II OZ 204/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Stankowski po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia H. sp. z o.o. spółka komandytowa w G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 16 grudnia 2024 r., sygn. akt II SA/Ke 640/24 w zakresie odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu w sprawie ze skargi H. sp. z o.o. spółka komandytowa w G. na postanowienie Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach z dnia 9 sierpnia 2024 r., znak: WOA.7722.36.2024 w przedmiocie opłaty legalizacyjnej postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z 16 grudnia 2024 r., sygn. akt II SA/Ke 640/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach odrzucił wniosek H. sp. z o.o. spółka komandytowa w G. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na postanowienie Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach z dnia 9 sierpnia 2024 r., znak: WOA.7722.36.2024 w przedmiocie opłaty legalizacyjnej. W uzasadnieniu Sąd I instancji wyjaśnił, że deklarowana przez stronę niemożność wniesienia skargi (w związku ze wskazywanym we wniosku brakiem wiedzy o wydaniu postanowienia z 9 sierpnia 2024 r.) ustała 25 października 2024 r., gdy spółce doręczono decyzję z 23 października 2024 r., z której dowiedziała się o istnieniu rozstrzygnięcia z 9 sierpnia 2024 r. Wobec tego siedmiodniowy termin do wniesienia wniosku upłynął w dniu 4 listopada 2024 r. Tymczasem wniosek o przywrócenie terminu został nadany przez spółkę dopiero 7 listopada 2024 r., a więc z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. W związku z powyższym zasadnym było odrzucenie wniosku na podstawie art. 88 p.p.s.a. Zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie wniosła skarżąca wnosząc o jego uchylenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie należy uznać za nieuzasadnione. Zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest bezskuteczność czynności podjętych przez stronę po terminie. Zasada ta nie ma jednak charakteru bezwzględnego, zgodnie bowiem z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy sąd, na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). Z brzmienia powołanych przepisów wynika, że Sąd w pierwszej kolejności ocenia, czy wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony z zachowaniem terminu. Dopiero w razie uznania, że termin ten został zachowany, badaniu podlegają przesłanki uprawdopodobniające brak winy w uchybieniu terminu do dokonania danej czynności procesowej. Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, że ustaleniu podlega moment, w którym w rzeczywistości (obiektywnie) ustała przyczyna uchybienia terminu do dokonania czynności procesowej. W doktrynie podkreśla się, że oczywiste jest, iż analizując tę okoliczność, sąd nie przeprowadza postępowania dowodowego z własnej inicjatywy, ale zasadniczo zobligowany jest opierać się na twierdzeniach wnioskodawcy popartych stosownymi dowodami, a także dowodami zgromadzonymi w toku całego postępowania. Jeżeli na skutek zbadania wszystkich okoliczności sąd dojdzie do przekonania, że przyczyna niezawinionego uchybienia terminowi ustała wcześniej, niż wskazuje wnioskodawca, ustala, czy mimo to wniosek został złożony w terminie siedmiodniowym od tej daty. Pozytywny wynik przeprowadzonej analizy powoduje, że Sąd w dalszej kolejności bada wniosek merytorycznie. Jeżeli zaś dojdzie do przekonania, że strona dokonała wspomnianej czynności po upływie siedmiodniowego terminu, wniosek podlega odrzuceniu. (Babiarz S. (red.), Postępowanie sądowoadministracyjne w praktyce, LEX 2015). Siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu rozpoczyna bieg od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jest to więc okoliczność obiektywnie istniejąca, niezależnie od poglądów i stanowiska strony (por. postanowienie NSA z 16 października 2013 r., I OZ 805/13). Odmienne poglądy w tym zakresie, wobec jednoznacznej treści przepisu, nie znajdują uzasadnienia. Dodatkowo należy podnieść, że termin, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a., jest terminem przywracalnym. Nie ma więc żadnych przeszkód prawnych, aby strona, która o przekroczeniu terminu dowiedziała się po dacie ustania przyczyny, złożyła wniosek o przywrócenie tego terminu (Dauter Bogusław, Kabat Andrzej, Niezgódka-Medek Małgorzata, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II; LEX/el. 2021). W treści zażalenia skarżąca podniosła, że o wydaniu zaskarżonego postanowienia z 9 sierpnia 2024 r. dowiedziała się z treści decyzji z 23 października 2024 r. doręczonej 25 października 2024 r. Jednakże fizycznie spółka otrzymała zaskarżone postanowienie dopiero 31 października 2024 r. i wówczas zapoznała się z jego treścią. Wobec tego nieprawidłowym jest stwierdzenie Sądu, że siedmiodniowy termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi upłynął w dniu 4 listopada 2024 r. Podkreślić jednak należy, że jak wskazuje sama skarżąca o wydaniu zaskarżonego postanowienia z 9 sierpnia 2024 r. dowiedziała się z treści decyzji z 23 października 2024 r. Decyzja ta – co nie jest kwestionowane – została doręczona 25 października 2024 r. Wobec powyższego słusznie WSA stwierdził, że w tym dniu ustała przyczyna uchybienia przez skarżącą terminu do wniesienia skargi, a siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu upływał z dniem 4 listopada 2024 r. Powołana w zażaleniu kwestia błędu osoby umocowanej do odbioru korespondencji, czy późniejszego zapoznania się z odnalezionym postanowieniem nie ma wpływu na fakt, że datą dowiedzenia się o wydaniu zaskarżonego postanowienia był 25 października 2024 r. Od tego też dnia rozpoczął bieg siedmiodniowy termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Działanie osoby umocowanej do odbioru korespondencji jako przesłanka uprawdopodobniająca brak winy w uchybieniu terminu do dokonania danej czynności procesowej podlegałoby ocenie w przypadku, gdyby Sąd badał wiosek merytorycznie do czego w niniejszej sprawie nie doszło. Również fakt późniejszego merytorycznego zapoznania się z treścią zaskarżonego postanowienia nie ma znaczenia z tego względu, że sporządzenie wniosku było możliwe już od chwili dowiedzenia się o uchybieniu terminowi, tj. od 25 października 2024 r., kiedy to skarżąca z treści decyzji z 23 października 2024 r. dowiedziała się o wydaniu postanowienia z 9 sierpnia 2024 r. jego dacie, sygnaturze, sposobie rozstrzygnięcia i motywach. Słusznie zatem WSA uznał, że wniosek złożony 7 listopada 2024 r., został wniesiony z uchybieniem terminu i podlegał odrzuceniu, stosownie do art. 88 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 12 stycznia 2018 r., I OZ 1899/17, postanowienie NSA z 31 stycznia 2018 r., I FZ 357/17, postanowienie NSA z 28 listopada 2018 r., II OZ 1217/18). Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.