II SA/Go 146/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic (spr.) Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 28 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi K. T. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zezwolenia na zajęcie części nieruchomości oddala skargę. Decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2024 r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] nr [...] z dnia [...] października 2023 r., w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie części stanowiącej własność K. T. (dalej skarżąca) nieruchomości, tj. położonej w obrębie [...] działki o nr ewid. [...] o pow. 1,1328 ha. W uzasadnieniu tej decyzji organ opisał przebieg postępowania administracyjnego podając, że wnioskiem z dnia [...] maja 2023 r. E. sp. z o.o. w [...] reprezentowana przez pełnomocnika (dalej inwestor) wystąpiła do Starosty [...] o ograniczenie sposobu korzystania z opisanej powyżej nieruchomości. We wniosku tym wskazano, że zakres ograniczenia sposobu korzystania związany jest z budową i dalszym funkcjonowaniem, po wybudowaniu, kablowej linii elektroenergetycznej SN 15 kV j w związku z "Wymianą linii napowietrznej na izolowaną w odcinku od [...] do [...]. Powiązanie istniejącego odgałęzienia kablowego w kierunku [...] z projektowaną linią izolowaną. Demontaż istniejącego odgałęzienia linii napowietrznej w kierunku [...]. Jednocześnie inwestor wniósł o wydanie decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości i nadanie jej rygoru natychmiastowej wykonalności. Decyzją z dnia [...] października 2023 r., znak: [...] Starosta [...], powołując się między innymi na przepis art. 124 ust. 1a w zw. z art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 344, dalej u.g.n.), orzekł o zezwoleniu inwestorowi na zajęcie części ww. nieruchomości celem założenia i przeprowadzenia napowietrznych przewodów linii SN 15 kV w zakresie zgodnym z decyzją Starosty [...] nr [...] z dnia [...] października 2023 r., nadając decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W odwołaniu wniesionym w terminie skarżąca zarzuciła organowi I instancji naruszenie art. 21 ust. 2 Konstytucji RP przez przyjęcie, że wywłaszczenie przez ograniczanie sposobu korzystania z prywatnych nieruchomości jest dopuszczalne także bez przyznania słusznego odszkodowania oraz art. 124 ust. 1a i ust. 3 u.g.n. przez przyjęcie, że "Starosta może ograniczyć w drodze decyzji sposób korzystania z prywatnej nieruchomości poprzez udzielenie zezwolenia na jej niezwłoczne zajęcie celem założenia i przeprowadzenia na niej m.in. przewodów służących do przesyłania energii elektrycznej pomimo, że nie wyraża na to zgody jej właściciel, a operator energetyczny ubiegający się o takie zezwolenie jedynie pozorował prowadzenie z nim rokowań w celu ustanowienia przez niego na rzecz operatora energetycznego odpłatnej służebności przesyłu i to przez osobę nieuprawnioną do składania w jego imieniu oświadczeń woli oferując właścicielowi (...) jałmużnę zamiast słusznego odszkodowania". Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o wstrzymanie rygoru jej natychmiastowej wykonalności do czasu prawomocnego ukończenia postępowania w tej sprawie, jak i w sprawie objętej decyzją Starosty [...] z [...] października 2023 r. ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości. Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję i nie podzielając stanowiska odwołującej się Wojewoda [...] w decyzji z dnia [...] stycznia 2024 r. przytoczył treść przepisu art. 124 ust. 1a u.g.n. i wskazał, że w świetle przytoczonej regulacji decyzja w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości jest nieodzownie związana z decyzją ograniczającą sposób korzystania z nieruchomości wydaną w oparciu o przepis art. 124 ust. 1 u.g.n. Decyzja o niezwłocznym zajęciu nieruchomości daje możliwość rozpoczęcia robót inwestycyjnych na nieruchomości wyłącznie w zakresie rozstrzygniętym w decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, o czym świadczy wynikające z art. 124 ust. 1a u.g.n. zastrzeżenie, że decyzja o niezwłocznym zajęciu nieruchomości może zostać wydana tylko po wydaniu decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. Decyzja Starosty [...] nr [...] z dnia [...] października 2023 r. w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania ze spornej nieruchomości została decyzją Wojewody [...] utrzymana w mocy. Organ II instancji wskazał dalej, iż wydanie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n. następuje w przypadku, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego, albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami, bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji realizowane przez inwestora przedsięwzięcie jest celem publicznym i inwestycją celu publicznego w rozumieniu u.g.n. Ma ono na celu zwiększenie pewności i jakości zasilania w energię elektryczną oraz umożliwienie ciągłości dostawy energii elektrycznej dla mieszkańców okolicznych gmin. Realizowanie sieci energetycznej, jako inwestycji liniowej poprawiającej bezpieczeństwo energetyczne, niezbędnej do rozwoju ekonomicznego regionu, o charakterze ogólnospołecznym i zapewniającej stały dopływ energii do licznych gospodarstw i przedsiębiorstw na większym obszarze, samo za siebie świadczy o ważnym interesie gospodarczym i interesie społecznym, więc uzasadnia wydanie decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości. Publicznoprawne zobowiązanie operatora do zapewnienia stałego dopływu energii na znacznym obszarze w tym wielu instytucji pożytku publicznego oraz zakładów przemysłowych, powoduje - po jego stronie oraz w interesie społecznym - konieczność zajęcia nieruchomości w trybie przewidzianym w art. 124 ust. 1a u.g.n., jako elementu niezbędnego dla realizacji celu publicznego o znaczeniu ponadlokalnym, mającego strategiczne znaczenie dla bezpieczeństwa energetycznego regionu i Państwa, a służącemu poprawie niezawodności i sprawności funkcjonowania systemu elektroenergetycznego. Nieprzerwane dostawy energii elektrycznej przy zachowaniu bezpieczeństwa eksploatacji linii - z punktu widzenia jej odbiorców oraz przedsiębiorstwa energetycznego - są niepodważalnie stanem wysoce pożądanym, świadczącym zarówno o zagwarantowaniu bezpieczeństwa energetycznego, jak i realizacji przez operatora sieci przesyłowych powierzonych mu zadań o charakterze publicznym. Dysponowanie zasobami energetycznymi warunkuje możliwość urzeczywistnienia dobra wspólnego, zaś dostęp do zasobów energetycznych ma podstawowe znaczenie z punktu widzenia istnienia społeczeństwa i poszczególnych jednostek, suwerenności i niepodległości Państwa, a zatem zapewnienia wolności oraz praw człowieka i obywatela. Natomiast obowiązkiem władz publicznych jest zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego, a więc dążenie do zaspokojenia zarówno istniejących, jak i przewidywanych potrzeb energetycznych. Mając na względzie powyższe Wojewoda uznał zaistnienie przesłanek pozytywnych do wydania decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości skarżących, której obligatoryjnie nadawany jest rygor natychmiastowej wykonalności w celu uzyskania natychmiastowego pozyskania posiadania nieruchomości dla rozpoczęcia realizacji celu publicznego. Na powyższą decyzję Wojewody [...] K. T. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., zarzucając w niej organowi odwoławczemu naruszenie: - art. 21 ust. 2 Konstytucji RP oraz art. 124 ust. 1a i ust. 3 u.g.n. (zarzut uzasadniony jak w odwołaniu), - art. 205 § 1 k.s.h. oraz art. 104 k.c. - przez przyjęcie, że oświadczenia woli za spółkę kapitałową w sferze jej praw majątkowych mogą składać też osoby, które nie są członkami jej zarządu, jej samoistnymi prokurentami, ani też nie posiadające ważnego pełnomocnictwa szczególnego w tym zakresie. W uzasadnieniu skargi podkreślono, że w sprawie nie została rozwiązana kwestia ustanowienia na rzecz właściciela nieruchomości odpłatnej służebności przesyłu, jak również kwestia braku zgody właściciela nieruchomości na darmowe czasowe zajęcie przedmiotowej nieruchomości w celu założenia i przeprowadzenia, w miejsce istniejącej i sprawnej technicznie, nowej napowietrznej linii elektroenergetycznej. Zdaniem skarżącej w sprawie nie zostały podjęte żadne rokowania co do warunków wyrażenia ewentualnej zgody na czasowe zajęcie nieruchomości w celu wykonania prac, o których mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n., zaś propozycja porozumienia przedstawiona przez przedstawiciela jednostki projektowej była "namiastką rokowań". Wskazując na powyższe K. T. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o przyznanie zwrotu kosztów poniesionych w postępowaniu skargowym. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie rozstrzygnięć stanowi art. 124 ust. 1a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2023 r. poz. 344), który stanowi, że w przypadkach określonych w art. 108 Kodeksu postępowania administracyjnego lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji, o której mowa w ust. 1. Zgodnie zaś z art. 108 § 1 k.p.a. decyzji, od której służy odwołanie, może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. Jak wynika z przytoczonych przepisów decyzja wydawana na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n. ma charakter związany, gdyż kwestii wydania zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, w przypadku spełnienia przesłanek wymienionych w tym przepisie, ustawodawca nie pozostawił uznaniu organów orzekających. Ponadto, jak podkreśla się w orzecznictwie, decyzja wydawana na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n. ma charakter subsydiarny względem decyzji, o której mowa w art. 124 ust. 1 tej ustawy, tj. decyzji w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Subsydiarność decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości oznacza, że może ona istnieć w obrocie prawnym tylko wtedy, kiedy występuje w obrocie prawnym poprzedzająca ją decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. Zatem wydanie decyzji w trybie art. 124 ust. 1a u.g.n. musi każdorazowo być poprzedzone ustaleniem, że istnieje w obrocie prawnym wydana wcześniej decyzja ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości, choć nie ma wymogu, aby ostatnia z tych decyzji posiadała walor prawomocności lub ostateczności (por. wyroki NSA: z 18 kwietnia 2019 r. sygn. akt I OSK 64/19 i z 15 maja 2018 r. sygn. akt I OSK 482/17). Rozpatrując wniosek o wydanie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości organ orzekający nie sprawdza po raz kolejny spełnienia przesłanek do ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, ale uwzględnia sam fakt wydania decyzji z art. 124 ust. 1 u.g.n. Ponadto organ analizuje, czy w sprawie wystąpił przypadek określony w art. 108 k.p.a. lub ważny interes gospodarczy. Jeżeli warunki te zostaną spełnione, organ jest obowiązany zezwolić na niezwłoczne zajęcie nieruchomości na realizację celu publicznego wskazanego w decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości. W ocenie Sądu organy obu instancji prawidłowo uznały, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy wystąpiły przesłanki do zastosowania art. 124 ust. 1a u.g.n. Inwestor uzyskał bowiem decyzję Starosty [...] nr [...] z dnia [...] października 2023 r. w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania ze spornej nieruchomości i decyzja ta została decyzją Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2024 r. nr [...] utrzymana w mocy, zaś Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] wyrokiem z dnia [...] czerwca 2024 r. (sygn. akt [...]) oddalił skargę wniesioną przez K. T. na decyzję Wojewody. Należy podkreślić, że zgodnie z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. W świetle powyższego stwierdzić należy, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy spełniony został podstawowy warunek wydania decyzji, o której mowa w art. 124 ust. 1a u.g.n., a mianowicie w obrocie prawnym pozostaje decyzja ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości. Odnosząc się do zarzutów zawartych w skardze, zauważyć trzeba, iż w zdecydowanej większości nie dotyczyły one zaskarżonej decyzji, lecz decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, która była przedmiotem odrębnego postępowania. Rozstrzygając wniosek o wydanie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, organ nie sprawdza już spełnienia przesłanek dla ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Z tych powodów organ nie mógł naruszyć wskazanych w skardze przepisów 124 ust. 3 art. 205 i 104 k.c. powołanych przez skarżącą dla wykazania wadliwego przeprowadzenia rokowań, gdyż w tym postępowaniu przepisy te w ogóle nie miały zastosowania. Ocena przeprowadzonych rokowań była przedmiotem postępowania w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, a następnie została przeprowadzona przez WSA w Gorzowie Wlkp. w wyroku z dnia 27 czerwca 2024 r. (sygn. akt II SA/Go 128/22), W świetle przytoczonych przepisów art. 108 § 1 i art. 124 ust. 1a u.g.n. decyzję o niezwłocznym zajęciu nieruchomości wydaje się, jeżeli zachodzi konieczność ochrony zdrowia lub życia ludzkiego, konieczność zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami, bądź też ze względu na inny interes społeczny, wyjątkowo ważny interes strony lub ważny interes gospodarczy. Przy czym, zaistnienie okoliczności wskazanych w art. 108 § 1 k.p.a. i przesłanka ważnego interesu społecznego lub gospodarczego nie wymagają łącznego ich wystąpienia, a zaistnienie jednej z nich uprawnia organ do wydania decyzji na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n. W rozpoznawanej sprawie organy trafnie ustaliły, że wydanie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości uzasadnione jest ważnym interesem społecznym i gospodarczym. Wiedza powszechna co do stanu technicznego szeregu urządzeń elektroenergetycznych w kraju, a także wiedza powszechna co do zakresu zapotrzebowania na energię elektryczną w każdej dziedzinie naszego życia w pełni uprawnia do stwierdzenia, że inwestycja mająca na celu poprawienie tego stanu rzeczy wypełnia przesłankę interesu społecznego oraz stanowi o ważnym interesie gospodarczym (por. wyrok NSA z 20 września 2019 r., I OSK 2713/17). W orzecznictwie przyjmuje się jednolicie, że budowa, przebudowa odcinka sieci elektroenergetycznej realizuje wyjątkowo ważny interes inwestora, ważny interes gospodarczy państwa oraz interes społeczny (por. np. wyroki NSA: z 6 lipca 2016 r., I OSK 1648/15, I OSK 1719/15, I OSK 1988/14, I OSK 2251/15, z 25 października 2013 r., I OSK 2967/12). W rozpatrywanej sprawie nie budzi wątpliwości, że realizowane przez inwestora przedsięwzięcie jest inwestycją celu publicznego (art. 6 pkt 2 u.g.n.). Ma ona polegać na założeniu i przeprowadzeniu napowietrznych przewodów linii SN 15 kV w związku z wymianą linii napowietrznej na izolowaną w odcinku od [...] do [...], powiązaniu istniejącego odgałęzienia kablowego w kierunku [...] z projektowaną linią izolowaną oraz demontaż istniejącego odgałęzienia linii napowietrznej w kierunku [...]. Planowana przez inwestora przebudowa ma na celu zwiększenie pewności i jakości zasilania w energię elektryczną oraz umożliwienie ciągłości dostawy energii elektrycznej dla mieszkańców okolicznych gmin. Tym samym, umożliwienie inwestorowi niezwłocznego zajęcia części nieruchomości skarżącej jest uzasadnione wystąpieniem przesłanki interesu społecznego oraz ważnego interesu gospodarczego, wyrażających się w konieczności zapewnienia pokrycia zapotrzebowania oraz ciągłości dostaw energii elektrycznej dla obecnych i przyszłych odbiorców oraz dostosowania sieci elektroenergetycznej dla potrzeb rozwoju sektora energetyki. Reasumując, w ocenie Sądu, w stanie faktycznym sprawy wydanie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości uzasadnione jest ważnym interesem gospodarczym i społecznym, a decyzja o niezwłocznym zajęciu spornej nieruchomości wydana została zgodnie z obowiązującymi przepisami, spełnione zostały bowiem przesłanki określone w art. 124 ust. 1a u.g.n. Wobec powyższego, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako bezzasadną.