II SA/Po 90/25
WyrokWSA w Poznaniu2025-06-26
Skład orzekający: Tomasz Świstak, Edyta Podrazik, Paweł Daniel
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy śmierć osoby przebywającej w domu pomocy społecznej, która nastąpiła w trakcie postępowania odwoławczego, stanowi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego i uchylenia decyzji organu odwoławczego?Ratio decidendi
Śmierć osoby przebywającej w domu pomocy społecznej, która nastąpiła w trakcie postępowania odwoławczego, stanowi istotną okoliczność faktyczną, która powinna zostać uwzględniona przez organ odwoławczy. Niewzięcie jej pod uwagę przez organ odwoławczy jest naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., co skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odpłatności za pobyt matki strony skarżącej w domu pomocy społecznej. Organ I instancji ustalił wysokość odpłatności, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Strona skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając m.in. naruszenie przepisów postępowania poprzez zaniechanie ustalenia przez organ II instancji, że matka strony zmarła w trakcie postępowania odwoławczego. Skarżący wniósł również o wstrzymanie wykonania decyzji i przeprowadzenie dowodu z aktu zgonu.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy D. i zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę 497 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik Asesor WSA Paweł Daniel Protokolant: starszy sekretarz sądowy Krzysztof Dzierzgowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi G. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia 2 grudnia 2024 r., nr [...] w przedmiocie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę 497 zł (czterysta dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: "SKO", "Kolegium") decyzją z 2 grudnia 2024 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania G. G. od decyzji Wójta Gminy D. z 9 maja 2024 r., nr [...], w przedmiocie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w następującym stanie faktycznym.
Wójt Gminy D. decyzją z 9 maja 2024 r., nr [...], działając m.in. na podstawie art. 104, art. 107 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej: K.p.a.) w zw. z art. 14, art. 60 ust. 1, ust. 2, ust. 4, art. 61 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2, ust. 2e, ust. 2f, art. 62 ust. 2 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 901 ze zm., dalej: u.p.s.), w pkt 1. ustalił dla strony wysokość odpłatności za pobyt matki G. G. w Domu Pomocy Społecznej w [...] w kwocie 1.449,75 zł miesięcznie od 1 kwietnia 2024 r., w pkt 2. określił termin opłat, o których mowa w pkt 1, do 30 dnia każdego miesiąca, a w grudniu do 20 dnia miesiąca na podane konto.
Kolegium w decyzji podanej na wstępie niniejszego uzasadnienia podniosło, iż w sprawie bezsporne jest, że G. G. przebywa w Domu Pomocy Społecznej w [...] i posiada troje dzieci E. G.-I., G. G. i A. G., przy czym E. i A. podpisali umowę w sprawie wnoszenia opłaty za pobyt matki w domu pomocy społecznej. W ocenie organu odwoławczego w sprawie postąpiono prawidłowo nie uwzględniając umowy dożywocia. Umowa ta nie ma bowiem żadnego znaczenia dla ustalenia odpłatności za pobyt rodzica w domu pomocy społecznej. Organ I instancji prawidłowo zatem ustalił, że również odwołujący jest zobowiązany do ponoszenia opłat za pobyt matki w DPS w [...].
W dniu 11 grudnia 2023 r. ze stroną przeprowadzony został wywiad środowiskowy, w trakcie którego ustalono, że prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z żoną M. J.-G.. Odwołujący się nie pracuje, jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy bez prawa do zasiłku, ma z żoną ustanowioną rozdzielność majątkową w związku z czym nie wyraził zgody, by uczestniczyła ona w czasie wywiadu środowiskowego. Ustalono, że M. J.-G. pracuje i utrzymuje męża, przy czym strona twierdzi, iż nie ma wiedzy o jej dochodach ani o wydatkach ponoszonych na utrzymanie rodziny. Wskazał, że matka przepisała mieszkania wnuczce D. w zamian za opieką i zamieszkanie do śmierci.
Pracownik socjalny MOPS wskazał, że wysłano wezwanie do M. J.-G. w celu przeprowadzenia wywiadu, ale korespondencja nie została odebrana w związku z czym nie ma możliwości ustalenia aktualnej sytuacji finansowej rodziny.
Nie ma wątpliwości, że M. J.-G. i odwołujący się są rodziną w rozumieniu art. 6 pkt 14 u.p.s., a zatem konieczne jest ustalenie dochodu rodziny, tj. sumy miesięcznych dochodów osób w rodzinie (art. 6 pkt 4 u.p.s.). Nie ma przy tym znaczenia, że odwołujący ma z żoną rozdzielność majątkową. W sprawie istotna jest bowiem sytuacja finansowa rodziny.
W ocenie Kolegium organ I instancji ma rację twierdząc, że odmowa udzielenia informacji o zarobkach żony stanowi w istocie odmowę przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w związku z czym zastosowanie znajduje art. 61 ust. 2e u.p.s. Odwołujący swoim postępowaniem faktycznie uniemożliwił ustalenie swojej sytuacji finansowej, czemu służy wywiad środowiskowy. Pomimo, że rozmawiał z pracownikiem socjalnym nie doprowadziło to do ustalenia dochodów i wydatków jego rodziny. Z kolei wezwania kierowane do żony nie zostały odebrane.
Strona – wbrew twierdzeniom – została przy tym pouczona o konsekwencjach odmowy podpisania umowy w sprawie wnoszenia opłaty za pobyt matki w domu pomocy społecznej, a także odmowy przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, w tym podania dochodu żony. Nastąpiło to co najmniej w piśmie organu I instancji z 12 lutego 2024 r. Analogiczną informację otrzymał też telefonicznie, co wynika z notatki służbowej z 15 lutego 2024 r. Kolejne pouczenia zostały zawarte w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania.
Kolegium za zasadne uznało zastosowanie art. 61 ust. 2e u.p.s. i ustalenie opłaty za pobyt matki w domu pomocy społecznej w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej, a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez inne osoby obowiązane, o których mowa w ust. 1 pkt 2. Skoro pełna odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej od 1 kwietnia 2024 r. to 5.995 zł minus odpłatność G. G. 1.645,73 zł, to daje 4.349,27 zł na 3 dzieci, z czego 1.449,75 zł przypada na każde dziecko, w tym na odwołującego.
W skardze skierowanej do tut. Sądu skarżący reprezentowany przez adwokata, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, jak i decyzji ją poprzedzającej, zarzucił:
1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 7 i art. 77 K.p.a. poprzez zaniechanie ustalenia przez organ II instancji z urzędu, iż G. G., odpłatności za pobyt której w DPS dotyczyło postępowanie, zmarła w toku postępowania odwoławczego, co powinno skutkować zmianą decyzji przez dookreślenie okresu końcowego obciążenia opłata (do dnia śmierci),
2. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to art. 908 K.c. w zw. z art. 61 ust. 1 i 2 u.p.s. przez błędne uznanie, że umowa dożywocia nie wpływa na zakres podmiotowy osób obowiązanych do uiszczania opłaty za pobyt w DPS w sytuacji, gdy biorąc pod uwagę względy słuszności uznać trzeba, że obowiązek wynikający z umowy dożywocia wyprzedza niejako zobowiązania ciążące na podmiotach wskazanych w art. 61 u.p.s.
Ponadto, skarżący wniósł o wstrzymanie wykonania decyzji i przeprowadzenie dowodu z załączonego odpisu skróconego aktu zgonu na okoliczność zgonu G. G. 13 września 2024 r.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podnosząc, że okoliczność śmierci G. G., o której nie otrzymało informacji ani od organu I instancji, ani od skarżącego, nie ma wpływu na zaskarżoną decyzję. Obowiązek z art. 61 ust. 1 i 2 u.p.s. ma charakter publicznoprawny i umowa dożywocia nie ma żadnego znaczenia dla ustalenia odpłatności za pobyt rodzica w domu pomocy społecznej.
Postanowieniem z 26 lutego 2025 r., sygn. akt II SA/Po 90/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Zażalenie na to orzeczenie zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 kwietnia 2025 r., sygn. akt I OZ 228/25.
Na rozprawie w dniu 26 czerwca 2025 r. nie stawił się nikt, mimo prawidłowego zawiadomienia tak organu, jak i pełnomocnika strony skarżącej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga okazała się skuteczna, aczkolwiek na uwzględnienie zasługiwał jedynie zarzut oznaczony w niej numerem 1.
Uzasadniając powyższe stanowisko wskazać należy, iż okolicznością bezsporną w sprawie jest śmierć matki skarżącego - G. G., która miała miejsce 13 września 2024 r., a więc na etapie postępowania odwoławczego.
Śmierć przebywającej w domu pomocy społecznej matki skarżącego, była istotną dla rozstrzygnięcia sprawy okolicznością faktyczną, albowiem śmierć osoby przebywającej w domu pomocy społecznej, która równoznaczna jest z dalszym nieprzebywaniem w domu pomocy społecznej i wyznacza moment, do którego można obciążać odpłatnością za pobyt w tym domu. Determinuje ona zatem czasowy zakres istnienia obowiązku ponoszenia przez skarżącego opłat za pobyt matki w domu pomocy społecznej.
Co za tym idzie była to nowa istotna dla sprawy okoliczność faktyczna istniejąca w dniu wydania zaskarżonej decyzji organu II instancji, nieznana organowi, który wydał tą decyzję. Gdyby bowiem Kolegium posiadało wiedzę o zaistnieniu tegoż zdarzenia, musiałoby to doprowadzić do zmiany przez Kolegium zaskarżonej odwołaniem decyzji, poprzez wskazanie w jej rozstrzygnięciu końcowego momentu ponoszenia opłat przez skarżącego.
Powyższe oznacza, że okoliczność ta stanowiła przesłankę wznowienia postępowania o jakiej mowa w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a.
Dalej wskazać należy, iż zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, ze zm. dalej: P.p.s.a.) Sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.
Odnosząc się do argumentacji podnoszonej przez Kolegium w odpowiedzi na skargę, iż nie otrzymało ono od organu I instancji, ani strony odwołującej się informacji o śmierci G. G. zauważyć w pierwszym rzędzie należy, iż w zakresie wykładni art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych jak i w piśmiennictwie ukształtowały się dwa poglądy.
Według pierwszego z nich, nie ma podstaw, by pojęcie "naruszenia prawa", w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. ograniczać jedynie do części przesłanek wznowienia postępowania. Naruszenie prawa nie może bowiem być odnoszone tylko do sytuacji, gdy zachodzi prosta sprzeczność między treścią przepisu a sposobem jego zastosowania przez organ administracji. Zwolennicy tego poglądu wskazują, że każda podstawa wznowienia postępowania administracyjnego jest tożsama z "naruszeniem prawa" i powinna być brana pod uwagę w toku sądowej kontroli decyzji. W postępowaniu administracyjnym przez wydanie decyzji z naruszeniem prawa rozumie się takie sytuacje, w których organowi administracji nie można postawić zarzutu naruszenia przepisów w chwili wydawania decyzji. Dotyczy to niektórych podstaw wznowienia postępowania administracyjnego, w tym m.in. podstawy określonej w art. 145 § 1 pkt 5 i 8 K.p.a. (tak m.in. NSA w wyrokach: z 25 lutego 2020 r. , sygn. akt II OSK 145/20 z 13 marca 2019 r., sygn. akt II OSK 3632/18, z 23 marca 2016 r., sygn. akt I OSK 2947/14, z 5 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OSK 815/11, z 9 grudnia 2011 r., sygn. akt II OSK 807/11, te i pozostałe powołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych [...], R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Warszawa 2015 r., wyd. 3, s. 594).
Według drugiego stanowiska sam fakt zaistnienia przesłanek do wznowienia postępowania nie przesądza o wadliwości decyzji w stopniu uzasadniającym konieczność jej uchylenia. Warunkiem bowiem zastosowania tego przepisu jest stwierdzenie przez Sąd naruszenia przepisów postępowania. Ujawnienie zatem nowych istotnych dla sprawy okoliczności lub dowodów istniejących w dacie wydawania decyzji a nieznanych organowi w dacie jej wydawania będzie stanowiło podstawę do uchylenia decyzji jedynie wówczas, gdy powiązane będzie z jakimiś zaniedbaniami ze strony organu (tak m.in. NSA w wyrokach: z 25 maja 2017 r. sygn. akt II OSK 1714/16 oraz z 17 maja 2011 r. sygn. akt I GSK 227/10).
Orzekający w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu podziela pierwsze z zaprezentowanych powyżej stanowisk, iż każda podstawa wznowienia postępowania administracyjnego jest tożsama z "naruszeniem prawa" i powinna być brana pod uwagę w toku sądowej kontroli decyzji. W postępowaniu administracyjnym przez wydanie decyzji z naruszeniem prawa rozumie się także takie sytuacje, w których organowi administracji nie można postawić zarzutu naruszenia przepisów w chwili wydawania decyzji.
Naruszenie prawa w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. nie może bowiem być odnoszone tylko do sytuacji, gdy zachodzi prosta sprzeczność między treścią przepisu a sposobem jego zastosowania przez organ administracji. Przyjąć należy, że każda podstawa wznowienia postępowania administracyjnego jest tożsama z "naruszeniem prawa" i powinna być brana pod uwagę w toku sądowej kontroli decyzji. Dyspozycja tego przepisu ma na celu przede wszystkim ochronę obiektywnego porządku prawnego (vide: wyroki NSA z 23 marca 2016 r., sygn. akt I OSK 2947/14, z 9 grudnia 2011 r., sygn. akt II OSK 807/11 i z 10 marca 2016 r., sygn. akt I OSK 1760/14).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt kontrolowanej sprawy zauważyć należy, iż choć SKO nie otrzymało ono od organu I instancji, ani strony odwołującej się informacji o śmierci G. G., to jednak nie ma to zasadniczego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy sądowoadministracyjnej, albowiem nie podważa faktu, iż przesłanka wznowieniowa w trakcie postępowania odwoławczego faktycznie zaistniała i nie została uwzględniona przez organ.
Pojęciu "naruszenia prawa" w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. przypisać bowiem należy bardziej zobiektywizowane znaczenie, nawiązujące do szerokiego pojmowania wad w konkretyzacji uprawnień i obowiązków w decyzji administracyjnej, które to wady mogą być następstwem okoliczności niezależnych od organu orzekającego, a nawet zewnętrznych wobec danego postępowania jurysdykcyjnego (np. wadliwego prejudykatu). W tym zobiektywizowanym ujęciu "naruszenia prawa" nie jest istotne, kto je naruszył, lecz liczy się ta okoliczność, że proces kształtowania normy indywidualnej nie przebiegał, z takich czy innych przyczyn, prawidłowo (por. T. Woś (w:) T. Woś, H. Knysiak-Sudyka, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2016 r., wyd. 6, s. 841-842).
Niezależnie od powyższego zauważyć należy, ustanowiona w art. 15 K.p.a. zasada dwuinstancyjności oznacza, że organ odwoławczy nie dokonuje tylko oceny stanowiska organu I instancji, ale wymaga dwukrotnego rozpatrzenia sprawy, w tym samodzielnego, wnikliwego, merytorycznego zbadania sprawy przez organ odwoławczy.
Inaczej rzecz ujmując organ działający w trybie odwoławczym nie dokonuje kontroli legalności decyzji wydanej w I instancji, lecz jego obowiązkiem jest ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem nie tylko ustalonych już okoliczności faktycznych i prawnych, ale także tych, które zaistniały na etapie jego procedowania. Organ odwoławczy nie może poprzestać na zdarzeniach, czy wnioskach, które pojawiły się w toku postępowania przed I instancją, jego obowiązkiem jest ocena także tych zdarzeń, dowodów, faktów i norm prawa, które wystąpiły (pojawiły się) na etapie postępowania odwoławczego i mają wpływ na wynik sprawy. Powyższe oznacza, że organ II instancji nie powinien przejawiać całkowitej bierności w postępowaniu wyjaśniającym. Oczywiście postępowanie to jest co do zasady ograniczone na etapie II instancji, lecz organ odwoławczy powinien zasadniczo orzekać z uwzględnieniem stanu faktycznego istniejącego na dzień wydawania decyzji, ergo powinien wziąć pod uwagę wszelkie zmiany, które nastąpiły po wydaniu decyzji przez organ I instancji.
Przyjęcie odmiennej, a sugerowanej przez Kolegium w odpowiedzi na skargę koncepcji, że to adresat decyzji powinien w odrębnych postępowaniach poszukiwać narzędzi do wzruszenia decyzji ostatecznej, która już w dacie jej wydania obarczona była wadą, jawi się oczywiście nieracjonalnym i stojącym w sprzeczności z zasadą szybkości postępowania, albowiem prowadziłoby do mnożenia postępowań nadzwyczajnych, a nadto narażałoby skarżącego na ponoszenie opłat, które nie powinny go już po śmierci matki obciążać, a które musiałyby być mu później zwrócone.
Nie zasługiwał natomiast na uwzględnienie drugi ze zgłoszonych w skardze zarzutów.
Przypomnieć w tym miejscu trzeba, że zasady wnoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej, w tym krąg osób zobowiązanych do ich ponoszenia, kolejność ponoszenia tych opłat oraz sposób ustalania ich wysokości wyczerpująco reguluje art. 61 u.p.s.
W szczególności art. 61 ust. 1 u.p.s. stanowi, że obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności: 1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi, 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej
- przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność.
Nadto zgodnie z art. 61 ust. 2 u.p.s. opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą: 1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu; 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2., 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2.
Z regulacji tej nie wynika, by jakikolwiek wpływ na ustalenie kręgu podmiotów zobowiązanych do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej miało zawarcie przez mieszkańca domu jakiejkolwiek umowy cywilnej, w tym umowy dożywocia, tak z osobą należąca do kręgu osób zobowiązanych, jak też z jakąkolwiek osoba pozostającą poza tym kręgiem.
Jedyną przesłanką ustalenia czy na danej osobie ciąży co do zasady obowiązek ponoszenia opłaty za pobyt mieszkańca domu pomocy społecznej jest bowiem istnienie wskazanego w przywołanych przepisach stosunku rodzinnego, to jest bycie małżonkiem, zstępnym, bądź wstępnym osoby przebywającej w domu opieki.
Również z treści wskazywanego w skardze jako wzorzec kontroli przepisu art. 908 Kodeksu cywilnego nie wynika by w jakikolwiek sposób modyfikował on obowiązek ponoszenia kosztów pobytu mieszkańca domu opieki w tymże domu, ze względu na zawarcie z tymże mieszkańcem umowy dożywocia. Nie można przy tym przyjąć, jak proponuje to autor skargi by z faktu, że nabywca nieruchomości na podstawie umowy dożywocia obowiązany jest, w braku odmiennych postanowień umownych przyjąć zbywcę jako domownika, dostarczać mu wyżywienia, ubrania, mieszkania, światła i opału, zapewnić mu odpowiednią pomoc i pielęgnowanie w chorobie oraz sprawić mu własnym kosztem pogrzeb odpowiadający zwyczajom miejscowym, wyprowadzać wniosek o obciążeniu nabywcy obowiązkami ponoszenia kosztów pobytu danej osoby w domu pomocy społecznej, wbrew jednoznacznej treści przepisów regulujących to ostanie zagadnienie.
Podkreślić bowiem trzeba, iż art. 908 § 1 Kodeksu cywilnego reguluje wyłącznie prawa stron umowy dożywocia, nie wpływa natomiast na prawa i obowiązki stron innych stosunków prawnych, łączących inne osoby, w tym zstępnych osoby zbywającej nieruchomość, z tą osobą.
Podsumowując stwierdzić należy, iż istnienie cywilnoprawnego stosunku dożywocia pomiędzy mieszkańcem domu pomocy społecznej a jednym ze zstępnych, nie ma wpływu na zobowiązania pozostałych osób wymienionych w art. 61 ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej (por. wyrok NSA z 4 grudnia 2014 r., sygn. akt I OSK 1041/13)
Zauważyć w tym miejscu trzeba, iż przeciwko przyjęciu w ślad za stroną skarżącą tezy, że zawarcie przez mieszkańca domu pomocy społecznej, przed skierowaniem go do tej placówki umowy dożywocia z inną osobą znajdująca się w kręgu osób potencjalnie zobowiązanych do ponoszenia kosztów pobytu w domu opieki, zwalnia z tegoż obowiązku pozostałych zobowiązanych przemawiają właśnie tak podkreślane w skardze względu słuszności.
Zauważyć bowiem trzeba, iż wysokość opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej, ustala się dla każdej z osób zobowiązanych proporcjonalnie do liczby osób obowiązanych do jej wnoszenia (art. 61 ust. 2f u.p.s.), zaś opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2, to jest małżonkami, zstępnymi i wstępnymi, ponosi gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej Art. 61 ust. 1 pkt 3 u.p.s.). Przyjęcie sposobu wykładni zaproponowanego w skardze prowadziłoby de facto do przerzucenia na gminę, a nie na osobę która zawarła umowę dożywocia z mieszkańcem domu pomocy społecznej, kosztów pobytu w tymże domu matki skarżącego, przypadających zgodnie z przepisami na niego.
Jedynie na marginesie powyższych rozważań o charakterze zasadniczym wskazać należy, iż ustawodawca regulując w art. 64 u.p.s. zagadnienia związane ze zwalnianiem osób wnoszących opłatę lub obowiązanych do wnoszenia opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej z obowiązku wnoszenie tej opłaty, wśród szeregu przesłanek umożliwiających zwolnienie z tej opłaty na wniosek zobowiązanego częściowo lub całkowicie nie wskazał zawarcia przez mieszkańca domu pomocy społecznej umowy dożywocia z inną z osób zobowiązanych, bądź z osobą trzecią.
Niezależnie od powyższego i nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi Sąd działając z urzędu ustalił, że organy prawidłowo zastosowały w stosunku do skarżącego regulację zawartą w art. 61 ust. 2e u.p.s. i prawidłowo pod względem rachunkowym ustaliły wysokość przypadającej od skarżącego miesięcznej odpłatności za pobyt jego matki w domu pomocy społecznej.
Reasumując, Sąd w niniejszej sprawie, doszedł do przekonania, że wobec stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I należało uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 pkt b P.p.s.a.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Kolegium, zgodnie z art. 153 P.p.s.a., weźmie pod uwagę wskazania Sądu zawarte w uzasadnieniu niniejszego wyroku i merytorycznie rozpatrzy kontrolowaną sprawę.
O kosztach postępowania, na które składa się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego będącego adwokatem oraz opłata od pełnomocnictwa rozstrzygnięto na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a., a także w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1964 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło