sposób, że jeżeli szkody spowodowane wystąpieniem suszy wynoszą powyżej 30% średniej rocznej produkcji roślinnej w gospodarstwie rolnym z ostatnich trzech lat poprzedzających rok, w którym wystąpiły szkody spowodowane wystąpieniem suszy – aplikacja powinna wygenerować protokół oszacowania szkód, natomiast jeżeli szkody wyniosą nie więcej niż wskazane 30% - aplikacja powinna wygenerować kalkulację oszacowania szkód (§ 13zzd ust. 5-7 rozporządzenia RM). Podsumowując tę część rozważań należy stwierdzić, że z zasady zgodne z przepisami będzie działanie organów ARiMR, zgodnie z którym – udzielając albo odmawiając pomocy suszowej – opierają się one na wyniku obliczeń aplikacji suszowej wyrażonym w protokole lub kalkulacji szacowania szkód. Jak podkreślono na wstępie rozważań zgodnie z art. 10a ust. 1 ustawy o ARiMR w postępowaniu przed organami ARiMR wyłączone jest bowiem stosowanie m.in. art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Sąd podziela nadto stanowisko organu odwoławczego, że wygenerowany w aplikacji suszowej protokół lub kalkulacja szacowania szkód posiadają walor dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. W orzecznictwie sądów administracyjnych trafnie podnosi się, że błędne jest pojmowanie kalkulacji wygenerowanej w aplikacji suszowej jako dokumentu, którego nie można w żaden sposób zakwestionować. Oczywiście jest to dopuszczalne, ale jak wskazano w pierwszej części uzasadnia ciężar dowodu spoczywa na stronie. W realiach niniejszej sprawy na etapie postępowania administracyjnego strona nie przedłożyła dokumentów, które mogłyby obalić wiarygodność dokumentu urzędowego jakim jest wygenerowany protokół oszacowania szkód. Strona nie przedstawiła dowodów świadczących o podjęciu inicjatywy, by wyjaśnić swoje wątpliwości, co do - w ocenie strony - nieprawidłowo działającej aplikacji. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej, protokół komisji Wojewody Warmińsko-Mazurskiego został uwzględniony przez organ w tej sprawie. Przypomnieć należy, że Kierownik BP po zweryfikowaniu sprawy rozstrzygnął o odmowie przyznania pomocy z uwagi na brak spełnienia jednego z podstawowych warunków udzielenia pomocy wynikającego z § 13zze ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r. Zgodnie z § 13zze ust. 1 pkt 3 lit. b) rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r.: W 2023 i 2024 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w 2 ust. 1 pkt 6, producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2023 r suszy w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich, które zostały obliczone za pomocą publicznej aplikacji i wynoszą powyżej 30% średniej rocznej produkcji roślinnej w gospodarstwie rolnym z ostatnich trzech lat poprzedzających rok wystąpienia suszy, Z powyższego wynika, że aby być uprawnionym do wprowadzonego wsparcia, szkody w gospodarstwie rolnym producenta rolnego - obliczone za pomocą publicznej aplikacji - muszą wynieść powyżej 30% średniej rocznej produkcji roślinnej w gospodarstwie rolnym z trzech ostatnich lat poprzedzających rok, w którym wystąpiły te szkody w tym suszy, albo z trzech lat w okresie pięcioletnim poprzedzającym rok, w którym wystąpiły te szkody, z pominięciem roku o najwyższej i najniższej wielkości produkcji. W myśl § 13zze ust. 5 rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r.: Pomoc, o której mowa w ust. 1. jest przyznawana w drodze decyzji kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego, na wniosek tego producenta rolnego złożony na formularzu opracowanym przez Agencję i udostępnionym na jej stronie internetowej. Obowiązkowym załącznikiem do wniosku o udzielenie pomocy, zgodnie z § 13zze ust. 7 pkt 2 rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r.. jest uwierzytelniony przez producenta rolnego wydruk protokołu oszacowania szkód, o którym mowa w 13zzd ust. 5, albo kalkulacji oszacowania szkód, o której mowa w 13zzd ust. § 7 które zawierają informacje o powierzchni upraw rolnych, na której powstały szkody spowodowane wystąpieniem w 2023 r, suszy w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich. Z powyższych przepisów wynika, że gdyby szkody określone na podstawie wszystkich dostępnych danych były stwierdzone w wysokości powyżej 30% średniej rocznej produkcji roślinnej w gospodarstwie rolnym z ostatnich trzech lat poprzedzających rok, w którym wystąpiły szkody spowodowane wystąpieniem suszy, to wówczas system wygenerowałby protokół oszacowania szkód, a w przypadku gdy szkody spowodowane wystąpieniem suszy wynoszą nie więcej niż 30%, średniej rocznej produkcji roślinnej, o której mowa w ust. 6, za pomocą publicznej aplikacji jest generowana automatycznie kalkulacja oszacowania szkód. Sąd pragnie podkreślić, że strona skarżąca składając wniosek o przyznanie pomocy finansowej miała pełną świadomość metodologii obliczania szkody. Wniosek suszowy strony - w sekcji VI - zawierał deklarację strony, że wnioskuje o udzielenie pomocy finansowej z tytułu szkód w uprawach rolnych spowodowanych wystąpieniem w 2023 r. suszy, które zostały obliczone za pomocą publicznej aplikacji i wynoszą powyżej 30% średniej rocznej produkcji roślinnej w gospodarstwie rolnym z ostatnich trzech lat poprzedzających rok wystąpienia suszy do powierzchni uprawy na której, zgodnie z protokołem/kalkulacją oszacowania szkód (sporządzonym/sporządzoną w formie dokumentu elektronicznego), powstały szkody w uprawach rolnych. W niniejszej sprawie wartość oszacowanych szkód (średni plon i cena sprzedaży w gospodarstwie ustalone zostały na podstawie danych Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej według FADN. tj. Sieci Danych Rachunkowych Gospodarstw Rolnych), wynikającą ostatecznie z kalkulacji z oszacowania szkód, wygenerowanej za pomocą publicznej aplikacji, o której mowa w § 13zzd ust. 7 rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r., wyniosła: 27 655,47 zł - co stanowiło 24,28% średniej rocznej produkcji. Tym samym skarżąca nie spełniła jednego z podstawowych warunków udzielenia pomocy finansowej, dotyczącego minimalnego progu strat w gospodarstwie, określonego w § 13zze ust. 1 pkt 3 lit b rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r. Zgodnie z przywołanym przepisem w 2023 i 2024 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentowi rolnemu w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2023 r. suszy w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich, które zostały obliczone za pomocą publicznej aplikacji i wynoszą powyżej 30% średniej rocznej produkcji roślinnej w gospodarstwie rolnym z ostatnich trzech lat poprzedzających rok wystąpienia suszy. Jak wynika z przywołanego § 13zze ust. 1 pkt 3 lit b rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r.. szacowanie szkód przez publiczną aplikację "Zgłoś szkodę rolniczą" było podstawowym i obligatoryjnym narzędziem do szacowania szkód powstałych w wyniku suszy. Jeżeli jednak rolnik chciał, aby oszacowania szkód dokonała również komisja, wówczas - jak w niniejszej sprawie - składał odpowiedni wniosek w terminie umożliwiającym ich oszacowanie przez komisję. Zgodnie z § 13zzd ust. 15 rozporządzeniem z dnia 27 stycznia 2015 r.: Producent rolny zgłasza wystąpienie szkód w terminie umożliwiającym ich oszacowanie, jednak nie później niż do 15 września roku wystąpienia szkody. Komisja dokonuje oszacowania szkód spowodowanych przez suszę w terminie nie później niż do czasu zbioru plonu głównego danej uprawy albo jej likwidacji i nie wcześniej niż od wschodów upraw Komisja składa się co najmniej z 3 osób, w tym 1 przedstawiciela ośrodka doradztwa rolniczego oraz 1 przedstawiciela izby rolniczej, mających wykształcenie wyższe albo średnie w zakresie rolnictwa lub ekonomiki rolnictwa albo co najmniej pięcioletni staż wprowadzeniu gospodarstwa rolnego potwierdzony przez sołtysa. Podkreślić należy, że zgodnie z procedurą po przeprowadzeniu oszacowania, komisja wprowadzała i zatwierdzała dane do publicznej aplikacji w formie Raportu komisji oraz przekazywała uwierzytelniony przez członków komisji wydruk (z aplikacji) raportu oszacowania szkód w danym gospodarstwie rolnym – wojewodzie właściwemu ze względu na miejsce powstania szkód. W ocenie Sąd warto raz jeszcze zwrócić uwagę, że załączona do wniosku suszowego, wygenerowana z aplikacji publicznej ostateczna kalkulacja z oszacowania szkód, opierała się zatem w niniejszej sprawie o trzy źródła danych dotyczących wysokości szkód w uprawach: dane podane w aplikacji przez rolnika we wniosku o szacowanie szkód. dane z Raportu komisji szacującej na miejscu, oraz dane pobierane z Instytutu Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa (IUNG). Mając na względzie metodologię obliczania szkody określoną w § 13zzd ust. 13-14 rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r., wskazać należy, że Raport komisji pośrednio wpłynął na efekt końcowy oceny szacowania szkód w gospodarstwie strony, bowiem dane z raportu komisja wprowadzała do aplikacji. Zatem dowód ten brał udział w szacowaniu i wpłynął na ostateczny jego wynik odzwierciedlony w kalkulacji. Zgodnie z przepisami § 13zzd ust.13 rozporządzenia RM we wniosku o oszacowanie szkód producent rolny jest zobowiązany podać informację o procentowej wysokości szkód spowodowanych wystąpieniem suszy w poszczególnych uprawach. W przypadku gdy producent rolny w tym wniosku poda procentową wysokość szkód spowodowanych przez suszę w poszczególnych uprawach wyższą niż ta wysokość ustalona na podstawie danych Instytutu Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa - do obliczenia wysokości szkody przyjmuje się odpowiednio dane w tym zakresie IUNG. Natomiast zgodnie z przepisami § 13zzd ust.14 ww. rozporządzenia w przypadku gdy procentowa wysokość szkód ustalona zgodnie z ust. 13 różni się od procentowej wysokości szkód oszacowanej przez komisję powołaną przez wojewodę właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkód spowodowanych przez suszę, do obliczenia wysokości szkody przyjmuje się: 1) wyższą wysokość szkód spowodowanych wystąpieniem suszy, jeżeli różnica wynosi nie więcej niż 30% w stosunku do niższej wysokości szkód; 2) niższą wysokość szkód powiększoną o 30%, jeżeli różnica wynosi więcej niż 30% w stosunku do niższej wysokości szkód; 3) wysokość szkód ustaloną na podstawie danych Instytutu Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa - Państwowego Instytutu Badawczego, jeżeli zgodnie z ustaleniami tego instytutu wysokość szkód wynosi 0%. W ocenie Sądu literalne brzmienie przepisu wskazuje, że przepisy te mówią o powiększeniu niższej wysokości szkód o 30 %, a nie o 30 punktów procentowych. Obliczenia wartości szkody podane przez stronę skarżącą w uzasadnieniu skargi nie znajdują uzasadnienia w przywołanych w niniejszym uzasadnieniu przepisach prawa. Przepisy bowiem stanowią o różnicy 30% procent w stosunku do niższej kwoty, a nie różnicy 30 punktów procentowych. Należy również zwrócić uwagę, że na wysokość szkód średniej rocznej produkcji roślinnej ma wpływ nie tylko procentowa wysokość szkód w poszczególnych uprawach, ale również wysokości przychodów z poszczególnych upraw, w tym przychodów z upraw, w których nie jest szacowana susza. Podkreślić bowiem należy, że ustawodawca w przywołanych przepisach posługuje się zwrotem "średniej rocznej produkcji roślinnej w gospodarstwie rolnym". Podsumowując, kwestionowana przez stronę skarżącą aplikacja mająca umocowanie w § 13zze ust. 1 pkt 3 lit b rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r. zawiera bazy danych i aplikacje komputerowe, integrujące dane meteorologiczne, potrzebne do obliczenia klimatycznego bilansu wodnego oraz dane z cyfrowej mapy glebowo-rolniczej, obrazującej przestrzenne zróżnicowanie retencji wodnej różnych kategorii agronomicznych gleb. Wbrew wywodom strony skarżącej - dane z raportu komisji powołanej przez wojewodę, były poddawane analizie i składały się na ostateczny wynik procentu strat obliczonych przez aplikację publiczną. W ocenie Sądu, organy przeprowadziły wyczerpujące postępowanie dowodowe zgodnie z wymogami procedury administracyjnej oraz prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego właściwe dla rozpoznawanej sprawy. Odmienna od oczekiwań skarżącego ocena materiału dowodowego nie stanowi naruszenia przepisów prawa materialnego ani proceduralnego, które mogłoby mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.