IV SA/Wr 209/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Radom po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale IV sprawy ze skargi E. M. i A. M. na uchwałę Rady Gminy Nowa Ruda z dnia 16 grudnia 2025 r., nr 160/XXIII/25 w przedmiocie rozpatrzenia skargi na działalność Wójta Gminy Nowa Ruda postanawia: I. odrzucić skargę; II. zwrócić skarżącym kwotę 300 zł (trzysta złotych) tytułem zwrotu wpisu od skargi. Pismem z dnia 12 marca 2026 r. E. M. i A. M. wnieśli skargę na uchwałę Rady Gminy Nowa Ruda z dnia 16 grudnia 2025 r., nr 160/XXIII/25 w przedmiocie rozpatrzenia skargi na działanie Wójta Gminy Nowa Ruda oraz na uchwałę Rady Gminy Nowa Ruda z dnia 29 stycznia 2026 r. Nr 180/XXV/26 w sprawie podtrzymania stanowiska wyrażonego w uchwale nr 160/XXIII/25 Rady Gminy Nowa Ruda z dnia 16 grudnia 2025 r. w sprawie rozpatrzenia skargi na działalność Wójta Gminy Nowa Ruda W skardze zarzucili m.in. naruszenie przepisów prawa procesowego: art. 61 w zw. z art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572 ze zm., dalej: k.p.a.) poprzez odmowę przyznania przymiotu strony w postępowaniu, art. 35, art. 12, art. 36 k.p.a. poprzez przewlekłe prowadzenie postępowania oraz szeregu przepisów odnoszących się do postępowania dowodowego. Nadto wskazali na uchybienie art. 8 i art. 107 k.p.a. i nienależyte uzasadnienie zaskarżonych uchwał, co uniemożliwia realizację zasady zaufania i uniemożliwia dokonanie kontroli uchwał, w szczególności brak wyjaśnienia, dlaczego Rada Gminy nie zbadała merytorycznie sprawy. Skarżący sformułowali także zarzuty naruszenia prawa materialnego – przepisów ustawy z dnia 24 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2024 r., poz. 1061 ze zm., dalej: k.c.) oraz Konstytucji RP poprzez naruszenie prawa własności i swobodnego korzystania z niego, naruszenia prawa do zdrowia poprzez narażenie na szkodliwe działania spalin; ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2025 r., poz. 647) i nieprzestrzeganie ustaleń miejskiego planu zagospodarowania przestrzennego w zakresie wynikającym z ochrony przyrody; ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 82) oraz ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2024 r., poz. 1130) i aktów wydanych na ich podstawie poprzez ignorowanie zapisów tych regulacji. Domagali się stwierdzenia nieważności opisanych uchwał oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu opisali okoliczności faktyczne stanowiące podstawę wystąpienia ze skargą, w tym nielegalne działania sąsiada i podejmowane próby wszczęcia postępowania w zakresie zaprzestania przez niego uciążliwej działalności. Pomimo wskazanych w skardze działań Wójt Gminy nie podjął żadnych czynności. Wobec czego Skarżący złożyli skargę na działania Wójta, którą Rada Gminy rozpoznała odmownie. Stanowisko zajęte w uchwale z dnia 16 grudnia 2025 r. nie zawiera merytorycznego ustosunkowania się do sprawy Skarżących, powołania się na przepisy prawa, stanowi powielenie pism kierowanych do Stron przez Wójta. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi. Powołał się na art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143, dalej p.p.s.a.). Uzasadniając wniosek organ wskazał, że zaskarżone uchwały zostały podjęte w trybie postępowania skargowego uregulowanego w Dziale VIII ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. Powołując się na poglądy orzecznictwa wyjaśnił, że akty takie nie są objęte kognicją sądową. Końcowo opisał przebieg czynności podejmowanych w związku ze skargą Stron z dnia 24 listopada 2025 r. zakończoną wydaniem zaskarżonych uchwał, wyjaśniając, że działania Rady Gminy podejmowane były niezwłocznie. Zarządzeniem z dnia 25 marca 2026 r. Przewodniczący Wydziału IV rozdzielił skargę Stron pod sygn. akt IV SA/Wr 209/26 rejestrując skargę na uchwałę Rady Gminy Nowa Ruda z dnia 16 grudnia 2025 r., nr 160/XXIII/25 w przedmiocie rozpatrzenia skargi na działanie Wójta Gminy Nowa Ruda. Pod sygn. akt IV SA/Wr 210/25 została zarejestrowana skarga na uchwałę Rady Gminy Nowa Ruda z dnia 29 stycznia 2026r. Nr 180/XXV/26 w sprawie podtrzymania stanowiska wyrażonego w uchwale nr 160/XXIII/25 Rady Gminy Nowa Ruda z dnia 16 grudnia 2025 r. w sprawie rozpatrzenia skargi na działalność Wójta Gminy Nowa Ruda Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga na uchwałę Rady Gminy Nowa Ruda z dnia 16 grudnia 2025 r., nr 160/XXIII/25 w przedmiocie rozpatrzenia skargi na działanie Wójta Gminy Nowa Ruda podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143, dalej p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 2 p.p.s.a. sądy administracyjne powołane są do rozpoznawania spraw sądowoadministracyjnych. Stosownie do art. 3 § 2 i § 2a p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2025 r. poz. 1131, 1423, 1820 i 1863), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r.Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają również w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 2a i § 3 p.p.s.a.). Powyższe wyliczenie stanowi katalog zamknięty, zatem kontrola sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie wyłącznie w sprawach enumeratywnie przez ustawę wymienionych. Innymi słowy, skarga wniesiona na akt lub czynność, które nie zostały wymienione w wymienionym katalogu podlega odrzuceniu zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., gdyż zainicjowana taką skargą sprawa nie jest objęta właściwością sądu administracyjnego. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem skargi Skarżący uczynili uchwałę nr 160/XXIII/25 Rady Gminy Nowa Ruda z dnia 16 grudnia 2025 r. w sprawie rozpatrzenia skargi na działalność Wójta Gminy Nowa Ruda. Zaskarżona uchwała została podjęta na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 w zw. z art.18b ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2025 r. poz. 1153 ze zm., dalej: u.s.g.), art. 239 pkt 3 k.p.a. oraz § 66 ust. 1 pkt 1 Uchwały Nr 388/LIII/18 Rady Gminy Nowa Ruda z dnia 27 września 2018 r. w sprawie Statutu Gminy Nowa Ruda (Dz.U. Woj. Doln. Z dnia 25 kwietnia 2025 r. poz. 2193). Powołane przepisy wskazują, że skargę rozpoznano w trybie skargowym regulowanym w k.p.a. W myśl art. 227 k.p.a., przedmiotem skargi może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw. Z kolei art. 229 pkt 3 k.p.a. stanowi, że jeżeli przepisy szczególne nie określają innych organów właściwych do rozpatrywania skarg, organem właściwym do rozpatrzenia skargi dotyczącej zadań lub działalności wójta (burmistrza lub prezydenta miasta) i kierowników gminnych jednostek organizacyjnych, z wyjątkiem spraw określonych w pkt 2, jest rada gminy. Załatwienie takiej skargi następuje na podstawie art. 238 § 1 k.p.a. poprzez zawiadomienie o sposobie załatwienia skargi, które stanowi prawną formę działania organu administracji. Z przywołanych zapisów i dalszych regulacji Działu VII Kodeksu postępowania administracyjnego, zatytułowanego Skargi i wnioski opisane skargi na działanie organów administracji są załatwiane w samodzielnym, jednoinstancyjnym postępowaniu uproszczonym, kończącym się czynnością materialno-techniczną (zawiadomieniem o sposobie załatwienia sprawy będącej przedmiotem skargi). Uproszczenie postępowania skargowego wyraża się w tym, że nie ma w nim stron postępowania, nie wydaje się rozstrzygnięć adresowanych do skarżącego (wnioskodawcy), a tylko zawiadamia się go o swoich działaniach wewnętrznych zmierzających do wyjaśnienia okoliczności będących przyczynami skargi, nie ma toku instancji ani środków zaskarżenia. Na działanie administracji publicznej w sprawach skarg i wniosków nie rozciąga się kontrola sprawowana przez sąd administracyjny (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, wydanie 16, Warszawa 2019, s. 1072, teza 6). Sąd administracyjny nie jest zatem właściwy do rozpoznawania skarg, których przedmiotem jest zawiadomienie o sposobie załatwienia skargi wniesionej w trybie Działu VIII k.p.a. Postępowanie skargowo-wnioskowe, uregulowane w Dziale VIII k.p.a., ma bowiem charakter odrębny od postępowania administracyjnego, a do czynności podejmowanych w tym postępowaniu nie stosuje się przepisów Działu II k.p.a., ponieważ - w odróżnieniu od postępowania administracyjnego - postępowanie skargowo-wnioskowe nie kończy się wydaniem decyzji administracyjnej. Tryb ten (art. 221 i następne k.p.a.) jest jednoinstancyjnym postępowaniem o charakterze uproszczonym, którego zakończenie, czyli zawiadomienie o sposobie załatwienia skargi lub wniosku, nie daje podstaw do uruchomienia dalszego trybu instancyjnego, a więc nie tylko postępowania odwoławczego, ale także postępowania sądowoadministracyjnego (zob. w tej materii m.in. postanowienia NSA: z dnia 27 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 3045/15 oraz z dnia 19 grudnia 2017 r., sygn. akt II OSK 3207/17, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: CBOSA). Pomimo zatem tego, że skarga Skarżących z dnia 24 listopada 2025 r. do Rady Gminy Nowa Ruda na działalnie Wójta Gminy Nowa Ruda została rozpatrzona przez Radę Gminy w formie uchwały, to w żadnym wypadku nie może to automatycznie skutkować uznaniem, że zaskarżona uchwała stanowi akt podlegający zaskarżeniu na podstawie art. 101 u.s.g. Zauważyć należy, że organy jednostek samorządu terytorialnego podejmują uchwały we wszystkich sprawach należących do ich właściwości (co sugerowałoby możliwość zaskarżenia ich do sądu administracyjnego), jednak uchwały podjęte w wyniku skargi wniesionej na podstawie art. 227 k.p.a., mimo specyficznej formy, wykazują cechy czynności informującej o sposobie załatwienia skargi, takiej samej jak czynności innych organów wymienionych w art. 229 k.p.a., którym nie przypisano uchwały jako prawnej formy działania (zob. postanowienie NSA z 11 stycznia 2018 r., sygn. akt I OSK 2760/17, dostępna w CBOSA). Innymi słowy, istotną dla wyniku niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego okolicznością nie jest to w jakiej formie podjęto dany (zaskarżony) akt, ale to, że zaskarżona uchwała zapadła w trybie skargowym. Należy podkreślić, uchwała lub inny akt właściwego organu załatwiające skargę powszechną nie są aktami z zakresu administracji publicznej w rozumieniu wskazanych przepisów, bowiem nie rozstrzygają w sposób władczy o prawach lub obowiązkach skarżącego, mających podstawę w normie prawa materialnego. Akty te są rodzajem aktów informujących, a nie władczych. Stąd też zaskarżonej w sprawie uchwały organu nie można zakwalifikować jako aktu z art. 3 § 2 pkt 5, czy pkt 6 p.p.s.a. W orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie przyjmuje się, że omawiane akty informacyjne nie są przedmiotem kontroli sądu administracyjnego. Innymi słowy, istotną okolicznością z punktu widzenia możliwości wdrożenia postępowania sądowoadministracyjnego nie jest to w jakiej formie podjęto dany akt, ale to, że zaskarżona uchwała - zgodnie z art. 229 pkt 3 k.p.a. - zapadła w trybie skargowym, co nie daje możliwości objęcia jej kontrolą sądu administracyjnego. Uchwały organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego w sprawach skarg z Działu VIII k.p.a. nie są sprawami z zakresu administracji publicznej (por. postanowienia: WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 16 lutego 2010 r., sygn. akt II SA/Go 37/10; WSA w Gliwicach z 18 kwietnia 2018 r., sygn. akt IV SA/Gl 1206/17 oraz WSA w Warszawie z 11 czerwca 2018 r., sygn. akt IV SAB/Wa 136/18, dostępne w CBOSA). Mając powyższe na uwadze, Sąd był zobligowany do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. co orzeczono w sentencji postanowienia. Orzeczenie o zwrocie uiszczonego wpisu od skargi znajduje uzasadnienie w art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy.