IV SAB/Wr 894/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn Sędziowie Asesor WSA Aneta Brzezińska Sędzia WSA Andrzej Nikiforów (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2025 r. w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. P. na bezczynność Wójta Gminy Kobierzyce w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z dnia 10 czerwca 2024 r. postanawia: I. odrzucić skargę; II. zwrócić stronie skarżącej kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem uiszczonego wpisu sądowego od skargi. M. P. (dalej: skarżący) wniósł skargę na bezczynność Wójta Gminy Kobierzyce (dalej: organ) w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Skarżący wyjaśniał, że 10 czerwca 2024 r. złożył za pośrednictwem poczty elektronicznej wniosek o udostępnienie informacji publicznej, a jako formę udostępnienia wskazał skany dokumentów (ewentualnie linki/hiperłącza), z kolei jako sposób udostępnienia pocztę elektroniczną. Skarżący następnie zwrócił uwagę, że mimo upływu ustawowego terminu nie udzielono mu jakiejkolwiek odpowiedzi. Do skargi załączony został wydruk z poczty elektronicznej (gmail), na którym widoczne są: data wydruku wiadomości (6.09.2024, 15:57), imię i nazwisko skarżącego oraz adres poczty elektronicznej; nazwa wiadomości (wniosek) i oznaczenie liczby wiadomości (1 wiadomość); w treści wiadomości widoczne jest ponownie imię i nazwisko skarżącego (nadawca) oraz adres poczty elektronicznej ([...]), a poniżej adres poczty elektronicznej adresata ([email protected]); właściwa treść wiadomości; ikonografia pliku pdf z nazwą i wielkością pliku (wniosek.pdf 236K); na dole strony znajduje się oznaczenie adresu URL, czyli unikalny adres (lokalizacja) witryny internetowej (https://mail.google.com/[...]) składający się z takich części jak protokół (https) i domena (mail.google.com) oraz ścieżka do pliku (ciąg znaków, cyfr i liter). W załączniku do ww. wiadomości elektronicznej znalazł się właściwy wniosek o udostępnienie informacji publicznej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie z uwagi na brak wpływu wskazanego wniosku o udostępnienie informacji publicznej do Urzędu Gminy Kobierzyce w dacie wskazanej przez skarżącego. Jak wyjaśnił, według skarżącego, wniosek został wysłany mailem na adres [email protected]. Niemniej zawartość skrzynki konta skojarzonej z tym adresem została sprawdzona przez głównego specjalistę informatyki Urzędu Gminy Kobierzyce. Jak wskazano, w chwili obecnej skrzynka ta nie zawiera żadnego maila wysłanego w dniu 10 czerwca 2024 r. z adresu [...]. Nie zawierają jej również foldery "Kosz", ani żaden inny zdefiniowany folder na wiadomości. Jak dalej tłumaczył organ, serwer na którym znajduje się skrzynka skojarzona z adresem [email protected] ma włączony tzw. dziennik poczty (mail journaling) – w pliku dziennika z dnia 10 czerwca 2024 r. również brak poszukiwanej wiadomości. A zatem brak poszukiwanej wiadomości w dzienniku oznacza, że nie mogła ona dotrzeć do skrzynki sekretariatu – co wyklucza zarazem możliwość, że wiadomość została usunięta (ponieważ pracownicy nie maja dostępu do pliku dziennika). Dlatego, wobec braku wniosku odpowiedź nie mogła zostać udzielona. Do odpowiedzi na skargę zostało dołączone pismo podpisane poprzez głównego specjalistę informatyki Urzędu Gminy Kobierzyce. Skarżący, w odpowiedzi na stanowisko organu, w piśmie z 23 października 2024 r. podniósł, że przedstawił dowód doręczenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej, poprzez załączenie do skargi wydruku z poczty elektronicznej. W tym zakresie powołała wyroki WSA w Gorzowie Wielkopolskim: z 21 lutego 2024 r., II SAB/Go 153/23 i z 9 sierpnia 2018 r.,II SAB/Go 50/18. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.), kontrola – o której mowa powyżej – obejmuje m.in. orzekanie w sprawie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 1 – 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Jak wynika zaś z art. 3 § 3 p.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. Do takich zaś spraw należy m.in. postępowanie prowadzone w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Zgodnie bowiem z treścią art. 21 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902; dalej: u.d.i.p.), do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, co oznacza, że bezczynność podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej mieści się w kognicji sądów administracyjnych. Taki też jest przedmiot rozpatrywanej skargi. Sąd w tym miejscu wskazuje, że badanie merytorycznej zasadności skargi poprzedzone jest każdorazowo analizą jej dopuszczalności, mającą na celu stwierdzenie, czy nie zachodzą podstawy do jej odrzucenia. Dostrzec zatem należy regulację art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. według której Sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn (niż określone w pkt 1-5) wniesienie skargi jest niedopuszczalne. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie o niedopuszczalności skargi – w oparciu o ww. przepis - przesądza zaś nieskuteczne zażądanie przez skarżącego informacji publicznej. Wyjaśnić zatem należy, że z bezczynnością na gruncie u.d.i.p. mamy do czynienia wówczas, gdy podmiot do tego zobowiązany nie udostępnia informacji publicznej w formie czynności materialnotechnicznej w terminie określonym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., tj. bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.), ani nie wydaje w powyższym terminie decyzji odmawiającej udostępnienia informacji publicznej art. 16 ust. 1 u.d.i.p. Przy tym stosownie do art. 10 u.d.i.p. informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub portalu danych, jest udostępniana na wniosek. W takim przypadku złożenie wniosku jest zatem warunkiem realizacji prawa do informacji publicznej. Innymi słowy obowiązek załatwienia sprawy w ustawowym terminie powstaje z chwilą wpływu wniosku do organu zobowiązanego. A więc tylko skuteczne złożenie wniosku o udostępnienie informacji publicznej może stanowić podstawę merytorycznego badania przez sąd administracyjny skargi na bezczynność organu w zakresie rozpoznania danego wniosku (por. postanowienie WSA w Białymstoku z 19 października 2022 r., II SAB/Bk 10/22). Z tego wynika stwierdzenie, że o rozpoczęciu biegu terminu, o którym mowa decyduje data wpływu pisma do podmiotu zobowiązanego, albo moment wpływu wniosku na elektroniczną skrzynkę odbiorczą tego podmiotu. Istotnym jest zatem skuteczne skierowanie zażądania o udostępnienie informacji publicznej (por. postanowienia: WSA w Opolu z 23 stycznia 2023 r., II SAB/Op 83/22; WSA w Łodzi z 21 grudnia 2022 r., II SAB/Łd 87/22; WSA w Krakowie z 12 lipca 2022 r., II SAB/Kr 105/22). Jak wynika ze stanowiska skarżącego w dniu 10 czerwca 2024 r. wniosek wysłał do organu na oficjalny adres poczty elektronicznej. Uprawdopodabniając swoje twierdzenia przedłożył wydruk z poczty elektronicznej (gmail). Organ natomiast przedstawił stanowisko, które sprowadza się do zaprzeczenia, aby przedmiotowy wniosek w ogóle wpłynął do Urzędu za pośrednictwem poczty elektronicznej, co potwierdza dziennik poczty (mail journaling). Na tę okoliczność zostało dołączone pisemne oświadczenie specjalisty informatyki Urzędu Gminy. A więc na kanwie kontrolowanej sprawy rozstrzygnięcie, czy wniosek został skutecznie złożony przez skarżącego jest kwestią zasadniczą, gdyż od jej wyjaśnienia zależy to, czy w ogóle sprawa będzie podlegała merytorycznemu rozpoznaniu przez Sąd. W tym kontekście należy podkreślić, że bezspornie dopuszczalne jest złożenie wniosku w korespondencji elektronicznej, bez konieczności podpisania go podpisem elektronicznym czy też wykorzystania platformy ePUAP. Niemniej zdaniem Sądu podstawowym warunkiem powstania po stronie organu obowiązku rozpatrzenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej, jest "złożenie wniosku", którym to pojęciem operuje art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Nie inaczej jest w sytuacji posługiwania się przez wnioskodawcę formą komunikacji elektronicznej (email). Konieczne jest zatem zdefiniowanie wspomnianego zwrotu normatywnego w kontekście wniosków składnych w formie elektronicznej. Znana jest tutejszemu Sądowi linia orzeczeń sądów administracyjnych, według której, jeżeli wiadomość została prawidłowo nadana na oficjalny adres poczty elektronicznej organu, to dotarła ona do adresata. Kluczowe jest tutaj jednak dodatkowe zastrzeżenie, że potwierdzenie faktu wysłania wiadomości pozwala przenieść ciężar dowodu – że wniosek nie został doręczony - na organ administracji, na którego adres poczty elektronicznej skierowany został wniosek (zob. np. wyrok WSA w Krakowie z 4 grudnia 2024 r., II SAB/Kr 183/24). A zatem przedstawienie samego dowodu wysłania korespondencji elektronicznej (email) wcale nie implikuje niewzruszalnego domniemania "złożenia wniosku" w rozumieniu art. 13 ust. 1 u.d.i.p. (por. wyrok WSA w Gdańsku z 7 grudnia 2023 r., III SAB/Gd 220/23). Nie można bowiem stracić z pola widzenia, że "złożenie wniosku" – niezależnie od wybranej formy - oznacza podjęcie czynności prawnej (czynności procesowej), która została zakomunikowania podmiotowi publicznemu, tak aby miał realną możliwość zapoznania się z jej treścią (w celu niezwłocznej realizacji). Oznacza to, że fakt "złożenia wniosku" jako fakt prawotwórczy, którego korelatem jest obowiązek udzielenia żądanej informacji, musi mieć charakter pewny, czyli bezsporny. Konsekwentnie, w przypadku stwierdzenia braku "złożenia wniosku" o którym mowa w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., skarga na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej jest niedopuszczalna, bowiem Sąd nie może domniemywać istnienia przedmiotu sprawy administracyjnej (por. postanowienie WSA w Szczecinie z 22 listopada 2024 r., I SAB/Sz 164/24). Sąd stosownie do art. 134 p.p.s.a. przeanalizował materiał dowodowy sprawy przedstawiony zarówno przez skarżącego jak i organ. W konsekwencji w oparciu o wyjaśnienia organu i informacje głównego specjalisty informatyki Urzędu Gminy w Kobierzycach, uznać należało za przekonujące twierdzenie, że wniosek skarżącego w ogóle nie wpłynął za pośrednictwem poczty elektronicznej, co potwierdza analiza dziennika poczty (mail journaling). Sąd przy tym wskazuje, że skarżący - znając stanowisko organu - nie przedstawił żadnego dodatkowego dowodu, potwierdzającego skuteczne złożenie wniosku. W tym miejscu Sąd wskazuje, że w pełni podziela generalny pogląd, że prawo do wnioskowania o informację publiczną (również za pomocą poczty elektronicznej) nie może być iluzoryczne, a jego skuteczność nie może być zależna od arbitralnej woli organu. W szczególności Sąd podkreśla, że wadliwa organizacja obsługi technicznej – także w aspekcie informatycznym – bezsprzecznie powinna obciążać podmiot publiczny a nie wnoszącego o informację publiczną. Niemniej założenie to nie kreuje konstrukcji w istocie niewzruszalnego domniemania złożenia wniosku o informację publiczną. Na marginesie można dostrzec, że mankamenty organizacji działania podmiotów publicznych (w tym w zakresie obsługi korespondencji elektronicznej) powinny być zwalczane adekwatnymi środkami prawnymi, np. za pomocą skargi powszechnej z art. 227 k.p.a. Ponadto, ocena skuteczności składanych wniosków o informację publiczną musi być dokonywana z uwzględnieniem charakteru prawnego instytucji. W szczególności należy pamiętać, że uprawnienie jednostki do uzyskania konkretnej informacji publicznej nie podlega żadnej prekluzji. Nieskuteczny wniosek można w każdej chwili ponowić. A zatem przyjęcie zaprezentowanego przez tutejszy Sąd sposobu oceny faktu prawotwórczego w postaci "złożenia wniosku" o informację publiczną nie narusza istoty uprawnień skarżącego, które znajdują umocowanie w normie konstytucyjnej (art. 61 ust. Konstytucji RP). Tym samym, skoro w niniejszej sprawie nie wykazano skutecznego "złożenia wniosku" o informację publiczną, to skarga okazała się niedopuszczalna, co w świetle art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. skutkuje koniecznością jej odrzucenia. Niemożliwa bowiem była ocena, czy organ dopuścił się bezczynności skoro w ogóle nie doszło do wszczęcia postępowania o udostępnienie informacji publicznej. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. O zwrocie wpisu sądowego orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.