II SAB/Wa 614/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karolina Kisielewicz-Sierakowska, Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi M.K. na bezczynność Szefa Centralnego Biura Antykorupcyjnego w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] czerwca 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić M.K. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem uiszczonego wpisu od skargi. Pismem z dnia [...] czerwca 2024 r. M. K. (dalej, jako: skarżący) wniósł, - za pośrednictwem poczty elektronicznej e-mail; na adres: [email protected], do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Szefa Centralnego Biura Antykorupcyjnego (dalej, jako: Szef CBA lub organ) w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] czerwca 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej. Skarżący zarzucił organowi naruszenie: 1. art. 19 ust. 2 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych w zakresie w jakim przepis ten stanowi o prawie do swobodnego wyrażania opinii obejmującego swobodę poszukiwania, otrzymywania i rozpowszechniania wszelkich informacji i poglądów, bez względu na granice państwowe, ustnie, pismem lub drukiem, w postaci dzieła sztuki bądź w jakikolwiek inny sposób według własnego wyboru, poprzez jego niezastosowanie i nieudostępnienie na wniosek informacji podlegającej udostępnieniu, co w konsekwencji doprowadziło do nieuzasadnionego ograniczenia prawa człowieka do informacji, 2. art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji podlegającej udostępnieniu na wniosek, 3. art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902 ze zm., dalej jako: u.d.i.p.) w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku poprzez brak zastosowania, polegający na niezrealizowaniu wniosku o udostępnienie informacji. Wobec powyższego skarżący wniósł o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, zobowiązanie organu do załatwienia wniosku niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku oraz o zasądzenie od organu na moją rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi wskazano, że dniu [...] czerwca 2024 r. skarżący złożył za pośrednictwem poczty elektronicznej na adres: [email protected] wniosek o udostępnienie informacji o następującej treści: przedstawienie kopii dokumentu o sygnaturze [...] dotyczącego mojej osoby i nadanego [...] grudnia 2020 roku na podane wyżej dane. Jako sposób i formę udostępnienia wnioskowanych informacji wskazał kserokopię, która miała zostać przesłana na adres poczty elektronicznej [...] Termin do udostępnienia przedmiotowej informacji upłynął, zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., po 14 dniach od złożenia wniosku. Pomimo upływu tego terminu podmiot zobowiązany, do którego skierowano wniosek, nie udzielił jakiejkolwiek odpowiedzi. To czyni skargę zasadną i konieczną. W odpowiedzi na skargę Szef CBA wniósł o jej odrzucenie wskazując, że skarżący skierował skargę do sądu administracyjnego w formie pisma elektronicznego za pośrednictwem e-mail, który nie jest elektroniczną skrzynka podawczą. Takie działanie nie może być uznane za skuteczne wniesienie skargi "w formie dokumentu elektronicznego do elektronicznej skrzynki podawczej organ". To czyni, zdaniem Szefa CBA, skargę niedopuszczalną. Niezależnie od powyższego organ stwierdził, iż zarzucanie mu bezczynności w okolicznościach tej sprawy, pozbawione jest racji. Szef CBA wyjaśnił, że w dniu [...] października 2024 r. wpłynęło do niego wezwanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie do sprawy z wniosku M. K. o wymierzenie grzywny Szefowi CBA w związku z nieprzekazaniem w terminie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (sygn. akt II SO/Wa 36/24). We wniosku skarżącego o wymierzenie grzywny wskazano, że w dniu [...] czerwca 2024 r., za pośrednictwem poczty elektronicznej, na adres e-mail: [email protected] złożono wniosek o udostępnienie informacji publicznej w zakresie przedstawienia kopii dokumentu dotyczącego wnioskodawcy. Następnie, z uwagi na brak reakcji ze strony organu, w dniu [...] czerwca 2024 r. strona skierowała skargę na bezczynność Szefa CBA do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, przesyłając skargę również na adres poczty elektronicznej [email protected]. Skarżący wskazał, że do dnia złożenia wniosku o wymierzenie grzywny przedmiotowa skarga nie została przekazana do Sądu. W wyniku czynności dokonanych przez organ ustalono, że przedmiotowa korespondencja wnioskodawcy nie została nigdy doręczona na skrzynkę organu z przyczyn technicznych leżących po stronie operatora serwera poczty e-mail, tj. NASK, który ze względów bezpieczeństwa blokował adres poczty elektronicznej wnioskodawcy. W konsekwencji powyższego, korespondencja pozostawała na serwerze NASK w kwarantannie, o czym organ nie miał i nie mógł mieć wiedzy. Wiadomości e-mail typowane przez administratorów serwera jako niebezpieczne pozostają w kwarantannie po stronie administratora, w sposób niewidoczny i niedostępny dla funkcjonariuszy i pracowników Centralnego Biura Antykorupcyjnego. W dniu [...] października 2024 r., po interwencji organu, uzyskano z NASK informację, że administratorzy serwera zwolnili obie wiadomości e-mail z kwarantanny, w konsekwencji czego zarówno wniosek o udostępnienie informacji publicznej, jak również skarga na bezczynność Szefa CBA, zostały skutecznie doręczone na adres poczty elektronicznej [email protected] w dniu [...] października 2024 r. i dopiero wówczas nadano im bieg zgodnie z obowiązującą procedurą. Wniosek o udostępnienie informacji publicznej został rozpoznany przez organ niezwłocznie (pismem z dnia [...] października 2024 r., [...]), zaś odpowiedź została przekazana skarżącemu na wskazany we wniosku adres e-mail w dniu [...] października 2024 r. o godzinie 11:13. Z informacji posiadanych przez organ wynika, że przedmiotowa wiadomość e-mail została skutecznie doręczona skarżącemu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Punktem wyjścia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest fakt, iż skarga na bezczynność Szefa CBA w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia[...]czerwca 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej została wniesiona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie za pośrednictwem organu – za pomocą poczty elektronicznej (e-mail; na adres: [email protected]). Zgodnie z art. 54 § 1 P.p.s.a skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Stosownie zaś do art. 54 § 1a P.p.s.a. skargę w formie dokumentu elektronicznego wnosi się do elektronicznej skrzynki podawczej tego organu. Przepis art. 49a stosuje się odpowiednio. W myśl natomiast z art. 49a P.p.s.a. sąd potwierdza wniesienie pisma w formie dokumentu elektronicznego do swojej elektronicznej skrzynki podawczej przez przesłanie urzędowego poświadczenia odbioru w rozumieniu ustawy z 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2024 r. poz. 307, dalej jako: "u.o.i.d.p."), na wskazany przez wnoszącego adres elektroniczny. Powołany przepis znajduje odpowiednie zastosowanie w przypadku skargi wnoszonej do elektronicznej skrzynki podawczej organu (art. 54 § 1a zd. 2 P.p.s.a.). Skarga - zgodnie z art. 57 § 1 P.p.s.a. - powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Stosownie natomiast do treści art. 12b § 1 P.p.s.a., określony w ustawie warunek formy pisemnej uważa się za zachowany, jeżeli dokument elektroniczny został podpisany w sposób, o którym mowa w art. 46 § 2a P.p.s.a., tj. kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. Przepisy art. 12b § 1 oraz art. 54 § 1a P.p.s.a. określają jedyną dopuszczalną drogę wnoszenia do sądu administracyjnego skarg w formie dokumentu elektronicznego (tj. przez elektroniczną skrzynkę podawczą organu). Należy podkreślić, że sposób (forma) wniesienia skargi to kwestia wyboru dokonywanego przez stronę skarżącą. Przy czym w sytuacji, gdy skarżący w aktualnym stanie prawnym wybiera złożenie skargi w formie dokumentu elektronicznego, to - jak wynika z treści przytoczonych powyżej przepisów - może tego dokonać skutecznie tylko i wyłącznie wnosząc skargę do elektronicznej skrzynki podawczej organu, za pośrednictwem którego składana jest skarga. Wniesienie skargi do elektronicznej skrzynki podawczej organu powinno zaś zostać potwierdzone przez przesłanie urzędowego poświadczenia odbioru na wskazany przez wnoszącego adres elektroniczny. Należy w tym miejscu wyjaśnić, że zgodnie z art. 3 pkt 2 u.o.i.d.p. dokumentem elektronicznym jest stanowiący odrębną całość znaczeniową zbiór danych uporządkowanych w określonej strukturze wewnętrznej i zapisany na informatycznym nośniku danych. Z kolei środki komunikacji elektronicznej, to w myśl art. 3 pkt 4 u.o.i.d.p. środki komunikacji elektronicznej w rozumieniu art. 2 pkt 5 ustawy z 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz. U. z 2020 r., poz. 344), czyli rozwiązania techniczne, w tym urządzenia teleinformatyczne i współpracujące z nimi narzędzia programowe, umożliwiające indywidualne porozumiewanie się na odległość przy wykorzystaniu transmisji danych między systemami teleinformatycznymi, a w szczególności pocztę elektroniczną. Natomiast elektroniczna skrzynka podawcza to - według art. 3 pkt 17 u.o.i.d.p. - dostępny publicznie środek komunikacji elektronicznej służący do przekazywania dokumentu elektronicznego do podmiotu publicznego przy wykorzystaniu powszechnie dostępnego systemu teleinformatycznego. Elektroniczna platforma usług administracji publicznej zwana ePUAP, to w myśl art. 3 pkt 13 u.o.i.d.p. system teleinformatyczny, w którym instytucje publiczne udostępniają usługi przez pojedynczy punkt dostępowy w sieci Internet. W piśmiennictwie wskazuje się, że stanowi ona wirtualny odpowiednik biura podawczego urzędu (B. Kwiatek, Dokument elektroniczny w ogólnym postępowaniu administracyjnym, WKP 2020, rozdział IV, pkt 4.2.2.2. i powołane tam piśmiennictwo). Zasadniczo przyjmuje się, że skargę drogą elektroniczną można wnieść za pośrednictwem organu jedynie wówczas, gdy dany podmiot jest zobowiązany do posiadania elektronicznej skrzynki podawczej (por. postanowienie NSA z 3 lutego 2022 r., III OZ 35/22, postanowienie WSA w Bydgoszczy z 25 lipca 2022 r., II SA/Bd 45/22). O obowiązku takim stanowi art. 16 ust. 1a u.o.i.d.p., zgodnie z którym podmiot publiczny udostępnia elektroniczną skrzynkę podawczą, spełniającą standardy określone i opublikowane na ePUAP przez ministra właściwego do spraw informatyzacji, oraz zapewnia jej obsługę. W orzecznictwie podkreśla się, że elektroniczna skrzynka podawcza, wymagająca spełnienia standardów określonych i opublikowanych na ePUAP przez ministra właściwego do spraw informatyzacji nie jest tożsama z jakimkolwiek adresem elektronicznym, czy "urzędową skrzynką mailową" (przede wszystkim z uwagi na zagwarantowanie w przypadku ePUAP wnoszącemu pismo otrzymanie urzędowego potwierdzenia jego złożenia), a funkcjonalność elektronicznej skrzynki podawczej zasadniczo wiąże się z dostarczaniem dokumentów do tzw. podmiotu publicznego (por. postanowienia NSA: z 27 kwietnia 2022 r., I OZ 134/22; z 3 lutego 2022 r., III OZ 35/22; z 15 czerwca 2021 r., III OSK 4856/21, CBOSA). Stosownie do § 8 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 14 września 2011 r. w sprawie sporządzania i doręczania dokumentów elektronicznych oraz udostępniania formularzy, wzorów i kopii dokumentów elektronicznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 180), minister właściwy do spraw informatyzacji umożliwia podmiotom publicznym tworzenie elektronicznych skrzynek podawczych na ePUAP (skrót nazwy Elektroniczna Platforma Usług Administracji Publicznej). Natomiast utworzenie elektronicznej skrzynki podawczej na ePUAP oznacza upoważnienie ministra do obsługi doręczeń za pomocą ePUAP do pomiotów, o których mowa w ust. 1, i doręczeń realizowanych przez te podmioty (§ 8 ust. 2 ww. rozporządzenia). Doręczenia dokonywane za pomocą ePUAP uważa się za dokonane przez podmiot publiczny lub do podmiotu publicznego, który utworzył na ePUAP elektroniczną skrzynkę podawczą. Za pomocą ePUAP możliwe jest przekazywanie doręczanych podmiotowi publicznemu dokumentów elektronicznych do jego systemu teleinformatycznego (§ 8 ust. 3 ww. rozporządzenia). Należy też podkreślić, że w przypadku odebrania dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą podmiotu publicznego wydane poświadczenie przedłożenia jest automatycznie tworzone i udostępniane nadawcy tego dokumentu przez system teleinformatyczny służący do obsługi doręczeń (§ 13 ust. 1 ww. rozporządzenia). Tym samym poświadczenie przedłożenia jest automatycznie generowane przez system teleinformatyczny i przekazywany nadawcy. Jeżeli zatem pismo (podanie, wniosek, skarga) zostało przesłane drogą elektroniczną do podmiotu publicznego, zgodnie z warunkami korzystania z platformy e-PUAP, to automatyczne wygenerowanie poświadczenia przedłożenia pozwala przyjąć przez nadawcę, że dokument ten wpłynął do urzędu (por. postanowienie NSA z 10 września 2019 r., II FZ 483/19). Standardów takich nie musi spełniać "zwykła" skrzynka mailowa. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż skarga skarżącego z dnia 27 czerwca 2023 r. na bezczynność organu wniesiona została – zgodnie z wyborem strony - za pośrednictwem poczty elektronicznej e-mail; na adres: [email protected]. Tymczasem wysłanie wiadomości e-mail na adres elektroniczny poczty elektronicznej organu nie odpowiada aktualnym wskazanym wyżej wymogom wniesienia skargi. Wracając bowiem do treści art. 12b § 2 P.p.s.a. oraz art. 54 § 1a P.p.s.a., należy stwierdzić, że wysłanie wiadomości e-mail na adres elektroniczny poczty elektronicznej organu, nie stanowi w świetle obowiązujących przepisów czynności procesowej wniesienia pisma (także skargi) do sądu. W ocenie Sądu poczta elektroniczna (adres e-mail) nie jest tożsama z pojęciem elektronicznej skrzynki podawczej, która stanowi "dostępny publicznie środek komunikacji elektronicznej" i służy "do przekazywania dokumentu elektronicznego". Pojęcie elektronicznej skrzynki podawczej nie jest więc tożsame z adresem e-mail, choćby ten drugi był dostępny w przestrzeni publicznej. Z powyższego z kolei należy wywieść wniosek, że skierowanie skargi do sądu administracyjnego w formie pisma elektronicznego skierowanego do odbiorcy-organu na adres e-mail, który nie jest elektroniczną skrzynką podawczą, nie może być uznane za skuteczne wniesienie skargi "w formie dokumentu elektronicznego do elektronicznej skrzynki podawczej tego organu" (por. np. postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 24 marca 2022 r. sygn. akt IV SA/Po 1018/21). Co istotne, bez znaczenia pozostaje fakt, iż skarga w formie dokumentu elektronicznego została podpisana przez skarżącego zaufanym podpisem. Wymóg podpisania pisma kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym, o którym stanowi art. 46 § 2a p.p.s.a., odnosić się może bowiem wyłącznie do pisma wniesionego w przewidziany prawem sposób. Podpisanie załącznika do wiadomości e-mail jednym z podpisów, o których mowa w tym przepisie, nie może konwalidować wniesienia skargi w wadliwym trybie. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O zwrocie wpisu od skargi orzeczono w myśl art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a.