I OZ 2/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 14 listopada 2025 r., sygn. akt II SA/Bk 1727/25 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 13 marca 2025 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 14 listopada 2025 r., sygn. akt II SA/Bk 1727/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, po rozpoznaniu wniosku J. K., odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarżący wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 13 marca 2025 r. w przedmiocie zasiłku celowego. Powyższą decyzję doręczono skarżącemu 4 kwietnia 2025 r., z kolei skarga na tę decyzję została złożona przez skarżącego osobiście w siedzibie organu 16 maja 2025 r. Postanowieniem z dnia 26 czerwca 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odrzucił ww. skargę z uwagi na uchybienie terminowi do wniesienia skargi. Postanowieniem z dnia 7 października 2025 r. sygn. akt I OZ 602/25 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie i sprawę skierował do ponownego rozpoznania przez WSA w Białymstoku. Z uwagi na powyższe, w wykonaniu zarządzenia z dnia 21 października 2025 r., zwrócono się do pełnomocnika skarżącego o wyjaśnienie czy sformułowane w skardze "przywrócenie terminu do sądu WSA" należy rozumieć, jako wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi. Ponadto zwrócono się o wskazanie daty ustania przyczyny uchybienia terminu, w sytuacji gdy intencją skarżącego było w istocie złożenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi. Pismem z dnia 24 października 2025 r. pełnomocnik skarżącego poinformował, że sformułowania zawarte w skardze są w istocie wnioskiem o przywrócenie terminu. Skarżący złożył skargę w dniu 16 maja 2025 r., ponieważ otrzymana pocztą zaskarżona decyzja została mu skradziona lub zaginęła i nie mógł zapoznać się z jej treścią. W dniu 16 maja 2025 r. skarżący udał się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku gdzie zapoznał się z decyzją i tego samego dnia osobiście sporządził i złożył skargę w biurze podawczym SKO. Z uwagi na powyższe, jako datę ustania przyczyny uchybienia terminu pełnomocnik skarżącego wskazał 16 maja 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odmawiając przywrócenia terminu wyjaśnił, że skarżący brak swojej winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi upatruje w kradzieży lub zaginięciu zaskarżonej decyzji. Zdaniem Sądu okoliczności te nie uprawdopodobniają, że uchybienie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi było niezawinione. Skarżący, nawet pomimo kradzieży czy zaginięcia zaskarżonej decyzji, miał świadomość, że została do niego skierowana korespondencja z Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku, bowiem osobiście potwierdził jej odbiór. Brak było zatem przeszkód, żeby skarżący ustalił, jaka była treść skierowanego do niego pisma, chociażby w trakcie rozmowy telefonicznej z SKO, przy założeniu, że skarżący nie zapoznał się z treścią decyzji po jej odebraniu, a przed kradzieżą czy zaginięciem. Tym samym trudno przyjąć, że skarżący nie ponosi odpowiedzialności za uchybienie terminu do dokonania wymaganej czynności procesowej. W przypadku kradzieży skarżący powinien ten fakt zgłosić odpowiednim służbom, a dowód takiego zgłoszenia mógłby świadczyć o jego braku zawinienia uchybienia terminowi. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący, zarzucając naruszenie art. 86 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez jego błędne zastosowanie i odmowę przywrócenia terminu do wniesienia skargi, w sytuacji gdy w ocenie skarżącego wskazując powody uchybienia terminu uprawdopodobnił on, że nie dokonał w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy. Mając powyższe na uwadze wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania uchybienia terminu i należy w nim uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.). Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Z brakiem winy mamy bowiem do czynienia tylko w przypadku zaistnienia okoliczności niezależnych od strony, która uchybiła terminowi i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu. Naczelny Sąd Administracyjny, oceniając wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, w pełni podziela stanowisko Sądu I instancji przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku właściwie bowiem ocenił, że wyjaśnienia skarżącego nie wskazują na to, że nie ponosi on winy w uchybieniu terminu. Przede wszystkim, jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku, zawierająca prawidłowe pouczenie o sposobie i terminie wniesienia skargi wraz z wyjaśnieniem, że skargę wnosi się za pośrednictwem organu, w terminie 30 dni od daty jej otrzymania, została przesłana na adres skarżącego i odebrana osobiście przez stronę w dniu 4 kwietnia 2025 r. Wszelkie niezbędne informacje zostały zatem wskazane w pouczeniu zaskarżonej decyzji, pouczenie zostało skonstruowane w sposób czytelny i właściwie zrozumienie treści nie powinno sprawiać trudności w jego interpretacji. Odnosząc się natomiast do argumentów powoływanych w zażaleniu wyjaśnić należy, że w sytuacji zgubienia przedmiotowej decyzji, strona powinna niezwłocznie podjąć działania w celu uzyskania jej kopii, tak aby wnieść skargę w ustawowym terminie. Skarżący nie przedstawił ponadto jakichkolwiek dokumentów lub dowodów mogących wskazywać, że doszło do kradzieży decyzji, a zatem również twierdzenia te nie zostały uprawdopodobnione. Zauważyć trzeba, że obowiązek uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu spoczywa na stronie powołującej się na tę okoliczność. Wynikający z art. 87 § 2 P.p.s.a. obowiązek uprawdopodobnienia, a nie udowodnienia okoliczności uzasadniających wniosek o przywrócenie terminu, nie oznacza natomiast, że strona może poprzestać wyłącznie na gołosłownych twierdzeniach (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 października 2021 r. sygn. akt II GZ 373/21, z dnia 18 stycznia 2022 r. sygn. akt III OZ 1356/21, z dnia 25 stycznia 2022 r. sygn. akt III OZ 1382/21, z dnia 7 czerwca 2022 r. sygn. akt I OZ 211/22 oraz z dnia 16 stycznia 2025 r. sygn. akt I OZ 826/24). Ze uwagi na powyższe, zasadnie odmówiono skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia skargi, gdyż strona nie przedstawiła okoliczności, które pozwalałyby przyjąć, że uchybienie terminu nastąpiło z przyczyn nadzwyczajnych, od niej niezależnych. Nie wykazano więc braku winy w niedochowaniu terminu. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu bowiem wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu na zasadzie prawa pomocy, należne od Skarbu Państwa (art. 250 § 1 P.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu unormowanym w przepisach art. 254 § 1 i art. 258 - 261 P.p.s.a.