III SAB/Gd 268/25
WyrokWSA w Gdańsku2025-09-25
Skład orzekający: Jacek Hyla, Alina Dominiak, Adam Osik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny pozostawał w bezczynności w zakresie udostępnienia informacji publicznej, biorąc pod uwagę, że udzielił odpowiedzi na wniosek z opóźnieniem, a część odpowiedzi była według skarżącej niepełna lub nie dotyczyła wszystkich zadanych pytań?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę na bezczynność, uznając, że organ nie pozostawał w bezczynności, ponieważ udzielił odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej, nawet jeśli nastąpiło to z przekroczeniem ustawowego terminu. Sąd podkreślił, że instytucja dostępu do informacji publicznej nie służy do dyskusji z organem ani do kontroli merytorycznej udzielonych odpowiedzi. Bezczynność występuje, gdy organ milczy, a nie gdy udziela odpowiedzi, która jest niezadowalająca dla wnioskodawcy. Organ nie jest zobowiązany do udzielania informacji, których nie posiada, ani do dokonywania wykładni prawa, udzielania porad prawnych czy medycznych, ani do oceny konstytucyjności przepisów.Stan faktyczny
Skarżąca M.O. złożyła do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Chojnicach obszerny wniosek o udostępnienie informacji publicznej dotyczący niepożądanych odczynów poszczepiennych, statystyk, odszkodowań, procedur medycznych oraz obowiązków szczepień. Organ udzielił odpowiedzi po upływie 14-dniowego terminu ustawowego, a skarżąca zarzuciła mu bezczynność, twierdząc, że odpowiedzi były niepełne, wymijające i nie dotyczyły wszystkich zadanych pytań. Skarżąca wniosła o zobowiązanie organu do udzielenia informacji, orzeczenie o rażącym naruszeniu prawa, wymierzenie grzywny oraz zasądzenie kosztów.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak, Asesor WSA Adam Osik, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 25 września 2025 r. sprawy ze skargi M. O. na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Chojnicach w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę.
Wnioskiem z dnia 12 marca 2025 r. M.O. (dalej: "wnioskodawczyni" lub "skarżąca") wystąpiła do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Chojnicach (dalej: "organ") o udzielenie informacji w następującym zakresie:
1.Ile zostało odnotowanych niepożądanych odczynów poszczepiennych na terenie działania Państwa urzędu w ciągu ostatnich 5 lat z podziałem na poszczególne lata oraz na poszczególne szczepionki?
2.Jaki charakter miały odnotowane niepożądane odczyny poszczepienne (proszę o odpowiedź z podziałem na ilość i rodzaje) w przeciągu ostatnich 5 lat na terenie działania Państwa urzędu?
3.Czy zostały odnotowane przypadki śmiertelne po podaniu szczepienia na którąkolwiek szczepionkę? W ciągu ostatnich 5 lat.
4.Z jakiej statystyki wynikają dane, którymi Państwo dysponują?
5.Od którego roku dane te są gromadzone?
6.Za ile z tych niepożądanych odczynów poszczepiennych wypłacono odszkodowanie?
7.Czy w Polsce stworzono państwowy systemu odszkodowawczy dla dzieci i rodziców dotkniętych powikłaniami poszczepiennymi?
8.Kto w razie wystąpienia problemów zdrowotnych po podaniu szczepionki poniesie koszty leczenia dziecka?
9.W ilu przypadkach po stwierdzeniu wystąpienia niepożądanego odczynu poszczepiennego przeprowadzono kontrolę/dochodzenie prawidłowości przeprowadzenia badania kwalifikacyjnego przez lekarza wykonującego szczepienie, w okresie ostatnich 5 lat na terenie działania Państwa urzędu?
10.Ile wszczętych na Państwa wniosek postępowań egzekucyjnych w okresie ostatnich 5 lat toczy się nadal, ile zostało zawieszonych, a ile zostało umorzonych?
11.Ile osób zostało ukaranych grzywną za niedopełnienie obowiązku szczepień w przeciągu ostatnich 5 lat na terenie działania Państwa urzędu?
12.Ile maksymalnie lat utrzymuje się odporność po podaniu szczepionki osobno dla każdej: przeciwko błonicy tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, inwazyjnemu zakażeniu haemophilus influenzae, gruźlicy wirusowemu zapaleniu wątroby typu A oraz B, odrze, śwince, różyczce, HPV, COVID-19, KZM, ospie wietrznej oraz pneumokokom u osób szczepionych?
13.Czy szczepionki chronią osobę zaszczepioną przed zachorowaniem na daną chorobę?
14.Na jakiej ustawowej podstawie prawnej tworzona jest lista osób uchylających się od obowiązkowych szczepień ochronnych?
15.Jakie są statystyki szczepień wykonanych u osób narodowości ukraińskiej za ostatnie 5 lat na terenie działania Państwa urzędu, tj. liczba osób poddających się obowiązkowi szczepień ochronnych oraz liczba osób uchylających się od tego obowiązku?
16.Ile osób narodowości ukraińskiej zostało ukaranych grzywną za niedopełnienie obowiązku szczepień w przeciągu ostatnich 5 lat na terenie działania Państwa urzędu?
17.Czy w innych krajach Unii Europejskiej wszystkie szczepienia, do których Państwo wzywacie, mają charakter obowiązkowy?
18.Czy w związku z przystąpieniem Polski do UE w roku 2004 i obowiązującą w - ramach UE zasadą swobody przepływu osób odnotowaliście Państwo epidemie chorób, co do których w krajach UE szczepienia nie są obowiązkowe (a w Polsce są obowiązkowe)?
19.Kto ustala listę przeciwwskazań do szczepień w Polsce? Kto ponosi odpowiedzialność za te ustalenia?
20.W jaki sposób i przez kogo jest ustalana aktualna sytuacja epidemiologiczna na terytorium Polski w oparciu, o którą jest opracowywany program szczepień ochronnych na dany rok kalendarzowy?
21.Czy w Polsce przeprowadza się badania nowo narodzonych dzieci w celu stwierdzenia czy dziecko narodziło się z wrodzoną obniżoną odpornością? (wrodzony lub nabyty niedobór odporności stanowi przeciwwskazania do wykonania szczepienia).
22.Ile zgłoszeń niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz zgłoszeń o podejrzenie niepożądanych odczynów poszczepiennych zostało odrzucone, tj. niezakwalifikowane jako niepożądany odczyn poszczepienny w ciągu ostatnich 5 lat na terenie Państwa urzędu?
23.Czy przymuszanie do szczepień, które mogą wywołać niepożądane odczyny poszczepienne (łagodne, poważne i ciężkie) nie jest sprzeczne z art. 47 Konstytucji RP, który gwarantuje każdemu prawo do ochrony życia prywatnego, rodzinnego oraz do decydowania o swoim życiu osobistym?
24.W jaki sposób lekarz może wykluczyć nadwrażliwość na składniki szczepionki przed szczepieniem? Proszę wymienić konkretne badania, dla poszczególnych szczepionek, które można wykonać w celu wykluczenia nadwrażliwości na składniki szczepionki lub wykluczenie wrodzonych bądź nabytych niedoborów odporności.
25.Jakie obligatoryjne badania kwalifikacyjne (dla poszczególnych szczepionek) wykonuje lekarz przed zakwalifikowaniem dziecka do szczepienia?
26.Jakie badania kwalifikacyjne najczęściej (dla poszczególnych szczepionek) wykonuje lekarz przed zakwalifikowaniem dziecka do szczepienia w oparciu o dane zawarte w zaświadczeniach o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym oraz kartach uodpornienia w przeciągu 5 lat na terenie działania Państwa urzędu?
27.U ilu osób w przeciągu 5 ostatnich lat zostały stwierdzone przeciwskazania do przeprowadzenia szczepień i jakich preparatów dotyczyły, na terenie działalności Państwa urzędu?
28.Czy lekarz może odmówić przekazania rodzicom kopii zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym? Zgodnym z wzorem określonym w załączniku nr 2 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych w którym wymienia rodzaj przeprowadzonych badań.
29. Proszę o podanie statystyk zachorowalności dzieci i osób dorosłych na choroby: błonnica, tężec, krztusiec, poliomyelitis, inwazyjne zakażenie haemophilus influenzae, gruźlice, wirusowe zapalenie wątroby typu B oraz A, odrze, śwince, różyczce oraz pneumokokom z podziałem na osoby zaszczepione przeciw tym chorobom i osoby niezaszczepione przeciw tym chorobom z okresu 5 lat, na terenie działalności Państwa urzędu.
30. Czy w związku z działalnością Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Chojnicach została kiedykolwiek skierowana skarga do Europejskiego trybunału Praw Człowieka?
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Chojnicach pismem z dnia 15 kwietnia 2025 r. udzielił wnioskodawczyni następujących odpowiedzi:
Ad.1
W latach 2020-2024 do tutejszego organu nadzoru sanitarnego zgłoszono łącznie 64 przypadki niepożądanych odczynów poszczepiennych (organ podał informację z podziałem na lata i rodzaj szczepionki). Organ dodał, że iż liczba przypadków nie jest równoważna z liczbą szczepionek, po których wystąpił niepożądany odczyn poszczepienny z uwagi na możliwość łącznego podania kilku preparatów szczepionkowych.
Ad. 2
W latach 2020-2024 zarejestrowano 54 przypadki niepożądanych odczynów poszczepiennych o charakterze łagodnym, 8 przypadków niepożądanych odczynów poszczepiennych poważnych oraz 2 przypadki niepożądanych odczynów poszczepiennych ciężki.
Ad. 3,4,5
Organ nadzoru sanitarnego nie posiada obowiązku prowadzenia ewidencji w tym zakresie, jednak na terenie działania Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Chojnicach w ostatnich pięciu latach nie zgłoszono żadnego zgonu będącego w związku ze szczepieniem.
Ad. 6
Tutejszy organ nie posiada informacji o wypłatach odszkodowań w związku z niepożądanymi odczynami poszczepiennymi.
Ad. 7
Zgodnie z art. 17a ust. 1 i art. 17e ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 924 ze zm., dalej: u.z.z.ch.z.) w przypadku gdy w wyniku szczepienia ochronnego u osoby, u której zostało przeprowadzone to szczepienie, wystąpiły w ciągu 5 lat od dnia podania szczepionki albo szczepionek działania niepożądane wymienione w charakterystyce produktu leczniczego - osobie tej przysługuje świadczenie kompensacyjne wypłacane z Funduszu Kompensacyjnego Szczepień Ochronnych. Wniosek o przyznanie świadczenia kompensacyjnego składa się zgodnie z art. 17 wskazanej ustawy.
Ad. 8
Zgodnie z obowiązującym prawem, odpowiedzialność za niepożądane odczyny poszczepienne ponosi Państwo. Zasady ubiegania się o odszkodowanie zostały zawarte w ustawie o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi.
Ad. 9
Kontrole prawidłowości działań lekarza mogą prowadzić organy nadzoru medycznego, w tym Rzecznik Praw Pacjenta oraz samorząd lekarski. Organny PIS prowadzą nadzór nad realizacją Programu Szczepień Ochronnych, jednak nie są uprawnione do oceny pracy lekarzy w zakresie przeprowadzania badań kwalifikacyjnych.
Ad. 10
Organ uprawniony, tj. Wojewoda Pomorski w Gdańsku na wniosek wierzyciela wszczyna postępowania egzekucyjne. W latach 2020-2024 łączna liczba wynosiła 136 postępowań, z czego w toku pozostaje 59 postępowań egzekucyjnych, 33 zawieszono, natomiast 44 zostały umorzone (75% z uwagi na wypełnienie obowiązku).
Ad. 11 (od 2020)
Liczba osób ukaranych grzywną w latach 2020-2024 z powodu niewypełnienia ustawowego obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym wynosi 103 osoby.
Ad. 12
Organ nie prowadzi badań oraz statystyk na temat maksymalnego utrzymywania się odporności po podaniu szczepionek przeciwko: błonicy, tężcowi, krztuścowi, Poliomyelitis, inwazyjnym zakażeniom Haemophilus influenzae typu b, gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, odrze, śwince, różyczce, inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae u osób zaszczepionych na terenie działania tutejszego urzędu. Czas utrzymywania się odporności przeciwko chorobom zakaźnym po szczepieniu jest różny, zależy od tego, jak długo utrzyma się w organizmie poziom przeciwciał zapewniający ochronę w przypadku narażenia na zakażenie, a ponadto uwarunkowany jest cechami osobistymi pacjenta. Niektóre szczepienia przeciwko chorobom zakaźnym podawane są w schemacie 1. dawkowym np. przeciwko gruźlicy, a inne w określonych odstępach czasu np. zgodnie z kalendarzem szczepień, a w innych przypadkach mogą być powtarzane jako zalecane. W tych okolicznościach nie jest możliwe udzielenie precyzyjnej odpowiedzi na tak zadane pytanie.
Ad. 13
Szczepionki znacząco zmniejszają ryzyko zachorowania, a wielu przypadkach całkowicie chronią przed daną chorobą. Ich skuteczność zależy od rodzaju szczepionki i indywidualnej odpowiedzi organizmu. Dzięki szczepieniom zmniejsza się również transmisja patogenów, co przyczynia się do ochrony całej populacji.
Ad. 14
Organ jest uprawniony do pozyskiwania informacji w zakresie szczepień ochronnych na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 4 lit. c ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz na podstawie art. 17 ust. 8 pkt. 2 ww. ustawy, w którym określono, że osoby przeprowadzające szczepienia ochronne sporządzają sprawozdania z przeprowadzonych obowiązkowych szczepień ochronnych oraz sprawozdania ze stanu zaszczepienia osób objętych profilaktyczną opieką zdrowotną, które przekazują Państwowemu Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 416) do zakresu działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej w dziedzinie zapobiegania i zwalczania chorób, o których mowa w art. 2, należy m.in. ustalanie zakresu i terminów szczepień ochronnych oraz sprawowanie nadzoru w tym zakresie. W związku z powyższym osoby, które nie realizują obowiązkowych szczepień ochronnych w ramach Narodowego Programu Szczepień Ochronnych (zgodnie z art. 2 pkt 26 ww. ustawy) przez realizację należy rozumieć podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie, jak również gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne nie daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, świadczeniodawca ma obowiązek przygotowania sprawozdania zgodnie z załącznikiem nr 5 do rozporządzenia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 2077 ze zm.) dotyczącego przeprowadzonych szczepień ochronnych i sporządzenia imiennego wykazu osób, które uchylają się od obowiązku szczepień ochronnych. Powyższe umożliwia Państwowej Inspekcji Sanitarnej sprawowanie nadzoru nad wypełnianiem tego obowiązku.
Ad. 15,16
Organ sporządza roczne sprawozdanie MZ-54 z realizacji szczepień ochronnych, w którym świadczeniodawcy wykazują realizację szczepień ochronnych obowiązkowych i zalecanych osób zadeklarowanych do danego POZ na nadzorowanym terenie bez podziału na kraj/narodowość pacjenta.
Ad. 17
Kwestia obowiązkowych szczepień ochronnych należy do kompetencji danego państwa. Regulacje prawne w tym zakresie są różne w poszczególnych krajach członkowskich, jak również zróżnicowane co do poszczególnych chorób zakaźnych. W Polsce obowiązek szczepień ochronnych realizowany jest na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i pkt 3 oraz ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych.
Ad. 18
Państwowa Inspekcja Sanitarna monitoruje sytuację epidemiologiczną w Polsce, w tym występowanie chorób zakaźnych. Obowiązkowe szczepienia ochronne w Polsce przyczyniają się do wysokiego poziomu uodpornienia populacji, co znacząco ogranicza ryzyko występowania epidemii. Pomimo, iż w państwach UE kalendarze szczepień ochronnych różnią się, to dostosowany do sytuacji epidemiologicznej w Polsce Program Szczepień Ochronnych pozwala skutecznie zapobiegać rozprzestrzenianiu się chorób zakaźnych, także w kontekście migracji i swobodnego przepływu ludności. Analiza danych epidemiologicznych wskazuje, iż system obowiązkowych szczepień ochronnych w Polsce skutecznie minimalizuje ryzyko epidemii chorób, które w innych krajach UE mogą pojawiać się częściej.
Ad. 19
Wykaz przeciwwskazań do szczepień jest ustalany przez producenta szczepionki i znajduje się w charakterystyce produktu leczniczego każdego preparatu szczepionkowego.
Ad. 20
Aktualna sytuacja epidemiologiczna w Polsce jest monitorowana przez Państwową Inspekcję Sanitarną, Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego - Państwowy Instytut Badawczy oraz Ministerstwo Zdrowia. Dane o zachorowaniach na choroby zakaźne są zbierane, analizowane i raportowane na bieżąco, co pozwala na dostosowanie PSO do aktualnych zagrożeń zdrowotnych. Program ten jest opracowywany corocznie przez Głównego Inspektora Sanitarnego (GIS) w porozumieniu z ekspertami z zakresu epidemiologii i immunologii oraz zatwierdzany przez Ministerstwo Zdrowia. Uwzględnia on krajowe i międzynarodowe zalecenia, w tym wytyczne WHO oraz Europejskiego Centrum ds. Zapobiegania Kontroli Chorób (ECDC).
Ad. 21
Kwestie zawarte w pytaniu są sprawą indywidualną i należy ja rozstrzygać w relacji lekarz sprawujący opiekę nad nowonarodzonym dzieckiem a rodzice dziecka.
Ad.22
Organ nie odnotował takiej sytuacji w latach 2020-2024.
Ad. 23
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 138) wyróżnia 3 rodzaje niepożądanych odczynów poszczepiennych, co jest zgodne z międzynarodowymi standardami w zakresie monitorowania bezpieczeństwa szczepień. Szczepienia ochronne są obowiązkowe w Polsce na podstawie przepisów ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 924 ze zm.). Obowiązek ten ma na celu ochronę zdrowia publicznego oraz minimalizację rozprzestrzeniania się groźnych chorób zakaźnych co zawarto w art. 68 Konstytucji RP.
Ad. 24
Pytania zawarte w pkt 24 wniosku nie dotyczą kompetencji organu, a np. badań naukowych, którymi organ nie dysponuje i które nie są w zakresie jego działalności. Uprawionym podmiotem do udzielenia informacji dotyczącej wykluczenia potencjalnej nadwrażliwości na składniki szczepionki, wykonanych badań w tym zakresie jest lekarz kwalifikujący do szczepień. W przypadku wątpliwości co do składu, sposobu produkcji i działania danej szczepionki przedstawiciele ustawowi powinni kierować pytania do producenta danej szczepionki, informacje mogą być również zawarte w charakterystyce produktu leczniczego.
Ad. 25,26
Przed podaniem szczepionki dziecku podlega ono obowiązkowemu badaniu kwalifikacyjnemu przez lekarza w jego kompetencji pozostaje cała wiedza dotycząca ewentualnych przeciwskazań i decyzja o podaniu szczepionki po przeprowadzeniu badania.
Ad. 27
Tutejsza stacja nie posiada wykazu osób, którym odroczono termin szczepień ochronnych, ponieważ czynność ta odbywa się w relacji pacjent - lekarz i nie podlega zgłaszaniu organowi nadzoru sanitarnego. Wykaz przeciwwskazań do szczepień jest ustalany przez producenta szczepionki i znajduje się w charakterystyce produktu leczniczego każdego preparatu szczepionkowego. Zgłoszeniu natomiast podlegają osoby uchylające się od szczepień ochronnych.
Ad. 28
Lekarz przeprowadzający badanie kwalifikacyjne dziecka, odbywające się przed szczepieniem ochronnym zgodnie z art. 17 ust. 4 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi ma obowiązek wystawić zaświadczenie lekarskie zawierające datę i godzinę przeprowadzenia badania. Prawo do dostępu i udostępnianie dokumentacji medycznej pacjenta reguluje art. 23 i art. 26 ust.1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (tekst jedn. Dz.U.2024 r., poz. 581).
Ad. 29
Tutejszy organ nadzoru sanitarnego w latach 2020-2024 odnotował 21 zachorowań na krztusiec, 36 zakażeń wywołanych przez Streptococcus pneumoniae, 2 zachorowania na nagminne zapalenie przyusznic, 1 zachorowanie wywołane przez wirus różyczki, 74 przypadki gruźlicy oraz 50 przypadków wirusowego zapalenia wątroby typu B. Z uwagi na brak posiadanej dokumentacji medycznej przez ww. osoby potwierdzającej szczepienie (seria i data ważności preparatu, data i godzina szczepienia) niemożliwe jest dokonanie podziału na osoby szczepione i niezaszczepione.
Ad.30
Działania PPIS w Chojnicach nigdy nie zostały skierowane do rozpatrzenia przez Europejski Trybunał Praw Człowieka.
Pismem z dnia 30 maja 2025 r. M. O. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Chojnicach, zarzucając organowi naruszenie art. 13 ust. 1, art. 13 ust. 2, art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r., poz. 902; dalej: "u.d.i.p."), poprzez nieudzielenie informacji publicznej zgodnie z żądanym zakresem.
Skarżąca wniosła o:
1.zobowiązanie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Chojnicach do udzielenia żądanej informacji publicznej w terminie czternastu dni od daty doręczenia akt organowi;
2.orzeczenie, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa - na podstawie art. 6 ustawy o odpowiedzialności funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz. U z 2011r. Nr 34, poz. 173) w związku z art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.);
3. wymierzenie organowi grzywny na postawie art. 149 § 2 P.p.s.a. w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a.;
4.zasądzenie zwrotów kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi skarżąca wyjaśniła, że w odpowiedzi na wezwanie do wykonania obowiązku szczepień ochronnych wraz z mężem złożyła do organu pismo z dnia 12 marca 2025 r. o udostępnienie informacji publicznej. Pismo to zostało doręczone organowi w dniu 17 marca 2025 r. Organ udzielił odpowiedzi w dniu 15 kwietnia 2025 r., czyli po 29 dniach od złożenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej, czym naruszył 14-dniowy termin określony w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Organ nie powiadomił w żadnym czasie o powodach opóźnienia w udzieleniu odpowiedzi. Ponadto organ administracji publicznej nie udostępnił żądanej informacji, ani też nie wydał decyzji odmownej zgodnie z art. 16 u.d.i.p.
Zdaniem skarżącej organ nie odpowiedział w pełni na zadane pytania, dotyczy to m.in. pytań nr: 4, 5, 8, 9, 15, 16, 17, 19, 24, 25, 26, 27. Co do pytania nr 6 - nie wskazano miejsca, gdzie można uzyskać odpowiedź na to pytanie. Co do pytania nr 7 nie udzielono pełnej informacji, czy odszkodowanie wypłacane przez Fundusz Kompensacyjny dotyczy wszystkich rodzajów niepożądanych odczynów poszczepiennych, tj. łagodnych, poważnych czy tylko ciężkich. W odniesieniu do pytania nr 8 nie udzielono pełnej odpowiedzi na pytanie, kto pokrywa koszty leczenia dziecka u którego wystąpił niepożądanych odczynów poszczepiennych, nie wymagającego hospitalizacji i u którego nie wystąpił wstrząs anafilaktyczny.
Ponadto w odniesieniu do pytania nr 12 nie udzielono odpowiedzi na zadane pytanie, nie podano żadnych okresów czasowych oraz nie wskazano miejsca, w którym można dane te uzyskać. Co do pytania nr 13 nie uzyskano twierdzącej odpowiedzi, czy szczepionki chronią osobę zaszczepioną na zachorowanie. W zakresie pytań nr 15 i 16, zdaniem skarżącej, wysoce nieprawdopodobnym jest, by organ do którego zadań ustawowych należy monitorowanie sytuacji epidemiologicznej w zakresie zakażeń i chorób zakaźnych na nadzorowanym terenie nie uwzględniał w swoich statystykach migracji osób różnych narodowości. Skarżąca zaznaczyła, że ma na myśli w szczególności osoby narodowości ukraińskiej, których znaczna liczba (setki tysięcy osób) w krótkim okresie czasu z uwagi na zaistniałą sytuację wyemigrowała do Polski. Co do pytania nr 18 nie udzielono odpowiedzi na zadane pytanie, czy na terenie Polski wystąpiły epidemie tych chorób czy nie.
Co do pytania nr 21 nie udzielono odpowiedzi na zadane pytanie. Według skarżącej odpowiedź jest wymijająca. Skarżąca podkreśliła, że chciała wiedzieć, czy w Polsce zaraz po narodzinach każdego dziecka (jeszcze przed wypisaniem dziecka ze szpitala do domu) przeprowadza się badanie celem wykrycia wrodzonej obniżonej odporności u dziecka bądź czy przeprowadza się takie badanie wyrywkowo u dzieci. Co do pytania nr 29 nie podano ile z tych osób było zaszczepionych, a ile niezaszczepionych. Sanepid od lat zbiera i gromadzi listę osób niezaszczepionych. Z udzielonej odpowiedzi wywnioskować można, że żadne dziecko tj. osoby urodzone w przeciągu ostatnich lat nie zachorowały na żadną chorobę zadaną w pytaniu, a osoby które zachorowały musiałyby być w bardzo podeszłym wieku.
W związku z tym skarżąca wniosła dodatkowo o uzupełnienie informacji, ile z tych osób w momencie zachorowania było w przedziale wiekowym: 0-5 lat, 5-10 lat, 10-18 lat, 18-30 lat, 40-50 lat oraz powyżej 50 roku życia.
Ponadto w odniesieniu do pytania nr 3, skarżąca dodała, że z odpowiedzi wynika, że organ nie ma obowiązku prowadzenia ewidencji przypadków śmiertelnych po podaniu szczepionki. Jednak śmierć jest klasyfikowana jako ciężki NOP (Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania), co zobowiązuje organ do prowadzenia ewidencji zgonów spowodowanych podaniem szczepionki.
Za uzasadnione w związku z tym należy uznać zobowiązanie organu do ukarania odpowiedzialnego pracownika winnego niezałatwienia sprawy w terminie na podstawie art. 38 k.p.a., gdyż wnioskowane informacje są niezbędne, aby móc świadomie podjąć decyzję dotyczącą szczepienia dziecka.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi w całości, zasądzenie kosztów postępowania zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.
Organ podkreślił, że przedmiotowe uchybienie w zakresie terminu udzielenia odpowiedzi na wniosek nie stanowi uzasadnionego zarzutu bezczynności. W związku z tym nie jest trafny zarzut, iż wobec braku terminowej odpowiedzi nie był w stanie podjąć świadomej decyzji dotyczącej obowiązku zaszczepienia dziecka, ponieważ kwestie te nie pozostają w żaden sposób w zależności czasowej i funkcjonalnej. Organ dodał, iż równolegle prowadzone jest postępowanie administracyjne wobec rodzica dziecka w związku uchylaniem się od obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym. Strona została poinformowana pismami organu o ciążącym obowiązku, który od chwili narodzin dziecka nie został podjęty przez stronę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Stosownie do treści z art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.
Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej przewidzianej w art. 3 § 2 pkt 8 i pkt 9 P.p.s.a. orzeka w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (pkt 8) oraz bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (pkt 9).
Zgodnie z art. 149 § 1 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania; stwierdzając jednocześnie, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Zgodnie natomiast z art. 151 P.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.
W rozpoznawanej sprawie skarżąca zarzuciła Państwowemu Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu w Chojnicach bezczynność w zakresie udzielenia informacji publicznej.
W orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, że "bezczynność" organu występuje wówczas, gdy w przewidzianym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub co prawda prowadził postępowanie, ale pomimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął w terminie stosownej czynności (zob. T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis, Warszawa 2005, s. 86). Celem zaś złożenia skargi na bezczynność organu administracji publicznej jest zwalczanie nieuzasadnionego braku działania (zwłoki) w załatwianiu przez organ określonej sprawy administracyjnej.
Istotną kwestią z punktu widzenia oceny stwierdzenia istnienia bezczynności jest ustalenie każdorazowo podstawy prawnej do podjęcia przez podmiot zobowiązany (organ) określonego działania w zakresie zgłoszonego żądania. W rozpoznawanej sprawie - z uwagi na przedmiot żądania odnoszący się do udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej - kwestie te regulują przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej.
I tak, zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. Z kolei w świetle art. 4 ust. 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: organy władzy publicznej, organy samorządów gospodarczych i zawodowych, podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa, podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego, podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.
Stosownie do treści art. 4 ust. 3 u.d.i.p. obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są podmioty będące w posiadaniu takich informacji. Informację publiczną stanowi treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do organu wykonującego władzę publiczną lub innych podmiotów wykonujących zadania publiczne. Informacją publiczną będą nie tylko dokumenty bezpośrednio zredagowane i technicznie wytworzone przez taki podmiot, ale także te sporządzone przez inne podmioty, których podmiot zobowiązany używa do zrealizowania powierzonych prawem zadań. Informacją publiczną są zarówno treści dokumentów bezpośrednio przez zobowiązane podmioty wytworzonych, jak i te, których używają przy realizacji przewidzianych prawem zadań, nawet gdy nie pochodzą wprost od nich.
W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalone jest stanowisko, zgodnie z którym pojęcie informacji publicznej należy odnosić do sfery faktów. W orzecznictwie tym wskazano m.in., że wyjaśnianie podstawy prawnej działań organu nie jest informacją o sprawach publicznych, nie należy bowiem do sfery faktów, tylko do kwestii prawnych (zob. w tej materii wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 lipca 2021 r.; sygn. akt II SA/Wa 557/21, wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 13 września 2017 r.; sygn. akt II SAB/Go 52/17, wyrok WSA w Krakowie z dnia 4 września 2017 r.; sygn. akt II SAB/Kr 126/17). Co ważne, instytucja dostępu do informacji publicznej nie ma na celu kontroli prawidłowości funkcjonowania organu. Przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej nie mogą służyć realizacji celów, dla których właściwe są inne tryby postępowań i do których realizacji powołane są właściwe organy kontrolne.
Z przepisów u.d.i.p. wynika, że podmiot zobowiązany do udostępniania informacji publicznej ma obowiązek podjąć określone w tej ustawie czynności, nawet jeśli żądane informacje nie stanowią informacji publicznej - w terminie wskazanym w art. 13 u.d.i.p., tj. bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Jeśli wniosek dotyczy informacji będącej informacją publiczną organ ma obowiązek: (1) udostępnić tę informację w formie czynności materialno- technicznej w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.) lub (2) wydać na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. decyzję o odmowie jej udostępnienia w razie uznania, że zachodzą podstawy do takiej odmowy, np. wynikające z art. 5 u.d.i.p. lub (3) udzielić informacji, o których mowa w art. 13 ust. 2 i art. 14 ust. 2 u.d.i.p., wyjaśniając przyczyny braku możliwości udostępnienia informacji w terminie bądź zgodnie z wnioskiem, przy jednoczesnym wskazaniu, w jakim terminie (nie dłuższym jednak niż 2 miesiące), w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie (w sytuacji powiadomienia wnioskodawcy o braku możliwości realizacji jego żądania w sposób lub w formie określonych we wniosku, ze wskazaniem innego sposobu lub formy bezzwłocznego udostępnienia informacji, jeżeli w terminie 14 dni od powiadomienia wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji umarza się - art. 14 ust. 2 u.d.i.p.) lub (4) poinformować pisemnie wnioskodawcę, że nie posiada żądanej informacji.
Dla oceny, czy w niniejszej sprawie zaistniała bezczynność w załatwieniu wniosku dostępowego konieczne jest więc ustalenie w pierwszym rzędzie tego, czy Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Chojnicach jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, a następnie, czy żądanie skarżącej dotyczy informacji publicznej. Dopiero bowiem stwierdzenie, że podmiot, do którego zwróciła się skarżąca, jest obowiązany do udzielenia informacji publicznej oraz, że żądana informacja miała charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p., pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić wskazanemu podmiotowi bezczynność (por. P. Szustakiewicz, Postępowanie w sprawie bezczynności w zakresie udzielenia informacji publicznej w orzecznictwie sądów administracyjnych, Przegląd Prawa Publicznego 2012, nr 6, s. 75 i nast. wraz z powołanym orzecznictwem).
Należy zwrócić uwagę, że zakwalifikowanie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Chojnicach, jako podmiot objęty dyspozycją art. 4 ust. 1 lub 2 u.d.i.p. oraz przypisanie żądanym informacjom charakteru informacji publicznej - nawet przy braku podjęcia przez ten organ na skutek wniosku skarżącej czynności wymienionych na wstępie - również nie przesądza o bezczynności w załatwieniu tego wniosku. Z obowiązków tych podmiot objęty regulacją art. 4 ust. 1 lub 2 u.d.i.p. zwolniony jest bowiem także wówczas, gdy nie posiada żądanej informacji (nawet gdy ma ona walor informacji publicznej). Z art. 4 ust. 3 u.d.i.p. wprost wynika, że obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są podmioty, o których mowa w ust. 1 i 2, będące w posiadaniu takich informacji. W razie niedysponowania żądaną informacją publiczną, po stronie adresata wniosku nie powstaje zatem również obowiązek wydania decyzji przewidzianej w art. 16 ust. 1 u.d.i.p. W orzecznictwie podkreśla się bowiem, że wskazanie, iż podmiot, do którego skierowano żądanie udzielenia informacji publicznej, informacji tej nie posiada, nie stanowi odmowy jej udzielenia. W takiej sytuacji adresat wniosku – tak jak i w przypadku żądania informacji niebędącej informacją publiczną – zobowiązany jest jedynie powiadomić pisemnie wnioskodawcę o tym fakcie (zob. w tej materii wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 27 września 2002 r.; sygn. akt II SAB 289/02 i z dnia 16 marca 2010 r.; sygn. akt I OSK 1644/09, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 maja 2012 r.; II SAB/Wa 103/12, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 5 listopada 2008 r.; SAB/Ke 42/08).
W rozpoznawanej sprawie pismem z dnia 12 marca 2025 r. skierowanym do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Chojnicach skarżąca wniosła o udzielenie odpowiedzi w trybie dostępu do informacji publicznej na trzydzieści pytań związanych z szczepieniami ochronnymi.
Bezsporna w sprawie pozostaje kwestia, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Chojnicach należy do kręgu podmiotów obowiązanych do stosowania ustawy o dostępie do informacji publicznej i zobowiązany jest do udostępniania posiadanych informacji, mających charakter informacji publicznych. Do organów władzy publicznej niewątpliwie należą państwowi powiatowi inspektorzy sanitarni, którzy – jako organy rządowej administracji zespolonej w województwie – wykonują zadania Państwowej Inspekcji Sanitarnej określone w rozdziale 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 416, dalej: "u.p.i.s." – art. 10 ust. 1 pkt 3).
Zdaniem Sądu organ nie uchylił się od realizacji ciążącego na nim obowiązku udostępnienia informacji publicznej. Nie budzi bowiem wątpliwości, że pismem z dnia 15 kwietnia 2025 r. udzielił odpowiedzi na wniosek dostępowy skarżącej. Zaznaczyć należy, że udzielona odpowiedź organu co prawda nie mieściła się w ustawowym 14-dniowym terminie, zastrzeżonym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., to jednak nieuprawnione jest twierdzenie jakoby organ pozostawał w bezczynności.
Jeżeli bowiem przed dniem orzekania w sprawie ze skargi na bezczynność w zakresie dostępu do informacji publicznej podmiot zobowiązany udzielił informacji publicznej, choćby z przekroczeniem ustawowego terminu, lub odmówił jej udzielenia w formie decyzji, oznacza to, że nie pozostaje on w stanie bezczynności i sąd nie może uwzględnić skargi. Nie może bowiem zobowiązać adresata wniosku do podjęcia czynności, która została podjęta przed dniem rozpoznania przez sąd skargi (zob. w tej materii wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 30 stycznia 2013 r.; sygn. akt II SAB/Bd 147/12). Oceny bezczynności podmiotu zobowiązanego dokonuje się bowiem według stanu faktycznego na dzień orzekania przez sąd administracyjny, który jest zobowiązany badać, czy w dacie wniesienia skargi, a następnie w dacie zamknięcia rozprawy adresat wniosku pozostawał w bezczynności. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ustalono przy tym, że jeżeli udostępnienie żądanej informacji publicznej nastąpiło już po wniesieniu przez żądającego informacji skargi na bezczynność organu, to postępowanie sądowoadministracyjne staje się bezprzedmiotowe, co obliguje sąd do jego umorzenia na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Natomiast, skarga na bezczynność wniesiona po doręczeniu żądanej informacji lub po podjęciu czynności, których brak się w niej zarzuca, jest bezzasadna (zob. w tej materii wyrok WSA w Gdańsku z dnia 26 października 2016 r.; sygn. akt II SAB/Gd 114/16).
Mając na względzie powyższe, należy stwierdzić, że w płaszczyźnie proceduralnej Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Chojnicach nie dopuścił się zatem bezczynności.
Istotą sporu jest natomiast zakres odpowiedzi organu, który w przekonaniu skarżącej jest niewystarczający, aby móc mówić o zrealizowaniu obowiązku udzielenia informacji publicznej. W skardze wnioskodawczyni podniosła, że organ nie udzielił odpowiedzi na jej pytania. Nadto skarżąca zaznaczyła, że odpowiedzi organu były niepełne, wymijające.
Sąd nie podziela stanowiska skarżącej, jakoby organ nie wywiązał się z obowiązków określonych w u.d.i.p. Analiza stanowiska organu w sposób oczywisty przeczy stawianym przez skarżącej tezom. Zdaniem Sądu fakt, że udzielone przez organ odpowiedzi nie są dla wnioskodawczyni satysfakcjonujące nie oznacza, że organ pozostaje w stanie bezczynności. Przede wszystkim należy wyjaśnić, że instytucja dostępu do informacji publicznej nie stanowi pola do dyskusji z organem na jakiekolwiek, w tym również światopoglądowe, tematy. Jako, że udzielenie informacji publicznej stanowi swego rodzaju oświadczenie wiedzy organu w należącej do zakresu jego właściwości dziedzinie, to fakt, że skarżąca w niniejszej sprawie nie jest zadowolona z uzyskanych odpowiedzi nie jest wystarczający by uznać taki stan za bezczynność. Podkreślić bowiem należy, iż sąd administracyjny orzekający w przedmiocie skargi na bezczynność organu władzy publicznej w rozpoznaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej nie jest uprawniony merytorycznej kontroli prawidłowości udzielonej skarżącej w odpowiedzi. Zatem polemika wnioskodawczyni z organem, że przedstawiona przez niego pisemna odpowiedź nie spełnia jej oczekiwań i nie jest zgodna z jej wnioskiem, nie może być uznana za skuteczną formę wykazania, że organ pozostawał w tym zakresie w bezczynności. Z bezczynnością organu w zakresie dostępu do informacji mamy bowiem do czynienia w sytuacji, gdy organ milczy wobec wniosku o udzielenie takiej informacji a nie gdy rozpozna wniosek w sposób niezadowalający dla wnioskodawcy (zob. w tej materii wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 kwietnia 2012 r.; sygn. akt I OSK 191/12).
Wymaga podkreślenia, że zgodnie z ugruntowanymi już poglądami orzecznictwa, wypracowanymi na tle analizy art. 1 ust. 1, jak i precyzującego go art. 6 u.d.i.p., pod pojęciem informacji publicznej należy rozumieć wszelkie fakty dotyczące spraw publicznych, rozumianych jako działalność zarówno organów władzy publicznej, jak i samorządów gospodarczych i zawodowych oraz osób i jednostek organizacyjnych w zakresie wykonywania zadań władzy publicznej oraz gospodarowania mieniem publicznym. Charakter publiczny należy przypisać tym informacjom, które odnoszą się do publicznej sfery działalności organów, przy czym oceny tej należy dokonywać każdorazowo na gruncie konkretnej sprawy (zob. w tej materii wyroki NSA: z dnia 25 marca 2003 r.; sygn. akt II SA 4059/02, z dnia 11 grudnia 2019 r.; sygn. akt I OSK 1846/18).
W orzecznictwie przyjęto, że co do zasady stanowią informację publiczną informacje zbierane i wytwarzane przez organy inspekcji sanitarnej, zgodnie z art. 2 w zw. z art. 5 pkt 1, 2, 3 i 5 u.p.i.s., w ramach prowadzonego nadzoru sanitarnego, w tym sanitarnego zabezpieczania granic państwa, analiz i ocen epidemiologicznych, opracowywania programów i planów działalności zapobiegawczej i epidemiologicznej dla podmiotów leczniczych, ustalenia zakresu i terminów szczepień ochronnych oraz sprawowania nadzoru w tym zakresie (zob. w tej materii wyrok WSA w Poznaniu z 6 września 2017 r.; sygn. akt II SAB/Po 96/17, wyrok WSA w Szczecinie z dnia 21 listopada 2018 r.; sygn. akt II SAB/Sz 119/18). Informację publiczną stanowią więc przede wszystkim informacje dotyczące niepożądanych odczynów poszczepiennych, wynikające z prowadzonych przez państwowych powiatowych inspektorów sanitarnych oraz wojewódzkich inspektorów sanitarnych rejestrów zgłoszeń niepożądanych odczynów poszczepiennych, o których mowa w art. 21 ust. 3 pkt 2 oraz ust. 4 u.z.z.ch.z. oraz § 8 i nast. rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania (Dz.U. z 2024, poz. 138 dalej: "r.n.o.p."). Źródłami danych do wskazanych rejestrów są w tym zakresie obowiązkowo zgłaszane przez lekarzy lub felczerów rozpoznane odczyny poszczepienne (art. 21 ust. 1 u.z.z.ch.z. oraz § 5 r.n.o.p.).
Ponadto zgodnie z art. 30 ust.1 u.z.z.ch.z. państwowi powiatowi inspektorzy sanitarni, państwowi wojewódzcy inspektorzy sanitarni lub wskazane przez nich specjalistyczne jednostki, właściwe ze względu na rodzaj zakażenia lub choroby zakaźnej, oraz Główny Inspektor Sanitarny lub wskazane przez niego krajowe specjalistyczne jednostki, właściwe ze względu na rodzaj zakażenia lub choroby zakaźnej, prowadzą rejestr przypadków zakażeń i zachorowań na chorobę zakaźną, zwany dalej "rejestrem chorób zakaźnych". Rejestr chorób zakaźnych zawiera wymienione enumeratywnie w ustawie dane osoby zakażonej, chorej lub zmarłej z powodu choroby zakaźnej, a także osób narażonych na chorobę zakaźną lub podejrzanych o zakażenie lub chorobę zakaźną (art. 30 ust. 2 u.z.z.ch.z.). Źródłami danych do rejestru są m.in. dane ze zgłoszeń, o których mowa w art. 27 ust. 1, art. 29 ust. 1 oraz art. 40a ust. 1 tej ustawy, dokonywane przez lekarzy lub felczerów, diagnostów laboratoryjnych oraz podmioty lecznicze (art. 30 ust. 3 u.z.z.ch.z.). Powyższe dane również stanowią więc informację publiczną w rozumieniu art. 6 u.d.i.p.
Brak wywiązania się z obowiązku zgłoszenia przez wskazane podmioty niepożądanego odczynu poszczepiennego, zakażenia, zachorowania na chorobę zakaźną lub zgonu z powodu zakażenia lub choroby zakaźnej albo ich podejrzenia lub wyniku badania w kierunku biologicznych czynników chorobotwórczych, które wywołują zakażenie lub chorobę zakaźną, stosownie do art. 52 u.z.z.ch.z. podlega karze grzywny. Uprawnienie do orzeczenia grzywny w tym zakresie należy do organów inspekcji sanitarnej, a zatem informacja o ilości takich grzywien ma walor informacji publicznej, jako związana z działalnością wskazanych organów.
W zakresie obowiązkowych szczepień ochronnych wyjaśnić należy, że z art. 17 u.z.z.ch.z. wynika, iż organy inspekcji sanitarnej nie przeprowadzają szczepień ochronnych, a jedynie sprawują nadzór w tym zakresie, co realizowane jest poprzez przekazywane przez osoby prowadzące szczepienia sprawozdania z przeprowadzonych obowiązkowych szczepień ochronnych, sporządzane na urzędowych formularzach, których wzory oraz tryb przekazywania określono w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r. poz. 782 ze zm.). Obecnie sprawozdanie tego rodzaju wskazuje jedynie konieczność wpisania nazw szczepionek jakie były podane w kwartale wraz ze wskazaniem liczby podanych dawek.
Nadzór organów inspekcji sanitarnej w zakresie realizacji obowiązku szczepień ochronnych nie obejmuje kwestii odszkodowawczych. Zgodnie bowiem z art. 17a ust. 6 u.z.z.ch.z. właściwe w tym przypadku świadczenia kompensacyjne (w związku z wystąpieniem określonego rodzaju odczynów poszczepiennych) są przyznawane przez Rzecznika Praw Pacjenta, a nie przez organy inspekcji sanitarnej. Jakkolwiek zatem informacje o odszkodowaniach z tytułu niepożądanych odczynów poszczepiennych – jako dotyczące majątku publicznego – mają walor informacji publicznej, nie sposób przyjąć, by informacje te każdorazowo pozostawały w dyspozycji organów inspekcji sanitarnej.
Odnosząc powyższe do realiów niniejszej sprawy, należy odnotować, że informacje objęte punktami 1 i 2 wniosku dostępowego, tj. liczba niepożądanych odczynów poszczepiennych na terenie działania organu w ciągu ostatnich 5 lat z podziałem na poszczególne lata oraz na poszczególne szczepionki oraz informacja dotycząca charakteru odnotowanych niepożądanych odczynów poszczepiennych (z podziałem na ilość i rodzaje) w ciągu ostatnich 5 lat na terenie działania organu, niewątpliwie dotyczą informacji publicznych. Pytania z punktu 3, 4, 5 (ilość zgonów związanych ze szczepieniem, a więc które można kwalifikować jako niepożądane odczyny poszczepienne w postaci zgonu) związane były z dostępem do informacji publicznej. Pytania numer 10 i 11 dotyczące liczby wszczętych na wniosek organu postępowań egzekucyjnych w okresie ostatnich 5 lat wraz z informacją ile toczy się nadal oraz liczba zostało zawieszonych, a ile zostało umorzonych oraz liczba osób zostało ukaranych grzywną za niedopełnienie obowiązku szczepień w przeciągu ostatnich 5 lat - również dotyczyły informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p. Pytanie nr 14 związane podstawą prawną tworzenia listy osób uchylających się od obowiązkowych szczepień ochronnych mieściło się w zakresie pojęcia informacji o sprawach publicznych.
Ponadto Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Chojnicach mógł dysponować wiedzą w oparciu o posiadane kompetencje w zakresie realizowanych zadań publicznych w zakresie: ilości zgłoszeń niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz zgłoszeń o ich podejrzenie zostało odrzucone tj. niezakwalifikowane jako niepożądany odczyn poszczepienny w ciągu ostatnich 5 lat (pytanie nr 22). Ponadto organ dysponował statystyką zachorowalności dzieci i osób dorosłych na choroby: błonnica, tężec, krztusiec, poliomyelitis, inwazyjne zakażenie haemophilus influenzae, gruźlice, wirusowe zapalenie wątroby typu B oraz A, odrze, śwince, różyczce oraz pneumokokom z podziałem na osoby zaszczepione przeciw tym chorobom i osoby niezaszczepione przeciw tym chorobom z okresu 5 lat (pytanie nr 29).
Nadto zauważyć należy, że organ poinformował skarżącą w odniesieniu do pytań nr 6, 7, 8, że nie posiada informacji o wypłatach odszkodowań w związku z niepożądanymi odczynami poszczepiennymi. Ponadto organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 17a ust. 1 i art. 17e ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w przypadku gdy w wyniku szczepienia ochronnego u osoby, u której zostało przeprowadzone to szczepienie, wystąpiły w ciągu 5 lat od dnia podania szczepionki albo szczepionek działania niepożądane wymienione w charakterystyce produktu leczniczego- osobie tej przysługuje świadczenie kompensacyjne wypłacane z Funduszu Kompensacyjnego Szczepień Ochronnych. Wniosek o przyznanie świadczenia kompensacyjnego składa się zgodnie z art. 17 wskazanej ustawy. Zgodnie z obowiązującym prawem, odpowiedzialność za niepożądane odczyny poszczepienne ponosi Państwo. Zasady ubiegania się o odszkodowanie zostały zawarte w ustawie z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. W odpowiedzi na pytanie nr 15 organ wyjaśnił, że nie posiada informacji dotyczących wykonywania szczepień u osób narodowości ukraińskiej w przeciągu ostatnich 5 lat, bo takich danych nie zawiera sprawozdanie roczne MZ-54. Skarżąca wystąpiła także o podanie danych o obowiązku szczepień w innych krajach Unii Europejskiej, które pozostają poza zakresem, jakimi dysponuje organ ze względu na swoje kompetencje i zadania (pytanie nr 18 i 19).
W odniesieniu do pytania nr 20, tj. w jaki sposób i przez kogo jest ustalana aktualna sytuacja epidemiologiczna na terytorium Polski w oparciu, o którą jest opracowywany program szczepień ochronnych na dany rok kalendarzowy, Sąd stanął na stanowisku, mając na uwadze kompetencje organów inspekcji sanitarnej, że udzielona przez organ w tym zakresie odpowiedź jest wystarczająca. W zakresie pytania nr 30 skarżąca otrzymała stosowną odpowiedź.
Ponadto stwierdzić należy, że informacji publicznej nie dotyczyły skierowane do organu zapytania o opinię czy stanowisko co do konstytucyjności obowiązujących przepisów prawa, o dokonanie wykładni przepisów, w tym wnioski stanowiące w istocie prośbę o udzielenie porady prawnej. Również obowiązujące powszechnie przepisy prawa krajowego nie są informacją publiczną. Wymaga zaakcentowania, że w trybie i na zasadach przewidzianych w u.d.i.p. organ nie jest obowiązany dokonywać ocen dotyczących konstytucyjności prawa krajowego, jego wykładni, udzielać porad prawnych ani medycznych, czy też oceniać racjonalności bądź celowości regulacji prawnych stanowiących podstawę działania tego organu. Innymi słowy, na zasadach określonych w przepisach o dostępie do informacji publicznej nie można domagać się dokonywania przez organ oceny prawidłowości funkcjonowania tego bądź innych organów władzy publicznej (zob. w tej materii wyrok WSA w Lublinie z dnia 28 grudnia 2022 r.; sygn. akt II SAB/Lu 139/22).
Nadto pytania związane z polityką ochrony zdrowia w Polsce, zagadnieniami z zakresu wiedzy medycznej (specjalistycznej), metod postępowania leczniczego, farmakologii dotyczącej szczepień ochronnych nie spełniają kryterium informacji publicznej. W związku z tym Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny nie był obowiązany do sporządzenia opinii medycznych lub innych opinii eksperckich. Ponadto z powszechnie obowiązujących przepisów prawa nie wynika, aby Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny był organem dysponującym informacjami, dotyczącymi przeprowadzania badań nowonarodzonych dzieci w celu stwierdzenia, czy dziecko urodziło się z wrodzoną obniżoną odpornością.
Podsumowując, skoro skarżąca w niniejszej sprawie domagała się udostępnienia informacji, które w części – jako informacja publiczna - zostały jej udostępnione zgodnie z rygorami u.d.i.p., a w części według informacji przekazanej skarżącej przez organ nie pozostawały w jego dyspozycji, natomiast w pozostałej części nie stanowiły informacji publicznej, to skargę na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Chojnicach w przedmiotowej sprawie uznać należało za pozbawioną podstaw. W ocenie Sądu uzyskane przez skarżącą odpowiedzi są precyzyjne i zrozumiałe. Jak już natomiast wskazano, odmienne przekonanie strony co do odpowiedzi, jakiej powinien udzielić organ nie stanowi o bezczynności organu.
Wymaga zaakcentowania, że sądy administracyjne co do zasady nie kontrolują prawdziwości i rzetelności udzielonej informacji. Podkreślić jeszcze raz należy, że organ nie mógł udostępnić wnioskodawczyni informacji, które nie były w jego posiadaniu i którymi nie dysponował. W sytuacji, gdy wnioskodawca domaga się udostępnienia informacji niebędących w posiadaniu adresata wniosku w dniu jego złożenia, a więc nie jest możliwa realizacja żądania udostępnienia informacji publicznej, wówczas organ powinien o tym poinformować wnioskodawcę w drodze zwykłego pisma (zob. wyrok w tej materii wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 listopada 2022 r.; sygn. akt III OSK 6062/21).
Należy również zauważyć, że u.d.i.p. nie zawiera podstaw prawnych do przekazywania "według właściwości" wniosku o udostępnienie informacji publicznej przez podmiot będący adresatem wniosku innemu podmiotowi. Jeżeli podmiot, do którego zwrócono się o udzielenie informacji publicznej uznaje się z różnych przyczyn "za niewłaściwy", w tym również z powodu nie posiadania wnioskowanej informacji, obowiązany jest zgodnie z przepisami u.d.i.p. powiadomić o tym fakcie wnioskodawcę. Prawo dostępu do informacji publicznej oznacza bowiem dostęp do informacji będącej faktycznie informacją publiczną, informacji istniejącej i będącej w posiadaniu organu.
W skardze wnioskodawczyni akcentowała także, że w związku z toczącym się postępowaniem w przedmiocie uchylania się od obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym chciała mieć wiedzę na temat szczepień, aby świadomie podjąć decyzję dotyczącą szczepienia dziecka. Tymczasem zadaniem organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie jest przekonywanie o zasadności wykonywanie szczepień ochronnych. W ich kompetencjach nie leży też modyfikacja i kwestionowanie przepisów obowiązujących w zakresu obowiązku szczepień ochronnych przeciwko chorobom zakaźnym, ani też udzielanie informacji o polityce i działaniach innych podmiotów publicznych i organizacji międzynarodowych dotyczących szczepień, w tym dokonywanie ich ocen. Organy inspekcji sanitarnej jako organy administracji publicznej są obowiązane działać na podstawie obowiązujących przepisów prawa.
Konkludując, organ udzielił odpowiedzi na pytania w zakresie posiadanych informacji o charakterze publicznym - w sposób pełny i konkretny, co uwalnia organ od zarzutu bezczynności w rozpoznaniu wniosku z dnia 12 marca 2025 r. W konsekwencji zarzuty skargi są bezzasadne.
Z powyższych względów, na podstawie art. 151 P.p.s.a., skarga podlegała oddaleniu.
Na mocy art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 P.p.s.a., sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło