I OZ 826/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 27 listopada 2024 r., sygn. akt II SA/Ol 357/24 o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi D. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu z dnia 19 lutego 2024 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 27 listopada 2024 r., sygn. akt II SA/Ol 357/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, po rozpoznaniu wniosku D. S., odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że w dniu 13 sierpnia 2024 r. odbyła się rozprawa w sprawie ze skargi skarżącego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu z dnia 19 lutego 2024 r. w przedmiocie zasiłku celowego. Po zamknięciu rozprawy został ogłoszony wyrok oddalający skargę i podano motywy rozstrzygnięcia. W dniu 5 września 2024 r. skarżący złożył wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku. Jednocześnie wniósł o przywrócenie terminu do złożenia tego wniosku, podając że ze względu na pogorszenie się stanu zdrowia nie stawił się na rozprawę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odmawiając przywrócenia terminu stwierdził, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu. Z akt sprawy wynika, że skarżący nie był obecny na rozprawie, ale w skutecznie doręczonym zawiadomieniu o rozprawie, które odebrał osobiście, został pouczony, że stawiennictwo na rozprawę nie jest obowiązkowe. Pouczono też skarżącego w tym zawiadomieniu, że uzasadnienie wyroku oddalającego skargę jest doręczane na wniosek złożony w terminie 7 dni od daty ogłoszenia wyroku. Poinformowano również wówczas stronę, że wniosek może być złożony w formie elektronicznej lub w formie pisemnej przez operatora pocztowego. Złożenie pisma w placówce pocztowej jest równoznaczne z wniesieniem go do sądu (art. 83 § 3 P.p.s.a.). Wskazano też, że złożenie wniosku po upływie wymienionego terminu jest czynnością bezskuteczną. W ocenie Sądu, wobec prawidłowego i skutecznego pouczenia, skarżący powinien mieć świadomość, że nie musiał być obecny na rozprawie, aby złożyć wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku. Natomiast we wniosku o przywrócenie terminu skarżący podał lakonicznie, że z powodu pogorszenia stanu zdrowia nie stawił się na rozprawę. Twierdzenie to nie wyjaśnia kiedy, na jak długo i na czym polegało pogorszenie stanu zdrowia skarżącego, co uniemożliwia dokonanie oceny, czy skarżący nie mógł rzeczywiście złożyć wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w terminie, o którym został skutecznie pouczony. Nie każde pogorszenie stanu zdrowia czyni niezdolnym do podejmowania działania, w tym prowadzenia własnych spraw. Zdaniem Sądu w warunkach niniejszej sprawy nie można stwierdzić wystąpienia okoliczności, które uzasadniałyby przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie i doręczenie wyroku z uzasadnieniem. Skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu spowodowane było okolicznościami niezawinionymi przez niego. Sąd podzielił przy tym stanowisko wyrażone w postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 7 października 2024 r. sygn. akt II SA/Ol 355/24, wydanym w sprawie skarżącego, że uzasadnieniem do przywrócenia terminu jest wystąpienie choroby, która rzeczywiście uniemożliwiła stronie zachowanie terminu procesowego, wobec jej nagłego charakteru i niemożności wyręczenia się inną osobą. Skarżący nie przedłożył jakiegokolwiek dokumentu, z którego wynikałoby, że jego stan zdrowia pogorszył się w stopniu, który uniemożliwiał mu podjęcie czynności procesowych w okresie biegu ustawowego terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku (np. zaświadczenia lekarskiego, wypisu ze szpitala). Co więcej, nie uprawdopodobnił, że w czasie choroby nie mógł wyręczyć się inną osobą ani np. przesłać dokumentów drogą elektroniczną. Natomiast Sądowi z urzędu jest wiadomym, że siostry skarżącego mieszkają w lokalach sąsiadujących z lokalem skarżącego i udzielają mu wsparcia (wynika to z akt administracyjnych sprawy). Skarżący nie wykazał, że nie mógł z pomocą sióstr złożyć stosownego wniosku w terminie. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący, zarzucając: 1) naruszenie art. 87 § 1 i 2 P.p.s.a. w zw. z art. 86 § 1 P.p.s.a. poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy a skutkujące uznaniem, że skarżący nie uprawdopodobnił przyczyny uchybienia terminu; 2) błąd w ustaleniach faktycznych mający istotny wpływ na wynik sprawy, polegający na przyjęciu, że skarżący nie podał przyczyny uchybienia terminu, i tym samym jej nie uprawdopodobnił, podczas gdy skarżący podał, że niemożność złożenia w terminie wniosku o uzasadnienie wyroku wynika z pogorszenia jego stanu zdrowia. Wiedza o tym jaki jest stan zdrowia skarżącego wynika wprost z akt sprawy albowiem skarżący odwołuje się od decyzji organów administracji publicznej odmawiających mu prawa do świadczeń właśnie z uwagi na jego stan zdrowia. Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania uchybienia terminu i należy w nim uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.). Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Z brakiem winy mamy bowiem do czynienia tylko w przypadku zaistnienia okoliczności niezależnych od strony, która uchybiła terminowi i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu. Naczelny Sąd Administracyjny, oceniając wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku, w pełni podziela stanowisko Sądu I instancji przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. Jak wynika z akt sprawy, skarżący w zawiadomieniu o rozprawie został prawidłowo pouczony o terminie złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Zawiadomienie z dnia 26 czerwca 2024 r. zawiera informację o terminie i miejscu posiedzenia (13 sierpnia 2024 r., godz. 9:30, sala A), przedmiocie rozpoznania (skarga D. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu z dnia 19 lutego 2024 r. w przedmiocie zasiłku celowego nr zaskarżonego aktu: Rep. 366/PS/24 oraz jej celu (cel posiedzenia: rozprawa). W pouczeniu natomiast wprost określono m.in., że: 1) niestawiennictwo stron nie wstrzymuje rozpoznania sprawy; 2) w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się wyłącznie na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku (art.141 § 2 P.p.s.a.); 3) zgłoszenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku po upływie tego terminu, jak również złożenie wniosku przed ogłoszeniem wyroku, są czynnościami bezskutecznymi. Zgłoszenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku stanowi warunek zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji. Wobec tak jednoznacznej treści pouczenia nie można przyjąć, że uchybienie terminu nastąpiło z przyczyn niezawinionych przez stronę. Również wskazywana przez skarżącego okoliczność złego stanu zdrowia nie stanowiła dostatecznej podstawy przemawiającej za uwzględnieniem wniosku. Prawidłowo Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie stwierdził, że skarżący nie przedstawił na poparcie powyższych twierdzeń zaświadczenia lekarskiego czy też innych stosownych dokumentów, które potwierdzałby brak możliwości złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku w terminie. Okoliczność ta w żaden sposób nie została uprawdopodobniona, gdyż ogólnikowe powołanie się we wniosku o przywrócenie terminu oraz w zażaleniu na pogorszenie stanu zdrowia, który stał się przyczyną uchybienia terminowi, bez wykazania jakiejkolwiek dokumentacji medycznej nie obrazują sytuacji zdrowotnej skarżącego, bezpośrednio poprzedzającej datę dokonania wymaganej czynności procesowej. Podkreślić przy tym należy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i doktrynie utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym nawet najpoważniejsza choroba o charakterze przewlekłym, o ile tylko strona ma obiektywne możliwości podjęcia określonych czynności w postępowaniu sądowym, nie może być wystarczającym powodem dla uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na to, że zaistniałe w sprawie uchybienie terminu było niezawinione. Dopiero nagłe, nie dające się wcześniej przewidzieć zdarzenie, może stanowić uprawdopodobnienie, o którym wyżej mowa, przemawiające za uwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu. Zły stan zdrowia nie przesądza o braku winy w uchybieniu terminu – choroba musi mieć charakter niespodziewany lub wystąpić musi nagłe pogorszenie stanu zdrowia, którego nie dało się przewidzieć (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 listopada 2011 r. sygn. akt I GZ 173/11, z dnia 12 sierpnia 2014 r. sygn. akt II FZ 1172/14, z dnia 9 maja 2017 r. sygn. akt I OZ 826/17, z dnia 16 grudnia 2022 r. sygn. akt I OZ 599/22 oraz z dnia 7 czerwca 2024 r. sygn. akt I OZ 282/24, a także M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2015, s. 464-465, nb 5 pkt 1). Zauważyć przy tym trzeba, że obowiązek uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu spoczywa na stronie powołującej się na tę okoliczność. Wynikający z art. 87 § 2 P.p.s.a. obowiązek uprawdopodobnienia, a nie udowodnienia okoliczności uzasadniających wniosek o przywrócenie terminu, nie oznacza natomiast, że strona może poprzestać wyłącznie na gołosłownych twierdzeniach (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 października 2021 r. sygn. akt II GZ 373/21, z dnia 18 stycznia 2022 r. sygn. akt III OZ 1356/21, z dnia 25 stycznia 2022 r. sygn. akt III OZ 1382/21 oraz z dnia 7 czerwca 2022 r. sygn. akt I OZ 211/22). W rozpoznawanej sprawie złożenie dokumentów takich jak np. zaświadczenie lekarskie opisujące stan zdrowia skarżącego, wyniki badań lekarskich czy też ewentualnie karta leczenia szpitalnego stanowiłoby zatem wykonanie przez stronę obowiązku uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. Ze względu na powyższe, zasadnie odmówiono skarżącemu przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku, gdyż strona nie przedstawiła żadnych okoliczności, które pozwalałyby przyjąć, że uchybienie terminu nastąpiło z przyczyn nadzwyczajnych, od niej niezależnych. Nie wykazano więc braku winy w niedochowaniu terminu. W tym stanie rzecz Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.