II SA/Sz 419/25
WyrokWSA w Szczecinie2025-08-28
Skład orzekający: Renata Bukowiecka-Kleczaj, Joanna Wojciechowska, Joanna Świerzko-Bukowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ egzekucyjny prawidłowo oddalił zarzut braku wymagalności obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym, pomimo braku udokumentowanych przeciwwskazań medycznych i odmowy rodzica poddania dziecka szczepieniom?Ratio decidendi
Obowiązek poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika wprost z przepisów prawa i jest wymagalny, gdy dziecko osiągnie odpowiedni wiek, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia. Odmowa rodzica poddania dziecka szczepieniom, brak stawiennictwa na badanie kwalifikacyjne oraz brak przedstawienia dowodów o przeciwwskazaniach medycznych, nie zwalnia z tego obowiązku i uzasadnia prowadzenie egzekucji administracyjnej. Prawo do ochrony życia prywatnego i zdrowia nie ma charakteru absolutnego i może być ograniczane w celu ochrony zdrowia publicznego i dobra dziecka.Stan faktyczny
Strona wniosła zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym, podnosząc brak wymagalności obowiązku oraz naruszenie praw konstytucyjnych. Organ pierwszej instancji oddalił zarzut, a organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Skarżący zaskarżył postanowienie organu odwoławczego, kwestionując wymagalność obowiązku szczepień, legalność rozporządzenia wykonawczego oraz naruszenie praw do życia prywatnego i ochrony zdrowia.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj Sędziowie Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.) Asesor WSA Joanna Świerzko-Bukowska po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym w dniu 28 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi M. D. na postanowienie Zachodniopomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Szczecinie z dnia 18 kwietnia 2025 r. nr NEP.906.15.2025 w przedmiocie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej oddala skargę.
M. D. (dalej: "strona", "skarżący") pismem z dnia 17 grudnia 2024 r., wniósł zarzut w sprawie postępowania egzekucyjnego, prowadzonego w oparciu o tytuł wykonawczy nr PPIS.9022.7.51.2024 z dnia 11 czerwca 2024 r., który doręczony został mu w dniu 29 października 2024 r. wraz z postanowieniem z dnia 14 października 2024 r. o nałożeniu grzywny w wysokości 500 zł, w celu przymuszenia do poddania obowiązkowym szczepieniom ochronnym dziecka – J. D., urodzonego w dniu [...] 2019 r.
Skarżący zarzucił organowi brak wymagalności obowiązku szczepień (art. 33 § 2 pkt 6 lit. c ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2025 r. poz. 132, dalej: "u.p.e.a.") oraz podniósł zastrzeżenia dotyczące niezgodności obowiązku szczepień z Konwencją o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, niemieszczące się w zamkniętym katalogu zarzutów określonych w art. 33 § 2 u.p.e.a.
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Gryfinie, postanowieniem z dnia 27 stycznia 2025 r., znak: EP.9074.20.2.2023 oddalił złożony przez stronę zarzut.
Na powyższe postanowienie strona wniosła zażalenie.
Zaskarżonemu postanowieniu strona zarzuciła naruszenie przepisów:
- art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) w zw. z art. 17 ust. 2, 4 i 5 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U. z 2024 r., poz. 924 ze zm.; dalej: "u.z.z.z."), poprzez błędne jego zastosowanie skutkujące uznaniem, że obowiązek jest wymagalny, podczas gdy dla małoletniego nie ustalono indywidualnego kalendarza szczepień, nie zostały wykluczone przeciwwskazania do obowiązkowych szczepień ochronnych;
- art. 124 § 2 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez brak odniesienia się przez wierzyciela w uzasadnieniu wydanego postanowienia do sytuacji indywidualnej zobowiązanego - kiedy obowiązek zaszczepienia jego syna Juliana przeciwko poszczególnym chorobom stał się - zdaniem wierzyciela - wymagalny, na podstawie jakich dowodów stwierdził, iż obowiązek szczepień u małoletniego jest wymagalny i może być wykonany, a jedynie poprzestał na przytoczeniu szeregu przepisów prawnych nie dokonując subsumpcji;
- art. 8 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez nierozpoznanie w sposób wyczerpujący i budzący zaufanie do władzy publicznej całego materiału dowodowego;
- art. 5 ust. 1 pkt 1b u.z.z.z. w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, poprzez uznanie, że obowiązek szczepień ochronnych u małoletniego jest wymagalny ze względu na osiągnięcie przez niego przedziału wiekowego;
- art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 31 ust. 1 w. zw. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji RP, poprzez uznanie, że zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego skarżącemu prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia.
Postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2025 r., nr NEP.906.15.2025, Zachodniopomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Szczecinie (dalej: "Wojewódzki Inspektor Sanitarny", "organ odwoławczy"), po rozpatrzeniu zażalenia, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 123 i 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572, dalej: "k.p.a."), art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2024 r., poz. 416) oraz art. 18 u.p.e.a., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Organ odwoławczy odnosząc się do ujętego w zażaleniu w punktach 1,2 i 4 zarzutu w zakresie braku wymagalności obowiązku szczepień wyjaśnił, że obowiązek szczepień ochronnych określony jest wprost w przepisach prawa i był wymagalny w dniu wystawienia przez PPIS w Gryfinie tytułu wykonawczego z dnia 11 czerwca 2024 r., nr PPIS.9022.7.51.2024.
Wojewódzki Inspektor Sanitarny podkreślił, że poddanie się szczepieniu ochronnemu, zgodnie z przepisem art. 5 ust. 1 pkt 1 b u.z.z.z. jest obowiązkowe dla osób przebywających na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, za wyjątkiem osób przebywających na terytorium RP przez okres krótszy niż trzy miesiące, która to okoliczność nie dotyczy niniejszej sprawy. Przedział wiekowy poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym na dzień wystawienia tytułu wykonawczego oraz na dzień wydania niniejszego orzeczenia określa rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 2077, dalej: "rozporządzenie w sprawie szczepień ochronnych"), w szczególności Załącznik 1 do rozporządzenia oraz Charakterystyka Produktu Leczniczego. Jedynie w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego może zostać stwierdzone wystąpienie przeszkód wynikających ze stanu zdrowia, uniemożliwiających wykonanie szczepienia, na co brak jest dowodów w aktach sprawy w odniesieniu do dziecka skarżącego.
Organ odwoławczy nadmienił, że zgodnie z treścią § 11 rozporządzenia w sprawie szczepień ochronnych lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną dla osoby, w przypadku której lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, odnotowuje w dokumentacji medycznej, o której mowa w § 12 ust. 1, wynik konsultacji specjalistycznej, z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania lub indywidualnego programu szczepień ze wskazaniem rodzajów stosowanych szczepionek oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej. Poddanie się lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu jest elementem obowiązku szczepienia ochronnego. Niepoddanie się badaniu kwalifikacyjnemu jest równoznaczne z niewykonaniem obowiązku poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu, co znajduje potwierdzenie w wyroku NSA z dnia 16 grudnia 2021 r., sygn. akt II GSK 2358/21.
Wojewódzki Inspektor Sanitarny podał dalej, że podczas wizyty kwalifikacyjnej przedstawiciel ustawowy dziecka lub opiekun faktyczny, jeżeli posiada dodatkowe informacje lub dodatkową dokumentację medyczną dziecka, które mogą stanowić o ewentualnych przeciwskazaniach do szczepień, powinien poinformować o tym lekarza. To w interesie strony jest, aby dobrowolnie wybranemu przez siebie lekarzowi POZ takie informacje i dokumentację przedstawić.
Organ odwoławczy zaznaczył, że mimo iż badanie kwalifikacyjne dziecka stanowi integralną część procesu szczepienia ochronnego, nie stanowi pełnej realizacji obowiązku. Wykonanie obowiązku może nastąpić dopiero w momencie uzupełnienia wszystkich zaległych szczepień określonych w kalendarzu szczepień. Wymagalność obowiązku następuje z chwilą wejścia osoby objętej obowiązkiem w granice wiekowe zakreślone przez rozporządzenie w sprawie szczepień ochronnych, które w § 3 ust. 1 określa grupy osób obowiązanych do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, uwzględniając ich wiek, a załącznik 1 doprecyzowuje schematy obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży obejmujące liczbę dawek i terminy ich podania, wymagane dla danego szczepienia, uwzględniając wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia.
Wojewódzki Inspektor Sanitarny wyjaśnił, że małoletni J. D. nie został poddany immunizacji już od dnia narodzin, tj. od [...] 2019 r. Obowiązkowe szczepienia ochronne nie zostały także zrealizowane przez rodziców w późniejszym terminie, co wynika m.in. z zawartej w aktach sprawy Karty uodpornienia dziecka. Ponadto w Karcie małoletniego widnieje adnotacja cyt.: "Brak zgody na szczepienia".
W ocenie organu, o ile zrozumiała jest troska o zdrowie dziecka, o tyle niezrozumiałym jest brak podejmowania współpracy z dowolnie przez siebie wybranym lekarzem POZ w celu podjęcia działań profilaktycznych wobec niego. Odmowa poddania dziecka szczepieniom ochronnym naraża je nie tylko na przechorowanie choroby zakaźnej, której można by było zapobiec poddając dziecko szczepieniu, ale również naraża jego zdrowie na poważne powikłania zdrowotne, które mogą być następstwem tych chorób.
Organ odwoławczy podał dalej, że w dokumentacji sprawy znajduje się m.in. pismo strony z dnia 20 października 2024 r., skierowane do PSSE w Gryfinie, dotyczące m.in. wystąpienia niepożądanego odczynu poszczepiennego (zwanego dalej: NOP) u starszej siostry małoletniego. Wojewódzki Inspektor Sanitarny podkreślił, że J. D. nie został poddany immunizacji od dnia narodzin, a w aktach sprawy brak jest jakichkolwiek dowodów świadczących o podwyższonym ryzyku wystąpienia NOP u dziecka. Nie można zatem hipotetycznie przyjmować, iż podanie preparatu szczepionkowego mogłoby wywołać jakikolwiek problem zdrowotny u dziecka, a korzyści płynące z jego podania, w znaczący sposób przewyższają ryzyko wystąpienia NOP. Za przyczynę faktyczną można byłoby uznać przeciwwskazania określone przez lekarza specjalistę podczas wizyty z dzieckiem w poradni konsultacyjnej ds. szczepień ochronnych lub lekarza POZ kwalifikującego do szczepień, który dokonałby oceny na podstawie obecnego stanu zdrowia dziecka, ewentualnie na podstawie wyników badań lub zaświadczeń od specjalistów.
Z kolei, dokumenty znajdujące się w aktach sprawy wskazują na czasowe odroczenia w 2019 r. wykonania szczepień u małoletniego J. D., m.in. ze względu na konieczność unormowania parametrów czerwonokrwinkowych, wystawione przez lekarza med. J. K. (podczas wizyty w dniu 13 września 2019 r., szczepienia odroczono do dnia 20 września 2019 r., natomiast podczas wizyty w dniu 04.10.2019 r. szczepienia odroczono do dnia 08.11.2019 r.).
Organ odwoławczy wyjaśnił, że czasowe odroczenie szczepień u dziecka nie jest równoznaczne z trwałymi przeciwwskazaniami do szczepień, ale czasowym ich wstrzymaniem (np. na okres rekonwalescencji po przebytej chorobie). W aktach sprawy brak jest dokumentacji potwierdzającej wystąpienie innych przeszkód do wypełnienia obowiązku określonego w tytule wykonawczym.
Organ zauważył, że placówka realizująca obowiązkowe szczepienia ochronne "NZOZ Przychodnia Medycyny Rodzinnej W. F. S. J.", wzywająca do uzupełnienia brakujących szczepień ochronnych, wzięła pod uwagę powyższe dokumenty, wyznaczając kolejny termin wizyty, przypadający po czasie ww. odroczeń. Niemniej, jak wynika z dokumentacji sprawy, podczas wizyty w przychodni z dzieckiem w dniu 2 września 2020 r. (tj. po okresie odroczenia szczepień u małoletniego) matka dziecka - B. S. - nie wyraziła zgody na wykonanie zaległych szczepień ochronnych i nie stawiła się z dzieckiem w punkcie szczepień, pomimo stwierdzonego podczas badania kwalifikacyjnego, braku przeciwskazań do ich przeprowadzenia. Powyższe zostało odnotowane przez lekarza specjalistę pediatrii K. K., w dokumentacji medycznej małoletniego. Odmowa wykonania szczepień została również własnoręcznie odnotowana przez matkę dziecka, na "Zaświadczeniu o przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym do szczepienia" z dnia 2 września 2020 r. Wyżej opisane zdarzenie zostało również potwierdzone przez lekarza J. K., w odpowiedzi na pismo PPIS w Gryfinie znak: EP.9074.20.2023 z dnia 30 października 2023 r., cyt.: "(...) 02.09.2020 r. zgłoszono się na wizytę kwalifikującą do szczepienia. Dziecko zostało do niego zakwalifikowane, po czym rodzice nie zgłosili się do gabinetu pielęgniarek, w którym odbywają się szczepienia. Wszystkie kolejne wizyty dziecka w przychodni wiązały się tylko z przyczynami infekcyjnymi (...)".
W ocenie Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego powyższe wskazuje również, iż strona nie stawiła się do przychodni w późniejszym terminie, w celu dokonania zaległej immunizacji u dziecka i przeprowadzenia aktualnego badania kwalifikacyjnego do szczepień. Organ podkreślił przy tym, że brak stawiennictwa na badanie kwalifikacyjne nie zwalnia od ciążącego obowiązku oraz wskazuje na uchylanie się od jego realizacji. Równocześnie nie stawiając się na badanie kwalifikacyjne, skarżący zrezygnował z możliwości oceny aktualnego stanu zdrowia małoletniego, pod kątem możliwości przeprowadzenia szczepienia, a także zrezygnował z możliwości ewentualnego ustalenia przez lekarza indywidualnego kalendarza szczepień ochronnych dziecka czy ustalenia ewentualnych przeciwskazań do szczepień ochronnych.
Skarżący nie podejmował jednak żadnych działań aby wykonać zaległe obowiązkowe szczepienia u syna. Dokumentacja znajdująca się w aktach sprawy (m.in. karta uodpornienia dziecka wskazująca na brak jakichkolwiek wykonanych szczepień ochronnych u małoletniego, z adnotacją, cyt.: "Brak zgody na szczepienia", udokumentowana odmowa matki dziecka - B. S. - na wykonanie zaległych szczepień ochronnych, liczne kwartalne zgłoszenia od świadczeniodawcy wskazujące na brak uzupełniania szczepień u dziecka, a także zaświadczenie od lekarza, wskazujące m.in. na przeprowadzone rozmowy pracowników przychodni ze stroną (pismo informacyjne PPIS w Szczecinie znak: EP.907.5.159.2.2022 z dnia 2 sierpnia 2023 r., pismo informacyjne PPIS w Gryfinie znak: EP.9074.20.2.2023 z dnia 28 listopada 2023 r., upomnienie PPIS w Gryfinie znak: EP.9074.20.2.2023 z dnia 23 kwietnia 2024 r. - doręczone w trybie art. 44 § 4 k.p.a.), przy jednoczesnym braku w tej dokumentacji dowodów na długotrwałe odroczenie obowiązkowych szczepień ochronnych u małoletniego J. D., brak zaświadczenia od lekarza specjalisty stwierdzającego przeciwskazania do szczepień, a także zaświadczenia stwierdzającego dokonanie immunizacji u dziecka w innej placówce, zdaniem organu odwoławczego, wskazuje wprost na świadomy brak realizacji obowiązku szczepień ochronnych przez rodziców dziecka. Jednocześnie strona była informowana przez świadczeniodawcę o konieczności uzupełnienia brakujących szczepień u syna, zarówno poprzez wysyłane wezwania do uzupełnienia szczepień ochronnych (kierowane na matkę dziecka), jak i osobiście, podczas wizyty skarżącego w przychodni, co potwierdzone zostało przez lekarza J. K.,
Organ podał nadto, że z akt sprawy wynika również, iż w dniu 15 maja 2024 r. w siedzibie Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej (dalej: PSSE) w Gryfinie, odbyła się rozmowa pomiędzy PPIS w Gryfinie, wybranymi pracownikami PSSE w Gryfinie, a skarżącym. Podczas spotkania, poza udostępnieniem dokumentacji dotyczącej upomnień, poruszono ze skarżącym kwestie dotyczące szczepień ochronnych, w tym m.in. z czego wynika obowiązek szczepień ochronnych, jaki jest cel lekarskiego badania kwalifikacyjnego, kto rozpoznaje/podejrzewa NOP. Poinformowano stronę o możliwości zmiany świadczeniodawcy oraz gdzie zgłosić uwagi/zastrzeżenia dotyczące funkcjonowania podmiotu leczniczego, kompetencji lekarza czy pielęgniarki.
Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Wojewódzki Inspektor Sanitarny wyjaśnił, że brak jest podstaw do uznania zarzutu braku wymagalności obowiązku szczepień ochronnych u dziecka w zakresie szczepień wymienionych w tytule wykonawczym, bowiem jak wielokrotnie wskazywano przy analizie niniejszej sprawy, obowiązek szczepień ochronnych wynika wprost z przepisów polskiego prawa.
Zdaniem organu odwoławczego organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny, a także wskazał w oparciu o jaką podstawę prawną jest prowadzone postępowanie, a tym samym jaki jest zakres analizowanych ustaleń. Ponadto, organ w sposób wyczerpujący zebrał i rozpoznał materiał dowodowy. Wobec powyższego oraz wobec braku w dokumentacji medycznej podstaw do odroczenia obowiązkowych szczepień ochronnych u małoletniego, biorąc pod uwagę wiek dziecka, PPIS w Gryfinie wskazał stronie zaległe obowiązkowe szczepienia ochronne.
Końcowo organ zauważył, że skarżący miał wystarczającą ilość czasu zarówno na stawienie się w przychodni celem wykonania zaległych szczepień ochronnych u małoletniego J. D., jak również na przedstawienie dowodów świadczących o ewentualnej konieczności odroczenia szczepienia, bowiem w dniu wystawienia przez PPIS w Gryfinie tytułu wykonawczego nr PPIS.9022.7.51.2024 z dnia 11 czerwca 2024 r. (odebranego wraz z postanowieniem o nałożeniu grzywny w dniu 29 października 2024 r.), małoletni J. D. miał ukończone 5 lat i 2 miesiące i nie miał wykonanych żadnych obowiązkowych szczepień ochronnych. Zatem wystawienie tytułu wykonawczego było zasadne, a obowiązek nałożony na skarżącego dotyczący dokonania immunizacji dziecka istniał w chwili wydawania przedmiotowego tytułu i nadal istnieje.
W odniesieniu do kwestii wskazanych w punkcie 3 zażalenia dotyczących naruszenia przez organ I instancji art. 8 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. organ odwoławczy wskazał, że nie można zgodzić się ze skarżącym, albowiem wierzyciel ustosunkował się merytorycznie do zarzutów oraz okoliczności podnoszonych w zarzutach, uwzględniając przy tym sytuację indywidualną zobowiązanego oraz istotne okoliczności faktyczne i prawne mające wpływ na wynik postępowania. Powyższe zostało wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, gdzie zostały dokładnie opisane podstawy prawne, na podstawie których prowadzone jest przedmiotowe postępowanie oraz ustalenia faktyczne dotyczące prowadzonego postępowania w stosunku do skarżącego, w związku z uchylaniem się od szczepienia jego małoletniego syna.
Z kolei, odnosząc się do zarzutu podniesionego przez stronę w punkcie 5 zażalenia, organ odwoławczy wyjaśnił, że powołana w tym punkcie kwestia nie może być rozpatrywana, ponieważ zawiera zastrzeżenia merytoryczne niemieszczące się w zamkniętym katalogu sytuacji, które mogą być podstawą wniesienia zarzutu w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego zgodnie z art. 33 § 2 u.p.e.a.
Na marginesie do zastrzeżeń dotyczących ingerencji w autonomię jednostki, organ odwoławczy podkreślił, że zgodnie z art. 68 Konstytucji RP, władze publiczne są obowiązane do zwalczania chorób epidemicznych (w tym zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi), natomiast art. 31 ust. 3 Konstytucji RP stanowi, że w demokratycznym państwie prawa, konstytucyjne wolności i prawa mogą być ograniczane w drodze ustawy, m.in. gdy jest to niezbędne dla ochrony zdrowia. Ustawowy obowiązek szczepień ochronnych oznacza niedopuszczalność korzystania z tzw. klauzuli sumienia, tj. uprawnienia pacjenta do odmowy poddania się świadczeniu zdrowotnemu z powołaniem się na art. 16 ustawy z 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta.
Skarżący złożył skargę na ww. postanowienie, w którym zarzucił organowi naruszenie przepisów mające istotny wpływ na wynik postępowania, tj.:
- art. 87 Konstytucji RP w zw. z art. 17 ust. 11 u.z.z.z. w zw. z rozporządzeniem Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych z dnia 27 września 2023 r., poprzez wyprowadzenie terminów wymagalności poszczególnych szczepień z rozporządzenia Ministra Zdrowia, mimo że zostało ono wydane z przekroczeniem delegacji ustawowej, jak również poprzez prowadzenie egzekucji, mimo że obowiązek wygasł;
- art. 5 ust. 1 pkt 1 b u.z.z.z. w zw. z § 3 rozporządzenia w sprawie szczepień ochronnych, poprzez uznanie, iż obowiązek szczepień ochronnych u małoletniego w zakresie podania poszczególnych dawek szczepionek jest wymagalny ze względu na osiągnięcie przez niego przedziału wiekowego, mimo że rozporządzenie Ministra Zdrowia zostało wydane z przekroczeniem delegacji ustawowej;
- art. 124 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia aktu prawnego, z którego wynika wymagalność obowiązku podania małoletniemu poszczególnych dawek szczepionek, dowodów, na których oparł się organ oraz dowodów, którym odmówił wiary stwierdzając, że obowiązek zaszczepienia małoletniego przeciwko chorobom wymienionym w tytule wykonawczym jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej;
- art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 31 ust. 1 w. zw. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji RP, poprzez uznanie, że zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego mu prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia.
Skarżący wniósł o uchylenie postanowień wydanych przez organy administracyjne obu instancji oraz o umorzenie postępowania egzekucyjnego i o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił argumentację wspierającą podniesione zarzuty. Przyjmując, że powyższe zagadnienia mają charakter prejudycjalny, skarżący wniósł o zawieszenie postępowania w sprawie do czasu wydania rozstrzygnięcia przez Trybunał Konstytucyjny, ewentualnie do czasu wydania rozstrzygnięcia przez Europejski Trybunał Praw Człowieka.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Na wstępie należy wskazać, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W niniejszej sprawie brak było podstaw do skierowania sprawy do rozpatrzenia na rozprawie na podstawie art. 122 p.p.s.a.
Wskazać również należy, że zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Stosownie do postanowień art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.
W przypadku zaś gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a. skarga, zgodnie z art. 151 p.p.s.a., podlega oddaleniu.
Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie kontrola według powyższych kryteriów nie wykazała, aby zaskarżone postanowienie zostało podjęte z naruszeniem przepisów prawa uzasadniającym uwzględnienie skargi.
Przedmiotem kontroli jest postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 18 kwietnia 2025 r., utrzymujące w mocy postanowienie wierzyciela, w którym zajął stanowisko dotyczące zarzutu wniesionego przez skarżącego w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej w oparciu o tytuł wykonawczy nr PPIS.9022.7.51.2024 z dnia 11 czerwca 2024 r.
Stosownie do art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Zarzut określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie (art. 33 § 4 u.p.e.a.).
Zgodnie z art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4 u.p.e.a.,
b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1 u.p.e.a.,
c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Zgodnie z art. 34 § 1 i § 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej, wierzyciel zaś wydaje postanowienie, w którym:
1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej;
2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej:
a) w całości,
b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut;
3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli:
a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym,
b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia.
Zgłoszony przez skarżącego zarzut dotyczył braku wymagalności obowiązku szczepień ochronnych. Natomiast spór sprowadza się do oceny czy zasadnie organ oddalił wniesiony zarzut.
Należy podkreślić, że profilaktyka przed chorobami epidemicznymi jest zgodnie z art. 68 ust. 4 Konstytucji RP obowiązkiem władz publicznych. W celu realizacji zadań profilaktycznych w art. 5 u.z.z.z. wprowadzono powszechne obowiązki w zakresie zapobiegania i zwalczania zakażeń lub chorób zakaźnych.
Stosownie do art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.z.z. osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 u.z.z.z. jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Przy czym w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, zgodnie z art. 5 ust. 2 u.z.z.z. ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz.U. z 2024 r., poz. 581, dalej: "u.p.p.r.p.").
Realizację wyrażonego w przytoczonych przepisach obowiązku konkretyzują przepisy u.z.z.z. zamieszczone w rozdziale 4 - poświęconym szczepieniom ochronnym. Z art. 17 ust. 2 u.z.z.z. wynika, że wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed szczepieniem (art. 17 ust. 3 u.z.z.z.). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4 u.z.z.z.). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 u.z.z.z.).
Niewątpliwie obowiązek rodziców poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym jest obowiązkiem prawnym. Tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie. Realizacja tego obowiązku obciąża zobowiązanego lub osobę odpowiedzialną za wykonanie go przez zobowiązanego.
Zgodnie z art. 17 ust. 7 u.z.z.z. urodzenie żywego dziecka nakłada na osobę wystawiającą zaświadczenie o żywym urodzeniu, obowiązek założenia karty uodpornienia oraz książeczki szczepień dziecka. Natomiast stosownie do art. 17 ust. 9 u.z.z.z. do obowiązków lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną należy powiadomienie osoby obowiązanej do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym lub osoby sprawującej pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną albo opiekuna faktycznego w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.p.p.r.p., o obowiązku poddania się tym szczepieniom, a także poinformowanie o szczepieniach zalecanych.
Wydane w wykonaniu delegacji ustawowej (art. 17 ust. 10 u.z.z.z.) rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 2077) określa wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych ze wskazaniem kto i w jakich sytuacjach podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym jeżeli chodzi o dzieci, w jakim okresie ich życia. Rozporządzenie określa ramy wiekowe, w których dane szczepienie jest wymagalne.
Zgodnie z § 3 ust. 1 w zw. z § 2 rozporządzenia, następujące grupy osób są obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek:
1) dzieci i młodzież od dnia urodzenia do ukończenia 15. roku życia - szczepieniom przeciw gruźlicy,
2) dzieci i młodzież od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw: a) błonicy, b) krztuścowi, c) tężcowi,
3) dzieci od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 5. roku życia - szczepieniom przeciw:
a) inwazyjnym zakażeniom Haemophilus influenzae typu b,
b) inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae,
4) dzieci i młodzież od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis),
5) dzieci i młodzież od ukończenia 12. miesiąca życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw: a) odrze, b) nagminnemu zapaleniu przyusznic (śwince), c) różyczce,
6) dzieci od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 32. tygodnia życia - szczepieniom przeciw zakażeniom powodowanym przez rotawirusy,
7) dzieci i młodzież od dnia urodzenia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B.
W załączniku nr 1 do tego rozporządzenia zamieszczono ponadto szczegółowy schemat obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży, z podaniem liczby dawek, wieku, w którym powstaje obowiązek szczepienie oraz terminu wykonania szczepienia.
Z akt sprawy wynika, że syn skarżącego, urodzony w dniu [...] 2019 r., w dniu wystawienia tytułu wykonawczego ukończył 5 lat i 2 miesiące i nie został poddany immunizacji od dnia narodzin. Tym samym był już zobowiązany do przyjęcia dawek szczepień obowiązkowych, tj. wg schematu szczepienia przeciw gruźlicy (dawka jednorazowa), wirusowemu zapaleniu wątroby typu B (I, II, III dawka), błonicy, tężcowi, krztuścowi (I, II, III, IV dawka), ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu poliomyelitis (I, II, III dawka), przeciw odrze, nagminnemu zakażeniu przyusznic (śwince) i różyczce (I dawka).
Analiza akt wskazuje, że skarżący był wzywany do stawienia się z dzieckiem na szczepienie. Natomiast podczas wizyty w przychodni z dzieckiem w dniu 2 września 2020 r. (tj. po okresie odroczenia szczepień u małoletniego) matka dziecka - B. S. - nie wyraziła zgody na wykonanie zaległych szczepień ochronnych i nie stawiła się z dzieckiem w punkcie szczepień, pomimo stwierdzonego podczas badania kwalifikacyjnego braku przeciwskazań do ich przeprowadzenia.
Zaznaczenia wymaga, że w wystawionym w dniu 11 czerwca 2024 r. tytule wykonawczym wskazano na brakujące szczepienia ochronne u dziecka. W podstawie prawnej wskazano art. 5 ust. 1 pkt 1 lit.b oraz art. 17 ust. 1 i ust. 11 u.z.z.z. oraz rozporządzenie w sprawie szczepień ochronnych.
Pomimo upływu terminu podania poszczególnych dawek szczepionek określonych w rozporządzeniu w sprawie szczepień ochronnych skarżący nie poddał małoletniego syna wskazanym obowiązkowym szczepieniom ochronnym, pomimo wystosowanego upomnienia wzywającego do dobrowolnego wykonania obowiązku szczepień, jak również pomimo przeprowadzonej rozmowy pracowników przychodni ze stroną, czy pism informacyjnych.
Jak wskazuje się w judykaturze, poddanie się lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu jest elementem obowiązku szczepienia ochronnego. Raz jeszcze podkreślić należy, że tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie. Wykonanie tego obowiązku obciąża zobowiązanego lub osobę odpowiedzialną za wykonanie obowiązku przez zobowiązanego. Niepoddanie się badaniu kwalifikacyjnemu jest równoznaczne z niewykonaniem obowiązku poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu (por. wyroki NSA: z dnia 16 grudnia 2021 r., sygn. akt II GSK 2358/21, z dnia 27 kwietnia 2022 r., sygn. akt II OSK 2334/20; z dnia 5 maja 2022 r., sygn. akt II OSK 1960/19). Niepoddanie dziecka badaniu kwalifikacyjnemu uniemożliwiało stwierdzenie przez lekarza istnienia ewentualnych przeciwskazań do wykonania szczepienia ochronnego, a skarżący sam również nie dostarczył zaświadczenia potwierdzającego takie przeciwwskazania. Jednocześnie nie stawiając się na badanie kwalifikacyjne skarżący zrezygnował z możliwości ewentualnego ustalenia przez lekarza indywidualnego kalendarza szczepień ochronnych syna.
Powyższe ustalenia świadczą o tym, że skarżący uchylał się od obowiązku poddania syna szczepieniom, pomimo wezwania ze strony inspekcji sanitarnej, jak też po otrzymaniu upomnienia w tej sprawie.
W rezultacie za niezasadne należało uznać zarzuty skargi zmierzające do zakwestionowania wymagalności obowiązku zaszczepienia małoletniego.
W skardze skarżący odnosi się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r. w sprawie o sygn. akt SK 81/19. Wyrok ten był podstawą do zmian w przepisach u.z.z.z. dokonanych przez ustawodawcę.
Wyrok powyższy został opublikowany w Dzienniku Ustaw z dnia 12 maja 2023 r. pod pozycją 909. Przedmiotowy tytuł wykonawczy wystawiono w dniu 11 czerwca 2024 r.
W związku z ww. wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego wydane zostało wspomniane wcześniej rozporządzenie Ministra Zdrowia z 2023 r., które zawiera schemat szczepień dzieci uzależniony od ich wieku (załącznik nr 1). Wyjaśnić należy, że zarówno przed wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, jak i po nim syn skarżącego podlegał obowiązkowemu szczepieniu.
Wbrew stanowisku skarżącego z obowiązujących w chwili wydania zaskarżonego postanowienia przepisów prawa wynikał obowiązek poddania syna skarżącego szczepieniom ochronnym wskazanym w tytule wykonawczym, a skarżącego obowiązywały terminy wykonania tych szczepień wynikające z aktualnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie szczepień ochronnych.
W konsekwencji nie zasługują na uwzględnienie zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 87 Konstytucji RP w zw. z art. 17 ust. 11 u.z.z.z. oraz naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 1 b u.z.z.z.
Mając na uwadze treść uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, nietrafny okazał się także zarzut naruszenia art. 124 § 1 i 2 k.p.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 126 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. W ocenie Sądu, organ w sposób wyczerpujący i zarazem poprawny wyjaśnił stan faktyczny oraz ocenił zebrane dowody. Wyniki ustaleń przedstawił w uzasadnieniu wydanego postanowienia, odnosząc się do kwestii charakteru szczepień ochronnych. W zaskarżonym postanowieniu prawidłowo też wskazano i zinterpretowano przepisy prawa, z których wynika wymagalność obowiązku podania dziecku szczepionek.
Nie można także podzielić argumentacji skargi, że doszło do naruszenia art. 8 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz art. 31 ust. 1 w zw. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji RP, poprzez ograniczenie przysługującego skarżącemu prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia.
W ocenie Sądu, chroniona Konstytucją wolność decydowania o swoim życiu osobistym nie ma charakteru absolutnego i doznaje stosownych ograniczeń m.in. ze względu na ochronę zdrowia (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP). Zgodnie z art. 68 ust. 1 Konstytucji RP każdy ma prawo do ochrony zdrowia, a władze publiczne są obowiązane do zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom (art. 68 ust. 3 Konstytucji RP). Nie wymaga pogłębionych wyjaśnień, że obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym realizuje wskazywane wyżej powinności państwa względem jednostki oraz ogółu społeczeństwa. W rozpoznawanej sprawie nie bez znaczenia pozostaje także to, że - jak stanowi art. 95 § 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego - władza rodzicielska powinna być wykonywana tak, jak tego wymaga dobro dziecka i interes społeczny. W realiach demokratycznego państwa prawnego tak dobro dziecka, jak i interes społeczny jednoznacznie wymagają, aby rodzice dziecka korzystali z osiągnięć współczesnej medycyny w sposób wolny od ideologicznych uprzedzeń i dobrowolnie poddawali dziecko szczepieniom ochronnym, m.in. po to, by uniknąć stosowania przez organy państwa przymusu dla wykonania tego obowiązku, nakazanego w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.z.z. i równocześnie, by chronić prawa dziecka, których ochronę zapewnia Rzeczpospolita Polska, o czym stanowi art. 72 ust. 1 Konstytucji RP (por. wyrok NSA z dnia 12 lipca 2017 r., sygn. akt II GSK 3542/15).
Nadto, jak już wyżej wskazano, ustawodawca przewidział odpowiedni mechanizm poprzedzający wykonanie szczepienia, tj. badanie kwalifikacyjne celem stwierdzenia czy nie istnieją w danym indywidualnym przypadku przeciwwskazania do wykonania szczepienia. Nie można przyjąć, aby tego rodzaju rozwiązanie miało prowadzić do naruszenia praw i wolności (por. wyrok NSA z dnia 22 listopada 2017 r., sygn. akt II OSK 389/16). Innymi słowy - materia dotycząca szczepień ochronnych nie znajduje się w jakimkolwiek związku ze sferą prywatności jednostki (por. wyrok NSA z dnia 10 lutego 2021 r., sygn. akt II OSK 1622/18).
Wskazać również należy, że w wyroku Wielkiej Izby Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 8 kwietnia 2021 r. (sprawa nr 47621/13 - Vavřička i inni), zapadłym na tle stosowania czeskich przepisów dotyczących szczepień ochronnych Trybunał wskazał, że obowiązek szczepienia stanowi ingerencję w integralność fizyczną osoby i jako przymusowa interwencja medyczna wchodzi w zakres gwarancji prawa do poszanowania życia prywatnego i art. 8 Konwencji. Zdaniem Trybunału, ustawowy nakaz szczepień i wynikające stąd sankcje administracyjne realizują ważne cele społeczne, to jest ochronę zdrowia publicznego i ochronę praw innych osób: szczepienia chronią zarówno osoby zaszczepione, jak i osoby, które z powodów medycznych nie mogą się zaszczepić, a tym samym polegają na tzw. "stadnej" odporności całego społeczeństwa. Wskazano, iż ustawowy obowiązek szczepień stanowczo poparły w pozwanym państwie wszelkie autorytety medyczne, a obowiązkowe szczepienia mogą zostać uznane za prawidłową reakcję organów państwowych wobec pilnej potrzeby ochrony zdrowia publicznego i indywidualnych osób przed ciężkimi chorobami. Trybunał podkreślił również, że w przypadku dziecka nadrzędną przesłanką jest jego dobro, a zaszczepienie i ochrona przed groźnymi chorobami bezsprzecznie leżą w interesie dziecka. Celem polityki szczepień jest ochrona każdego dziecka - czy to zaszczepionego indywidualnie, czy w drodze odporności "stadnej" - przed poważnymi chorobami. Tym samym ingerencja w prawo do poszanowania prywatności strony skarżącej nie mogła zostać uznana za naruszenie ze względu na ważne interesy społeczne, które realizowała. Nie doszło zatem do naruszenia art. 8 Konwencji (por. K. Warecka, Obowiązek szczepienia a Konwencja Praw Człowieka. Omówienie wyroku Wielkiej Izby ETPC z dnia 8 kwietnia 2021 r., nr 47621/13, System Informacji Prawnej LEX/el 2021). Podobne stanowisko wyraził WSA w Bydgoszczy w wyroku z dnia 17 kwietnia 2024 r. o sygn. akt II SA/Bd 1408/23.
W rezultacie Sąd nie znalazł podstaw do wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z pytaniami prawnymi o treści wskazanej w skardze i oddalił w tym zakresie wniosek skarżącego, jak i wniosek o zawieszenie postępowania.
Na marginesie wskazać należy, że prawidłowości podjętego przez organ rozstrzygnięcia nie podważają także rozważania strony na temat dobrowolności szczepień w innych państwach, zasadności wprowadzenia obowiązkowych szczepień ochronnych bez jednoczesnego powołania funduszu odszkodowawczego, jak również rejestracji niepożądanych odczynów poszczepiennych. Stwierdzić należy bowiem, że obowiązek szczepień ochronnych w Polsce jest uregulowany prawnie i ma ścisły związek z zapobieganiem szerzenia się chorób zakaźnych. Przy czym, jak zasadnie wskazał NSA w wyroku z dnia 6 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OSK 32/11, że wykonanie tego obowiązku z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym oraz odpowiedzialnością regulowaną przepisami kodeksu wykroczeń. Oznacza to, że wynikający z przepisów obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, jest bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie, aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie poddanie dziecka szczepieniu ochronnemu.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
Orzeczenia sądów administracyjnych przywołane w uzasadnieniu wyroku są dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło