III OSK 2333/23
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2025-11-04
Skład orzekający: Piotr Korzeniowski, Jerzy Stelmasiak, Sławomir Pauter
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji może wydać decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia, które zostało już zrealizowane, a pierwotna decyzja środowiskowa została wyeliminowana z obrotu prawnego?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach może zostać wydana nawet dla przedsięwzięcia już zrealizowanego, jeśli pierwotna decyzja została wyeliminowana z obrotu prawnego. Kluczowe jest określenie warunków środowiskowych, jakie powinno spełniać zamierzenie, niezależnie od etapu jego realizacji. Ponadto, NSA stwierdził, że organ administracji naruszył przepisy, nie uzyskując wymaganych opinii od organów współdziałających (Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska i Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego), co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla budowy elektrowni wiatrowej. Po wieloletnim postępowaniu, które obejmowało uchylanie decyzji i ponowne rozpatrywanie sprawy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało decyzję, która została następnie zaskarżona do WSA. WSA oddalił skargę, uznając postępowanie organu za prawidłowe. J. L. złożył skargę kasacyjną, zarzucając m.in. naruszenie przepisów postępowania przez brak uzyskania obligatoryjnych opinii od RDOŚ i PPIS oraz błędną ocenę dowodów. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA i zaskarżoną decyzję, wskazując na naruszenie przepisów dotyczących uzyskania opinii organów współdziałających.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok w całości oraz zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz J. L. kwotę 1257 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Korzeniowski Sędziowie: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędzia del. WSA Sławomir Pauter (spr.) Protokolant: starszy asystent sędziego Krzysztof Książek po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 23 maja 2023 r., sygn. akt II SA/Łd 627/22 w sprawie ze skargi J. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 6 maja 2022 r. nr SKO.4161.143.21 w przedmiocie decyzji określającej środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia I. uchyla zaskarżony wyrok w całości i zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Gminy i Miasta [...] z dnia 15 stycznia 2021 r., znak: RG.7624/3/2009.5.2018.4.2019, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz J. L. kwotę 1257 (jeden tysiąc dwieście pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 23 maja 2023 r., sygn. akt II SA/Łd 627/22 oddalił skargę J. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 6 maja 2022 r., nr SK0.4161.143.21 w przedmiocie decyzji określającej środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia.
Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej: "SKO") decyzją z dnia 6 maja 2022r., nr SKO.4161.143.21, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: "k.p.a.") oraz art. 84 ustawy z dnia 3 października 2008 r.
o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa
w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz.U.
z 2021 r., poz. 2373 ze zm., dalej: "u.o.o.ś." lub "ustawa środowiskowa"), po rozpatrzeniu odwołania J. L. od decyzji Burmistrza Gminy i Miasta z dnia 15 stycznia 2021 r., znak: RG.7624/3/2009.5.2018.4.2019 w sprawie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia polegającego na budowie elektrowni wiatrowej o mocy 2 MW na działce nr [...] w obrębie [...] w [...] (wysokość zawieszenia wirnika /wież/ - około110 m, średnica wirnika - około 90 m, fundament wieży o wymiarach 18,6 x 18,6 m posadowiony na głębokości około 2,25 m):
I. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości;
II. orzekając co do istoty:
1) stwierdziło brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia polegającego na budowie elektrowni wiatrowej o mocy 2 MW na działce nr [...] w obrębie [...] w [...] (wysokość zawieszenia wirnika /wież/ - około 110 m, średnica wirnika -około 90 m, fundament wieży o wymiarach 18,6 m x 18,6 m posadowiony na głębokości około 2,25 m),
2) określiło istotne warunki korzystania ze środowiska w fazie realizacji i eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia, ze szczególnym uwzględnieniem:
a) konieczności ochrony cennych wartości przyrodniczych – na przedmiotowym terenie nie stwierdzono cennych wartości przyrodniczych, przedmiotowa inwestycja nie powoduje konieczności usuwania drzew, a jedynie konieczne jest usunięcie dzikich odrostów i zieleni trawiastej w obrębie fundamentów elektrowni,
b) zasobów naturalnych i zabytków - na wskazanym terenie nie stwierdzono surowców naturalnych i obiektów zabytkowych,
c) ograniczenia uciążliwości dla terenów sąsiednich przedmiotowa inwestycja jest planowana na terenach rolnych w odległości co najmniej 1200 m od najbliższej zabudowy mieszkaniowej i nie powinna stwarzać uciążliwości w zakresie hałasu i wibracji,
- wszystkie roboty powinny być wykonywane przy użyciu sprawnego technicznie sprzętu maszyn posiadających aktualne badania, na budowie nie należy stosować preparatów niebezpiecznych dla ludzi i środowiska naturalnego,
3) określiło wymagania dotyczące ochrony środowiska konieczne do uwzględnienia w projekcie budowlanym:
– przy realizacji inwestycji techniczne, należy stosować materiały posiadające odpowiednie atesty i spełniające aktualne normy,
– wszystkie wbudowane materiały, zostaną wytworzone poza placem budowy, wszystkie roboty należy zaprojektować i wykonać zgodnie z obowiązującymi przepisami i normami.
W uzasadnieniu wskazano, że 12 marca 2009 r. Burmistrz Gminy i Miasta [...] postanowił o odstąpieniu od obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia. Decyzją z dnia 16 kwietnia 2009 r., znak; RG.7624/3/2009, Burmistrz Gminy i Miasta [...] ustalił środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie elektrowni wiatrowej o mocy 2 MW, przewidzianej do realizacji na działce nr [...] w obrębie [...] w [...] (wysokość zawieszenia wirnika - około 110 m, średnica wirnika - około 90 m, fundament wieży o wymiarach 18,6 m x 18,6 m posadowiony na głębokości około 2,25 m).
Wnioskiem z dnia 25 listopada 2011 r. J. L. wystąpił do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] o stwierdzenie nieważności ww. decyzji. Wnioskodawca wskazał, że jest uprawniony do złożenia wniosku na podstawie art. 28 k.p.a., gdyż postępowanie dotyczy jego interesu prawnego, jako właściciela działek o nr [...], [...], [...], [...] (obręb [...]) oraz nr [...] (obręb [...]), położonych w [...], na których znajduje się jego siedlisko i gospodarstwo rolne. Wyrokiem z 18 czerwca 2014 r., sygn. akt II OSK 140/13 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że J. L. ma interes prawny w wystąpieniu o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji.
Decyzją z dnia 17 października 2014 r., znak: SKO.4161/599/14, Kolegium odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Gminy i Miasta [...] z dnia16 kwietnia 2009 r, znak: RG.7624/3/2009, stwierdzając brak wystąpienia przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy rozstrzygnięcie Kolegium zostało utrzymane w mocy decyzją z dnia 10 grudnia 2014 r., znak: SKO.4161/612/14.
Na skutek wniesionej skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 14 maja 2015 r., sygn. akt II SA/Łd 172/15, oddalił skargę J. L.
Skargę kasacyjną od ww. wyroku wywiódł J. L. W wyniku jej rozpoznania Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 22 listopada 2016 r., sygn. akt II OSK 2248/15 uchylił zaskarżony wyrok, a także zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kolegium z dnia 17 października 2014 r., znak: SKO.4161/599/14. W uzasadnieniu orzeczenia NSA wskazał, że w niniejszej sprawie
organ administracji wydając decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia błędnie uznał, że w sprawie nie zachodziła konieczność badania kwestii kumulacji oddziaływań wytwarzanych przez elektrownię wiatrową -której dotyczy decyzja - z oddziaływaniami, które wytwarzane będą przez trzy inne elektrownie (których dotyczą trzy decyzje Burmistrza Gminy i Miasta [...], tj. dwie z dnia 16 kwietnia 2009 r. dotyczące inwestycji na działce nr ewid. [...] oraz na działkach nr ewid. [...], [...] i częściowo [...] oraz jedna decyzja z dnia 29 maja 2008 r. dotycząca inwestycji na działkach nr ewid.: [...], [...], [...], [...] i [...]). NSA stwierdził, że kwestia kumulowania się oddziaływań przedsięwzięć znajdujących się i planowanych do realizacji na działkach ewid. nr [...], [...], [...] cz., [...], [...], [...], [...], [...] i [...] nie była przedmiotem badania przez Burmistrza Gminy i Miasta [...], zdaniem Sądu, a tym samym organ wydając decyzję rażąco naruszył art. 63 ust. 1 pkt 1 lit. b u.o.o.ś.
W trakcie postępowania na zlecenie Kolegium (postanowienie z dnia 9 lutego
2017 r., znak: SKO.4161/109/16, SKO.4161/5,7/17) biegła z zakresu ochrony środowiska sporządziła opinię w przedmiocie skumulowanego oddziaływania elektrowni wiatrowych, dla których Burmistrz Gminy i Miasta [...] ustalił środowiskowe uwarunkowania decyzjami: z dnia 29 maja 2008 r.RG.7624/1/2008,
z dnia 16 kwietnia 2009 r., znak; RG.7624/2/2009, z dnia 16 kwietnia 2009 r., znak: RG.7624/1/2009 oraz z dnia 16 kwietnia 2009 r., znak: RG.7624/3/2009. Opinia biegłej stwierdzająca brak kumulacji oddziaływań ww. elektrowni wiatrowych została przedstawiona w dniu 1 marca 2017 r.
Decyzją z dnia 28 czerwca 2017 r. znak: SKO.4161/5/17, Kolegium stwierdziło nieważność decyzji Burmistrza Gminy i Miasta [...] z dnia 16 kwietnia2009 r., znak: RG.7624/3/2009 z uwagi na związanie oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania ujętymi w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 listopada 2016 r., sygn. akt II OSK 2248/15.
Powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzją Kolegium z dnia 24 sierpnia 2017 r., znak: SKO.4161/32/17. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 14 marca 2018 r., sygn. akt II SA/Łd 882/17, oddalił skargę inwestora na rozstrzygnięcie organu, natomiast wyrokiem z dnia 15 grudnia 2020 r., sygn. akt II OSK 1779/18, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił jego skargę kasacyjną.
Burmistrz Gminy i Miasta [...] decyzją z dnia 4 października 2018 r., znak: RG.7624/3/2009.5.2018 ponownie ustalił środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na budowle elektrowni wiatrowej o mocy 2 MW, na działce nr [...] w obrębie [...], w [...] (wysokość zawieszenia wirnika /wież/ - około110 m, średnica wirnika - około 90 m, fundament wieży o wymiarach 18,6 m x 18,6 m posadowiony na głębokości ok. 2,25 m). W uzasadnieniu organ wskazał, że W. Sp.
z o.o. Sp. k. z siedzibą w W. złożyła w dniu 9 sierpnia 2018 r. pismo, w którym podtrzymała swój wniosek o ustalenie środowiskowych uwarunkowań dla przedmiotowego przedsięwzięcia. Organ zawiadomieniem z dnia 9 sierpnia 2018 r., znak: RG.7624/3/2 009.5.2018 poinformował strony o ponownym prowadzeniu postępowania w sprawie i możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Rozpatrując sprawę organ miał na względzie orzeczenia sądów administracyjnych wskazujące, iż stwierdzenie nieważności oznacza jedynie wyeliminowanie z obrotu prawnego samej decyzji, natomiast czynności procesowe dokonane przez organ oraz strony przed podjęciem takiej decyzji pozostają w mocy.
Burmistrz Gminy i Miasta [...] wskazał, że w sprawie znajdują zastosowanie przepisy ustawy w brzmieniu przed nowelizacją dokonaną ustawą z dnia 9 października 2015 r. o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw (por. informacja Zastępcy Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia 23 stycznia 2017 r., znak: DOOŚ.OPK.070.15.2017.ML) i wobec tego brak jest potrzeby ponownego opiniowania konieczności dokonania oceny oddziaływania inwestycji na środowisko.
Organ wskazał, że w toku postępowania uwzględnił fakt braku kumulacji oddziaływań elektrowni wiatrowych, opierając się na opinii biegłej H. S. z dnia 1 marca 2017 r. oraz "innych badaniach z dnia 19 grudnia 2016 r. opracowanych przez Laboratorium Badawcze "[...]", a sporządzonych na zlecenie inwestora i przedłożonych organowi w dniu 14 marca 2018 r. (kopia raportu nr PR/01/12/2016 "Sprawozdanie z pomiarów poziomu hałasu emitowanego do środowiska przez Farmę Wiatrową [...]").
W wyniku rozpatrzenia odwołania J. L. od ww. rozstrzygnięcia, Kolegium decyzją z dnia 22 listopada 2018 r., znak: SKO.4161/31/18, uchyliło zaskarżone rozstrzygnięcie i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W pierwszej kolejności organ odwoławczy wskazał, że J. L. przysługuje status strony przedmiotowego postępowania. Organ odwoławczy wskazał, że rozstrzygając sprawę organ I instancji powinien był dokonać ustaleń co do potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko w oparciu o obowiązujące przepisy, jak również Burmistrz Gminy i Miasta [...] powinien był uwzględnić przy wydawaniu decyzji środowiskowej odległości wynikające z art. 4 ustawy z dnia 20 maja 2016 r. o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych (Dz.U. z 2016 r., poz. 961 ze zm., dalej również jako: "u.i.e.w.").
Od powyższej decyzji E. Sp. z o.o. z siedzibą w W. oraz W. w upadłości Sp. z o.o. Sp.k. z siedzibą w W. wniosły sprzeciwy do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Wyrokiem z dnia 17 kwietnia 2019 r., sygn. akt II SA/Łd 13/19, Sąd wojewódzki oddalił sprzeciwy potwierdzając prawidłowość decyzji Kolegium.
W wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania Burmistrz Gminy
i Miasta [...] wydał decyzję z dnia 15 stycznia 2021 r., znak: RG.7624/3/2009.5.2018.4.2019, w której określił dla przedmiotowego przedsięwzięcia środowiskowe uwarunkowania, o których mowa w art. 84 ust. 1a u.o.o.ś., tj. warunki korzystania ze środowiska w fazie realizacji i eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia, ze szczególnym uwzględnieniem konieczności ochrony cennych wartości przyrodniczych, zasobów naturalnych i zabytków oraz ograniczenia uciążliwości dla terenów sąsiednich oraz wymagania dotyczące ochrony środowiska konieczne do uwzględnienia w projekcie budowlanym.
W treści uzasadnienia decyzji organ wskazał, że rozstrzygnięcie zostało wydane po uzyskaniu stosownych opinii Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] (opinia z dnia 13 marca 2020 r., znak: WOOŚ.4220.130.2020.JCh.2, stwierdzająca brak potrzeby przeprowadzenia oceny środowiskowej z uwagi na fakt zrealizowania przedsięwzięcia) oraz Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] (opinia z dnia 27 kwietnia 2020 r., znak: PSSE.NSZNS.460.10.2020.JOK, stwierdzająca brak potrzeby przeprowadzenia oceny środowiskowej z uwagi na fakt zrealizowania przedsięwzięcia), przeprowadzono także analizę akustyczną uwzględniającą kumulację oddziaływań 4 elektrowni wiatrowych, która nie wykazała przekroczeń dopuszczalnych norm hałasu (kwestia kumulacji oddziaływań powinna zostać opisana przez inwestora w karcie informacyjnej przedsięwzięcia z uwagi na zmianę przez ustawodawcę treści karty, jednak organ zwrócił uwagę, że sporządzenie analizy przez organ wyłączyło konieczność uzupełnienia karty). Ponadto organ wskazał, że w jego ocenie brak jest podstaw do badania spełnienia kryterium odległościowego elektrowni wiatrowej, o którym mowa w art. 4 ustawy z dnia 20 maja 2016 r. o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz.981 z późn. zm.), ponieważ inwestycja została zrealizowana na podstawie pozwolenia na budowę uzyskanego przed wejściem w życie ww. ustawy. Zgodnie z art. 13 ust. 2 i 3 ww. ustawy pozwolenia na budowę dotyczące elektrowni wiatrowych wydane przed dniem wejścia w życie ustawy oraz wydane na podstawie postępowania, o którym mowa w ust. 3, zachowują moc, o ile w ciągu 5 lat od dnia wejścia w życie ustawy wydana zostanie decyzja o pozwoleniu na użytkowanie, natomiast postępowania w przedmiocie pozwolenia na budowę, wszczęte i nie zakończone do dnia wejścia w życie ustawy, prowadzi się na podstawie przepisów dotychczasowych. Wniosek o wydanie przedmiotowej decyzji środowiskowej został złożony w 2009 r., a od ponad 8 lat elektrownia jest użytkowana. Organ podkreślił, że odmienna interpretacja wskazanych przepisów skutkowałaby usunięciem wielu elektrowni wiatrowych.
J. L. wniósł odwołanie do tej decyzji, wskazując na wydanie rozstrzygnięcia niezgodnie z aktualnym brzmieniem ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, a także ustawy o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych. W szczególności zwrócił uwagę, że w sprawie nie mają zastosowania art. 12 ust. 2 oraz art. 13 ust. 2 i 3 u.i.e.w. Ponadto organ nie uzupełnił karty informacyjnej przedsięwzięcia zgodnie z art. 62a w zw. z art. 63 ustawy środowiskowej odnośnie wskazania przedsięwzięć realizowanych i zrealizowanych, znajdujących się na terenie, na którym planuje się realizację przedsięwzięcia oraz w obszarze oddziaływania planowanego przedsięwzięcia- w zakresie, w jakim ich oddziaływania mogą prowadzić do skumulowania oddziaływań z planowanym przedsięwzięciem z uwzględnieniem dostępnych wyników innych ocen wpływu na środowisko przeprowadzonych na podstawie odrębnych przepisów.
Skarżący zwrócił uwagę na brak przydatności opinii organów specjalistycznych, ponieważ wskazują one, że opinie wydaje się dla przedsięwzięć planowanych, a nie zrealizowanych. Tym samym brak jest opinii, o których mowa w art. 64 ust. 1 ustawy środowiskowej. W sprawie zachodzi natomiast konieczność sporządzenia raportu środowiskowego. W opinii dotyczącej kumulacji oddziaływań pominięto kwestię infradźwięków, migotania cienia, oddziaływania na krajobraz, dobra materialne, problemów w zakresie bezpieczeństwa, bilansu wodnego, wpływu na hodowlę zwierząt i produkcję roślinną, zanieczyszczenia powietrza aerozolami ze środków smarowych i olejów przepracowanych w fazie eksploatacji elektrowni. Brak jest także informacji odnośnie wartości przyjętego współczynnika pochłaniania dźwięku przez powietrze. Ponadto sentencja decyzji nie jest adekwatna do stanu faktycznego, ponieważ zawiera zapisy wskazujące na konieczność uwzględnienia określonych wskazań w projekcie budowlanym, tymczasem inwestycja została już zrealizowana. Konstrukcja decyzji potwierdza stanowisko RDOŚ, że dla zrealizowanej inwestycji nie można przeprowadzić skutecznie postępowania środowiskowego. Brak jest regulacji prawnych pozwalających na swoistą legalizację bezprawia budowlanego poprzez konwalidowanie wadliwego postępowania środowiskowego, które doprowadziło do nieważności decyzji administracyjnej. Jak się wydaje w takiej sytuacji należało odmówić wydania decyzji środowiskowej. Skarżący wniósł o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
Decyzją z dnia 3 marca 2021 r., znak: SKO.4161.12.21, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło zaskarżone rozstrzygnięcie i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji z uwagi na uchybienia proceduralne oraz błędną interpretację przez organ pierwszej instancji art.4 u.i.e.w., skutkującą brakiem zastosowania tego przepisu.
Po rozpoznaniu sprzeciwu E. Sp. z o.o. z siedzibą w W. wniesionego na ww. rozstrzygnięcie w dniu 14 maja 2021 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wydał wyrok o sygn. akt II SA/Łd 252/21, uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd wskazał, że nie zgadza się z wykładnią art. 4 ustawy z dnia 20 maja 2016 r. o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych, dokonaną przez Kolegium w decyzji z dnia 3 marca 2021 r., znak: SKO.4161.12.21. Zwrócił uwagę, że "[...] nie zasługuje na akceptację kategoryczne twierdzenie Kolegium, że brak spełnienia aktualnych wymogów odległościowych skutkuje automatycznie odmową zgody na realizację przedsięwzięcia przez organ prowadzący postępowanie w sprawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, gdyż w badanej sprawie należało dokonać merytorycznej oceny spornej inwestycji pod kątem ochrony jednego z celów Unii, jakim jest ochrona środowiska i jakości życia. [...] W świetle orzecznictwa TSUE należy bowiem uznać, że przy uznaniu, że przesłanka minimalnej odległości ma charakter arbitralny, uprawnione jest pominięcie wymogów odległościowych, postępowanie ocenione winno być przeprowadzone dla każdego przedsięwzięcia pod kątem zachowania norm ochrony zdrowia i norm środowiskowych". Powyższe stanowisko skutkowało koniecznością ponownego rozpoznania sprawy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...].
Na wstępie zaskarżonej decyzji z dnia 6 maja 2022 r. Kolegium podkreśliło, iż ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania ujęte w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie sąd i organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Dlatego też koniecznym było zbadanie prawidłowości wydania decyzji Burmistrza Gminy i Miasta [...] z dnia 15 stycznia 2021 r., znak: RG.7624/3/2009.5.2018.4.2019 z uwzględnieniem uregulowań wynikających wprost z ustawy środowiskowej.
W ocenie Kolegium w niniejszej sprawie znajdują zastosowanie przepisy u.o.o.ś. w brzmieniu obowiązującym ze zmianami po dniu 1 stycznia 2017 r. Zgodnie bowiem z art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 9 października 2015 r. o zmianie ustawy
o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa
w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r., poz. 1936) przypisy dotychczasowe stosuje się do spraw wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1, dla których przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy przedłożono raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko lub wydano postanowienie określające zakres raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Bezspornym jest, że w sprawie zakończonej decyzją Burmistrza Gminy i Miasta [...] z dnia 16 kwietnia 2009 r. nie został sporządzony raport środowiskowy, jak również nie zostało wydane postanowienie określające zakres raportu.
Obowiązek stosowania zmienionych w ww. dacie przepisów u.o.o.ś. wiązał się
z koniecznością uzupełnienia przez wnioskodawcę karty informacyjnej przedsięwzięcia zgodnie z dyspozycją art. 62a w zw. z art. 63 u.o.o.ś. dotyczącego stwierdzenia obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (nie ma takiego obowiązku, jeżeli karta informacyjna przedsięwzięcia złożona przed dniem 1 stycznia 2017 r. posiada elementy wymagane ww. przepisem). Zakres informacji, które winny być zamieszczone w karcie, został bowiem rozszerzony z dniem 1 stycznia 2017 r.
Kolejna istotna dla sprawy zmiana u.o.o.ś. nastąpiła z dniem 24 września 2019 r. Na skutek wejścia w życie ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r., poz. 1712) został uchylony ust. 2 art. 63 u.o.o.ś. Zgodnie natomiast z art. 84 ust. 1 lit. a u.o.o.ś. w przypadku gdy nie została przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach właściwy organ stwierdza brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Decyzja ta wydawana jest po uzyskaniu opinii, o których mowa w art. 64ust. 1 i 1a. W decyzji, o której mowa w ust. 1, właściwy organ może określić warunki lub wymagania, o których mowa w art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. b lub c, lub nałożyć obowiązek działań, o których mowa w art. 82 ust. 1 pkt 2 lit. b lub c. Na podstawie art. 84 ust. 2 u.o.o.ś. charakterystyka przedsięwzięcia stanowi załącznik do decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.
Ponadto, jak wynika z art. 64 ust. 1 u.o.o.ś., w brzmieniu obowiązującym od dnia 24 września 2019 r., postanowienie, o którym mowa w art. 63 ust. 1 (stwierdzające obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko), wydaje się po zasięgnięciu opinii; 1) regionalnego dyrektora ochrony środowiska; 2) organu, o którym mowa w art. 78, w przypadku przedsięwzięć wymagających decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1-3, 10-19 i21-26, oraz uchwały, o której mowa w art. 72 ust. 1b; 3) organu właściwego do wydania pozwolenia zintegrowanego na podstawie ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r.- Prawo ochrony środowiska, jeżeli planowane przedsięwzięcie kwalifikowane jest jako instalacja, o której mowa w art. 201 ust. 1 tej ustawy (przepis dodany z dniem 1stycznia 2017 r. - przyp. Kolegium), 4) organu właściwego do wydania oceny wodnoprawnej, o której mowa w przepisach ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne (przepis dodany z dniem 1 stycznia 2018 r.). Obowiązek wystąpienia o opinię do organu właściwego do wydania oceny wodnoprawnej istnieje od dnia 1 stycznia 2018 r. Zgodnie jednak z art. 545 ust. 1 ustawy 2 dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 2233 ze zm.) do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy dotyczących decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach oraz w sprawach oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko w ramach postępowania w sprawie wydania albo zmiany decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1, 10, 14 i 18 ustawy z dnia 3 października 2008 r.
o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa
w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, stosuje się przepisy obowiązujące przed dniem 1 stycznia 2018 r.
Powyższe, w ocenie Kolegium, wskazuje na brak obowiązku uzyskania w niniejszej sprawie opinii organu właściwego do wydania oceny wodnoprawnej, o której mowa w przepisach ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne. Nie ma także potrzeby uzyskania opinii organu właściwego do wydania pozwolenia zintegrowanego na podstawie ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, ponieważ przedsięwzięcie nie jest kwalifikowane jako instalacja, o której mowa w art. 201 ust. 1 tej ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 1973 ze zm.). Zgodnie z ww. przepisem pozwolenia zintegrowanego wymaga prowadzenie instalacji, której funkcjonowanie, ze względu na rodzaj i skalę prowadzonej w niej działalności, może powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości, z wyłączeniem instalacji lub ich części stosowanych wyłącznie do badania, rozwoju lub testowania nowych produktów lub procesów technologicznych.
W dniu 19 listopada 2019 r. Burmistrz Gminy i Miasta [...] wystąpił do P. K. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą N. P. K. z siedzibą w [...]
o przeprowadzenie badania skumulowanego oddziaływania 4 elektrowni wiatrowych posadowionych na działkach nr [...] i nr [...] obręb [...] miasta [...], nr [...] obręb [...] miasta [...] oraz nr [...] obręb [...] miasta [...]. Ocena została przeprowadzona
w grudniu 2019 r. i dotyczyła oddziaływania akustycznego elektrowni. We wnioskach zostało wskazane, że badanie nie wykazało przekroczeń dopuszczalnego poziomu hałasu na najbliższych terenach chronionych akustycznie. Organ powołał się także na opinię z dnia 1 marca 2017 r. stwierdzającą brak kumulacji oddziaływań ww. elektrowni wiatrowych sporządzoną na zlecenie Kolegium (postanowienie z dnia 9 lutego 2017 r., znak: SKO.4161/10 9/16,SKO.4161/5,7/17) przez biegłą z zakresu ochrony środowiska.
W dniu 12 lutego 2020 r. organ wystąpił do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] i Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] o wydanie opinii co do potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania inwestycji na środowisko. Ww. organy stwierdziły brak konieczności dokonania takiej oceny z uwagi na fakt zrealizowania przedsięwzięcia (opinia PPIS z dnia 27 kwietnia 2020 r., znak: PSSE.NS.ZNS.460.10.2020.JOK; opinia RDOŚ w [...] z dnia 13 marca 2020 r., znak: WOOŚ.4220.130.2020.JCH.2).
W rezultacie przeprowadzonego postępowania organ wydał zaskarżoną decyzję środowiskową. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że przeprowadzone postępowanie pozwoliło na stwierdzenie, iż funkcjonowanie elektrowni wiatrowej, dla której wydana została decyzja, nie powoduje ujemnego oddziaływania na środowisko, a oddziaływanie skumulowane z oddziaływaniem trzech pozostałych elektrowni nie przekracza norm, w tym dotyczących dopuszczalnego poziomu hałasu. Organ dokonał także analizy karty informacyjnej przedsięwzięcia przedłożonej przez inwestora wraz z wnioskiem, pod kątem wymagań, jakie powinien spełniać ww. dokument, a określonych w art. 62a u.o.o.ś, który wszedł w życie z dniem 1 stycznia 2017 r. Organ zwrócił uwagę, że do dnia 31 grudnia 2016 r. obowiązywał art. 3 ust. 1 pkt 5 u.o.o.ś., który jednoznacznie określał jakie elementy powinna zawierać karta informacyjna przedsięwzięcia. Wraz z wprowadzeniem w dniu 1 stycznia 2017 r. do u.o.o.ś. art. 62a przepis powyższy został uchylony na mocy nowelizacji z dnia 9 października 2015 r. Z powyższego wynika, że do dotychczasowego zakresu karty informacyjnej przedsięwzięcia wprowadzono nowe wymogi, określone w art. 62a ust. 1 pkt 11-14 u.o.o.ś. W odniesieniu do pkt 11 organ uznał, że brak było konieczności wzywania inwestora do uzupełnienia karty informacyjnej przedsięwzięcia, bowiem zlecona przez organ analiza dotycząca oddziaływań skumulowanych została przekazana do organów opiniujących w trybie art. 64 ust. 1 u.o.o.ś. i wyniki opinii zostały uwzględnione przy wydawaniu decyzji. W ocenie organu pkt 12-13 art. 62a u.o.o.ś. omówione zostały odpowiednio w pkt 9 i pkt 7 karty informacyjnej przedsięwzięcia. Co do pkt 14 to wskazuje się, że przez sformułowanie "pracach rozbiórkowych dotyczących przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko" należy rozumieć takiego rodzaju prace rozbiórkowe istniejących obiektów, które zaliczają się do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, a które są niezbędne do postawienia planowanego obiektu. Zatem punkt ten nie obejmuje, zdaniem organu, karty informacyjnej przedsięwzięcia dla instalacji już istniejącej i wobec tego nie było potrzeby w tym zakresie jej uzupełnienia. Ponadto organy opiniujące w trybie art. 64 ust. 1 u.o.o.ś. wydały swoje opinie na podstawie dotychczasowej treści karty informacyjnej przedsięwzięcia.
Organy te przyjęły zatem, że karta odpowiada wymogom prawa.
Na żądanie Kolegium E. Sp. z o.o. z siedzibą w W. dokonała uzupełnienia karty informacyjnej przedsięwzięcia w zakresie art. 62a ust. 1 pkt 11-14 u.o.o.ś.
w pismach noszących datę 18 stycznia 2022 roku i 11 lutego 2022 roku.
Spółka wskazała, że w odległości skumulowanego oddziaływania 4 elektrowni wiatrowych Spółki nie znajdują się żadne inne przedsięwzięcia mogące oddziaływać na środowisko, jak również oddziaływania takich przedsięwzięć nie kumulują się ze skumulowanym oddziaływaniem Farmy Wiatrowej [...]. Najbliższe przedsięwzięcie w postaci 2 elektrowni wiatrowych (obręb [...], dz. nr [...] o mocy 1,5MW każda) znajdowało się w odległości ok. 1500 m z tym, że około rok temu jedna z tych elektrowni została zdemontowana. W odległości ok. 1750-2100 km od inwestycji Spółki zostały zlokalizowane 3 elektrownie wiatrowe również w mieście [...] obręb [...] na działkach nr [...], nr [...] oraz nr [...] o mocy odpowiednio 0,85 MW, 0,9 MW oraz 1 MW. Dodatkowo w odległości ok. 1850 m od inwestycji Spółki została posadowiona jedna elektrownia wiatrowa, ale została zdemontowana. Pozostałe przedsięwzięcia znajdują się w odległości od ok. 3 km do ponad 4 km, a zatem brak jest skumulowanego oddziaływania z elektrowniami Spółki.
Powyższe informacje zostały uzyskane w Urzędzie Gminy [...] oraz
z powszechnie dostępnych źródeł. Badanie zlecone przez Burmistrza Gminy i Miasta [...] wykonano w grudniu 2019 r, gdy wszystkie wyżej wskazane przedsięwzięcia już funkcjonowały. Od tamtej pory nie zostały zrealizowane ani nie są realizowane inne przedsięwzięcia znajdujące się w obszarze oddziaływania Farmy Wiatrowej [...]. Nadto spółka podała, że podobnie jak każdy wysoki obiekt budowlany elektrownia wiatrowa narażona jest, na działanie siły wyższej (jak huraganowe wiatry, wyładowania atmosferyczne) stwarzającej ryzyko awarii lub katastrofy, jednakże w toku wieloletnich prób i analiz ryzyka te zostały zminimalizowane przez producenta poprzez zaprojektowanie i wykonanie odpowiedniej konstrukcji wieży oraz użycie materiałów o wysokich parametrach wytrzymałościowych. Szczegółowy system kontroli minimalizuje wystąpienie błędów montażowych, zaś prawidłowa eksploatacja minimalizuje ryzyko wystąpienia awarii. Ryzyko wystąpienia poważnej awarii w rozumieniu art. 3 pkt 23 ustawy Prawo ochrony środowiska należy zatem uznać za znikome lub że ryzyko w ogóle nie występuje, gdyż nawet w razie awarii nie nastąpi emisja substancji niebezpiecznych prowadząca do zagrożenia życia lub zdrowia ludzi albo środowiska. Elektrownia w miejscu jej posadowienia nie stwarza zagrożenia dla życia i zdrowia (położona jest na gruntach rolnych w znacznej odległości od najbliższych zabudowań). Wybudowanie elektrowni wiatrowej nie wpływa na ryzyko katastrofy naturalnej, zaś wystąpienie katastrofy budowlanej należy uznać za znikome. Inwestor wskazał także jakie będą wytwarzane odpady w wyniku realizacji i eksploatacji elektrowni wiatrowej, ich ilość oraz w jakim okresie.
W ocenie Kolegium zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym informacje zawarte w uzupełnionej karcie informacyjnej przedsięwzięcia, pozwalają na stwierdzenie braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, przy uwzględnieniu uwarunkowań wskazanych w art. 63 ust. 1 w zw. z art. 85 ust. 2 pkt 2 u.o.o.ś. W dalszej części uzasadnienia zaskarżonej decyzji Kolegium w sposób szczegółowy przedstawiło parametry techniczne elektrowni wiatrowej i zasady jej funkcjonowania.
Kolegium stwierdziło, że elektrownia wiatrowa nie będzie negatywnie oddziaływać na warunki gruntowo-wodne. Szczegółowe warunki występowania swobodnego zwierciadła wody podziemnej, współczynnika filtracji, rodzaju gruntu zostanie opracowana na etapie sporządzania projektu budowlanego. Teren inwestycji z wyjątkiem stopy fundamentowej, drogi dojazdowej, placu manewrowego i zatoki postojowej zainstalowanej elektrowni wiatrowej może być wykorzystywany do uprawy rolnej. W rejonie oddziaływania planowanej inwestycji nie znajdują się: szkoły, szpitale, obiekty militarne, cmentarze, tereny turystyczno-rekreacyjne, obszary ważne z punktu widzenia wartości kulturowo-historycznych lub naukowych oraz zasoby wód powierzchniowych istotne dla siedlisk zwierząt. Teren lokalizacji elektrowni wiatrowej charakteryzuje monotonny krajobraz pól uprawnych i pastwisk z pojedynczymi kępami drzew i krzewów bez istotnego znaczenia przyrodniczego. W rejonie przewidywanej lokalizacji występują grunty orne (R) o klasie IVb i IVa. Łączna powierzchnia przeznaczona pod inwestycję (place, fundament, drogi itd.) nie przekroczy 5000 m2. Powierzchnia działki wynosi 6,2995ha.
Dalej Kolegium stwierdziło, że w karcie zostało wskazane, że elektrownia wiatrowa usytuowana będzie w odpowiednim oddaleniu od siedzib ludzkich i nie będzie powodować uciążliwości w fazie jej eksploatacji. Lokalizacja elektrowni wiatrowej nie będzie kolidować z ograniczeniami i rygorami obejmującymi sąsiadujące tereny prawnie chronione. Jej lokalizacja znajduje się poza rejonami siedliskowymi ptaków. Elektrownia wiatrowa usytuowana jest w oddaleniu od zwartych skupisk siedzib ludzkich i nie będzie powodować konfliktów społecznych. Jej lokalizacja jest optymalna zarówno ze względów ekologicznych, ekonomicznych, jak i społecznych. Wybór wariantu był poprzedzony analizą ekonomiczno-środowiskową, aby wyeliminować zagrożenia utraty zdrowia dla ludzi, zwierząt, degradacji świata roślinnego, ujemnego wpływu na powierzchnię ziemi, wód powierzchniowych i podziemnych, dóbr kulturowych itp. Wybrany wariant spełnia warunki uwzględniające środowisko naturalne. Zainstalowanie siłowni wiatrowej nie spowoduje przekroczenia dopuszczalnych emisji hałasu i nie wprowadzi zanieczyszczeń do otoczenia. Dalej Kolegium stwierdziło, że odpady eksploatacyjne (oleje, smary) powstałe w trakcie działania elektrowni wiatrowej będą wywożone do zakładu utylizacji wg obowiązujących przepisów. W przypadku awarii, powstałe uszkodzenia zostaną natychmiast usunięte, a części zużyte i uszkodzone zostaną usunięte z terenu przedsięwzięcia. Nie przewiduje się wprowadzania substancji do powietrza w formie zorganizowanej i niezorganizowanej, wykorzystywania wody, energii cieplnej, brak jest zapotrzebowania na odprowadzenie lub oczyszczanie ścieków sanitarnych, technologicznych i wód opadowych. Zapotrzebowanie w energię elektryczną związanej z funkcjonowaniem elektrowni wiatrowej np. oświetlenia będzie realizowane z własnego źródła wytwarzania energii, tj. z elektrowni wiatrowej. Szacuje się iż będzie to około 15 kW dla 1 elektrowni.
Głównym źródłem hałasu eksploatowanej elektrowni wiatrowej będzie praca generatora oraz szum obracających się śmigieł charakterystyczny dla tego typu urządzeń. Projektowane przedsięwzięcie nie spowoduje przekroczenia dopuszczalnego poziomu hałasu na granicy terenów wymagających ochrony przed hałasem. Elektrownia wiatrowa jest produkowana zgodnie z nowoczesnymi technologiami w konstrukcji której zastosowano wszelkie możliwe rozwiązania ograniczające emisję hałasu. Obliczenia przeprowadzono dla ekstremalnych warunków, kiedy poziom hałasu jest największy. Ze względu na zmienną prędkość wiatru zmienia się również prędkość obrotowa turbiny, a tym samym poziom hałasu emitowany przez te urządzenia. Wybrana lokalizacja elektrowni wiatrowej nie spowoduje wzrostu emisji akustycznej na sąsiednie działki gdzie występują zabudowania mieszkalne, przy jej prawidłowym użytkowaniu i obsłudze. Obliczenia akustyczne wykonano przy pomocy programu "LEO Professional" wersja 6.0 pod Windows. Oparty jest on o model obliczeniowy zawarty w normie PN - ISO 9613 – 2 oraz instrukcjach ITB Nr 308 i 338. Służy on do prognozowania poziomu dźwięku na podstawie danych teoretycznych jak i empirycznych. Pozwala określić równoważny poziom dźwięku w wybranym punkcie na podstawie znajomości położenia źródeł, parametrów akustycznych źródeł, charakterystyki podłoża terenu, przy uwzględnieniu zjawisk ekranowania zarówno przez obiekty naturalne, jak i urbanistyczne. Wyniki obliczeń zostały przedstawione w postaci map akustycznych, czy też izolinii. Odnośnie oddziaływania w zakresie promieniowania elektromagnetycznego zostało wskazane, że podstawowym medium produkcyjnym elektrowni wiatrowej będzie energia elektryczna o mocy wytwarzanej w ilości 2,0 MW. Energia przesyłana będzie istniejącymi liniami napowietrznymi z wykorzystaniem projektowanej stacji transformatorowej średniego napięcia 15 kV i projektowanej linii kablowej, która połączona będzie z istniejącą linią 15 kV. Wyprowadzenie mocy powinno być wykonane zgodnie z warunkami ZE z uwzględnieniem przepisów i wiedzy technicznej obejmujących zagadnienia ochrony zagadnienia ochrony przed oddziaływaniem pólelektromagnetycznych o częstotliwości 50 Hz i napięciu ok.15 kV, które nie stanowią uciążliwości, czy zagrożenia dla środowiska.
Nie występuje transgraniczne oddziaływanie inwestycji dotyczące zainstalowania elektrowni wiatrowej na środowisko naturalne.
Przedsięwzięcie zlokalizowane jest poza obszarami chronionymi na podstawie ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody. Najbliższy obszar objęty siecią NATURA 2000 - Dolina [...] jest położony w odległości ok. 28 km od inwestycji. Powyższy obszar nie będzie zagrożony budową elektrowni wiatrowej.
Przedsięwzięcie nie należy do inwestycji, dla których tworzy się obszar ograniczonego oddziaływania.
Ryzyko wystąpienia poważnej awarii lub katastrofy naturalnej i budowlanej jest znikome, co wynika z przytoczonych powyżej informacji zawartych w uzupełnieniu karty z dnia 11 lutego 2022 r. Z karty nie wynika, aby przedsięwzięcie było położonena obszarach, o których mowa w art. 63 ust. 1 pkt 2 u.o.o.ś. Czas trwania przedsięwzięcia nie został określony. Oddziaływanie elektrowni jest w pełni odwracalne.
Nie zachodzi kumulacja oddziaływań z innymi przedsięwzięciami, co wynika z informacji przedstawionych w uzupełnieniu karty z dnia 18 stycznia 2022 r., a także z opinii sporządzonych przez biegłych na zlecenie organu pierwszej instancji, jak i Kolegium. Kolegium podkreśliło, że oddziaływanie elektrowni wiatrowej sprowadza się do oddziaływania w zakresie hałasu i oddziaływania elektromagnetycznego. Kwestie te, w tym kumulacji oddziaływań, były przedmiotem ustaleń biegłych i znalazły odzwierciedlenie w opiniach z marca 2017 r. oraz grudnia 2019 r. Biegli nie stwierdzili przekroczenia norm akustycznych na terenach z zabudową mieszkaniową, w przypadku oddziaływania elektromagnetycznego biegła stwierdziła natomiast brak możliwości wystąpienia kumulacji. Dodatkowo podkreślono, że P. K. - autor opinii z grudnia 2019 r., w odpowiedzi na zarzut skarżącego dotyczący braku w opinii informacji odnośnie "wartości przyjętego współczynnika pochłaniania dźwięku przez powietrze", wyjaśnił, że obliczenia hałasu przeprowadzono w oparciu o model propagacji dźwięku zgodny z normą PN-ISO9613-2 "Akustyka. Tłumienie dźwięku podczas propagacji w przestrzeni otwartej. Ogólna metoda obliczeniowa" (Dyrektywa 2002/49/WE z dnia 25 czerwca 2002 r.). Metodyka 9613-2 uwzględnia tłumienie wynikające z pochłaniania przez atmosferę (wzór (3) i (4) normy oraz rozdział 7.2). Współczynnik tłumienia przez atmosferę zależy silnie od częstotliwości dźwięku, temperatury otoczenia i wilgotności względnej powietrza, ale tylko w niewielkim stopniu od ciśnienia otoczenia. Przy obliczeniach poziomu hałasu środowiskowego norma PN-ISO 9613-2 zaleca, aby współczynnik pochłaniania przez atmosferę bazował na średnich wartościach, określonych dla warunków atmosferycznych, które są charakterystyczne dla danego regionu. W analizie akustycznej podano wartość temperatury i wilgotności powietrza, dla której wykonano obliczania (temperatura: T = 10oC; wilgotność: H = 70%). Wartość współczynnika tłumienia przez atmosferę została automatycznie uwzględniona w obliczeniach przez program obliczeniowy zgodnie z normą PN-ISO9613-2 (Tablica 2 normy).
Kolegium zwróciło uwagę, że brak analizy kwestii dotyczącej infradźwięków, czy migotania cienia pozostaje bez wpływu na możliwość nałożenia obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Infradźwięki, jak i zjawisko migotania cienia są bowiem oddziaływaniami nienormatywnymi. Nawet jeżeli występują, nie można ich ująć w ramy prawne i dokonać stosownych analiz pozwalających na określenie w tym zakresie warunków korzystania ze środowiska w fazie realizacji i eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia, ze szczególnym uwzględnieniem konieczności ochrony cennych wartości przyrodniczych, zasobów naturalnych i zabytków oraz ograniczenia uciążliwości dla terenów sąsiednich.
Pozostałe, zdaniem skarżącego, braki opinii dotyczące "oddziaływania na krajobraz, dobra materialne, problemów w zakresie bezpieczeństwa, bilansu wodnego, wpływu na hodowlę zwierząt i produkcję roślinną, zanieczyszczenia powietrza aerozolami ze środków smarowych i olejów przepracowanych w fazie eksploatacji elektrowni", również pozostają zdaniem Kolegium bez wpływu na ocenę potrzeby sporządzenia raportu środowiskowego. Kolegium stwierdziło także, że kwestia tego, czy inwestycja jest już zrealizowana nie ma znaczenia do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, gdyż rolą organu w tego typu postępowaniu jest określenie warunków środowiskowych, jakie powinno spełniać dane zamierzenie.
Z uwagi na fakt, że zaskarżone rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji nie znajdowało odzwierciedlenia w przepisach u.o.o.ś., Kolegium dokonało jego zreformowania. Wskazało, że zgodnie z powołanym już art. 84 ust. 1 u.o.o.ś. w przypadku gdy nie została przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach właściwy organ stwierdza brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Decyzja ta wydawana jest po uzyskaniu opinii, o których mowa w art. 64 ust. 1 i 1a. Na podstawie art. 84 ust. 1a u.o.o.ś. w decyzji, o której mowa w ust. 1, właściwy organ może określić warunki lub wymagania, o których mowa w art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. b lubc, lub nałożyć obowiązek działań, o których mowa w art. 82 ust. 1 pkt 2 lit. b lub c.
Zdaniem Kolegium w wydanej decyzji Burmistrz Gminy i Miasta [...] ograniczył się jedynie do zastosowania treści art. 84 ust. 1a u.o.o.ś. polegającego na określeniu warunków korzystania ze środowiska w fazie realizacji i eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia, ze szczególnym uwzględnieniem konieczności ochrony cennych wartości przyrodniczych, zasobów naturalnych i zabytków oraz ograniczenia uciążliwości dla terenów sąsiednich (art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. b u.o.o.ś.) oraz wymagań dotyczących ochrony środowiska koniecznych do uwzględnienia w projekcie budowlanym (art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. c u.o.o.ś.). Organ nie orzekł natomiast o braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko zgodnie z dyspozycją art. 84 ust. 1 u.o.o.ś. Ustalenie warunków i wymagań wymienionych w art. 84 ust. 1a u.o.o.ś. nie zastępuje wskazanego orzeczenia, a jedynie jest/może być skutkiem jego podjęcia. Fakt, że organ wskazał w decyzji na konieczność uwzględnienia określonych warunków w projekcie budowlanym, w sytuacji, kiedy inwestycja jest zrealizowana, wbrew zarzutowi skarżącego, nie stanowi uchybienia, skoro możliwość ich wskazania wynika jednoznacznie z art. 84 ust. 1a u.o.o.ś.
Kolegium podkreśliło również, że stronom zapewniono możliwość wzięcia czynnego udziału w postępowaniu zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a.
Skargę na powyższe rozstrzygnięcie złożył J. L., zaskarżając je w całości. Zdaniem skarżącego SKO pominęło, że wiatrak nie spełnia wymogów odległościowych, a sama decyzja jest wydawana dla wiatraka już pracującego, zaś
w jego ocenie decyzję taką można wydać tylko dla przedsięwzięcia planowanego.
Z uzasadnienia decyzji nie wynika dlaczego SKO nie przyjęło, czy w ogóle nie zbadało jaka jest odległość wiatraka od zabudowań. Ustawodawca wprowadził ograniczenia odległościowe, a SKO kompletnie je zignorowało. SKO nie powinno również rozstrzygać sprawy merytorycznie.
W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, a także o przeprowadzenie dowodów z załączonych dokumentów.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] podtrzymało argumentację wskazaną w zaskarżonej decyzji, a w konsekwencji wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zaskarżonym wyrokiem oddalił skargę. W uzasadnieniu wyroku Sąd wojewódzki na wstępie stwierdził, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] dokonało prawidłowej analizy zmian ustawy środowiskowej, które nastąpiły w toku niniejszego, wieloletniego postępowania. Ponadto organ drugiej instancji uwzględnił wprowadzane kolejnymi aktami przepisy intertemporalne, a w konsekwencji trafnie zastosował przepisy prawa materialnego, odnosząc je do ustalonego w sprawie stanu faktycznego.
W ocenie Sądu wojewódzkiego organy prawidłowo zastosowały obowiązujący od dnia 1 stycznia 2017 r. przepis art. 62a u.o.o.ś., który znacząco rozszerzał wymagania, dotyczące karty informacyjnej przedsięwzięcia w stosunku do uchylonego z dniem 1 stycznia 2017 r. przepisu art. 3 ust. 1 pkt 5 u.o.o.ś. Art. 62a ust. 1 pkt 11 - 14 u.o.o.ś. stanowi bowiem, iż karta informacyjna przedsięwzięcia powinna zawierać podstawowe informacje o planowanym przedsięwzięciu, umożliwiające analizę kryteriów, o których mowa w art. 63 ust. 1, lub określenie zakresu raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko zgodnie z art. 69, w szczególności dane o przedsięwzięciach realizowanych i zrealizowanych, znajdujących się na terenie, na którym planuje się realizację przedsięwzięcia oraz w obszarze oddziaływania przedsięwzięcia lub których oddziaływania mieszczą się w obszarze oddziaływania planowanego przedsięwzięcia - w zakresie, w jakim ich oddziaływania mogą prowadzić do skumulowania oddziaływań z planowanym przedsięwzięciem; o ryzyku wystąpienia poważnej awarii lub katastrofy naturalnej i budowlanej; o przewidywanych ilościach i rodzajach wytwarzanych odpadów oraz ich wpływie na środowisko oraz o pracach rozbiórkowych dotyczących przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko.
Mając na względzie treść powyższego przepisu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] zasadnie wezwało inwestora do uzupełnienia karty informacyjnej przedsięwzięcia o dane wskazane w treści art. 62a ust. 1 pkt 11 - 14 u.o.o.ś.
Pismami z dnia 18 stycznia 2022 r. oraz 11 lutego 2022 r. E. Sp. z o.o.
z siedzibą w W. udzieliła organowi żądanych informacji. Wprawdzie karta informacyjna przedsięwzięcia, nawet po uzupełnieniu przez inwestora, nie zawierała danych dotyczących kumulacji oddziaływań wszystkich czterech turbin, jednak, wbrew twierdzeniom inwestora, nie oznacza to, iż organ nie był w stanie ocenić, czy dla przedmiotowego przedsięwzięcia istnieje obowiązek przeprowadzenia oceny jego oddziaływania na środowisko. Sporządzenie i przedłożenie karty informacyjnej przedsięwzięcia nie może być bowiem traktowane jako substytut oceny oddziaływania na środowisko. Jedynym celem karty informacyjnej przedsięwzięcia jest przesądzenie o konieczności prowadzenia oceny, ewentualnie określenie zakresu raportu o oddziaływaniu na środowisko. Natomiast jeśli organ poweźmie wątpliwości co do okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia, czy zasadne jest nałożenie obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, winien je rozstrzygnąć wszelkimi dopuszczalnymi środkami dowodowymi, w tym również w drodze opinii biegłego, o której mowa w art. 84 k.p.a. (wyrok WSA w Łodzi z 19 marca 2019, sygn. akt II SA/Łd 957/18). Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. W toku postępowania administracyjnego przeprowadzone zostały bowiem specjalistyczne analizy, dotyczące poziomu hałasu oraz promieniowania elektromagnetycznego w obszarze oddziaływania inwestycji, uwzględniające również pomiary skumulowanych oddziaływań ze wszystkich czterech wybudowanych przez inwestora wiatraków - opinia z dnia 1 marca 2017 r., sporządzona przez mgr inż. H. S. i mgr inż. P. K. oraz opinia z grudnia 2019 r., sporządzona przez P. K. Wnioski płynące z powyższych opracowań pozwoliły na jednoznaczne stwierdzenie, iż funkcjonowanie elektrowni wiatrowej nie powoduje oddziaływania na środowisko, zaś oddziaływanie skumulowane z oddziaływaniem pozostałych wiatraków nie przekracza norm dopuszczalnych przepisami prawa, w tym norm dotyczących poziomu hałasu w obszarach chronionych akustycznie. Skarżącemu nie udało się skutecznie zakwestionować wniosków płynących z opinii, które okazały się wyczerpujące, stanowcze i jednoznacznie rozstrzygały okoliczności, poddane ocenie biegłych. Nie przedstawił on żadnych kontrdowodów, mogących podważać ich wiarygodność, a podnoszone przez niego argumenty stanowią w istocie polemikę z treścią analiz. Kwestionowane przez skarżącego opinie były jasne, czytelne, zaś biegli szeroko opisali w nich nie tylko wnioski, do jakich doszli, ale również przyjętą metodykę obliczeń, w tym wartości czynników zewnętrznych, takich jak temperatura i wilgotność powietrza, czy też współczynnik pochłaniania dźwięku przez atmosferę. Dlatego też, zdaniem Sądu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] słusznie uwzględniło w swoim rozstrzygnięciu wnioski płynące z powyższych opinii. Trafnie przy tym wskazało, iż oddziaływania emitowane przez elektrownie, takie jak infradźwięki, czy zjawisko migotania cienia są oddziaływaniami nienormatywnymi, zatem nawet ich ewentualne występowanie nie mogło wpłynąć na ocenę, czy istnieje obowiązek przeprowadzenia oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Tym bardziej, że w toku postępowania nie ustalono, iż sporna inwestycja wywołuje jakikolwiek negatywny wpływ na środowisko.
Skoro zatem organy administracji stwierdziły, iż dla przedmiotowego przedsięwzięcia nie ma obowiązku przeprowadzania oceny jego oddziaływania na środowisko, były uprawnione do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia. Zgodnie bowiem z art. 84 ust. 1 u.o.o.ś. w brzmieniu obowiązującym od dnia 24 września 2019 r. w przypadku gdy nie została przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach właściwy organ stwierdza brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Zgodnie z art. 84 ust. 2 u.o.o.ś., charakterystyka przedsięwzięcia stanowi załącznik do decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.
Dalej Sąd I instancji podkreślił, iż w judykaturze ugruntowany jest już pogląd, zgodnie z którym możliwe jest wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia nawet dla inwestycji już zrealizowanej. Rolą organu w postępowaniu w przedmiocie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia jest bowiem określenie warunków środowiskowych, jakie winno spełniać dane zamierzenie, zarówno na etapie realizacji przedsięwzięcia, jak i jego eksploatacji (wyrok NSA z 18maja 2016 r., sygn. II OSK 1063/15; wyrok NSA z 28 października 2016 r., sygn. II OSK 764/16). Decyduje o tym wykładnia celowościowa. Takie rozumienie przepisów ustawy środowiskowej jest zgodne również z prawodawstwem unijnym, w szczególności dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/UE z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko (Dz. Urz. UE.L 2012 Nr 26, str. 1 z późn. zm., dalej również jako "Dyrektywa"). Jej postanowienia wskazują, iż zasada lojalnej współpracy i efektywności prawa unijnego wymaga, aby w przypadku braku oceny zrealizowanej i eksploatowanej inwestycji pod kątem ochrony środowiska i jakości życia (tak jak w niniejszej sprawie, w której stwierdzono nieważność pierwotnej decyzji), organy państwa członkowskiego dokonały wykładni obowiązujących przepisów w kierunku umożliwiającym przeprowadzenie takiej oceny.
Sąd nie podzielił także stanowiska skarżącym co do tego, iż zaskarżona decyzja jest wadliwa, bowiem w jej sentencji nie wskazano, iż dotyczy przedsięwzięcia zrealizowanego. Przepisy ustawy środowiskowej, w szczególności art. 84 i 85 u.o.o.ś., nie nakładają bowiem na organy takiego obowiązku.
Zdaniem Sądu nie zasługuj wał także na uwzględnienie zarzut skarżącego, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 63 oraz art. 64 ust. 1 i 1a u.o.o.ś., bowiem organy administracji przed jej wydaniem nie uzyskały obligatoryjnych opinii regionalnego dyrektora ochrony środowiska i państwowego powiatowego Inspektora sanitarnego. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w marcu 2022 r., po uzupełnieniu karty informacyjnej przez inwestora w styczniu i lutym 2022 r., zwróciło się do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] oraz Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] o ponowne zajęcie stanowiska w kwestii potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania spornego przedsięwzięcia na środowisko, przesyłając jednocześnie kopie pism inwestora, uzupełniających kartę informacyjną przedsięwzięcia. W odpowiedziach wskazane wyżej organy podtrzymały swoje uprzednie stanowiska o braku konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko z uwagi na fakt, iż przedmiotowe przedsięwzięcie jest już zrealizowane. Wbrew twierdzeniom skarżącego, takie stanowisko nie jest jednoznaczne z odmową uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia. W judykaturze podkreśla się natomiast, że o ile organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest obowiązany do zasięgnięcia opinii, o których mowa w art. 64 ust. 3 ustawy środowiskowej, to tymi opiniami nie jest związany i do niego należy ostateczna ocena w oparciu o te opinie oraz wskazane w art. 63 ust. 1 ustawy środowiskowej kryteria, czy należy dla danego przedsięwzięcia przeprowadzić ocenę jego oddziaływania na środowisko, czy też nie ma takiej konieczności. Przedstawione przez organy w tym przedmiocie opinie podlegają ocenie jak każdy inny dowód w sprawie.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, iż postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] zgodnie z wymogami art. 6, art. 7 w zw. z art. 80, art. 8 oraz art. 77 § 1k.p.a. Ustalenia faktyczne dokonane zostały na podstawie kompletnego materiału dowodowego sprawy i należy ocenić je jako prawidłowe. Uzasadnienie decyzji sporządzono zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. Sąd nie podzielił tym samym podniesionych przez skarżącego zarzutów naruszenia przez organ drugiej instancjiart. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a.
W ocenie Sądu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] naruszyło natomiast art. 74 ust. 3 u.o.o.ś. w zw. z art. 49 k.p.a. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowane jest już stanowisko, zgodnie z którym w ustawie środowiskowej nie przewidziano wprost obowiązku organu doręczenia decyzji wnioskodawcy (inwestorowi) na piśmie lub drogą elektroniczną w przypadku zastosowania zawiadomienia o treści decyzji poprzez publiczne obwieszczenie w trybie art. 49 k.p.a. Należy jednak uznać, że jest to pominięcie ustawowe i na organie ciąży taki obowiązek, gdyż trudno przyjąć, aby podmiot, który wystąpił z żądaniem wszczęcia postępowania administracyjnego dowiadywał się o jego zakończeniu z obwieszczenia. Celem wprowadzenia art. 49 k.p.a. było przyśpieszenie i ułatwienie prowadzenia postępowania administracyjnego, w którym występuje bardzo duża liczba stron. Realizacji tego celu nie stoi na przeszkodzie doręczenie decyzji podmiotowi najbardziej zainteresowanemu w sprawie - wnioskodawcy (inwestorowi na piśmie lub za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Zatem przyjąć należy, iż doręczenie w formie publicznego obwieszczenia w trybie art. 49 k.p.a. nie dotyczy inicjatora postępowania administracyjnego i adresata decyzji (inwestora). Nawet jeżeli organ, w oparciu o przepis szczególny i ewentualnie art. 49a k.p.a. (po nowelizacji, która weszła w życie 1 lipca 2017 r.), zawiadamia strony o wydaniu decyzji w drodze publicznego obwieszczenia, to ma ponadto obowiązek doręczyć decyzję wnioskodawcy na piśmie lub za pomocą środków komunikacji elektronicznej, nawet jeżeli przepis szczególny takiego doręczenia nie przewiduje (postanowienie NSA z 6 lutego 2018 r., sygn. II OPP 47/17). Wprawdzie w powołanym orzeczeniu NSA wspomina jedynie o wnioskodawcy inicjującym postępowanie w przedmiocie wydania decyzji środowiskowej, a więc o inwestorze, jednak w ocenie Sądu powyższe rozważania należy odnieść również do strony postępowania, która składa odwołanie, a więc w niniejszej sprawie do skarżącego. Wszak postępowanie przed organem drugiej instancji zostało wywołane jego odwołaniem od decyzji Burmistrza Gminy i Miasta [...] z dnia 15 stycznia 2021 r. Jak zresztą wskazuje postępowanie Kolegium, również organ odwoławczy uznał, że odpis zaskarżonej decyzji winien zostać doręczony J. L. pomimo zawiadomienia o treści decyzji w drodze obwieszczenia. Organ błędnie jednak doręczył odpis decyzji adw. A. A., która wówczas nie reprezentowała J. L. w toku niniejszego postępowania administracyjnego. Powyższe uchybienie nie mogło jednak przesądzić
o konieczności wyeliminowania z obrotu zaskarżonej decyzji. Wprawdzie, stosownie do treści art. 10 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Jednak, jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 25 Stycznia 2023 r., sygn. II OSK 2435/21, naruszenie art. 10 § 1k.p.a. może być podstawą uchylenia postanowienia organu administracji tylko wówczas, gdy uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Natomiast w niniejszej sprawie trudno uznać, iż pomimo braku doręczenia odpisu decyzji organu drugiej instancji, skarżący był pozbawiony możliwości czynnego udziału w postępowaniu i obrony swych praw. Wszak zapoznał się z treścią decyzji z dnia 6 maja 2022 r. i w przewidzianym prawem terminie zaskarżył ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Nie sposób zatem przyjąć, że zaniechanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] istotnie wpłynęło na rozstrzygnięcie sprawy, skoro skarżący przedstawił swoje stanowisko odnośnie meritum sprawy i poddał je ocenie sądu administracyjnego.
J. L. (dalej: "skarżący kasacyjnie") zaskarżył powyższy wyrok w całości, wnosząc w ustawowym terminie skargę kasacyjną. Skarżący kasacyjnie na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
a. naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 145 § 1 pkt 1 lit a) oraz c) p.p.s.a. wiążące się z brakiem ich zastosowania w zw. z art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a. poprzez nie uchylenie decyzji administracyjnej naruszającej przepisy postępowania, w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj. opartej o postępowanie w którym nie wyjaśniono wszystkich okoliczności sprawy, w którym:
- nie dokonano właściwej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności oparto rozstrzygnięcie o błędne opinie biegłych dot. skumulowanego oddziaływania 4 elektrowni wiatrowych, w których jedynie wybiórczo oceniono oddziaływanie hałasu generowanego przez elektrownie, a pominięto inne oddziaływania, które obligatoryjnie powinny zostać zbadane, tj. m. in.: infradźwięki, migotanie cienia, oddziaływanie na krajobraz, dobra materialne, bezpieczeństwo, bilans wodny; nie uwzględniono wniosku skarżącego, złożonego na etapie postępowania przed organem I instancji o zlecenie wykonania opinii innemu biegłemu; SKO w [...] nie rozstrzygnęło zarzutów do opinii biegłych, które skarżący postawił na etapie postępowania przed Burmistrzem Miasta i Gminy [...] i następnie podniósł w odwołaniu od decyzji;
- organ w uzasadnieniu decyzji wprowadził w błąd co do okoliczności zasięgnięcia obligatoryjnych opinii Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska i Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego wskazując, że w/w organy stwierdziły brak konieczności wydania opinii z uwagi na fakt zrealizowania przedsięwzięcia w sytuacji, gdy w/w organy odmówiły uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia z uwagi na jego wcześniejsze zrealizowanie (bez zasięgnięcia obligatoryjnej opinii);
- organ nie wyjaśnił w uzasadnieniu decyzji z jakich przyczyn odstąpił od stosowania w niniejszej sprawie (jak należy się domyślać w związku z treścią decyzji) art. 4 ust. 1 Ustawy o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych; organ nie wskazuje nawet tego, w jakiej odległości od zabudowań znajduje się przedmiotowy wiatrak;
- organ w uzasadnieniu decyzji nie odnosi się do żadnych zarzutów postawionych przez skarżącego w odwołaniu od decyzji środowiskowej wydanej przez Burmistrza Miasta i Gminy [...], tj. brak uzyskania przez organ obligatoryjnych opinii RDOŚ oraz PPIS, brak uzupełnienia karty informacyjnej, nieadekwatność sentencji decyzji do stanu sprawy (wiatrak został już wybudowany), brak zastosowania zasady 10h, oparcie się na niepełnej i niejasnej opinii biegłego dotyczącej kumulacji oddziaływań 4 elektrowni wiatrowych, co naruszyło art. 7, art. 77 § I oraz 107 § 3 k.p.a.;
b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz c) p.p.s.a. wiążące się z ich brakiem zastosowania w zw. z art. 63 ust. 1 w zw. z art. 85 ust. 2 pkt 2 u.o.o.ś. poprzez nie uchylenie decyzji administracyjnej naruszającej przepisy postępowania, w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj. wydanej w postępowaniu, w którym SKO błędnie uznało, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym informacje zawarte w uzupełnionej karcie informacyjnej przedsięwzięcia, pozwalają na stwierdzenie braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, przy uwzględnieniu uwarunkowań wskazanych w art. 63 ust. 1 w zw. z art. 85 ust. 2 pkt 2 u.o.o.ś.;
c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz c) p.p.s.a. wiążące się z ich brakiem zastosowania w zw. z art. 62a ust. 1 pkt 11-14 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (dalej "u.o.o.ś." lub "ustawa środowiskowa") poprzez braku uchylenia decyzji administracyjnej naruszającej przepisy postępowania, w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj. wydanej w postępowaniu, w którym organ nie uzyskał zgodnej z przepisami prawa karty informacyjnej; karta informacyjna przedłożona przez inwestora nie zawiera informacji dotyczących kumulacji odziaływań 4 wiatraków usytuowanych na działkach [...], [...], [...], [...], co czyni ją niezgodną z wymogami art 62a ust 1 pkt 11-14 u.o.o.ś.,
d) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz c) p.p.s.a. wiążące się z ich brakiem zastosowania w zw. z art. 64 ust. 1 i ta u.o.o.ś. poprzez nie uchylenie decyzji administracyjnej naruszającej przepisy postępowania, w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj. wydanej w postępowaniu, w którym organ (Burmistrz Miasta i Gminy [...]) nie uzyskał obligatoryjnych opinii, o których mowa w art. 64 ust. I i 1a, tj. Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska i Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego, bowiem organy te stwierdziły, że nie jest możliwe wydanie opinii dla przedsięwzięcia już zrealizowanego, co należy uznać za odmowę uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia przez organ współdziałający, a nie opinię, o której mowa w art. 64 u.o.o.ś.; decyzja zatem została wydana z naruszeniem art. 64 ust. 1 oraz 63 u.o.o.ś.
d) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz c) p.p.s.a. wiążące się z ich brakiem zastosowania w zw. z art. 153 p.p.s.a. poprzez nie uchylenie decyzji administracyjnej naruszającej przepisy postępowania, w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj. wydanej w postępowaniu, w którym organ nie zastosował się do wytycznych zawartych w Wyroku WSA w Łodzi z dnia 14 maja 2021 r. sygn. akt II SA/Łd 252/21, który nakazał aby rozpoznając ponownie odwołanie od decyzji organu I instancji Kolegium w szczególności dokonało analizy co do zakresu koniecznego postępowania wyjaśniającego w aspekcie poczynionych uwag Sądu na tle stosowania art. 4 ustawy o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych; SKO w [...] nie przeprowadziło żadnego postępowania wyjaśniającego w kierunku ustalenia, czy należy w przedmiotowej sprawie stosować wyżej wskazany art. 4 i jak wyżej wskazano nie odniosło się do powyższego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
e) 74 ust. 3 u.o.o.ś. w zw. z art. 49 k.p.a., art. 10 § 1 w zw. z art. 79 § 1 i art. 81 k.p.a. poprzez ich błędną interpretację i uznanie, że naruszenie w/w przepisów nie miało wpływu na wynik postępowania, w sytuacji, gdy skarżący był pozbawiony możliwości jakiegokolwiek działania w całym okresie prowadzenia przez SKO w [...] postępowania, składania wniosków dowodowych, wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego, a jednocześnie WSA w Łodzi wskazuje, że skarżącemu nie udało się skutecznie zakwestionować wniosków płynących z opinii biegłych (str. 33 uzasadnienia wyroku), co skarżący mógłby zrobić tylko i wyłącznie, gdyby został przez organ prawidłowo powiadomiony o toczącym się postępowaniu i podejmowanych w jego toku czynnościach; skarżący mógłby również wypowiedzieć się co do zagadnienia stosowania lub nie zasady odległości 10h, które to zagadnienie legło u podstaw negatywnego dla skarżącego rozstrzygnięcia zarówno przez organ jak i WSA w Łodzi.
f) art. 153 p.p.s.a. oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak uwzględnienia wytycznych zawartych w Wyroku WSA w Łodzi z dnia 14 maja 2021 r. sygn. akt II SA/Łd 252/21, który nakazał aby rozpoznając ponownie odwołanie od decyzji organu I instancji Kolegium w szczególności dokonało analizy co do zakresu koniecznego postępowania wyjaśniającego w aspekcie poczynionych uwag Sądu na tle stosowania art. 4 ustawy o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych; SKO w [...] nie przeprowadziło żadnego postępowania wyjaśniającego w kierunku ustalenia, czy należy w przedmiotowej sprawie stosować wyżej wskazany art. 4 i nie odniosło się do powyższego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji; WSA w Łodzi również nie przeprowadził analizy nakazanej przez Sąd w sprawie II SA/Łd 252/21, ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że organ zastosował się do obowiązków nałożonych przez Sąd, co zdaniem Sądu wynika z uważnej analizy pisemnych motywów rozstrzygnięcia, jednak Sąd nie wskazał, które z motywów ma na myśli; Sąd nie zawarł analiz ani własnych rozważań dotyczących wytycznych w uzasadnieniu wyroku,
g) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nie zawarcie w uzasadnieniu wyroku wywodu prawnego, z którego wynikałaby wykładnia art. 4 ust 1 Ustawy o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych dokonana przez Sąd orzekający, przez co w tej części wyrok uchyla się od kontroli instancyjnej.
b. Naruszenie prawa materialnego, tj.: art 4 ust 1 Ustawy o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji uznanie, że pomimo braku zachowania odległości równej dziesięciokrotności całkowitej wysokości elektrowni wiatrowej w niniejszej sprawie przepis art 4 ust 1 w/w ustawy nie ma zastosowania.
Skarżący kasacyjnie na podstawie art 176 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 185 § 1 p.p.s.a. oraz art. 188 p.p.s.a. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku wraz z poprzedzającą wyrok decyzją SKO i rozpoznanie sprawy oraz zasądzenie na rzecz skarżącego od organu kosztów sądowych w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm prawem przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 z późn. zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie podstawy nieważności wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie zachodzą, zaś granice skargi kasacyjnej zostały wyznaczone przez jej wniosek (uchylenie zaskarżonego wyroku w całości) oraz podstawy (wskazane naruszenia prawa).
Rozpoznając sprawę w tak określonych granicach Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zarzuty skargi kasacyjnej zdołały podważyć prawidłowość zaskarżonego wyroku i skarga kasacyjna podlegała uwzględnieniu.
W pierwszej kolejności zwrócić należy uwagę, że skarga kasacyjna powinna być sporządzona zgodnie z wymogami określonymi w art. 174 i art. 176 p.p.s.a., a zadanie to celowo powierzono profesjonalnym pełnomocnikom procesowym. Prawidłowe sformułowanie podstaw kasacyjnych i ich należyte uzasadnienie ma kluczowe znaczenie dla wyniku sprawy z uwagi na związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie podkreślał, że skarga kasacyjna musi być tak zredagowana, aby Sąd ten nie musiał domyślać się intencji skarżącego. Nie może on bowiem zastępować strony i uzupełniać przytoczonych podstaw kasacyjnych oraz badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów. Naczelny Sąd Administracyjny nie może również modyfikować zgłoszonych zarzutów kasacyjnych i ich uzasadnienia pod kątem okoliczności danej sprawy. Nie jest bowiem rolą Naczelnego Sądu Administracyjnego wyręczanie autora skargi kasacyjnej w tym zakresie i formułowanie za stronę przyczyn, jakie spowodowały postawienie określonego zarzutu. Sąd ten musi bazować na zarzutach i ich uzasadnieniu sformułowanym przez wnoszącego skargę kasacyjną (wyrok NSA z 4 grudnia 2024 r., II OSK 134/24 i powołane tam orzecznictwo). Z art. 176 p.p.s.a. wynika, że skarga kasacyjna powinna zawierać m.in. przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Przytoczenie podstaw kasacyjnych powinno zatem określać rodzaj naruszenia, tzn. wskazywać, czy podnoszone jest naruszenie prawa materialnego (art. 174 pkt 1), czy naruszenie przepisów postępowania (art. 174 pkt 2). Zarzucając naruszenie prawa materialnego należy określić formę naruszenia, czyli błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Natomiast zarzut naruszenia przepisów postępowania powinien być powiązany ze wskazaniem, czy uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uzasadnienie skargi kasacyjnej powinno zaś zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie, na czym naruszenie polegało i przedstawienie argumentacji na poparcie odmiennej wykładni przepisu niż zastosowana w zaskarżonym orzeczeniu, umotywowanie niewłaściwego zastosowania przepisu, zaś w odniesieniu do uchybień procesowych wykazanie, że zarzucane uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe wymogi, pomimo charakteru formalnego, determinują zakres kontroli kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Wskazują precyzyjnie zakres, w jakim wnoszący kasację kwestionuje zaskarżony wyrok.
Przechodząc do oceny merytorycznej wniesionej skargi kasacyjnej wskazać należy, że jeden z podniesionych zarzutów dotyczy naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 64 ust. 1 i 1a u.o.o.ś. dotyczący braku uzyskania przed wydaniem decyzji środowiskowej obligatoryjnych opinii Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska oraz Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego. Przy ocenie powyższego zarzutu kasacyjnego należy także mieć na uwadze fakt, że prowadzone postępowanie w przedmiocie wydania decyzji środowiskowej będącej przedmiotem skargi w niniejszej sprawie dotyczyło przedsięwzięcia już zrealizowanego. Taki stan zaistniał na skutek stwierdzenia nieważności pierwszej decyzji środowiskowej wydanej przez Burmistrza Gminy i Miasta [...] z dnia 16 kwietnia 2009 roku. Problem zatem jaki się pojawia po lekturze akt administracyjnych i samej skargi kasacyjnej to kwestia dopuszczalności wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia, w sytuacji gdy dla przedmiotowej inwestycji została już wydana decyzja zezwalająca na realizację inwestycji. Odnosząc się do powyższego zagadnienia wskazać należy, że z literalnego brzmienia art. 72 ust. 1 u.o.o.ś. wynika, iż wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach poprzedza wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę, a więc dotyczyć winna przedsięwzięcia jeszcze nie zrealizowanego, planowanego do wykonania. Natomiast w art. 73 ust. 1 u.o.o.ś. ustawodawca stwierdził, że postępowanie w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wszczyna się na wniosek podmiotu planującego podjęcie realizacji przedsięwzięcia. Do takiego wniosku może też prowadzić definicja pojęcia "przedsięwzięcia" zawarta w art. 3 pkt 13 u.o.o.ś., gdzie mówi się o zamierzeniu budowlanym lub innej ingerencji w środowisko. Jednakże wykładnia gramatyczna, co słusznie podkreślił Sąd pierwszej instancji, nie jest jedyną metodą wykładni interpretacji prawa i bywa, że mimo iż brzmienie przepisu jest jasne, to trzeba sięgnąć do innych rodzajów wykładni, w tym wykładni systemowej i celowościowej, tak aby wydobyć rzeczywiste znaczenie normy prawnej. W niniejszej sprawie, przy interpretacji ww. przepisu, taka potrzeba zaistniała. Decydujące znaczenie z punktu widzenia celu jakiemu służy postępowanie środowiskowe ma rozstrzygnięcie o warunkach środowiskowych jakie muszą zostać spełnione celem umożliwienia podjęcia określonej działalności (w niniejszej sprawie budowa elektrowni wiatrowej). Decyzja w tym przedmiocie wpływa na dalszy przebieg procesu inwestycyjnego w tym na decyzje w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i pozwolenia na budowę. Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach pełni rolę prejudycjalną w stosunku do wymienionych w art. 72 ust. 1 decyzji. Określone w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach środowiskowe warunki realizacji przedsięwzięcia nie mogą być modyfikowane na dalszych etapach procesu inwestycyjnego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, określenie tych uwarunkowań jest celowe nie tylko po wydaniu decyzji zezwalającej na realizację inwestycji, ale nawet po rozpoczęciu jej realizacji, czy po jej realizacji, czyli na etapie eksploatacji. Powyższe stanowisko dominuje w orzecznictwie sądów administracyjnych (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2011 r. II OSK 1820/11, z dnia 18 stycznia 2011 r. II GSK 6/10, z dnia 26 listopada 2008 r. II OSK 1481/07). Nie bez wpływu na przyjęcie powyższego poglądu ma także tak jak w niniejszej sprawie fakt, że inwestor dysponował decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach przez cały proces inwestycyjny, jak i w takcie eksploatacji już zrealizowanej inwestycji, która następnie została wyeliminowana z obrotu prawnego w jednym z trybów nadzwyczajnych. Nadto odpowiedź przecząca dawałaby możliwość zniweczenia celu jakiemu służy wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. W wielu przypadkach wystarczałoby zrealizowanie samowolnie inwestycji, a następnie jej zalegalizowanie, aby uniknąć obowiązku uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na jej realizację. Taka sytuacja przeczyłaby zasadzie racjonalnego ustawodawcy i dlatego wykładnia gramatyczna w/w przepisu musi ustąpić przed rezultatem zastosowania wykładni celowościowej i systemowej. Zatem kwestia tego czy na działce inwestora jest już zrealizowana inwestycja nie powinna mieć znaczenia, gdyż rolą organu w tego typu postępowaniu jest określenie warunków środowiskowych, jakie winno spełniać dane zamierzenie.
Dalszą istotną kwestią do oceny podniesionego zarzutu kasacyjnego jest znaczenie opinii wydawanych przez organy współdziałające w toku postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Wprawdzie opinie, o których mowa w art. 64 ust. 1 u.o.o.ś. stanowią formę współdziałania pomiędzy organami administracji publicznej i nie mają charakteru wiążącego dla organu wydającego postanowienie w przedmiocie obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko czy też treść decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, to jednak z woli ustawodawcy stanowią obligatoryjny element procedury zmierzającej do stwierdzenia konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania inwestycji na środowisko czy też ostateczną treść decyzji kończącej postępowanie. Ustawodawca obligując organ rozpoznający sprawę do zasięgnięcia opinii innych wyspecjalizowanych w danej dziedzinie organów i instytucji zakłada, że z racji posiadanej odpowiedniej wiedzy i doświadczenia, wspomogą one w sposób istotny proces decyzyjny. Nie można zatem pominąć czy zakwestionować opinii wyspecjalizowanych jednostek tylko dlatego, że te stanowiska nie są dla organu wiążące. Opinie te są dowodami w rozumieniu art. 75 § 1 k.p.a., który stanowi, że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy i nie jest sprzeczne z prawem. Organ prowadzący postępowanie w sprawie decyzji środowiskowej ocenia te opinie i w oparciu o nie stwierdza, czy należy dla danego przedsięwzięcia przeprowadzić ocenę jego oddziaływania na środowisko, czy też konieczności takiej nie ma. Ustawodawca nie wprowadził w u.o.o.ś. regulacji nadających tym dowodom szczególną moc dowodową. Podlegają one ocenie w oparciu o kryterium wskazane w art. 80 k.p.a. Należy jednak mieć na uwadze, że są one wydawane przez organy wyspecjalizowane, a tym samym stanowią istotne źródło wiedzy służącej rozstrzygnięciu sprawy. Stanowią one także jedną z gwarancji procesowych do stron i uczestników postępowania rzetelnego i zgodnego z aktualnym poziomem wiedzy rozstrzygnięcia sprawy jaką jest między innymi sprawa w przedmiocie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Wydając opinię w przedmiocie konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko organy współdziałające winny wypowiedzieć się co do zasadności obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, a nie co do konieczności wszczęcia, prowadzenia i wydania decyzji środowiskowej. Jest to bowiem zadanie organu prowadzącego takie postępowanie. Rola organów współdziałających została ograniczona do wyrażenia opinii co do konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, stanowiącego element postępowania w przedmiocie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.
W niniejszej sprawie organ administracji publicznej zwrócił się do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska [...] i Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] o wyrażenie opinii w przedmiocie konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Zgodnie z art. 64 ust. 4 u.o.o.ś. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska winien wydać opinię w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku o wydanie opinii. W przypadku braku zachowania ze strony tego organu powyższego terminu odpowiednio stosuje się art. 35 § 5 i art. 36 k.p.a. Jest to termin instrukcyjny. Natomiast szczególny skutek prawny przewiduje ustawa w przypadku nie zajęcia stanowiska w przepisanym terminie przez organ Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Zgodnie z art. 78 ust. 4 u.o.o.ś. brak wydania opinii przez ten organ traktuje się jako brak zastrzeżeń. Tym samym brak wydania opinii przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska nie można traktować jako zajęcie stanowiska w przedmiocie konieczności przeprowadzenia oceny. Pisma złożone przez wyżej wymienione organy nie można uznać za przedstawienie wymaganych opinii. Zarówno Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska jak i Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny stwierdzili, że nie przedstawią takiej opinii z uwagi na fakt, że przedsięwzięcie objęte wnioskiem o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowania zostało już zrealizowane, co wyklucza możliwość prowadzenia takiego postępowania, a tym samym przedstawienia przez nie opinii. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego takie stanowisko organów współdziałających nie może zostać zakwalifikowane jako wyrażenie wymaganej prawem opinii. Wydanie w takiej sytuacji przez organ decyzji w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań dla środowiska nastąpiło z naruszeniem zasad przeprowadzania takiego postępowania tj.
z naruszeniem przepisów nakładających obowiązek uzyskania opinii przez wskazane podmioty współdziałające. Naruszenie tych przepisów postępowania z uwagi na znaczenie wymaganych opinii mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie zasługuje natomiast na uwzględnienie zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a., w ramach którego strona skarżąca kwestionuje wartość dowodową sporządzonych w niniejszej sprawie opinii – analizy dotyczące poziomu hałasu oraz promieniowania elektromagnetycznego z uwzględnieniem zjawiska kumulacji będącej następstwem eksploatacji czterech elektrowni wiatrowych przez biegłych mgr inż. H. S. i mgr inż. P. K. Wnioski płynące z tych opinii pozwalają na jednoznaczne stwierdzenie, że funkcjonowanie elektrowni wiatrowych nie spowoduje przekroczenia norm dopuszczalnych przepisami prawa, w tym norm dotyczących poziomu hałasu w obszarach chronionych akustycznie oraz promieniowania elektromagnetycznego. W opiniach uwzględniono zjawisko skumulowanego oddziaływania wszystkich czterech elektrowni wiatrowych. Opinie przedstawione przez biegłych zawierają określoną wiedzę specjalistyczną, wymagającą wiadomości specjalnych. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że wprawdzie jak każdy dowód opinia biegłego podlega ocenie, jednakże organ jak i strona postępowania nie mogą kwestionować przyjętych przez biegłego wartości do obliczeń, sposobu obliczeń czy też przedstawionych na ich podstawie wniosków końcowych, skoro kwestie te wymagają wspomnianych widomości specjalnych. Jeżeli opinia metodologicznie nie zawiera wad, zaś jej wnioski treść opinii logicznie uzasadnia, brak jest podstaw do jej zakwestionowania. Zastrzeżenia strony, nie dysponującej wiadomościami specjalnymi nie mogą stanowić wystarczającej podstawy do jej zakwestionowania. W takich sytuacjach jest wymagane przedstawienie równorzędnego dowodu pozwalającego zakwestionować dotychczasową opinie, z treścią której strona się nie zgadza. Będzie to w szczególności ekspertyza, dowód sporządzony przez inną osobę posiadającą wymaganą w danym zakresie wiedzę specjalistyczną. W toku całego postępowania skarżący kasacyjnie takiego dowodu nie przedłożył. Podzielić należy także stanowisko organów jak i Sądu I instancji, że przedmiotem opinii sporządzonej przez biegłego nie mogą być oddziaływania nienormatywne takie jak infradzwięki, czy zjawisko migotania cienia. Jak zasadnie przyjęły organy jak i Sąd I instancji, nawet jeżeli takie zjawiska występują, nie można je ująć w normy prawne i dokonać stosownych analiz pozwalających na określenie w tym zakresie warunków korzystania ze środowiska, ze szczególnym uwzględnieniem konieczności ochrony cennych wartości przyrodniczych, zasobów naturalnych i zabytków oraz ograniczenia uciążliwości dla terenów sąsiednich. Podkreślić także należy, że z treści opinii jak i późniejszych wyjaśnień udzielonych przez biegłych wynika, że dokonując obliczeń uwzględnili także czynniki zewnętrzne takie jak temperatura i wilgotność powietrza, czy też współczynnik pochłaniania dźwięku przez atmosferę. Należy zauważyć, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie toczy się już kilka lat, z treści odwołania jak i skargi wynika, że skarżącemu kasacyjnie były znane opinie sporządzone przez biegłych jednak oprócz kwestionowania ich wartości dowodowych nie przedstawił dowodów na poparcie swoich twierdzeń. Organ nie jest obowiązany do uwzględnienia wniosku o przeprowadzenie na tą samą okoliczność kolejnej opinii biegłego jeżeli uzna, że dotychczas sporządzona zawiera odpowiedzi na postawione biegłemu pytania, brak jest w niej wewnętrznych sprzeczności, a przedstawione w niej wnioski zostały w sposób zrozumiały i jasny umotywowane.
Brak jest także zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego podstaw do uwzględnienia zarzutu kasacyjnego dotyczącego naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 62a ust. 1 pkt 11-14 u.o.o.ś. tj. wydanie zaskarżonej decyzji w oparciu o kartę informacyjną przedsięwzięcia nie zawierającą informacji dotyczących kumulatywnych oddziaływań czterech wiatraków usytuowanych na działkach [...], [...], [...] [...]. Jak zasadnie stwierdził Sąd I instancji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wezwało wnioskodawcę – inwestora o uzupełnienie karty informacyjnej przedsięwzięcia o informacje wskazane w powołanym przepisie. Pismem z dnia 22 września 2022 roku E. sp. z o.o. udzieliła organowi żądanych informacji. Stwierdzono, że ryzyko wystąpienia poważnej awarii w rozumieniu art. 3 pkt 23 u.o.o.ś. uznać należy za znikome, wskazano jakie odpady będą wytwarzane i w jakiej ilości w danym przedziale czasowym oraz stwierdzono, że w ramach przedmiotowej inwestycji nie są i nie będą prowadzone prace rozbiórkowe w zakresie przedmiotowej inwestycji. Wnioskodawca w piśmie tym wskazał także na okoliczności uzasadniające przyjęcie, że ryzyko wystąpienia awarii należy określić na znikome. Wprawdzie karta informacyjna nawet po uzupełnieniu nie zawierała informacji dotyczących kumulatywnego oddziaływania wszystkich czterech turbin wiatrowych, jednak organ objął powyższe zjawisko badaniami, o czym świadczą opinie sporządzone przez biegłych. Na organie ciąży nie tylko obowiązek sprawdzenia, czy załączona do wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach karta informacyjna przedsięwzięcia zawiera wszystkie informacje wskazane w art. 62a ust. 1 u.o.o.ś., ale także może wzywać o jej uzupełnienie, w przypadku gdy tych informacji w karcie nie zamieszczono. Przyjęcie odmiennego stanowiska stanowiłoby wyraz nadmiernego formalizmu. Oczywiście zauważalnym jest, że przedłożona karta informacyjna nie zawierała wymaganych danych dotyczących kumulatywnego oddziaływania wszystkich czterech turbin wiatrowych, jednak stanowiło to przedmiot postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez organy, w tym przeprowadzenie dowodu z opinii biegłych, w oparciu o którą zjawisko to zostało wyczerpująco wyjaśnione, a co zostało gruntownie przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
Pozostałych zarzutów kasacyjnych Naczelny Sąd Administracyjny nie poddał ocenie merytorycznej z uwagi na stwierdzony brak przeprowadzenia postępowania w zakresie związanym z obowiązkiem uzyskania opinii organów współdziałających tj. Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska i Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego. Opinie te chociaż nie mają charakteru wiążącego będą zawierać informacje niezbędne do ustalenia ewentualnej konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, jak również oceny dotychczas zgromadzonego materiału dowodowego czy też konieczności jego uzupełnienia. Mogą także mieć wpływ na treść samej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Dotyczy to także realizacji wytycznych zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 14 maja 2021 roku, sygn. akt II SA/Łd 252/21 odnośnie zastosowania art. 4 ustawy z dnia 20 maja 2016 roku o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych.
Mając powyższe na uwadze uznać należy, że skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie z uwagi na okoliczność braku przeprowadzenia przez organy wymaganego przez przepisy u.o.o.ś. postępowania w zakresie uzyskania opinii organów współdziałających, o których mowa w art. 64 ust. 1 tejże ustawy. Zajęte przez nich stanowisko stanowiło bowiem polemikę z koniecznością przeprowadzenia w realiach niniejszej sprawy postępowania w przedmiocie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach w odniesieniu do przedsięwzięcia już zrealizowanego. Powyższe ustalenie oraz konieczność przeprowadzenia przez organy w tym zakresie ponownego postępowania pozwala przyjąć, że skarga wniesiona na decyzje zasługuje na uwzględnienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 64 ust. 1 u.o.o.ś. Wobec powyższego przy uwzględnieniu treści art. 188 p.p.s.a. uchylono zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję organu I instancji (pkt 1 wyroku).
Przystępując do ponownego rozpoznania sprawy organy winny uwzględnić powyższe uwagi. Przeprowadzić postępowanie w zakresie uzyskania opinii od organów współdziałających i w oparciu o ich treść oraz dane zawarte w karcie informacyjnej przedsięwzięcia i pozostały zgromadzony materiał dowodowy dokonać w pierwszej kolejności oceny konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. W dalszej kolejności wydać decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach. Uzasadnienie decyzji winno odpowiadać warunkom określonym w art. 85 ust. 2 u.o.o.ś. W uzasadnieniu tym winny się znaleźć się między innymi rozważania dotyczące zastosowania w niniejszej sprawie art. 4 ustawy z dnia 20 maja 2016 roku o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych. Nadto należy podkreślić, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a. wytyczne zawarte w niniejszym uzasadnieniu wiążą nie tylko organ prowadzący postępowanie w przedmiocie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, ale także organy współdziałające.
O kosztach postępowania sądowoadministracyjnego orzeczono na podstawie art. 200, art. 203 pkt 1 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. (pkt 2 wyroku) Zasądzono od organu Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego kasacyjnie J. L. tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego kwotę 1257 zł. Na powyższe koszty składa się uiszczony wpis od skargi oraz od skargi kasacyjnej, wynagrodzenie pełnomocnika będącego adwokatem oraz uiszczona opłata skarbowa od udzielonego pełnomocnictwa procesowego. Wysokość wynagrodzenia pełnomocnika ustalono na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) oraz § 14 ust. 2 pkt a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz.U. z 2023r., poz. 1964 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło