I GSK 706/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Salachna Sędzia NSA Henryk Wach Sędzia del. WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Mazowieckiej Jednostki Wdrażania Programów Unijnych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 kwietnia 2025 r. sygn. akt V SA/Wa 675/25 w sprawie ze skargi C. na informację Mazowieckiej Jednostki Wdrażania Programów Unijnych z dnia 12 lutego 2025 r. nr MJWPU.WOD.420-07D0/24 w przedmiocie negatywnej oceny projektu oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 4 kwietnia 2025 r., sygn. akt V SA/Wa 675/25, w sprawie ze skargi C. na informację Mazowieckiej Jednostki Wdrażania Programów Unijnych z dnia 12 lutego 2025 r., nr MJWPU.WOD.420-07D0/24, stwierdził, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo, a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny. Sąd przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Mazowieckiej Jednostce Wdrażania Programów Unijnych (dalej organ lub MJWPU) oraz zasądził kwotę 480 zł tytułem zwrotu postępowania sądowego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł pełnomocnik skarżącego organu, zaskarżając wyrok w całości oraz wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie sprawy, ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Ponadto pełnomocnik skarżącego organu zrzekła się rozprawy. Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualnie: t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: p.p.s.a.), zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie: 1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.: art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niejasne i wewnętrznie sprzeczne uzasadnienie wyroku WSA, brak w uzasadnieniu stanowiska MJWPU oraz brak wskazania co do dalszego postępowania przy ponownym rozpoznawaniu przez organ administracji; 2. naruszenie prawa materialnego, tj.: 1) art. 45 ust. 1 oraz art. 51 ust. 1 pkt 3 i 8 ustawy wdrożeniowej w zw. z pkt. 13.2 i 13.3 Regulaminu poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że organ zobligowany był umożliwić uzupełnienie wnioskodawcom kryterium dostępu wynikającego z pkt. 13.3 Regulaminu w sytuacji gdy art. 51 ust. 1 ustawy wdrożeniowej określa minimalny zakres regulaminu pozostawiając instytucji organizującej nabór nieco swobody przy kształtowaniu treści kryteriów oraz ewentualnej możliwości ich uzupełniania; 2) art. 45 ust. 1 w zw. z art. 69 ust. 3 ustawy wdrożeniowej poprzez niewłaściwe zastosowanie polegającą na przyjęciu, że zapisy Regulaminu konkursu w zakresie kryterium oceny formalnej oraz Instrukcji wypełniania wniosku naruszają zasadę przejrzystości i jasności i organ przy ponownej ocenie projektu powinien powtórnie zweryfikować projekt w zakresach, o których mowa w art. 64 ust. 2 pkt 4 i 5 ustawy wdrożeniowej. Argumentację na poparcie zarzutów sformułowanych w petitum skargi kasacyjnej przedstawiono w jej uzasadnieniu. W odpowiedzi na skargę kasacyjną, C. wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej w całości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie miała usprawiedliwionych podstaw, a zatem nie zasługiwała na uwzględnienie. Stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdyż strona skarżąca kasacyjnie zrzekła się rozprawy, a organ w terminie 14 dni nie zażądał jej przeprowadzenia. Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych) chyba, że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Nie ujawniono, także podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem I instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 grudnia 2009 r., II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, Nr 3, poz. 40). Skarga kasacyjna została zatem zbadana według reguły związania zarzutami w niej zawartymi (art. 183 § 1 ab initio p.p.s.a.). Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju, rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. (por. wyroki NSA: z 25 listopada 2016 r. sygn. akt I FSK 1376/16, z 17 stycznia 2017 r. sygn. akt I GSK 1294/16, z 8 lutego 2017 r. sygn. akt I GSK 1371/16, z 5 kwietnia 2017 r. sygn. akt I GSK 91/17, z 27 czerwca 2017 r. sygn. akt II GSK 1869/17; wszystkie te i następne orzeczenia dostępne są na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do, niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd I instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest informacja Mazowieckiej Jednostki Wdrażania Programów Unijnych z dnia 12 lutego 2025 r. nr MJWPU.WOD.420-07D0/24 w przedmiocie oceny wniosku C. o dofinansowanie nr [...] dot. projektu pn. "[...]" złożonego przez wnioskodawcę w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Fundusze Europejskie dla Mazowsza 2021-2027, Priorytet: Fundusze Europejskie dla aktywnej integracji oraz rozwoju usług społecznych i zdrowotnych na Mazowszu, Działanie: Potencjał partnerów społecznych i organizacji pozarządowych, w ramach naboru nr FEMA.08.03-IP.01-055/24. Na wstępie wskazać należy, że uprawnienie sądu administracyjnego rozpoznającego sprawę w I instancji co wynika z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027 w zw. z art. 3 § 3 p.p.s.a. W myśl art. 73 ust. 8 ustawy wdrożeniowej sąd administracyjny dokonuje oceny legalności rozstrzygnięć przewidzianych w systemie realizacji programu. W przepisie tym przewidziano uwzględnienie skargi w wypadku stwierdzenia, że: a) ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny, przekazując jednocześnie sprawę właściwej instytucji w celu ponownego rozpatrzenia podjętego przez nią rozstrzygnięcia w przedmiocie nieuwzględnienia protestu, o którym mowa w art. 69 ust. 1 pkt 2, albo w przedmiocie negatywnej ponownej oceny, o której mowa w art. 69 ust. 4 pkt 2, b) pozostawienie protestu bez rozpatrzenia było nieuzasadnione, przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia właściwej instytucji, która pozostawiła protest bez rozpatrzenia. Wprowadzając w art. 73 ust. 8 pkt 1 lit. a ustawy wdrożeniowej kryterium "naruszenia prawa", prawodawca przesądził jednocześnie w art. 59, że do postępowań w zakresie wyboru projektów do dofinansowania nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, z wyjątkiem art. 24 i art. 57 § 1-4, o ile ustawa nie stanowi inaczej. Wyklucza to weryfikację zaskarżonego aktu z perspektywy rozwiązań przyjętych w k.p.a. Z drugiej strony może budzić wątpliwości kwestia dopuszczalnej sądowej oceny procesu weryfikacji wniosków o dofinansowanie zamierzonych przedsięwzięć. Praktyka sądów administracyjnych wypracowana na gruncie poprzednio obowiązujących przepisów odnoszących się do perspektywy 2007-2013 i 2014-2020, tj. ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. z 2014 r., poz. 1649 ze zm.) oraz ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (Dz. U. z 2020 r. poz. 818 ze zm.) wskazywała, że przy interpretacji przepisów ustaw wdrażających, przyjąć należy stanowisko, które dopuszcza możliwość posługiwania się, w ramach sądowej kontroli ocen projektów ubiegających się o dofinansowanie – postanowieniami systemu realizacji programu, łącznie z odpowiednimi przepisami prawa powszechnie obowiązującego. W ocenie Sądu tę wypracowaną praktykę należy stosować także w odniesieniu do rozpoznawania spraw na podstawie ustawy o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027, z uwzględnieniem zmian wskazanych w tej ustawie. Uznać zatem należy, że prawo jako wzorzec kontroli sądowej, wedle którego badana jest legalność oceny projektu, to nie tylko przepisy prawa wspólnotowego i ustawy, ale także postanowienia systemu realizacji programu operacyjnego. Tę praktykę należy zastosować także w odniesieniu do rozpoznawania spraw na podstawie ustawy wdrożeniowej. Zatem prawo, jako wzorzec kontroli sądowej, wedle którego badana jest legalność oceny projektu, obejmuje nie tylko przepisy prawa wspólnotowego i ustaw, ale także postanowienia systemu realizacji programu operacyjnego. Kontrolując w takim zakresie legalność oceny projektu dokonanej przez organ jak również legalność działań podejmowanych w toku procedury odwoławczej i sądowej, stwierdzić wypada, za Sądem I instancji, że nie odpowiadają one prawu. Ocena sądu sprowadzała się do zbadania zgodności postępowania PARP z prawem, w tym zgodności m.in. z: - ustawą z 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027; - Regulaminem wyboru projektów FEMA.05.02-IP.01-026/24, Fundusze Europejskie dla Mazowsza 2021-2027, Priorytet V. Fundusze Europejskie dla wyższej jakości życia na Mazowszu. Działanie 5.2, Dostępność szkół dla osób ze specjalnymi potrzebami w ZIT, Typ projektów Dostosowanie szkół ogólnodostępnych do potrzeb osób ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi (z wyłączeniem edukacji przedszkolnej), wersja 2.0 (dalej: Regulamin wyboru projektów) wraz z kryteriami wyboru projektów stanowiącego załącznik do tego Regulaminu (dalej: Kryteria wyboru); - Instrukcją wypełniania wniosku o dofinansowanie projektu ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Fundusze Europejskie dla Mazowsza 2021-2027 wersja 3.0. (dalej: Instrukcja). Przed przystąpieniem do oceny wypada przypomnieć, w ramach tak zarysowanej osnowy sprawy, że art. 45 ust. 1 i ust. 2 ustawy wdrożeniowej nakłada na właściwą instytucję, przeprowadzającą wybór projektów do dofinansowania, obowiązek respektowania zasad przejrzystości, rzetelności i bezstronności wyboru projektów, a także równości traktowania wszystkich wnioskodawców aplikujących w ramach danego konkursu, poprzez zapewnienie im równego dostępu do informacji o warunkach i sposobie wyboru projektów do dofinansowania. Wynikająca z art. 45 ust. 1 ustawy wdrożeniowej zasada przejrzystości, rzetelności i bezstronności wyboru projektów oraz równości traktowania wnioskodawców w dostępie do informacji o zasadach i sposobie wyboru projektów do dofinansowania dotyczy każdego etapu konkursu, począwszy od momentu przygotowywania regulaminu konkursu i formularza aplikacyjnego, aż po zakończenie samego tego postępowania konkursowego. Zasady te mają charakter normatywny i stanowią gwarancję równego traktowania wszystkich potencjalnych beneficjentów pomocy unijnej znajdując umocowanie w zasadzie równego dostępu do pomocy, wywodzącej się z traktatowej zasady równości. Zasada przejrzystości reguł oceny projektów realizuje się przede wszystkim w obowiązku powszechnie dostępnej i pełnej informacji o trybie i warunkach wyboru projektów, pozostając w ścisłej korelacji z zasadą rzetelności, która związana jest z ustanowieniem jasnych i zrozumiałych dla wnioskodawców kryteriów wyboru projektów, zgodności postępowania właściwej instytucji z ustanowionymi w danym trybie regułami oraz wszechstronnym uzasadnieniem wyboru, co odnosi się również do należytego umotywowania dokonanej oceny projektu. Zasada bezstronności ustanawia zakaz wprowadzania preferencji dla określonych grup czy rodzajów wnioskodawców lub projektów. Równy dostęp do informacji, będący emanacją traktatowej zasady równości w dostępie do pomocy, nakłada na właściwą instytucję obowiązek publikowania informacji niezbędnych do realizacji równego dostępu do pomocy w zakresie ubiegania się o dofinansowanie projektów (por. wyrok NSA z dnia 26 października 2017 r., sygn. akt II GSK 3252/17 i przywołane w nim orzecznictwo; wszystkie powołane orzeczenia dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych: www.orzeczenia.gov.pl). Zasada przejrzystości reguł oceny projektów, wymieniona w art. 45 ust. 1 przywołanej ustawy, ma charakter instrumentalny w relacji do zasady równości, formułując wobec właściwej instytucji przeprowadzającej wybór projektów do dofinansowania obowiązek jasnego, precyzyjnego i dostępnego dla wszystkich wnioskodawców (beneficjentów) określenia kryteriów kwalifikowania projektów. Wymogi zaś stawiane wnioskującym o udzielenie wsparcia, jeżeli na podstawie oceny ich spełnienia, miałoby to skutkować negatywnymi konsekwencjami, muszą być formułowane w sposób jednoznaczny, jasny i precyzyjny, a więc tak, aby nie pozostawiało to żadnych wątpliwości odnośnie do przyjętych w danym postępowaniu konkursowym kryteriów oceny projektów oraz oceny ich spełniania, które to kryteria oceny powinny być znane wnioskodawcom i w odpowiedni sposób im notyfikowane. Zarazem nie sposób tracić z pola widzenia, że formuła przedmiotowej procedury jest szczególna, tj. nastawiona na przeprowadzenie swoistej kalkulacji. Nieprzypadkowo do postępowania w sprawie ubiegania się oraz udzielenia dofinansowania nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 59 ustawy wdrożeniowej). Istotą bowiem i zasadniczym celem procedury takiej, jak kontrolowana w przedmiotowym przypadku, zaliczanej do tzw. procedur trzeciej generacji, nie jest – w przeciwieństwie do procedur typu jurysdykcyjnego – konkretyzacja praw lub obowiązków, lecz optymalizacja wyniku pewnego cyklu działań (w tym przypadku absorpcji środków unijnych), zwłaszcza poprzez dokonanie podziału posiadanej puli środków finansowych na zasadach konkurencji uczestników postępowania (konkursu) (szerzej np. Z. Kmieciak, Idea procedur administracyjnych trzeciej generacji (na przykładzie postępowania w sprawach dofinansowania projektów w ramach programów operacyjnych), Państwo i Prawo 2015, nr 5, s. 11 i n.). Tym samym ma ona charakter autonomiczny względem "klasycznego" modelu jurysdykcyjnego, zbliżając administrowanie w omawianym zakresie do modelu responsywnego, zorientowanego na uzgadnianie interesów różnych kategorii zainteresowanych, a przez to niepoddające się prostej kwalifikacji w ramach instytucji strony postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego (por. A. Wegner-Kowalska, Idea governance a współczesne kierunki rozwoju prawa, Państwo i Prawo 2016, nr 2, s. 16). W tej optyce relacje między administracją publiczną a podmiotami administrowanymi kształtowane są co do zasady w sposób kooperacyjny, wykorzystujący alternatywne w stosunku do decyzji metody załatwienia sprawy (przykładowo w przypadku przedmiotowej procedury rozstrzygnięcie Instytucji Pośredniczącej stanowi podstawę do zawarcia umowy o dofinansowanie projektu – art. 61 ust. 1 ustawy wdrożeniowej). To właśnie z tej perspektywy postrzegać należy gwarancje procesowe wnioskodawcy, który uczestniczy w procesie na zasadzie partycypacji i partnerstwa, tj. aktywnego uczestnictwa, nie zaś podmiotu, który dysponuje określonym interesem prawnym, czy tym bardziej prawem podmiotowym podlegającym ochronie w ujęciu kodeksowym. Konsekwentnie w takim ujęciu należy wykładać formułę sądowej kontroli rozstrzygnięć takich, jak będące przedmiotem skargi. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego założenia wynikające z przytoczonych wyżej aktów normatywnych oraz wykonawczych względem nich, jak też ich realizacji, należy postrzegać z uwzględnieniem specyfiki tego typu procedury, a w szczególności aktywnej roli samego wnioskodawcy. Mając to na względzie skład orzekający uznaje, że zasady te nie zostały naruszone przez organ, który – biorąc pod uwagę nałożone nań obowiązki – zrealizował gwarancje strony postępowania w przedmiotowej sprawie. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 43 ustawy wdrożeniowej, wybrany do dofinansowania może zostać wyłącznie projekt spełniający kryteria wyboru projektów. Stosownie do art. 50 ust. 1 ustawy wdrożeniowej, w celu wyboru projektów do dofinansowania właściwa instytucja przeprowadza nabór wniosków o dofinansowanie projektu. Według natomiast art. 50 ust. 2 ustawy warunkiem przeprowadzenia naboru przez właściwą instytucję jest: 1) przyjęcie regulaminu wyboru projektów oraz 2) udostępnienie regulaminu wyboru projektów potencjalnym wnioskodawcom. Udostępnienie regulaminu wyboru projektów, o którym mowa w ust. 2 pkt 2, w przypadku konkurencyjnego sposobu wyboru projektów następuje w formie ogłoszenia o naborze upublicznianego na stronie internetowej właściwej instytucji oraz na portalu (art. 50 ust. 3 ustawy). Zgodnie z art. 50 ust. 4 ustawy wdrożeniowej, ogłoszenie o naborze zawiera nazwę właściwej instytucji, wskazanie przedmiotu naboru, informację o potencjalnych wnioskodawcach, termin składania wniosków o dofinansowanie projektu, regulamin wyboru projektów oraz dane do kontaktu. Natomiast zgodnie z art. 51 ust. 1 ustawy wdrożeniowej, regulamin wyboru projektów określa w szczególności kryteria w nim zawarte. Z treści natomiast art. 53 ust. 1 ustawy wdrożeniowej wynika, że w celu dokonania oceny projektów właściwa instytucja powołuje komisję oceny projektów oraz określa regulamin jej pracy. W skład komisji oceny projektów wchodzą pracownicy właściwej instytucji posiadający wiedzę, umiejętności, doświadczenie lub wymagane uprawnienia w dziedzinie objętej programem, w ramach której jest dokonywany wybór projektów (art. 53 ust. 2 ustawy). Podkreślić należy, że eksperci Komisji Oceny Projektów są odpowiedzialni za jakość. W ocenie NSA rację miała strona skarżąca, co potwierdził także Sąd I instancji, że niniejsze zapisy kryterium są nieprzejrzyste i niejawne. Wskazać należy, że ww. opisie kryterium nie wskazano w żaden sposób, w jakiej części (rubryce wniosku), należało wskazać, jaki rodzaj organizacji wnioskodawca reprezentuje. Sąd przeanalizował treść Instrukcji wypełnienia wniosku i także nie znalazł treści, które pozwoliłyby udzielić odpowiedzi na pytanie, gdzie i w jakiej formie wnioskodawca powinien wskazać wprost jaki rodzaj organizacji reprezentuje tj. organizacje społeczeństwa obywatelskiego albo organizacje partnerów społecznych. Jak słusznie podnosiła strona skarżąca przed Sądem I instancji, jedynie w rubryce B.1.3. "Forma prawna" wnioskodawca jest zobligowany do wskazania swojej formy prawnej. W Instrukcji skierowano do wnioskodawcy polecenie "Wybierz z rozwijanej listy właściwą dla siebie formę prawną.". W świetle powyższego mogła strona skarżąca domniemać, że wybranie przez nią formy prawnej "stowarzyszenie": w świetle zapisów ustawy Prawo o stowarzyszeniach oraz zawartych we wniosku informacjach o stronie skarżącej pozwoli uznać, że strona skarżąca jest organizacją społeczeństwa obywatelskiego. Ponadto słusznie Sąd I instancji uznał za niezrozumiałe i nieprzejrzyste zawarte w Regulaminie zapisy braku możliwości wezwania do poprawy/uzupełnienia wniosku w zakresie kryteriów dostępu (pkt 13.3 Regulaminu). Podkreślić należy, że skarżąca została wezwana do uzupełnienia kryteriów formalnych i wezwanie to miały bardzo szczegółowy zakres. Dlatego niezrozumiały jest brak możliwości uzupełnienia kryterium dostępu "Wnioskodawcą jest: 1. Organizacja społeczeństwa obywatelskiego (samodzielnie lub w partnerstwie) albo 2. Organizacja partnerów społecznych (samodzielnie lub w partnerstwie)" w świetle naruszającego zasadę przejrzystości opisu tego kryterium. Podsumowując, Sąd I instancji zasadnie uznał, że skarga była uzasadniona, gdyż ocena projektu skarżącego została przeprowadzona z naruszeniem zasady przejrzystości (art. 45 ust. 1 w zw. z art. 69 ust. 3 ustawy wdrożeniowej), mającym istotny wpływ na wynik oceny. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.