III FZ 140/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jan Rudowski po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. F. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 stycznia 2023 r., sygn. akt III SA/Wa 2811/22 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A. F. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 7 października 2022 r. nr 1401-IEW4.4123.18.2022.KK/KS w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości podatkowe spółki postanawia oddalić zażalenie. NSA/post.1 - postanowienie "ogólne" 1. Postanowieniem z 10 stycznia 2023 r., III SA/Wa 2811/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił A. F. (dalej: "skarżący", "strona") wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 7 października 2022 r. orzekającej w jej punkcie 2 i 3 o odpowiedzialności skarżącego jako osoby trzeciej za zaległości podatkowe spółki. 2. Jak wskazano w uzasadnieniu orzeczenia, skarżący w skardze do sądu wojewódzkiego wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w zakresie jej pkt 2 i 3 z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz spowodowanie trudnych do odwrócenia skutków względem strony. Odmawiając na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej "p.p.s.a.") wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 7 października 2022 r. sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że pomimo reprezentowania skarżącego przez profesjonalnego pełnomocnika, nie uzasadnił on w jakikolwiek sposób przedmiotowego wniosku, ograniczając się jedynie do jego sformułowania. Ponadto do akt sprawy nie zostały złożone jakiekolwiek dokumenty, z których wynikałaby aktualna sytuacja finansowa skarżącego i jego zdolność do pokrywania obciążeń, tj. np. deklaracje podatkowe, wyciągi z rachunków bankowych. Powyższe skutkowało uznaniem, że skarżący nie wykazał w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości, że w sprawie zachodzi realna możliwość zaistnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. 3. Na powyższe postanowienie skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł zażalenie, w którym zaskarżył je w całości, podnosząc zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, pomimo zachodzenia podstaw do wstrzymania jej wykonania na podstawie tego przepisu. Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Uzasadniając zażalenie strona podniosła, że kwota zobowiązań w odniesieniu do której stwierdzono odpowiedzialność solidarną skarżącego wynosi około 1 700 000 zł. Sam fakt realizacji decyzji zobowiązującej stronę do zapłaty takiej kwoty przed ostatecznym rozpatrzeniem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego powoduje ryzyko wystąpienia po stronie skarżącego znacznej szkody i trudnych do odwrócenia skutków prawnych. Dodatkowo pełnomocnik skarżącego wskazał, że w trakcie biegu terminu do wniesienia zażalenia skarżący przeszedł zabieg chirurgiczny i nie było możliwe jego ustosunkowanie się do zaskarżonego postanowienia, jak również przedstawienie materiału wskazującego jego sytuację majątkową. Wobec powyższego pełnomocnik zadeklarował złożenie uzupełnienia zażalenie. Takie uzupełnienie nie wpłynęło jednak do akt sprawy. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie i jako takie podlega oddaleniu. Zgodnie z treścią art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowo-administracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Obowiązek uprawdopodobnienia, że wykonanie ostatecznej decyzji, zaskarżonej do wojewódzkiego sądu administracyjnego, może spowodować wyrządzenie znacznej szkody lub trudne do odwrócenia skutki, spoczywa na stronie, która domaga się wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania decyzji (tak m.in. w postanowieniach NSA: z 15 stycznia 2014 r., II FSK 2165/13; z 10 maja 2011 r., II FZ 106/11; z 9 września 2011 r., II FSK 1501/11; z 28 września 2011 r., I FZ 219/11; z 26 listopada 2007 r., II FZ 338/07z 13 grudnia 2004 r., FZ 496/04; publik. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Brak należytego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji uniemożliwia jego merytoryczną ocenę. Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu musi więc w sposób przekonywujący pokazać konkretne relacje między brakiem wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, objęte kontrolą postanowienie sądu pierwszej instancji o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest zgodne z prawem. Skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, ograniczył się jedynie do sformułowania w skardze wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie argumentując w żaden sposób swojego żądania. Zasadnie podkreślił więc sąd pierwszej instancji, że strona nie wskazała żadnych okoliczności przemawiających za zasadnością złożonego wniosku. Nie jest bowiem rolą Sądu domniemywanie, gdzie skarżący upatruje niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków w przypadku wykonania zaskarżonej decyzji. Obowiązkiem strony było sprecyzowanie we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji okoliczności wskazujących na zaistnienie przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a, a sąd administracyjny nie jest uprawniony do domyślania się intencji strony wnioskującej o wstrzymanie wykonania decyzji. Powyższej oceny nie mogła również zmienić argumentacja przywołana przez stronę w zażaleniu. Skarżącemu już sąd pierwszej instancji wskazał, że każde wykonanie decyzji dotyczącej należności pieniężnych jest uciążliwe i stanowi uszczerbek w budżecie jej adresata, co nie oznacza automatycznie, że zapłata należności, także w trybie egzekucyjnym, będzie za każdym razem powodować powstanie po stronie podmiotu wnoszącego skargę znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Skutki wykonania decyzji zobowiązującej stronę do zapłaty określonej kwoty pieniężnej są z natury rzeczy odwracalne (tak m.in. w postanowieniu NSA z 27 października 2016 r., II GZ 1099/16). W przypadku uchylenia decyzji, uiszczona należność podlega bowiem zwrotowi wraz z odsetkami, stanowiącymi swoistą formę odszkodowania, co dodatkowo przemawia za "odwracalnością" skutków, które może spowodować dla strony wykonanie zaskarżonej decyzji. Z tej też przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania decyzji nakładającej obowiązek zapłaty należności pieniężnej obowiązana jest wykazać, że występują inne, szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku. W rozpoznawanej sprawie sąd pierwszej instancji wyjaśnił stronie, że do wniosku nie zostały dołączone żadne dokumenty, które umożliwiłyby ocenę, czy dobrowolne bądź przymusowe wykonanie decyzji, z uwagi na sytuację finansową skarżącego, spowoduje zaistnienie zdarzeń uzasadniających uwzględnienie wniosku o zastosowanie ochrony tymczasowej. Jak wskazuje się natomiast w utrwalonym orzecznictwie, aby ocenić, czy rzeczywiście egzekucja zobowiązania podatkowego może wyrządzić skarżącemu znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki, konieczne jest odniesienie tej kwoty do jej sytuacji majątkowej. Bez porównania tych dwóch wartości nie jest możliwe zweryfikowanie twierdzenia strony, że w jej przypadku zapłata wspomnianej kwoty może rzeczywiście doprowadzić do znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków (tak m.in. w postanowieniach NSA: z 13 maja 2021 r., II GZ 143/21; z 13 listopada 2020 r., II GZ 324/20; z 9 lipca 2020 r., II GZ 169/20). Brak wiedzy sądu pierwszej instancji w zakresie rzeczywistej (dającej się zweryfikować) sytuacji majątkowej strony nie pozwalał zatem na ocenę spełnienia przewidzianych w art. 61 § 3 p.p.s.a. przesłanek zastosowania ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, co oznacza, że prawidłowo Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Z uwagi na wskazane powyżej okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.