III FSK 992/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Stanisław Bogucki, Sędzia NSA Jacek Pruszyński (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Krzysztof Przasnyski, Protokolant Anna Iwaszkiewicz, po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 lutego 2023 r., sygn. akt III SA/Wa 1705/22 w sprawie ze skargi A. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 21 marca 2022 r., nr 1401-IEE2.711.1.44.2022.3.PM w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od A. P. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. 1. Wyrok Sądu pierwszej instancji. Wyrokiem z 28 lutego 2023 r., sygn. akt III SA/Wa 1705/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. P. (dalej: skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 21 marca 2022 r., nr 1401-IEE2.711.1.44.2022.3.PM w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne. Wyrok (podobnie, jak pozostałe powołane w uzasadnieniu orzeczenia) jest dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl. 2. Skarga kasacyjna. Skargę kasacyjną od wyroku Sądu pierwszej instancji wniósł skarżący. Działający w jego imieniu pełnomocnik na podstawie art. 173 § 1 w zw. z art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329, dalej: p.p.s.a.) zaskarżył wyrok w całości zarzucając na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia sprawy, tj .: 1. art. 151 p.p.s.a. polegające na oddaleniu skargi wskutek błędnego uznania, że organy administracji skarbowej orzekające w niniejszej sprawie przeprowadziły postępowanie wyjaśniające z zachowaniem zasad wyrażonych w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 735, dalej: k.p.a.), podczas gdy organy te dopuściły się istotnych naruszeń mających wpływ na treść wydanych postanowień administracyjnych, tj. art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. 2020 r., poz. 1427, dalej: u.p.e.a.), poprzez zaniechanie dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, skutkujących pominięciem podnoszonych okoliczności o złożeniu zarzutów do postępowania egzekucyjnego, które to postępowanie nie zostało prawomocnie zakończone do czasu rozpatrzenia skargi na czynności egzekucyjne, 2. art. 151 p.p.s.a. polegające na błędnym uznaniu, że organ administracji skarbowej w sposób prawidłowy zastosował art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. oraz art. 18, art. 54 § 1 pkt 1 i 2 u.p.e.a., podczas gdy z okoliczności sprawy wynika, że zastosowanie czynności egzekucyjnych było niecelowe, a z całą pewnością przedwczesne, 3. art. 151 p.p.s.a. polegające na oddaleniu skargi wskutek błędnego uznania, że organy administracji skarbowej orzekające w niniejszej sprawie w sposób prawidłowy i logiczny oceniły materiał dowodowy, podczas gdy organy te dopuściły się naruszenia art. 6, art. 7, art. 8 § 1, art. 11 oraz art. 80 k.p.a., jak również art. 7 § 2, 7 § 3, 7a § 1 u.p.e.a., poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, a tym samym prowadziły postępowanie w sposób naruszający zasadę praworządności oraz podważający zaufanie obywateli do organów państwa, 4. art. 106 § 3 p.p.s.a. polegające na całkowitym pominięciu wniosku dowodowego skarżącego, którego celem było wykazanie, że zainicjowane zostało również postępowanie w sprawie zarzutów do egzekucji, a podnoszone tam okoliczności mogą mieć istotne znaczenie dla niniejszego postępowania w sprawie skargi na czynności egzekucyjne, 5. art. 141 § 4 p.p.s.a. polegające na nieprawidłowym sporządzeniu uzasadnienia zaskarżonego wyroku, ponieważ z analizy tego uzasadnienia wynika, że Sąd pierwszej instancji w jakimś zakresie (trudno ocenić dokładnie w jakim) odniósł się do innej sprawy, w której stroną była spółka. Na podstawie art. 176 § 1 pkt 3 w zw. z art. 185 § 1 p.p.s.a. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku z 28 lutego 2023 r. w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpatrzenia. Wniósł również o rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz o zasadzie na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Organ nie skorzystał z prawa wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga kasacyjna jest niezasadna. Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie niniejszej Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się okoliczności uzasadniających nieważność postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) i rozpoznał skargę kasacyjną w podstawach w niej wskazanych. W pierwszej kolejności trzeba zauważyć, że przedmiotem skargi do Sądu pierwszej instancji było postanowienie w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne. Skarżący na podstawie art. 54 u.p.e.a. zarzucił, że dokonane przez Naczelnika US zawiadomieniem z 7 grudnia 2021 r. zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego w P. S.A. zostało podjęte z naruszeniem ustawy, jak również stanowiło zbyt uciążliwy środek egzekucyjny. Materialnoprawną podstawę podjętego w sprawie rozstrzygnięcia stanowił art. 54 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest: 1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy; 2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej. Stosowanie do art. 54 § 2 u.p.e.a. skarga na czynność egzekucyjną określa zaskarżoną czynność egzekucyjną, zakres żądania i jego uzasadnienie. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że środek ochrony prawnej zobowiązanego, przewiedziany art. 54 § 1 u.p.e.a., jakim jest skarga na czynności egzekucyjne, stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. Ma ona charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego (np. wyrok NSA z 25 sierpnia 2020 r., II FSK 1324/18; wyrok NSA z 17 maja 2022 r., III FSK 583/21). W postępowaniu skargowym, prowadzonym na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a., dopuszcza się zatem badanie jedynie tych czynności, które należą do kompetencji organu egzekucyjnego, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. W ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a. kognicja organów nadzoru jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych (np. wyroki NSA: z 24 kwietnia 2019 r., II FSK 1370/17; z 18 sierpnia 2015 r., II FSK 1688/13; z 2 kwietnia 2015 r., II FSK 778/13). W szczególności w postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia (por. wyrok NSA z 17 maja 2022 r., III FSK 583/21). W niniejszej sprawie w celu wyegzekwowania należności objętej tytułem wykonawczym wystawionym w dniu 7 grudnia 2021 r., Naczelnik US zawiadomieniem z 7 grudnia 2021 r. dokonał zajęcia wierzytelności skarżącego z rachunku bankowego w P. S.A. Zawiadomienie o zajęciu zostało doręczone skarżącemu w dniu 16 grudnia 2021 r. wraz z odpisem ww. tytułu wykonawczego, zaś bank odebrał zawiadomienie o zajęciu w dniu 7 grudnia 2021 r. Jak stwierdził organ egzekucyjny, a co prawidłowo zaakceptował Sąd pierwszej instancji, dokonane zajęcie wierzytelności zostało przeprowadzone zgodnie z regułami określonymi w art. 80 § 1-3 u.p.e.a., a zawiadomienie o zajęciu zawierało wszystkie niezbędne elementy określone w art. 67 § 2 pkt 1-8 u.p.e.a. Z tych względów nie było podstaw by twierdzić, że czynność zajęcia wierzytelności na rachunku bankowym skarżącego dokonana była w sposób sprzeczny z przepisami ustawy. Nie budzi też zastrzeżeń stanowisko, że w sprawie nie było podstaw do stwierdzenia nadmiernej dolegliwości zastosowanego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, zwłaszcza w sytuacji gdy skarżący nie wskazał żadnego innego składnika majątku, z którego organ egzekucyjny mógłby przeprowadzić skuteczną egzekucję. Autor skargi kasacyjnej nie podważył tej oceny. Jak wyjaśniono na wstępie, w postępowaniu skargowym, prowadzonym na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a., dopuszcza się badanie jedynie tych czynności, które należą do kompetencji organu egzekucyjnego, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego. W ramach tego środka zaskarżenia nie ma możliwości badania powoływanych przez skarżącego okoliczności dotyczących braku istnienia obowiązku podlegającego egzekucji. Kwestie te mogą bowiem być przedmiotem analizy wyłącznie w postępowaniu wszczętym na skutek zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Bez wpływu na wynik sprawy pozostaje brak odniesienia się przez Sąd pierwszej instancji do przedstawionego na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. wniosku dowodowego. Skarżący dążąc do wykazania, że wysokość zobowiązania z tytułu daniny solidarnościowej powinna niższa od dochodzonej przez wierzyciela, przedstawił kopie złożonych do organu podatkowego w dniu 13 września 2022 r. deklaracji podatkowych. Skarżący nie wykazał jednak, jakie znaczenie miały te zagadnienia dla oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia dotyczącego skargi na czynności egzekucyjne. Z treści ww. wniosku nie wynikało, że jak podnosi obecnie skarżący, celem wniosku było wykazanie, iż zainicjowane zostało również postępowanie w sprawie zarzutów do egzekucji. Niezależnie od tego, nie ulega wątpliwościom, że Sąd pierwszej instancji posiadał wiedzę o postępowaniu prowadzonym w sprawie zarzutów egzekucyjnych – przedstawił bowiem tę okoliczność w opisie stanu faktycznego sprawy. Organy nie naruszyły też art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez zaniechanie wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, skutkujących pominięciem podnoszonych okoliczności o złożeniu zarzutów do postępowania egzekucyjnego, które to postępowanie nie zostało prawomocnie zakończone do czasu rozpatrzenia skargi na czynności egzekucyjne. Postępowanie w sprawie zarzutów egzekucyjny jest postępowaniem odrębnym od postępowania skargowego. W sprawie nie było przeszkód do rozpoznania złożonej przez skarżącego skargi na czynności egzekucyjne przed zakończeniem postępowania w sprawie zarzutów. Autor skargi kasacyjnej poza ogólnikowym zarzutem, że organy administracji skarbowej dopuściły się: "naruszenia art. 6, art. 7, art. 8 § 1, art. 11 oraz art. 80 k.p.a., jak również art. 7 § 2, 7 § 3, 7a § 1 u.p.e.a., poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, a tym samym prowadziły postępowanie w sposób naruszający zasadę praworządności oraz podważający zaufanie obywateli do organów państwa" w istocie nie wyjaśnił na czym konkretnie naruszenie to polegało. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano jedynie na naruszenie art. 7 ust. 2 i 3 u.p.e.a., ponieważ należność podatkowa jest inna od określonej w upomnieniu. Jak zauważył jednak sam skarżący, w kwestii tej toczyło się postępowanie zainicjowane zarzutami do egzekucji. Z kolei określony w wymienionym dalej art. 7a § 1 u.p.e.a. obowiązek współpracy dotyczy wierzyciela, organu egzekucyjnego i dłużnika zajętej wierzytelności, a nie zobowiązanego. Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, WSA w Warszawie omyłkowo użył określenia "spółka", jednakże w pozostałych przypadkach konsekwentnie wskazywał na skarżącego. Nie budzi zatem żadnych wątpliwości kto był stroną postępowania i jakie czynności były przedmiotem oceny. Mając to na względzie, stosownie do art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygnął jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a., a także § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265). Sędzia del. WSA Krzysztof Przasnyski Sędzia NSA Stanisław Bogucki Sędzia NSA Jacek Pruszyński[pic] ----------------------- 1