II GZ 378/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż po rozpoznaniu w dniu 10 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia R. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 czerwca 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 671/21 w zakresie oddalenia wniosku o wyłączenie referendarza sądowego w sprawie ze skargi R. P. na postanowienie Ministra Sprawiedliwości z dnia 29 maja 2020 r., nr DZP-II-613.42.2020 w przedmiocie zwrotu wniosku o dopuszczenie do egzaminu radcowskiego postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, postanowieniem z dnia 30 czerwca 2023 r., oddalił wniosek R. P. o wyłączenie referendarza sądowego w sprawie z jego skargi na postanowienie Ministra Sprawiedliwości z dnia 29 maja 2020 r., w przedmiocie zwrotu wniosku o dopuszczenie do egzaminu radcowskiego. Sąd I instancji wskazał, że postanowieniem z dnia 14 lutego 2023 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił zmiany postanowienia z dnia 20 października 2021 r. odmawiającego przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W wywiedzionym od tego postanowienia sprzeciwie skarżący zawarł wniosek o wyłączenie autora zaskarżonego orzeczenia z uwagi na wątpliwości co do jego bezstronności. Sąd wskazując na treść art. 18 § 1, art. 19 i art. 24 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259, dalej: p.p.s.a.), stwierdził, że ze złożonego przez referendarza, którego wniosek dotyczy, oświadczenia wynikało, że brak było podstaw do jego wyłączenia od rozpoznawania sprawy. Sąd stwierdził również, że skarżący nie wykazał okoliczności i argumentów, które podważałyby prawdziwość złożonego przez referendarza sądowego oświadczenia. Wobec powyższego Sąd I instancji odmówił wyłączenia referendarza od rozpoznawania w sprawie. R. P. wniósł zażalenie na to postanowienie domagając się jego uchylenia w całości i wyłączenia "autora zaskarżonego orzeczenia". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie i jako bezzasadne podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 24 § 1 p.p.s.a. przepisy dotyczące wyłączenia sędziego stosuje się odpowiednio do wyłączenia protokolanta, referendarza sądowego oraz prokuratora. Art. 18 § 1 p.p.s.a. zawiera zamknięty katalog przesłanek, dla których wyłączenie referendarza sądowego powinno nastąpić z urzędu, zaś wyłączenie dokonywane na wniosek strony uregulowane jest w art. 19 p.p.s.a. stosownie zaś do art. 20 p.p.s.a. wnoszący o wyłączenie obowiązany jest wskazać i uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Postanowienie w przedmiocie wyłączenia referendarza sądowego, zgodnie z art. 22 § 2 p.p.s.a., poprzedza złożenie wyjaśnień przez tego referendarza sądowego, którego wniosek dotyczy. Podkreślenia wymaga, że o wyłączeniu referendarza sądowego nie może decydować subiektywne przekonanie strony o jego stronniczości i niesprawiedliwości. Przyczyny wyłączenia, które powinny zostać uprawdopodobnione we wniosku o wyłączenie referendarza sądowego, to wyłącznie przyczyny, które wynikają z art. 18 i 19 p.p.s.a. Oznacza to, że przyczyną wyłączenia nie jest jakakolwiek okoliczność, która zdaniem strony wyłącza referendarza sądowego od rozpoznania jego sprawy, ale okoliczność przewidziana ustawą Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd I instancji trafnie ocenił, że w sprawie nie zachodzą okoliczności, które uzasadniałyby uwzględnienie wniosku o wyłączenie referendarza sądowego. Z akt sprawy wynika, że referendarz sądowy, którego wyłączenia domagał się skarżący, złożył oświadczenie, że w sprawie nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 p.p.s.a., ani inne tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności (art. 19 p.p.s.a.). Wobec niewskazania w zażaleniu jakichkolwiek okoliczności i argumentów, które podważyłyby prawdziwość oświadczenia referendarza sądowego – stwierdzić należy, że postanowienie Sądu I instancji oddalające wniosek o wyłączenie referendarza sądowego było zgodne z prawem. Podkreślić należy, że w świetle utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, autorytet moralny sędziego czy referendarza sądowego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które podważałyby wiarygodność takiego oświadczenia (por. postanowienia NSA: z 12 marca 2012 r., I FZ 147/12, z 9 października 2013 r., II OZ 851/13 oraz z 24 września 2014 r., I OZ 754/14). Tym samym, Sąd I instancji prawidłowo uznał, że wniosek skarżącego o wyłączenie referendarza sądowego nie zasługiwał na uwzględnienie. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.