IV SA/Po 640/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Świerczak (spr.) Sędzia WSA Wojciech Rowiński Asesor sądowy WSA Jacek Rejman Protokolant sekr. sąd. Iwona Maciak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2024 r. sprawy ze skargi K. P., A. P. na uchwałę Rady Miejskiej w Nowym Tomyślu z dnia 26 czerwca 2024 r. nr IV/26/2024 w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla miasta Nowy Tomyśl - PÓŁNOCNY-WSCHÓD postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić z urzędu stronie skarżącej uiszczony wpis od skargi w kwocie 300 zł (słownie: trzysta złotych). Uchwałą z dnia 26 czerwca 2024 r., nr IV/26/2024 Rada Miejska w Nowym Tomyślu uchwaliła miejscowy planu zagospodarowania przestrzennego dla miasta Nowy Tomyśl – PÓŁNOCNY-WSCHÓD. Uchwała została opublikowana (Dz. Urz. Woj. Wlkp. z 12 lipca 2024 r. poz. 6304). Pismem z dnia 15 lipca 2024 r. K. P. i A. P. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na ww. uchwałę, domagając się stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały w części dotyczącej § 15 ust. 17 uchwały w zakresie ustaleń dotyczących terenu oznaczonego symbolem 4MW oraz § 12 ust. 1 pkt 8 lit. c uchwały w zakresie słów: "przy czym dla terenu 4MW 1 miejsce postojowe na każdy lokal mieszkalny w zabudowie mieszkaniowej wielorodzinnej". Zaskarżonej uchwale zarzucono: 1. naruszenie art. 9 ust. 4 u.p.z.p. poprzez uchwalenie planu niezgodnego ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta i Gminy Nowy Tomyśl, przyjętego uchwałą nr XVIII/203/2019 Rady Miejskiej w Nowym Tomyślu z dnia 17 grudnia 2019 r.; 2. naruszenie art. 20 ust. 1 u.p.z.p. poprzez uchwalenie planu niezgodnie z ustaleniami studium, a także rozstrzyganie uwag zgłoszonych do projektu planu po wcześniejszej modyfikacji treści tych uwag, która doprowadziła do przeinaczenia ich sensu, a w konsekwencji nierozpatrzenie uwag wniesionych do projektu planu. W odpowiedzi na skargę organ o odrzucenie skargi z uwagi na brak interesu prawnego skarżących i ewentualnie o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Stosownie do art. 3 § 1 w związku z art. 3 § 2 pkt 5 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej jako p.p.s.a.) zakres sądowej kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawie skarg na akty prawa miejscowego jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej oraz inne akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej. Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu uwzględniającemu skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a., stwierdzenie nieważności tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdzenie, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności (art. 147 § 1 p.p.s.a.). Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest uchwała z dnia 26 czerwca 2024 r., nr IV/26/2024 Rady Miejskiej w Nowym Tomyślu w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla miasta Nowy Tomyśl – PÓŁNOCNY-WSCHÓD w części dotyczącej § 15 ust. 17 uchwały w zakresie ustaleń dotyczących terenu oznaczonego symbolem 4MW oraz § 12 ust. 1 pkt 8 lit. c uchwały w zakresie słów: "przy czym dla terenu 4MW 1 miejsce postojowe na każdy lokal mieszkalny w zabudowie mieszkaniowej wielorodzinnej". Wniesiona skarga obejmuje swoim zakresem tereny określone w planie jako 4MW. Teren 4MW obejmuje działki w gminie Nowy Tomyśl, obręb Glinno o numerach: 519/3, 519/1, 516/33. Z akt sprawy wynika, że skarżący są właścicielami nieruchomości zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...] Nieruchomość ta obejmuje działki o numerach ewidencyjnych: 520/10, 520/27 oraz 516/34. Kwestionowane zapisy zaskarżonej uchwały dotyczą natomiast działek oznaczonych numerami 519/3, 519/1 oraz 516/33. Skarżący nie posiadają więc tytułu prawnego do nieruchomości objętych zaskarżonym planem miejscowym. Z akt sprawy wynika, że skarżący są stroną postepowania w zakresie udzielenia pozwolenia na wznowienie robót budowlanych oraz zatwierdzenia projektu budowlanego nieruchomości położonej na działce o nr 519/3. Nieruchomość ta graniczy z ich nieruchomością. Mimo, że w przypadku miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego zasadniczo podmiotami legitymowanymi do wniesienia skargi są właściciele lub użytkownicy wieczyści nieruchomości położonych na terenie objętym planem, to orzecznictwo dopuszcza możliwość wniesienia skargi na uchwałę w przedmiocie m.p.z.p. przez właścicieli nieruchomości, które wprawdzie nie są objęte granicami planu miejscowego, lecz jego ustalenia mogą naruszać interes prawny lub uprawnienia tych osób (zob. np. wyrok NSA z 21 lipca 2020 r. sygn. akt II OSK 832/20). Nie ma bowiem prostej, zawsze aktualnej reguły, która wykluczałaby legitymację skargową każdego, bez wyjątku, właściciela działki położonej poza terenem, dla którego uchwalono plan miejscowy. Konieczne jest więc zbadanie każdego pojedynczego przypadku dla oceny legitymacji skargowej na plan miejscowy. Nie jest bowiem wykluczone, że z uwagi na określone przeznaczenie terenu w granicach planu prawa właścicieli nieruchomości sąsiednich, leżących poza granicami planu, będą ograniczone w stopniu mogącym mieć wpływ na sposób jej zagospodarowania (zob. wyroki NSA: z 17 listopada 2016 r. sygn. akt II OSK 333/15, czy z 3 listopada 2010 r. sygn. akt II OSK 1780/10). Warunkiem rozpoznania skargi jest więc ustalenie czy jest ona dopuszczalna i czy została wywiedziona przez uprawniony do tego podmiot. Krąg podmiotów legitymowanych do zaskarżenia uchwały podjętej przez organ stanowiący gminy został ustalony w art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2024 r., poz. 609, dalej jako: u.s.g.). Zgodnie z tym przepisem każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Skarga wnoszona w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. nie ma zatem charakteru actio popularis, a do jej wniesienia nie legitymuje sama ewentualna sprzeczność zaskarżonej uchwały z prawem. Przepis ten wprowadza podmiotowe ograniczenie kręgu osób legitymowanych do wniesienia skargi na taką uchwałę w stosunku do normy prawnej wynikającej z art. 50 p.p.s.a. Skarżący musi wykazać nie tylko istnienie interesu prawnego, ale również jego rażące naruszenie. Wnosząc skargę na uchwałę organu gminy na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. należy wykazać istnienie związku pomiędzy zaskarżoną uchwałą a indywidualną sytuacją prawną skarżącego. Innymi słowy kwestionowana uchwała musi wpływać negatywnie na jego sferę prawnomaterialną i pozbawiać go np. pewnych uprawnień albo uniemożliwiać ich realizację, lub też nakładać na niego obowiązki (patrz. P. Daniel, Naruszenie przepisów prawa własności jako źródło legitymacji do wniesienia skargi na miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, PPP 2016, nr 3, s. 64-76.). W orzecznictwie i literaturze przyjmuje się, że przez pojęcie interesu prawnego należy rozumieć interes zgodny z prawem i interes chroniony przez prawo. Istotą tego interesu jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego, tzn. taką normą, którą można wskazać jako jego podstawę i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje. Obowiązek wykazania się indywidualnym interesem prawnym lub uprawnieniem, a także zaistniałym w dacie wnoszenia skargi naruszeniem tego interesu lub uprawnienia, spoczywa na stronie skarżącej. Innymi słowy, interes prawny będzie posiadał taki podmiot, któremu obowiązujące przepisy przyznają określone uprawnienia lub nakładają na podmiot wymierne obowiązki. Interes prawny musi być aktualny i realny, osobisty (własny, indywidualny) oraz dotyczyć bezpośrednio sfery prawnej określonego podmiotu. Naruszenie tego interesu nastąpi wówczas, gdy zaskarżonym aktem zostaje odebrane lub ograniczone prawo skarżącego wynikające z przepisów prawa, względnie zostanie nałożony na niego nowy obowiązek lub też zmieniony obowiązek dotychczas na nim ciążący. Co ważne, naruszenie to musi być bezpośrednie i zaistniałe, samo zagrożenie naruszenia interesu prawnego nie pozwala na skuteczne powołanie się na tę instytucję prawną. Podkreślić należy, że to na skarżącym spoczywa ciężar wykazania naruszenia interesu prawnego, a naruszenie to musi istnieć w momencie wnoszenia skargi (zob. K. Kaczmarska (w:) P. Drembowski, P. Suwaj (red.), Ustawa o samorządzie gminnym, Komentarz, 2023, wyd. I). Sąd wskazuje, że skarżący nie posiadają żadnego tytułu prawnego do nieruchomości, z którą związane jest wystąpienie ze skargą w trybie art. 101 usg, a swój interes prawny wywodzą z sąsiedztwa z tymi nieruchomościami. Skarżący nie wykazali również aby przeznaczenie pod zabudowę wielorodzinną działki nr 519/3 (w tym zaprojektowanie zbyt małej ilości miejsc parkingowych oraz niezgodnego z planem miejscowym pokrycia dachowego) ingerowało bezpośrednio w sposób wykonywania przez nich przysługującego im prawa własności nieruchomości. Sytuacja planistyczna powyższych działek pozostaje irrelewantna dla wykonywania przez nich praw i obowiązków. Z treści art. 144 Kc mówiącego, że właściciel nieruchomości powinien przy wykonywaniu swego prawa powstrzymywać się od działań, które by zakłócały korzystanie z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę, wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych, nie wynika interes prawny do zaskarżania przeznaczenia planistycznego nieruchomości sąsiednich, ponieważ ustalenia planistyczne same w sobie nie kreują immisji ponad przeciętną miarę. Należy również zwrócić uwagę na fakt, że skarżący w przeszłości skarżyli poprzedni plan miejscowy, t.j. uchwałę Rady Miejskiej w Nowym Tomyślu z 26 kwietnia 2002 r., nr XL/283/2002 w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenów budownictwa mieszkaniowego: ul. Konopnickiej - Obwodnica w Nowym Tomyślu. Zaskarżyli plan właśnie w zakresie obejmującym działkę nr 519/3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem o sygn. akt IV SA/Po 229/17 oddalił skargę, a następnie Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu o sygn. akt II OSK 2818/17 uchylił ten wyrok i odrzucił skargę, wskazując, że skarżący nie posiadają żadnego tytułu prawnego do nieruchomości, z którą związane jest wystąpienie ze skargą w trybie art. 101 u.s.g., a swój interes prawny wywodzą z sąsiedztwa z tymi nieruchomościami. Co prawda w niniejszej sprawie zaskarżono już nowy plan miejscowy, jednak mechanizm i okoliczności sprawy są tożsame. Ci sami skarżący kwestionują bowiem ustalenia planu miejscowego w zakresie tej samej nieruchomości, której nie są właścicielami, nie wykazując przy tym w jaki sposób zaskarżone ustalenia planu miejscowego będą ograniczały ich możliwość zagospodarowania i korzystania ze swojej nieruchomości, leżącej poza granicami planu. Mając na uwadze wszystkie przedstawione wyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a P.p.s.a., odrzucił skargę. Na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Sąd zwrócił skarżącym uiszczony wpis sądowy od skargi. Ponieważ naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia stanowi przesłankę dopuszczalności skargi wniesionej na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g., uzasadniającą jej merytoryczne rozpoznanie, a skarga w niniejszej sprawie nie spełnia tych warunków, Sąd nie był uprawniony do dokonania kontroli legalności zaskarżonego aktu, w tym badania merytorycznych zarzutów skargi.