II OSK 2209/25
PostanowienieNaczelny Sąd Administracyjny2025-11-19
Skład orzekający: Tomasz Bąkowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarżący posiadają legitymację procesową do zaskarżenia uchwały rady gminy w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeśli uchwała ta ogranicza ich prawo własności do nieruchomości?Ratio decidendi
Uchwała rady gminy w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, która ogranicza prawo własności nieruchomości, co do zasady narusza interes prawny właściciela, przyznając mu tym samym legitymację procesową do jej zaskarżenia. Sąd pierwszej instancji błędnie uznał, że jest związany poprzednim wyrokiem dotyczącym innej uchwały i nie powinien odrzucać skargi z powodu braku legitymacji procesowej, lecz rozpoznać ją merytorycznie.Stan faktyczny
Skarżący H.K. i B.Ł. wnieśli skargę na uchwałę Rady Gminy i Miasta S. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części ich działki, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procedury planistycznej oraz interesu prawnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił skargę, uznając, że skarżący nie posiadają legitymacji procesowej, ponieważ uchwała nie naruszyła ich interesu prawnego. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił postanowienie WSA, uznając, że uchwała ograniczająca prawo własności narusza interes prawny skarżących, co przyznaje im legitymację do jej zaskarżenia.Rozstrzygnięcie
1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. oddalić wniosek H.K. i B.Ł. o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Bąkowski po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej H.K. i B.Ł. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 16 kwietnia 2025 r., sygn. akt II SA/Łd 86/25 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi H.K. i B.Ł. na uchwałę Rady Gminy i Miasta S. z dnia [...] 2024 r., nr [...] w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części działki nr [...] położonej w obrębie [...] w Gminie i Mieście S. postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. oddalić wniosek H.K. i B.Ł. o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2025 r., sygn. akt II SA/Łd 86/25, odrzucił skargę H.K. i B.Ł. na uchwałę Rady Gminy i Miasta S. z dnia [...] 2024 r., nr [...] w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części działki nr [...] położonej w obrębie D. w Gminie i Mieście S. (pkt 1) i orzekł o zwrocie z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi solidarnie na rzecz skarżących H.K. i B.Ł. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu uiszczonego wpisu od skargi, zaksięgowanego 20 lutego 2025 r. pod pozycją 628 (pkt 2).
Postanowienie to zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Pismem z 7 grudnia 2024 r., uzupełnionym pismem z 16 grudnia 2024 r. oraz pismem z 5 lutego 2024 r. H.K. i B.Ł. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na powyżej wskazaną uchwałę, zaskarżając ją w całości i wnosząc o jej uchylenie i stwierdzenie jej nieważności oraz o zasądzenie na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżonej uchwale zarzucono szereg naruszeń, przepisów prawa materialnego i procedury planistycznej, w tym art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2024 r. poz. 1130 z poźn. zm., dalej: "u.p.z.p."), brak uwzględnienia uwag i wniosków do projektu planu. Organ, zdaniem skarżących, wydaną uchwałą dążył jedynie do naruszenia interesu prawnego skarżących poprzez uchylenie się od odpowiedzialności za powstałą szkodę, którą strona postępowania, jako powodowie w sprawie I C 70/21 (l ACa 28/23), ponieśli.
W odpowiedzi na skargę oraz w piśmie z 20 lutego 2025 r. organ wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, popierając swe stanowisko w sprawie.
W odniesieniu do argumentacji podniesionej przez skarżących, że uchwała została podjęta w celu uniknięcia skutków wyroku Sądu Okręgowego w Sieradzu I Wydział Cywilny z dnia 27 października 2022 r., sygn. akt I C 70/21, uzupełniająco wskazano, iż przedmiotowa sprawa nie została prawomocnie zakończona i obecnie toczy się postępowanie apelacyjne przed Sądem Apelacyjnym w Łodzi I Wydział Cywilny, sygn. akt I ACa 28/23.
Nadto organ zaprzeczył by nastąpiło naruszenie interesu prawnego lub faktycznego skarżących przez podjęcie przedmiotowej uchwały, gdyż skarżący zachowali wszystkie służące im uprawnienia właścicielskie w stosunku do nieruchomości, na której zlokalizowane było złoże, mogąc nadal wykorzystywać ją rolniczo. Nadto wskazano, że Rada Gminy i Miasta S. rozważyła uwagi zgłoszone do projektu planu, aczkolwiek nie zostały one uwzględnione, gdyż nie znajdowały uzasadnienia prawnego i faktycznego, a zarazem stanowiły jedynie polemikę z postanowieniami projektu planu.
W załączonych do akt sprawy dokumentach znajduje się kserokopia wyroku Sądu Okręgowego w Sieradzu, częściowo uwzględniającego powództwo skarżących przeciwko Gminie, wydanego w dniu 27 października 2022 r. w sprawie o sygn. akt I C 70/21.
W odniesieniu do działki, którą w części obejmuje zaskarżony plan, orzekał już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z dnia 24 października 2018 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 196/18. Skarga została wówczas złożona na uchwałę Rady Gminy i Miasta S. z dnia [...] 2012 r., nr [...] w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru położonego w obrębie geodezyjnym D. w Gminie i Mieście S., a skarżący wywodzili swój interes prawny z faktu prawa własności do tej samej działki co w niniejszej sprawie. Wówczas Sąd odrzucił w pkt. 2 sentencji skargę skarżących, wskazując iż nie mają oni interesu prawnego w zaskarżeniu uchwały z dnia 28 listopada 2012 r. Orzeczenie powyższe jest prawomocne, skutkiem, oddalającego skargę kasacyjną Gminy, wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2020 r. wydanego w sprawie o sygn. akt II OSK 778/19.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał, że skarga podlega odrzuceniu.
Sąd podniósł, że w przedmiotowej sprawie skarżący interes prawny wywodzili z przysługującego im prawa własności do działki o numerze [...], położonej na terenie objętym planem, zaznaczając równocześnie że w odniesieniu między innymi do działki skarżących o numerze geodezyjnym [...], orzekał już wyrokiem z dnia 24 października 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi (sygn. akt. II SA/Łd 196/18) w sprawie ze skarg H.K. i B.Ł. oraz Wojewody Łódzkiego na uchwałę Rady Gminy i Miasta S. z dnia [...] 2012 r., nr [...] w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru położonego w obrębie geodezyjnym D. w Gminie i Mieście S., którym to wyrokiem między innymi sąd ten: 1. ze skargi Wojewody Łódzkiego stwierdził nieważność uchwały w całości; 2. odrzucił skargę H.K. i B.Ł. W przedmiotowej sprawie skarżący interes prawny wywodzili początkowo jedynie z przysługującego im prawa własności do działki o numerze geodezyjnym [...], położonej na terenie objętym planem, która przeznaczona została pod wydobycie kruszywa, w związku z faktem, iż działka ta ewidencyjnie posiada status drogi wewnętrznej. Finalnie natomiast wskazali, iż interes ten obejmuje również działki o numerach ewidencyjnych [...] i [...], zaś jego naruszenie wiązali z faktem, iż działki te o większej niż wskazana w uchwale o przystąpieniu do sporządzenia planu powierzchni, przeznaczone zostały w zaskarżonej uchwale pod wydobycie kruszywa. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi w powyższej sprawie interes prawny skarżących małżonków Ł. nie został naruszony kwestionowaną uchwałą. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 23 kwietnia 2020 r. po rozpatrzeniu skargi kasacyjnej Gminy i Miasta S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 24 października 2018 r., sygn. akt II SA/Łd 196/18 w sprawie ze skarg H.K. i B.Ł. oraz Wojewody Łódzkiego na uchwałę Rady Gminy i Miasta S. z dnia [...] 2012 r. nr [...] w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru położonego w obrębie geodezyjnym D. w Gminie i Mieście S. oddalił skargę kasacyjną.
Wobec związania ustaleniami wskazanego wyżej wyroku, Sąd przyjął, że:
– skarżący byli właścicielami działek o numerach geodezyjnych [...] i [...], natomiast działkę nr [...] nabyli po uchwaleniu planu miejscowego z dnia [...] 2012 r. (którego nieważność ostatecznie stwierdzono prawomocnym wyrokiem WSA z dnia 24 października 2018 r. w sprawie sygn. akt II SA/Łd 196/18);
– na wskazanym terenie znajduje się udokumentowane złoże kruszywa naturalnego (piasku), rozpoznane w kategorii C1 w ramach złoża [...];
– działki nr [...] i [...] przed wejściem w życie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego z dnia [...] 2012 r. posiadały charakter rolny, zaś skarżący w dniu 14 czerwca 2012 r. złożyli wniosek o ich przeznaczenie na eksploatację kruszywa. Wniosek złożony został w ramach procedury zmiany studium i odnosił się do całych działek, stanowiących ich własność. Zmiana studium obejmowała granice administracyjne Gminy i Miasta S. (§ 2 uchwały nr [...] Rady Gminy i Miasta S. z dnia [...] 2012 r. w sprawie przystąpienia do sporządzenia zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy i Miasta S. w zakresie złóż kruszyw naturalnych);
– działka nr [...] była częścią działki nr [...] i stanowiła niegdyś własność Gminy i Miasta S., pełniąc funkcję drogi wewnętrznej;
– skarżący nabyli działkę nr [...] od Gminy i Miasta S. na podstawie umowy sprzedaży z 3 października 2013 r. z przeznaczeniem pod wydobycie kruszywa.
Z akt administracyjnych sprawy wynika, iż zaskarżona obecnie uchwała obejmuje swoim zakresem część działki skarżących o nr [...], która położona jest w jednostce planistycznej oznaczonej symbolem 1G, przeznaczenie: teren górnictwa i wydobycia.
Według obowiązującego Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy i Miasta S. z 2012 r. stanowiącego załącznik nr 1 do uchwały nr [...] Rady Gminy i Miasta S. z dnia [...] 2012 r., objęta planem część działki należącej do skarżących o nr [...] znajduje się na terenach eksploatacji powierzchniowej oraz terenach udokumentowanych złóż surowców naturalnych. Na terenie eksploatacji powierzchniowej przewiduje się zagospodarowanie terenu zgodnie z określonym przeznaczeniem wyłącznie po udokumentowaniu złoża oraz uzyskaniu wymaganych prawem decyzji i koncesji zezwalających na jego eksploatację (nie dotyczy eksploatacji dla zaspokojenia potrzeb własnych osoby fizycznej zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa geologicznego i górniczego). Warunki zagospodarowania, eksploatacji – zgodnie z wydanymi koncesjami. Kierunki rekultywacji – zgodnie z wydanymi decyzjami. W ramach terenu dopuszcza się lokalizację zaplecza gospodarczo-socjalnego oraz infrastruktury, obiektów i urządzeń związanych z obsługą zakładu górniczego.
Sąd przypomniał również, że uchwała Rady Gminy i Miasta S. z dnia [...] 2012 r., nr [...] w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru położonego w obrębie geodezyjnym D. w Gminie i Mieście S., której Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 24 października 2018 r., sygn. akt II SA/Łd 196/18, stwierdził nieważność uwzględniała swoim zakresem działkę skarżących nr [...], w jednostce planistycznej oznaczonej symbolem PE, jako teren przewidywany pod eksploatację powierzchniową.
Zdaniem Sądu z powyższego wynika, że interes prawny skarżących w niniejszej sprawie nie został naruszony zaskarżoną uchwałą. Było wręcz przeciwnie: zapisy zaskarżonego planu stanowiły literalną realizację wspomnianego interesu prawnego skarżących w stosunku do nabytej z przeznaczeniem pod wydobycie kruszywa działki nr [...], realizując jednocześnie postanowienia studium. Problem nie dotyczył bowiem jej przeznaczenia pod górnictwo i wydobycie, oczekiwanego pierwotnie także przez skarżących, ale wiązał się i tym razem z faktem eksploatacji na wskazanej działce (czyli rzeczywistej zmiany jej przeznaczenia w oparciu o plan) i ekonomicznych następstw takiego stanu rzeczy, w tym (podnoszonych przez skarżących) zmian dotyczących przyłączy energetycznych.
Pomocniczo skarżący powoływali jeszcze szkody wyrządzone im przez osoby trzecie, które również miałyby mieć znaczenie w przedmiocie uchwalenia planu, jednak (domniemana przez Sąd) utrata ekonomicznego znaczenia terenu dla skarżących w chwili obecnej (nawet wskutek działań niedozwolonych), nie może mieć znaczenia dla oceny naruszenia ich interesu prawnego w niniejszej sprawie, w sytuacji gdy celem nabycia działki była jej eksploatacja zgodnie ze sposobem zmaterializowanym w zaskarżonej uchwale. Według Sądu w przypadku regulacji planistycznych rzecz jednak nie w tym, jak dana nieruchomość jest wykorzystywana w momencie uchwalania planu, lecz jakie jest jej przeznaczenie. Skarżący właśnie z powodu tego przeznaczenia nabyli działkę. Udokumentowane złoże (piasek) nie jest objęte własnością górniczą, zatem skarżący nadal posiadają uprawnienia właścicielskie w stosunku do nieruchomości, na której zlokalizowane było złoże.
Według stanowiska Sądu w tych warunkach nie sposób uznać, że zaskarżoną uchwałą został naruszony interes prawny skarżących, zaś podnoszone okoliczności, dotyczące konsekwencji realizacji przeznaczenia działki na cel określony w planie – co, tak jak relacje i spory łączące skarżących z przedsiębiorcą eksploatującym złoże, gminą czy innym organem, nie mają wpływu na kwestię oceny naruszenia interesu prawnego skarżących.
Skargę kasacyjną na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnieśli H.K. i B.Ł., reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika. Postanowienie zaskarżono w całości.
Postanowieniu zarzucono, na podstawie art. 174 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."), naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 28 ust. 1 u.p.z.p. przez jego wadliwą wykładnię i brak zastosowania go w stanie faktycznym niniejszej sprawy, podczas gdy podejmując uchwałę z dnia [...] 2024 r., nr [...], Rada Gminy i Miasta S. popełniła wiele błędów, istotnie naruszyła zasady sporządzania planu miejscowego, co powinno doprowadzić do rozpoznania niniejszej sprawy i stwierdzenia nieważności tejże uchwały.
Z kolei na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. orzeczeniu zarzucono:
1. naruszenie przepisów postępowania, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 58 § 1 pkt. 5a p.p.s.a. przez wadliwe zastosowanie go w stanie faktycznym niniejszej sprawy i uznanie, iż interes prawny lub uprawnienie skarżących nie zostały naruszone poprzez podjęcie przez Radę Gminy i Miasta S. uchwały z dnia [...] 2024 r., nr [...], podczas gdy podjęcie tej uchwały miało na celu wyłącznie pokrzywdzenie skarżących i uchylenie się Gminy S. od konsekwencji skutków wyroku Sądu Okręgowego w Sieradzu I Wydział Cywilny z dnia 27 października 2022 r. (sygn. akt: I C 70/21), co jednocześnie przemawia za interesem prawnym i faktycznym skarżących do zaskarżenia ww. uchwały;
2. naruszenie przepisów postępowania, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 58 § 1 pkt. 5a p.p.s.a. przez wadliwe zastosowanie go w stanie faktycznym niniejszej sprawy i uznanie, iż interes prawny lub uprawnienie skarżących nie zostały naruszone poprzez podjęcie przez Radę Gminy i Miasta S. uchwały z dnia [...] 2024 r., nr [...], podczas gdy bezsporne w sprawie jest to, że ww. uchwałą doszło to uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części działki nr [...], która to działka jest obecnie własnością skarżących (podczas podejmowana poprzedniej uchwały na którą powołuje się Sąd I instancji, tj. uchwały Rady Gminy i Miasta S. z dnia [...] 2012 r., nr [...], działka ta nie należała do skarżących), co jednoznacznie przemawia za tym, że obecna uchwała naruszyła interes prawny skarżących;
3. naruszenie przepisów postępowania, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a. przez wadliwe zastosowanie go w stanie faktycznym niniejszej sprawy i uznanie, iż interes prawny lub uprawnienie skarżących nie zostały naruszone poprzez podjęcie przez Radę Gminy i Miasta S. uchwały z dnia [...] 2024 r., nr [...], podczas gdy bezsporne w sprawie jest to, że ww. uchwałą doszło to uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części działki nr [...], która to działka jest obecnie własnością skarżących i bez zgody skarżących, ale także z naruszeniem wszelkich procedur (wadliwy zapis studium, brak zgłoszenia prac, brak rozpoznania i udokumentowania złoża, a także nie sporządzono dokumentacji geologicznej złoża) i nie wzięcia pod uwagę, iż w sierpniu 2023 r. Starosta Z. wydał decyzję o zakończeniu rekultywacji (miało to miejsce przed przystąpieniem przez Radę Gminy i Miasta S. do zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego) – została wadliwie przeznaczona pod wydobycie kruszywa;
4. naruszenie przepisów postępowania, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2024 r. poz. 1465 z późn. zm., dalej "u.s.g.") przez niezastosowanie go w stanie faktycznym niniejszej sprawy i bezpodstawną odmowę przyjęcia do rozpoznania skargi skarżących na uchwałę Rady Gminy i Miasta S. z dnia [...] 2024 r., nr [...], podczas gdy zgodnie z tym przepisem każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego, a jak było już wskazywane, a także będzie wskazywane w niniejszej skardze, interes prawny skarżących został naruszony poprzez przyjęcie przez Radę Gminy i Miasta S. zaskarżonej uchwały;
5. naruszenie przepisów postępowania, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 170 p.p.s.a. przez jego wadliwą wykładnię i co za tym idzie błędne zastosowanie go w stanie faktycznym niniejszej sprawy przez uznanie, iż skoro Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 23 kwietnia 2020 r. po rozpatrzeniu skargi H.K. i B.Ł. na uchwałę Rady Gminy i Miasta S. z dnia [...] 2012 r., nr [...], oddalił skargę kasacyjną Gminy i Miasta S., to w niniejszym postępowaniu zasadne jest odrzucenie skargi skarżących, podczas gdy obecnie skarga skarżących dotyczy innej uchwały Rady Gminy i Miasta S., a stan faktyczny sprawy uległ znacznej zmianie (złoże na działce nr [...] zostało bezprawnie wydobyte, a pomiędzy skarżącymi a Gminą S. toczy się postępowanie sądowe o odszkodowanie);
6. naruszenie przepisów postępowania, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. brak zastosowania art. 147 § 1 p.p.s.a. i brak stwierdzenia nieważności uchwały Rady Gminy i Miasta S. z dnia [...] 2024 r., nr [...], podczas gdy interes prawny skarżących został naruszony uchwałą podjętą przez Radę Gminy i Miasta S. i Sąd I instancji powinien w niniejszej sprawie podjąć merytoryczne rozstrzygnięcie stwierdzające nieważność uchwały, a nie dokonywać jedynie błędnej oceny formalnej skargi i w rezultacie odrzucić skargę, nie rozpatrując jej merytorycznie;
7. naruszenie przepisów postępowania, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 134 § 1 p.p.s.a. przez niezastosowanie tego przepisu w stanie faktycznym niniejszej sprawy i poprzestanie na wadliwym stwierdzeniu, iż interes skarżących nie został przez uchwałę naruszony, podczas gdy Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zatem jeżeli Sąd I instancji uznał, że interes skarżących nie był naruszony (co nie jest ustaleniem prawidłowym), to na podstawie złożonej skargi i wykazanego szeregu naruszeń, mógł stwierdzić nieważność wadliwej uchwały.
Na podstawie powyższych zarzutów wniesiono o uchylenie postanowienia Sądu I instancji i przekazanie sprawy do dalszego procedowania i merytorycznego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oraz na podstawie art. 203 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym, Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie.
Według art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności sprawę rozpoznano w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
Zarzuty skargi kasacyjnej koncentrują się w swej istocie na błędnym – zdaniem skarżących kasacyjnie – uznaniu przez Sąd I instancji, które legło u podstaw odrzucenia skargi, że postanowienia zaskarżonej uchwały nie naruszają interesu prawnego skarżących wywodzonego z prawa własności nieruchomości, co doprowadziło Sąd I instancji do uznania, że skarżący nie posiadają legitymacji procesowej do zaskarżenia przedmiotowej uchwały.
Konstrukcja prawna zaskarżenia uchwały rady gminy, określona w art. 101 ust. 1 u.s.g., opiera się na naruszeniu interesu prawnego lub uprawnienia wnoszącego skargę. Zatem dla skutecznego wniesienia skargi na uchwałę rady gminy wymagane jest by zaskarżana uchwała choćby w jej części naruszała interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę. Interes prawny jest rozumiany jako korzystny lub pożądany stan rzeczy dla danego podmiotu, przewidziany bądź dopuszczony przez obowiązujące przepisy prawa, a przy tym związany z daną sytuacją faktyczną. Jest on wywodzony z normy prawa materialnego, której aktualizacja może mieć wpływ na sytuację prawną podmiotu, do którego jest kierowana, w zakresie jego pozycji materialnoprawnej (por. wyrok NSA w Warszawie z 14.04.2000 r., III SA 1876/99, LEX nr 47938). Naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia uchwałą rady gminy, które jest warunkiem koniecznym do skutecznego jej zaskarżenia, powinno być aktualne, zindywidualizowane i skonkretyzowane. Z tego też względu co do zasady prawo do zaskarżania na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. uchwał wprowadzających do obrotu prawnego ustalenia planów miejscowych przyznaje się właścicielom nieruchomości położonych na terenie objętym tymi planami. Ustalenia planu miejscowego co do przeznaczenia konkretnych nieruchomości oraz sposobu zagospodarowania terenu pozostają bowiem w bezpośrednim związku z uprawnieniami i obowiązkami właścicieli nieruchomości (por. wyrok NSA z 27.07.2022 r., II OSK 2336/19, LEX nr 3403885).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wbrew stanowisku Sądu I instancji, skarżącym w niniejszej przysługuje legitymacja skargowa wynikająca z charakteru planu miejscowego, który ze swojej istoty ogranicza prawo do korzystania z własności nieruchomości objętej jego ustaleniami, gdyż – jak stanowi się o tym w art. 6 ust. 1 u.p.z.p. – ustalenia planu miejscowego kształtują wraz z innymi przepisami, sposób wykonywania prawa własności nieruchomości. Kształtowanie wykonywania prawa własności, będące de facto ograniczaniem wykonywania tego prawa, samo w sobie nie powoduje naruszenia obiektywnego porządku prawnego, ale niewątpliwie stanowi naruszenie prawnego interesu właściciela nieruchomości. Rolą zaś organu nadzoru nad działalnością planistyczna organów gminy oraz sądu administracyjnego jest ocena, czy ustalenia planu naruszające interes prawny właściciela przez ograniczenie w korzystaniu z należącej do niego nieruchomości mieści się w określonych prawem przysługującego gminie władztwa planistycznego.
Ponadto Sąd I instancji błędnie uznał, że w niniejszej sprawie jest związany wyrokiem z dnia 24 października 2018 r., sygn. akt. II SA/Łd 196/18. Ocena naruszenia interesu prawnego w niniejszym postępowaniu dotyczy bowiem innej uchwały.
W związku z powyższym jedynie na marginesie wypada zaznaczyć, że kwestia odrzucenia skargi skarżących wyrokiem z dnia 24 października 2018 r., sygn. akt. II SA/Łd 196/18, nie podlegała kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego, który swoim wyrokiem z dnia 23 kwietnia 2020 r., sygn. akt II OSK 778/19, oddalił skargę kasacyjną Rady Gminy i Miasta S. Należy mieć na uwadze, że Wojewódzki Sąd uwzględnił wówczas skargę Wojewody Łódzkiego, co skutkowało stwierdzeniem nieważności zaskarżonego planu, a co w konsekwencji powodowało, że skarżący mogli nie mieć powodów by skarżyć to orzeczenie, gdyż cel jaki chcieli osiągnąć został osiągnięty choć nie z powodu ich skargi.
Równie nieuprawnione jest powoływanie się przez Sąd I instancji na udokumentowane złoże kruszywa naturalnego (piasku), powielone z uzasadnienia wyroku z dnia 24 października 2018 r., sygn. akt. II SA/Łd 196/18. Kwestia ta stanowi część zarzutów skargi i winna podlegać kontroli już przy merytorycznym jej rozpatrywaniu.
Mając powyższe na względzie należało uznać za zasadny zarzut naruszenia art. 170 p.p.s.a. oraz art. 101 ust. 1 u.s.g., a co za tym idzie, także art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a. W związku z tym pozostałe zarzuty utraciły na znaczeniu, stąd też odstąpiono od oceny ich zasadności.
W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Uwzględniając powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi winien rozpoznać skargę merytorycznie, w tym odnieść się do zawartych w niej zarzutów.
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniosek skarżących kasacyjnie o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, bowiem zgodnie z uchwałą NSA z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07 (ONSAiWSA 2008, nr 2, poz. 23), przepisy art. 203 i 204 p.p.s.a. nie mają zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie, a takim jest właśnie postanowienie o odrzuceniu skargi. Koszty jakie wiązały się z wniesieniem środka odwoławczego były kosztami niezbędnymi dla celowego dochodzenia praw strony i jako takie będą podlegać rozliczeniu w orzeczeniu kończącym postępowanie.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło