I GSK 867/21
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2025-02-19
Skład orzekający: Piotr Pietrasz, Anna Apollo, Jacek Boratyn
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja zobowiązująca do zwrotu części dofinansowania z udziałem środków UE jest prawidłowa w świetle zarzutów dotyczących błędnej wykładni przepisów prawa zamówień publicznych i pojęcia szkody w budżecie UE?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że zarzuty błędnej wykładni przepisów prawa materialnego są niezasadne. Sąd potwierdził, że pojęcie nieprawidłowości w rozumieniu rozporządzenia 1303/2013 obejmuje potencjalną szkodę w budżecie UE, a stosowanie kryteriów oceny ofert przez zamawiającego musi być zgodne z zasadą równego traktowania i uczciwej konkurencji. W konsekwencji decyzja o zwrocie dofinansowania była prawidłowa.Stan faktyczny
Gmina G.O. zaskarżyła decyzję Zarządu Województwa Warmińsko-Mazurskiego zobowiązującą ją do zwrotu części dofinansowania z funduszy UE. Skarżąca podniosła zarzuty błędnej wykładni przepisów prawa zamówień publicznych dotyczących kryteriów oceny ofert oraz pojęcia szkody w budżecie UE. WSA w Olsztynie oddalił skargę, a NSA rozpoznał skargę kasacyjną G.O.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną i zasądził od skarżącej na rzecz Zarządu Województwa Warmińsko-Mazurskiego 5400 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia NSA Anna Apollo (spr.) Sędzia del.WSA Jacek Boratyn Protokolant starszy asystent sędziego Patrycja Czubała po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej G. O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 24 marca 2021 r. sygn. akt I SA/Ol 800/20 w sprawie ze skargi G. O. na decyzję Zarządu Województwa Warmińsko-Mazurskiego z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu części dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od G. O. na rzecz Zarządu Województwa Warmińsko-Mazurskiego 5400 (pięć tysięcy czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z 24 marca 2021 r. sygn. akt I SA/Ol 800/20 oddalił skargę G.O. (dalej określanej jako Skarżąca lub Gmina) na decyzję Zarządu Województwa Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie z 13 października 2020 r., nr 7/p/2020 w przedmiocie zwrotu środków na realizację projektu.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła G.M. Zaskarżając wyrok w całości zarzuciła mu na podstawie art. 174 pkt ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2024 roku, poz. 935, dalej określanej skrótem P.p.s.a.) naruszenie prawa materialnego, tj.:
1. art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 207 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1270; dalej określanej skrótem u.f.p.) w zw. z art. 184 ust. 1 u.f.p. w zw. z art. 2 pkt 36 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (Dz. U. UE. L. z 2013 r. Nr 347, str. 320 z późn. zm.; dalej jako: "Rozporządzenie 1303/2013") w zw. z art. 7 ust. 1 ustawy z 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 1843 z późn. zm.; dalej jako: P.z.p.) w zw. z 91 ust. 1 i ust. 2 P.z.p. w zw. z art. 2 pkt 5 lit. a P.z.p. poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że kryteria oceny ofert mają charakter obiektywny, a Zamawiający pozbawiony jest swobody w doborze kryterium oceny ofert, co w konsekwencji doprowadziło do przyjęcia, że Skarżący, poprzez opisanie kryterium oceny ofert "cena", w sposób gdzie powyżej kwoty przeznaczonej na sfinansowanie zamówienia oferent otrzymywał O punktów w cenowym kryterium oceny ofert, naruszył zasadę równego traktowania wykonawców oraz zasadę uczciwej konkurencji, tymczasem cenowe kryterium oceny ofert powiązane z kwotą przeznaczoną na sfinansowanie zamówienia nie naruszało ww. zasad, ponieważ przedmiotowe kryterium było powiązane z kwotą, którą Zamawiający miał prawo wskazać, a kryterium obowiązywało każdego oferenta w tym samym zakresie, a w następstwie poprzez niewłaściwe zastosowanie ww. przepisów;
2. art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. w zw. z art. 184 ust. 1 u.f.p. w zw. z art. 2 pkt 36 Rozporządzenie 1303/2013 poprzez błędną wykładnie pojęcia szkody polegającą na uznaniu, że szkoda w myśl art. 2 pkt 36 rozporządzenia 1303/2013 może mieć charakter potencjalny, a nie rzeczywisty, tymczasem prawidłowa wykładnia szkody powinna prowadzić do przyjęcia, że szkoda w rozumieniu art. 2 pkt 36 Rozporządzenia 1303/2013 ma być powiązana z konkretnym uszczerbkiem w budżecie Unii Europejskiej, co w konsekwencji doprowadziło do wadliwego ustalenia, że naruszenie przepisów P.z.p. mogło powodować szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej, a zatem stanowiło podstawę do nałożenia korekty finansowej.
W oparciu o powyższe zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroki i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie oraz o zasądzenie kosztów postepowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Argumenty na poparcie stanowiska procesowego Skarżąca kasacyjnie przedstawiła w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Zarząd Województwa Warmińsko-Mazurskiego wniósł o jej oddalenie, jako niemającej usprawiedliwionych podstaw. Wniósł także o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego..
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna okazała się niezasadna.
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że Sąd jest związany podstawami określonymi przez ustawodawcę w art. 174 P.p.s.a. i wnioskami skargi zawartymi w art. 176 P.p.s.a. Zatem to skarżący kasacyjnie w terminie 30 dni od dnia otrzymania wyroku Sądu I instancji wraz z uzasadnieniem zakreśla zarzutami kasacyjnymi zakres tego postępowania. Z urzędu NSA bierze pod uwagę jedynie przesłanki nieważności postępowania, o których mowa w art. 183 § 2 P.p.s.a. W okolicznościach sprawy jednak żadna z tych przesłanek nie zaistniała.
Dalej należy zaznaczyć, że stosownie do normy art. 193 zdanie drugie P.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną winno zawierać ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze P.p.s.a. (por. wyroki NSA: z 25 listopada 2016 r., sygn. akt I FSK 1376/16, z 17 stycznia 2017 r., sygn. akt. I GSK 1294/16, z 8 lutego 2017 r., sygn. akt I GSK 1371/16, z 5 kwietnia 2017 r., sygn. akt I GSK 91/17; z 27 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 1869/17; baza orzeczeń nsa.gov.pl). Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do, niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 P.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna została oparta tylko na jednej podstawie kasacyjnej, tj.. naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię oraz błędną wykładnie i niewłaściwe zastosowanie. Z uwagi na ścisłe powiązanie zarzutów z punktów 1- 2 petitum skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny postanowił rozpoznać je łącznie. Przy czym, za podstawę rozstrzygnięcia sprawy przyjął stan faktyczny sprawy ustalony przez Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku i niepodważony w skardze kasacyjnej żadnym zarzutem naruszenia prawa procesowego. Brak tego rodzaju zarzutów w niniejszej sprawie powoduje, że Naczelny Sąd Administracyjny w procesie kontroli instancyjnej przyjmuje, jako niezakwestionowany punkt odniesienia, stan faktyczny i jego ocenę przyjęte przez Sąd pierwszej instancji.
Dalej Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że naruszenie prawa materialnego może przejawiać się w dwóch postaciach: jako błędna wykładnia albo jako niewłaściwe zastosowanie określonego przepisu prawa. Podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, że sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia. Jednocześnie należy podkreślić, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (por. wyrok NSA z dnia 13 sierpnia 2013 r., II GSK 717/12; wyrok NSA z dnia 4 lipca 2013 r., I GSK 934/12).
Nadto, w zasadzie, nie można skutecznie powoływać się na zarzut niewłaściwego zastosowania lub niezastosowania prawa materialnego, o ile równocześnie nie zostaną także skutecznie zakwestionowane ustalenia faktyczne, na których oparto skarżone rozstrzygnięcie. Niewątpliwie próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez sąd pierwszej instancji nie może nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego (zob. wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2013 r., I OSK 2747/12; wyrok NSA z dnia 6 marca 2013 r., II GSK 2327/11). Ocena zarzutu prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie konkretnego stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (zob. wyrok NSA z dnia 6 marca 2013 r., II GSK 2328/11; wyrok NSA z dnia 14 lutego 2013 r., II GSK 2173/11).
Za podstawę rozstrzygnięcia sprawy organy, a w ślad za nimi także Sąd pierwszej instancji przyjęły art. 207 pkt 1 i 2 u.f.p. w związku z art. 184 u.f.p. oraz art. 2 pkt 36 rozporządzenia Rady 1083/2006.
W kontrolowanym przez Sąd pierwszej instancji postępowaniu, mając na uwadze jego przedmiot - zobowiązanie do zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich istotne jest pojęcie "nieprawidłowości", które zostało zdefiniowanego w art. 2 pkt 36 rozporządzenia 1303/2013, którego naruszenie zarzuca w pkt. 1 i 2 petitum skargi kasacyjnej Skarżąca, jako "jakiekolwiek naruszenie przepisu prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego, które powoduje lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego". Materialnoprawną podstawą do ustalania i nakładania korekt finansowych jest art. 143 ust. 1 rozporządzenia 1303/2013. Stosownie do dyspozycji tego przepisu, państwa członkowskie w pierwszej kolejności ponoszą odpowiedzialność za badanie nieprawidłowości, dokonywanie wymaganych korekt finansowych oraz odzyskiwanie kwot. W przypadku nieprawidłowości systemowej państwo członkowskie rozszerza zakres swego dochodzenia w celu objęcia nim wszystkich operacji, których nieprawidłowości te mogą dotyczyć. śledzenie nieprawidłowości, działając na podstawie dowodów świadczących o wszelkich większych zmianach mających wpływ na charakter lub warunki realizacji lub kontroli operacji, lub programów operacyjnych oraz dokonując wymaganych korekt finansowych. Państwa członkowskie dokonują korekt finansowych wymaganych w związku z pojedynczymi lub systemowymi nieprawidłowościami stwierdzonymi w operacjach lub programach operacyjnych. Korekty finansowe polegają na anulowaniu całości lub części wkładu publicznego w ramach operacji lub programu operacyjnego. Państwa członkowskie biorą pod uwagę charakter i wagę nieprawidłowości oraz straty finansowe poniesione przez fundusze polityki spójności lub EFMR i stosują proporcjonalną korektę. Korekty finansowe są odnotowywane w zestawieniu wydatków za rok obrachunkowy, w którym podjęto decyzję o anulowaniu. Zatem korekta finansowa jest następstwem stwierdzenia nieprawidłowości. Natomiast szkoda polega na tym, że ze środków unijnych finansowane są wydatki dokonane niezgodnie z obowiązującym prawem. Innymi słowy ze środków unijnych mogą być finansowane tylko wydatki zgodne z obowiązującymi przepisami. Natomiast wszelkie wydatki dokonane z naruszeniem prawa są wydatkami niekwalifikowalnymi i tym samym nie mogą być finansowane z budżetu ogólnego UE. Wydatki te podlegają zwrotowi jako dokonane z naruszeniem obowiązujących procedur w rozumieniu art. 184 ust. 1 u.p.f. i będące "nieprawidłowością", o której mowa w art. 2 pkt 7 rozporządzenia 1083/2006.
Podkreślić wypada, że tak Komisja Europejska, jak i Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej przyjmują szeroką wykładnię przesłanki naruszenia prawa wspólnotowego. W związku z czym za nieprawidłowość uznaje się zarówno naruszenie prawa unijnego, jak i prawa krajowego.
W wyroku z 4 października 2024 r. w sprawie C-175/23 TSUE uznał za dopuszczalne uregulowania krajowe, zgodnie z którymi każde naruszenie reguł udzielania zamówień publicznych stanowi "nieprawidłowość" w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013 ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Funduszy Europejskich, skutkującą automatycznie zastosowaniem korekty finansowej, której kwota jest określana na podstawie ustalonej z góry skali stawek korekty ryczałtowej.
W tezach nr 24 – 28 i 33 przywołanego wyroku TSUE podkreślił, że pojęcie "nieprawidłowości" zostało zdefiniowane w art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013 jako jakiekolwiek naruszenie przepisu prawa Unii lub prawa krajowego dotyczącego stosowania tego przepisu, wynikające z działania albo zaniechania podmiotu gospodarczego, które spowodowało lub mogło spowodować szkodę w budżecie ogólnym Unii w drodze finansowania z tego budżetu nieuzasadnionego wydatku. Istnienie takiej nieprawidłowości wymaga zatem spełnienia trzech przesłanek, a mianowicie naruszenia mającego zastosowanie prawa, działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego leżącego u podstaw tego naruszenia oraz rzeczywistej albo potencjalnej szkody w budżecie Unii (zob. analogicznie wyroki: z dnia 1 października 2020 r., Elme Messer Metalurgs , C-743/18, EU:C:2020:767, pkt 50, 51; a także z dnia 8 czerwca 2023 r., ANAS , C-545/21, EU:C:2023:451, pkt 27, 29).
Co się tyczy pierwszej przesłanki, odnosi się ona nie tylko do naruszeń przepisów prawa Unii jako takiego, ale również do naruszeń przepisów prawa krajowego, które mają zastosowanie do działań finansowanych z funduszy strukturalnych i które przyczyniają się tym samym do zapewnienia właściwego stosowania prawa Unii w dziedzinie zarządzania projektami finansowanymi z tych funduszy (zob. analogicznie wyroki: z dnia 1 października 2020 r., Elme Messer Metalurgs , C-743/18, EU:C:2020:767, pkt 52, 51; a także z dnia 8 czerwca 2023 r., ANAS , C-545/21, EU:C:2023:451, pkt 30).
Co się tyczy drugiej przesłanki, a mianowicie tego, że źródłem danej nieprawidłowości jest działanie lub zaniechanie podmiotu gospodarczego, art. 2 pkt 37 rozporządzenia nr 1303/2013 definiuje "podmiot gospodarczy" jako każdą osobę fizyczną lub prawną lub każdy inny podmiot biorący udział we wdrażaniu pomocy z EFSI, z wyjątkiem państwa członkowskiego wykonującego swoje uprawnienia władzy publicznej.
Trzecia przesłanka wymaga, by naruszenie mającego zastosowanie prawa przez podmiot gospodarczy "powodowało lub mogło spowodować" szkodę w ogólnym budżecie Unii. Z samego brzmienia art. 2 pkt 36 tego rozporządzenia, a w szczególności z wyrażenia "może mieć wpływ", wynika, że o ile "nieprawidłowość" w rozumieniu tego przepisu nie wymaga wykazania konkretnych skutków finansowych dla budżetu Unii, o tyle naruszenie mających zastosowanie przepisów stanowi "nieprawidłowość", o ile nie można wykluczyć możliwości, że naruszenie to miało wpływ na budżet danego funduszu (zob. analogicznie wyroki: z dnia 6 grudnia 2017 r., Compania Naţională de Administrare a Infrastructurii Rutiere , C-408/16, EU:C:2020:940, pkt 60, 61; a także z dnia 8 czerwca 2023 r., ANAS , C-545/21, EU:C:2023:451, pkt 38).
Z powyższego wynika, że za "nieprawidłowość" w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013 można uznać jedynie naruszenie, które ma lub może mieć szkodliwy wpływ na budżet Unii. W związku z tym przepis ten stoi na przeszkodzie uznaniu, że każde naruszenie prawa Unii lub prawa krajowego mającego zastosowanie do działań wspieranych z funduszy strukturalnych Unii automatycznie powoduje szkodę w budżecie Unii lub zawsze może spowodować szkodę w budżecie Unii, niezależnie od skutków takiego naruszenia dla tego budżetu.
W drugiej kolejności, co się tyczy określenia kwoty korekty finansowej, z art. 143 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 1303/2013 wynika, że to na państwach członkowskich spoczywa w pierwszej kolejności obowiązek wykrywania indywidualnych i systemowych nieprawidłowości oraz dokonywania korekt finansowych proporcjonalnych do nieprawidłowości wykrytych w operacjach lub programach operacyjnych. Korekty te polegają na anulowaniu całości lub części wkładu publicznego w ramach programu operacyjnego na podstawie kryteriów dotyczących charakteru nieprawidłowości, ich wagi oraz straty finansowej poniesionej przez dany fundusz.
Ponadto, o ile Komisja i państwa członkowskie mogą oprzeć się na skali stawek korekty ryczałtowej, o tyle określenie ostatecznej kwoty korekty, jaką należy zastosować, oznacza koniecznie przeprowadzenie zindywidualizowanego i szczegółowego badania, uwzględniającego wszystkie szczególne cechy stwierdzonej nieprawidłowości w porównaniu z elementami branymi pod uwagę przy ustalaniu tej skali, które mogą uzasadniać zastosowanie wyższej lub, przeciwnie, obniżonej korekty (zob. podobnie wyrok z dnia 14 lipca 2016 r., Wrocław - Miasto na prawach powiatu , C-406/14, EU:C:2016:562, pkt 48, 49).
Mający zastosowanie w sprawie przepis art. 207 ust. 1 u.f.p. nie używa terminu "nieprawidłowości" (zdefiniowanego w art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013), lecz terminów - "wykorzystanie niegodnie z przeznaczeniem", "wykorzystanie z naruszeniem procedur", "pobranie nienależnie lub w nadmiernej wysokości". Zastosowane zwroty nie zmieniają jednak faktu, że zdarzenia określone w art. 207 ust. 1 u.f.p. są działaniami podejmowanymi na rachunek budżetu UE, w celu usuwania nieprawidłowości, skutkiem czego są to działania podejmowane w zakresie tego rozporządzenia. Są zatem częścią tej samej dyspozycji gwarantującej dobre zarządzanie funduszami UE i ochronę jej interesów finansowych, a konsekwentnie do tego, zwroty użyte w art. 207 ust. 1 pkt 1-3 u.f.p. powinny być interpretowane w sposób jednolity z pojęciem "nieprawidłowości" w rozumieniu art. 2 ust. 36 rozporządzenia 13030/2013. Przedstawiona przez Sad pierwszej instancji wykładnia pojęcia nieprawidłowości i pojęcia szkody w budżecie Unii jest zgodna z dyrektywami interpretacyjnymi wynikającymi tak z normy powołanego przepisu jak i orzecznictwa TSUE.
Jak już wskazano dla stwierdzenia nieprawidłowości wymagane jest kumulatywne spełnienie trzech przesłanek. Po pierwsze naruszenia jakiegokolwiek przepisu prawa, po drugie to naruszenie prawa musi być wynikiem działania lub zaniechanie beneficjenta. Po trzecie naruszenie to powoduje lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym UE.
Z regulacji zawartych w art. 207 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 184 ust. 1 u.f.p. wynika, iż wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków pochodzących z budżetu UE są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu, przy czym te "inne procedury", o których mowa w art. 184 ust. 1 powyższej ustawy, to także procedury określone w umowie między beneficjentem a instytucją zarządzającą (por. wyrok NSA z dnia 17 maja 2017 r., o sygn. akt II GSK 2420/15 i z dnia 9 stycznia 2014 r., o sygn. akt II GSK 1546/12). Za naruszenie owych procedur można uznać wszelkie odstępstwa od zapisów umowy w tym od wynikającego z niej obowiązku stosowania ustawy Prawo zamówień publicznych lub też naruszenie przepisów prawa unijnego czy krajowego, które spowodowało lub mogło spowodować szkodę (uszczerbek) w budżecie ogólnym UE. Z tego powodu wszelkie nieprawidłowości, które potencjalnie mogą skutkować wypłatą środków, które nie powinny być wypłacone w myśl warunków umowy lub przepisów prawa, są traktowane, jako nieprawidłowość. W konsekwencji nie ma podstaw prawnych do twierdzenia o obowiązku wykazania przez organ nakładający korektę faktycznej straty w środkach publicznych (zobacz: wyrok NSA z dnia 3 grudnia 2019 r., sygn. akt I GSK 1515/18, publ. www.nsa.gov.pl).
Szkoda potencjalna, czyli taka, która mogłaby wystąpić, jest ze swej istoty niemierzalna. Z tego powodu wystąpienie nieprawidłowości uzasadniających dokonanie korekty w wysokości zdeterminowanej ich charakterem i wagą oraz stratą finansową uzasadniało zastosowanie metody wskaźnikowej.
Podpisując umowę o dofinansowanie projektu Skarżąca miała świadomość, jakie przepisy ją wiążą i jakie są konsekwencje ich naruszenia. Nałożenie korekt finansowych jest bowiem efektem przyjęcia postanowień umownych. Zgodnie z umową, wywołujące skutki finansowe naruszenie P.z.p. powoduje obniżenie (korektę) przyznanego dofinansowania.
Wobec powyższego zarzut z pkt 2 petitum skargi kasacyjnej należało uznać za niezasadny.
Odnosząc się do kwestii naruszenia przepisów ustawy Prawo zamówień publicznych z 2004 r. Należy ponownie odwołać się do orzecznictwa TSUE., który w wyroku z 14 lipca 2015 r. w sprawie C-6/15 (publ. ZOTSiS 2016/7/I-555) wskazał w tezach 22 i 23 że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem zasada równego traktowania oraz obowiązek przejrzystości oznaczają między innymi, że oferenci powinni być traktowani jednakowo zarówno na etapie przygotowywania przez nich ofert, jak i na etapie oceny tych ofert przez instytucję zamawiającą (zob. podobnie wyroki: z dnia 24 listopada 2005 r., ATI EAC e Viaggi di Maio i in., C-331/04, EU:C:2005:718, pkt 22; a także z dnia 24 maja 2016 r., MT Højgaard i Züblin, C-396/14, EU:C:2016:347, pkt 37 i przytoczone tam orzecznictwo). Trybunał orzekł, że przedmiot i kryteria udzielenia zamówienia publicznego powinny być jasno określone już z chwilą wszczęcia procedury w przedmiocie jego udzielenia (wyrok z dnia 10 maja 2012 r., Komisja/Niderlandy, C-368/10, EU:C:2012:284, pkt 56) oraz że instytucja zamawiająca może stosować podkryteria w odniesieniu do kryteriów udzielenia zamówienia, wyłącznie gdy podała je wcześniej do wiadomości oferentów (wyrok z dnia 21 lipca 2011 r., Evropaïki Dynamiki/EMSA, C-252/10 P, niepublikowany, EU:C:2011:512, pkt 31). Instytucja zamawiająca powinna również posługiwać się tą samą interpretacją kryteriów udzielenia zamówienia w trakcie całego postępowania (wyrok z dnia 18 października 2001 r., SIAC Construction, C-19/00, EU:C:2001:553, pkt 43 i przytoczone tam orzecznictwo).
Waga poszczególnych kryteriów udzielenia zamówienia powinna, z zastrzeżeniem przepisów art. 53 ust. 2 akapit trzeci dyrektywy 2004/18, zostać jasno ustalona od samego początku przetargu, aby w ten sposób umożliwić oferentom obiektywne ustalenie faktycznego znaczenia danego kryterium udzielenia zamówienia w stosunku do innych podczas późniejszej oceny dokonywanej przez instytucję zamawiającą. Także stosunkowa waga poszczególnych kryteriów udzielenia zamówienia nie powinna ulegać zmianie przez cały czas trwania przetargu. Jednak ani art. 53 ust. 2 dyrektywy 2004/18, ani inny jej przepis nie ustanawia obowiązku, by instytucja zamawiająca podała do wiadomości potencjalnych oferentów, w drodze publikacji w ogłoszeniu o zamówieniu lub w specyfikacji warunków zamówienia, metodę oceny stosowaną przez instytucję zamawiającą w celu konkretnego ocenienia i sklasyfikowania ofert w świetle kryteriów udzielenia zamówienia i ich wagi, ustalonych uprzednio w dokumentacji przetargowej. Taki ogólny obowiązek nie wynika też z orzecznictwa.
Rację ma skarżąca kasacyjnie Gmina, że art. 91 ust. 2 P.z.p. z 2004 r. zawiera kryteria oceny ofert. Wymieniony w tym przepisie katalog nie ma charakteru katalogu zamkniętego. Zatem zamawiający ma swobodę w kształtowaniu kryteriów oceny ofert. Ma swobodę w ustalaniu wag. Tyle tylko, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, musi to nastąpić w zgodzie z podstawowymi zasadami i całością regulacji Prawa zamówień publicznych, w tym z art. 7 ust. 3 P.z.p., przewidującego, że zamówienia udziela się wyłącznie wykonawcy wybranemu zgodnie z przepisami ustawy. Takie rozumienie przepisu zaprezentował Sąd pierwszej instancji, a wcześniej organ orzekający w sprawie. Taka wykładnia przetoczonych regulacji jest prawidłowa.
Skarżąca w pkt 1 petitum skargi kasacyjnej zarzuciła także naruszenie art. 2 pkt 5a P.z.p. definiującego pojęcie najkorzystniejszej oferty. Pod tym pojęciem należy rozumieć ofertę, która przedstawia najkorzystniejszy bilans ceny lub kosztu i innych kryteriów odnoszących się do przedmiotu zamówienia publicznego w szczególności w przypadku zamówień w zakresie działalności twórczej lub naukowej, których przedmiotu nie można z góry opisać w sposób jednoznaczny i wyczerpujący lub która najlepiej spełnia kryteria inne niż cena lub koszt, gdy cena lub koszt jest stała.
Trafnie Sąd pierwszej instancji zaakcentował w zaskarżonym kasacyjnie wyroku, że Skarżąca w ramach kryterium ceny podała wzór matematyczny, według którego będzie przyznawała punkty. Zatem wskazała metodę oceny. Jednocześnie zastrzegając, że w przypadku gdy wykonawca zaoferuje cenę wyższą od wskazanej kwoty, jaką Zamawiający zamierza przeznaczyć na realizację zamówień, przy ocenie tego kryterium oferta otrzyma 0 punktów. Zatem uczyniła wyłom w zasadzie jednolitości metod oceny zgłoszonych ofert, które winny być tożsame dla wszystkich oferentów. Zgodzić się zatem należy z Sądem pierwszej instancji, że sytuacja w której funkcjonują w istocie dwie odrębne metodologie oceny zgłoszonych ofert stanowi źródło nierównego traktowania oferentów i jednocześnie, mając na względzie wielkość wagi przypisanej przez Skarżącą cenie, przesądza wynik oceny jednego z kryteriów jeszcze przed otwarciem ofert, w oderwaniu od całej jej treści.
Poszanowanie uczciwej konkurencji, o której mowa w art. 7 ust. 1 P.z.p. zobowiązuje zamawiającego do traktowania wszystkich wykonawców ubiegających się o zamówienie w sposób jednakowy, a proporcjonalność i przejrzystość do transparentnego stosowania środków adekwatnych do zamierzonego celu. Zamawiający nie ma więc prawa w jakikolwiek sposób uprzywilejowywać bądź zniechęcać potencjalnych wykonawców zamówienia publicznego. Stąd obowiązkiem zamawiającego jest traktowanie wszystkich wykonawców znajdujących się w tożsamej sytuacji prawnej lub faktycznej w identyczny sposób.
Skoro zarzut naruszenia praw amaterialnego przez jego błędną wykładnię okazał się niezasadny, to w konsekwencji za nieskuteczny, przy braku zarzutów kwestionujących ustalenia faktyczne przyjęte przez Sąd pierwszej instancji za podstawę orzekania, należy uznać zarzut wadliwości zastosowania przepisów prawa materialnego.
Przepis art. 151 P.p.s.a. ma charakter wynikowy i jego zastosowanie jest za każdym razem rezultatem uznania, że w sprawie nie zaistniało tego rodzaju naruszenie przepisów prawa materialnego bądź regulacji procesowej, które uzasadniałaby wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego aktu.
Skoro zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego okazały się niezasadne, to Sąd pierwszej instancji, oddalając skargę, nie naruszył powołanego przepisu.
Wobec powyższego, skargę kasacyjna, jako nie mającą usprawiedliwionych podstaw, na podstawie art. 184 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art.204 pkt 1 P.p.s.a. w związku z art. 205 § 2 P.p.s.a. i w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) i pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r. poz. 1935).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło