III SA/Po 459/25

Dnia 25 listopada 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak (sprawozdawca) Sędziowie WSA Walentyna Długaszewska WSA Zbigniew Kruszewski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 listopada 2025 roku sprawy ze skargi M. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 11 lipca 2025r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 597,- (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia 20 maja 2025 roku o nr [...] Starosta [...] odmówił zatwierdzenia dokumentacji hydrogeologicznej ustalającej zasoby eksploatacyjne wód podziemnych. Decyzję doręczono w dniu 23 maja 2025 r. M. S.. Odwołanie od tej decyzji złożył pełnomocnik M. S. J. K. w dniu 30 maja 2025 roku . Organ II instancji , Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] w dniu 11 lipca 2025 roku stwierdził niedopuszczalność odwołania J. K.. W uzasadnieniu wskazano, że skoro organ doręczył pismo z naruszeniem art. 40 §2 Kpa, czyli bezpośrednio stronie, a nie jego pełnomocnikowi , to nie wywołuje ono żadnych skutków procesowych , stanowiąc jedynie informację dla strony o treści pisma. Przywołano uchwalę Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 7 marca 2022 roku, o nr I FPS 4/21 ,w której stwierdzono ,że wadliwe doręczenie nie może być konwalidowane w przypadku braku ujemnych skutków dla strony .Zdaniem organu ocena skuteczności doręczenia ma charakter zero-jedynkowy tj. w każdym przypadku naruszenia art. 40 §2 Kpa uchybienie to ma wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 §1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. Wadliwość doręczenia sprawia, że decyzja nie wchodzi do obrotu prawnego, nie rozpoczyna biegu termin do wniesienia odwołania .Nie ma przy tym znaczenia ,że to pełnomocnik wniósł odwołanie od decyzji, zatem posiadał wiedzę o jej terminie i treści. Strona skorzystała z prawa skargi do WSA w Poznaniu. Wskazała w niej ,że nawet gdy rozstrzygniecie organu zostało doręczone stronie sprzecznie treścią art. 40 §2 Kpa, to weszła ona do obrotu prawnego i może zostać zaskarżona .Decyzja rozpoczyna swój byt prawny z chwilą ogłoszenia lub doręczenia jej stronie postępowania i z tym momentem wiąże organ, który ją wydał. Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje. W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2019 roku, poz. 2325 ze zm. – dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. W wyniku analizy akt sprawy Sąd stwierdził, że skarga jest uzasadniona. W świetle art. 40 § 2 k.p.a. "Jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Jeżeli ustanowiono kilku pełnomocników, doręcza się pisma tylko jednemu pełnomocnikowi. Strona może wskazać takiego pełnomocnika." Zgodnie z orzecznictwem doręczenie dokonane z naruszeniem art. 40 § 2 k.p.a. może być uznane za skutecznie dokonane jedynie wtedy, gdy nie wywołuje dla strony ujemnych skutków procesowych. Oznacza to, że każda sytuacja naruszenia przez organ obowiązków doręczenia decyzji stronie powinna być oceniana indywidualnie, ze szczególnym uwzględnieniem okoliczności sprawy oraz ewentualnych skutków procesowych dla podmiotu będącego adresatem decyzji, które to skutki spowodowane zostały nieprawidłowym doręczeniem decyzji . Co do zasady przyjmuje się więc, że że art. 40 § 2 k.p.a. nie dopuszcza żadnych wyjątków i zgodnie z przyjętą w k.p.a. zasadą oficjalności doręczeń, nakłada na organy administracji prowadzące postępowanie obowiązek doręczania wszystkich pism procesowych, w tym orzeczeń (decyzji i postanowień), pełnomocnikowi ustanowionemu w sprawie (por. np. wyroki NSA z: 4 kwietnia 2017 r., sygn. akt II OSK 256/16; 16 grudnia 2016 r., sygn. akt II OSK 1365/16). Od dnia powiadomienia organu o ustanowieniu pełnomocnika, pełnomocnik powinien mieć zapewniony czynny udział w postępowaniu, tak samo jak strona postępowania, gdyby działała samodzielnie. Pominięcie pełnomocnika strony w czynnościach postępowania jest równoznaczne z pominięciem strony i wywołuje skutki prawne. Niemniej w orzecznictwie daje się zauważyć rozbieżność w ocenie skutków doręczenia decyzji stronie zamiast ustanowionemu przez nią pełnomocnikowi. Według jednego stanowiska, w sytuacji gdy strona ustanowiła pełnomocnika, doręczenie pisma wyłącznie stronie z pominięciem pełnomocnika jest prawnie bezskuteczne, tj. nie wywołuje skutków prawnych. Skutki prawne związane z doręczeniem rozstrzygnięcia rozpoczynają się dopiero z datą skutecznego doręczenia orzeczenia ustanowionemu przez stronę pełnomocnikowi i dopiero wówczas rozpoczyna bieg termin do wniesienia odwołania ( np. wyrok NSA z dnia 21 listopada 2014 r. I OSK 1855/13 , wyrok NSA z dnia 13 września 2017 r. II OSK 59/16, postanowienie NSA z 4 maja 2016 r., sygn. akt I OZ 387/16 - dostępne na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl) . Według drugiego stanowiska prezentowanego w orzecznictwie koncepcja "wejścia decyzji do obrotu prawnego" nie jest związana z prawidłowym, tj. zgodnym z przepisami prawa doręczeniem decyzji, lecz z dokonaniem czynności doręczenia polegającej na uzewnętrznieniu woli organu wobec podmiotu usytuowanego poza organem administracji i to niekoniecznie nawet wobec jej adresata. Wchodzi do obrotu i wywołuje skutki prawne również decyzja doręczona wadliwie np. z naruszeniem przepisów o doręczeniach, z pominięciem niektórych stron, bądź ich pełnomocników. Jeżeli decyzja organu administracji zostanie doręczona, nawet nieprawidłowo z naruszeniem art.40 § 2 K.p.a. to nie można twierdzić, że nie weszła ona do obrotu prawnego. Decyzja taka weszła do obrotu prawnego i może być zaskarżona. Decyzja rozpoczyna zatem swój byt prawny z chwilą ogłoszenia lub doręczenia go stronie postępowania i z tym momentem wiąże organ, który ją wydał. Również w doktrynie zauważa się takie poglądy: "(...) sądy administracyjne słusznie zwracają uwagę, że uchybienie w postaci doręczenia decyzji stronie zamiast jej pełnomocnikowi należy oceniać każdorazowo na gruncie konkretnej sprawy." (H. Knysiak-Sudyka, Komentarz do art. 40 k.p.a., teza 6). Podkreślenia w tym miejscu wymaga gwarancyjny charakter przepisów k.p.a. regulujących kwestię doręczeń. Przepisy te mają stanowić gwarancję prawidłowego powiadomienia strony o toczącym się postępowaniu i podejmowanych w jego toku czynnościach i decyzjach, a więc zapewnić przestrzeganie przez organ administracji publicznej zasady demokratycznego państwa prawnego i chronić obywatela przed ujemnymi konsekwencjami prawnymi z powodu braku doręczenia decyzji stronie lub ustanowionemu przez nią pełnomocnikowi. Już tylko z tego powodu nie mogą być interpretowane niejako "na szkodę" obywatela, w sytuacji gdy podejmuje on wszelkie starania mające zapewnić mu prawo do wniesienia skutecznego odwołania od wydanej decyzji. Sąd w składzie orzekającym podziela to drugie stanowisko i przyjmuje ,że określony w art. 40 § 2 K.p.a. obowiązek doręczenia decyzji pełnomocnikowi i liczenie terminu do wniesienia odwołania od daty doręczenia pełnomocnikowi został ustalony w interesie stron postępowania. Jeżeli zatem wadliwe doręczenie decyzji bezpośrednio stronie, a nie pełnomocnikowi nie wywołało finalnie braku takiego rodzaju reakcji procesowych, które mogłaby normalnie realizować gdyby doręczenie nastąpiło do rąk pełnomocnika, to naruszenie to może nie mieć istotnego wpływu na wynik sprawy plasowany wyłącznie w sferze procesowej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 marca 2015 r. sygn. akt I FSK 2160/13)." Bezsporne w sprawie jest, że już w postępowaniu przed organem I instancji skarżący był reprezentowany przez pełnomocnika. W aktach administracyjnych znajduje się bowiem pełnomocnictwo udzielone J. K.. Niewątpliwie w niniejszej sprawie obowiązek doręczania pism pełnomocnikowi istniał od momentu doręczenia organowi dokumentu pełnomocnictwa, co miało miejsce w dniu 31 stycznia 2025 roku, czego strony nie kwestionują. Jednakże w interesie strony było zaskarżenie decyzji organu I instancji i pomimo wadliwego jej doręczenia, strona nie poniosła z tego tytułu negatywnych skutków . Zdaniem Sądu skoro pełnomocnik skarżącego złożył odwołanie w terminie (liczonym od doręczenia decyzji skarżącemu), w którym przedstawił merytoryczne zarzuty względem decyzji i je uzasadnił, to obowiązkiem organu II instancji było ustosunkowanie się do nich w wydanym rozstrzygnięciu. Stwierdzając niedopuszczalność odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze dopuściło się naruszenia art. 134 k.p.a. W ocenie Sądu, niewątpliwe naruszenie przez organ I instancji art. 40 § 2 k.p.a. nie powinno skutkować negatywnymi konsekwencjami dla strony. Organ odwoławczy w okolicznościach niniejszej sprawy nie miał podstaw do stwierdzenia niedopuszczalności odwołania, lecz powinien rozpoznać je merytorycznie . W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia . O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. [pic] . .