IV SA/Gl 895/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia NSA Adam Mikusiński (spr.) Sędzia WSA Stanisław Nitecki Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 września 2011 r. sprawy ze skargi G. P. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r., nr [...], wydaną na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz w oparciu o art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2006 r. Nr 122, poz. 851 ze zm.), Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. nie stwierdził u G. P. choroby zawodowej - przewlekłego zatrucia związkami chemicznymi pod postacią przewlekłego uszkodzenia wątroby, wymienionej w poz. 1 wykazu chorób zawodowych określonego w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869). W uzasadnieniu organ pierwszej instancji podniósł, że strona w okresie od [...] r. do [...] r. była zatrudniona w "A" Sp. z o.o. - Oddział w C. na stanowisku operatora maszyn do produkcji wyrobów z gumy i tworzyw sztucznych, gdzie od [...] r. do [...] r. pracowała w kontakcie z mieszankami gumowymi i sprayami adhezyjnymi. Wykonane w toku postępowania epidemiologicznego pomiary środowiska pracy dla tego stanowiska wykazały jednak wartości stężeń dla mierzonych substancji chemicznych znacznie poniżej 0,5 NDS, a tym samym nie przekraczały najwyższych dopuszczalnych wielkości. Równocześnie wyżej wymieniony był badany przez lekarzy kompetentnej placówki orzeczniczej, a mianowicie Poradni Chorób Zawodowych i Medycyny Pracy [...] Ośrodka Medycyny Pracy w K., gdzie zdiagnozowano u niego wprawdzie przewlekłe uszkodzenie wątroby, jednak nie rozpoznano choroby zawodowej z uwagi na brak potwierdzenia uszkadzającego działania na wątrobę czynników chemicznych, z którymi miał styczność w środowisku pracy. W odwołaniu do [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. G. P. dał wyraz swojemu niezadowoleniu z rozstrzygnięcia zapadłego w pierwszej instancji oraz wniósł o ponowne przebadanie go przez Instytut Medycyny Pracy w S. Podkreślił bowiem, że przed podjęciem pracy w "A" był osobą zdrową, natomiast obecnie jest pod stałą opieką lekarską. Mając na względzie powyższe wywiódł, że sporna choroba stanowi skutek pracy w narażeniu na czynniki szkodliwe akcentując, że potwierdza to "zgromadzona dokumentacja lekarska". Decyzją z dnia [...] r., nr [...],[...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie stanowiące przedmiot odwołania. W uzasadnieniu organ drugiej instancji wskazał, że do stwierdzenia choroby zawodowej konieczne jest orzeczenie przez kompetentną placówkę służby zdrowia, istnienia występującego schorzenia jako choroby zakwalifikowanej do odpowiedniej pozycji wykazu chorób zawodowych, a nadto wykazanie związku przyczynowego pomiędzy środowiskiem pracy i rozpoznaną chorobą, czyli wykazanie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał to schorzenie istniało w czasie i miejscu pracy, w związku z wykonywanym zawodem. Zważywszy powyższe wywiódł, że przesłanki te nie zostały w sprawie zachowane. Jakkolwiek dochodzenie epidemiologiczne wykazało, że strona w latach [...] pracowała na stanowisku operatora maszyn do produkcji wyrobów z gumy i tworzyw sztucznych mając kontakt z czynnikami chemicznymi, a mianowicie mieszankami gumowymi i środkami adhezyjnymi, to jednak substancje tego rodzaju nie powodują uszkodzenia wątroby. Podkreślił przy tym, że dwie orzekające w sprawie kompetentne placówki medyczne, to jest Poradnia Chorób Zawodowych i Medycyny Pracy [...] Ośrodka Medycyny Pracy w K. oraz Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. (gdzie G. P. był badany w toku postępowania odwoławczego) w swoich orzeczeniach, wydanych odpowiednio w dniu [...] r. oraz w dniu [...] r. stwierdziły, że brak jest podstaw do rozpoznania przewlekłego zawodowego zatrucia związkami chemicznymi w postaci uszkodzenia wątroby uzasadniając tą diagnozę wnioskami płynącymi z przeprowadzonej szerokiej diagnostyki ukierunkowanej na wykrycie ewentualnych następstw zdrowotnych ekspozycji zawodowej na substancje toksyczne oraz z konsultacji neurologicznej, psychiatrycznej, psychologicznej, a także z analizy wyników badań laboratoryjnych i danych z dostępnej dokumentacji medycznej. Organ odwoławczy dodał, że strona korzystając z prawa do zajęcia stanowiska wobec zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego przedłożyła pismo powtarzające argumenty zawarte w odwołaniu dołączając do niego odpisy historii choroby z Poradni Chorób Zakaźnych w O. z lat [...], które były znane lekarzom orzekających w sprawie placówek diagnostycznych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach G. P. domagał się uchylenia rozstrzygnięć zapadłych w obydwu instancjach podnosząc, iż doszło do naruszenia przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych poprzez odmowę stwierdzenia u niego choroby zawodowej oraz art. 136 i nast. Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez brak przeprowadzenia przez organ odwoławczy uzupełniającego postępowania dowodowego we własnym zakresie. Skarżący podkreślił, że [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wydał swoje rozstrzygnięcie opierając się wyłącznie na orzeczeniu Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. pomijając jego twierdzenia, zarzuty i wnioski dowodowe. W tym miejscu podkreślił, że przed podjęciem pracy w "A" poddany został szczegółowym badaniom, które wykluczyły u niego istnienie jakichkolwiek schorzeń (w tym wątroby). Po podjęciu w dniu [...] r. pracy, przy wykonywaniu której był narażony na przewlekłe działanie czynników toksycznych, jego wątroba uległa uszkodzeniu, zaś z dokumentacji lekarskiej znajdującej się w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych wynika, że wykluczono podłoże wirusowe i immunologiczne tego schorzenia "wskazując jednocześnie na toksyczne środowisko pracy". Skarżący dodał, że dzięki odpowiedniej diecie i stałemu leczeniu farmakologicznemu jego aktualny stan zdrowia jest stabilny, co jednak nie zmienia faktu, że uskarża się na toksyczne uszkodzenie wątroby. W odpowiedzi na skargę [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska. Organ odwoławczy powołał się na argumentację analogiczną do zawartej w uzasadnieniu swojej decyzji, raz jeszcze podkreślając, iż lekarze orzecznicy kompetentnych placówek służby zdrowia nie rozpoznali u G. P. schorzenia zakwalifikowanego do odpowiedniej pozycji wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r., a tym samym okoliczności sprawy nie uzasadniały wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Na wstępie należy podnieść, że po myśli art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Zgodnie zaś z treścią art. 134 §1 przywołanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z brzmienia art. 145 §1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie podlegają zatem uchyleniu wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy też procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym kontekście uznano, że skarga w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie. Sądowa kontrola legalności, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) wykazała bowiem, że zaskarżony akt odpowiada wymogom prawa. Materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej, wyznacza definicja sformułowana w art. 2351 Kodeksu pracy, zgodnie z którą za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". O stwierdzeniu choroby zawodowej decyduje zatem, jak zgodnie przyjęły oba organy sanitarne, zachowanie dwóch wymogów: zamieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869) oraz ustalenie, że zostało ono wywołane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy. Należy zaakcentować, że wystąpienie rzeczonych przesłanek lub ich brak organ orzekający jest obowiązany ustalić zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. W niniejszym przypadku przesłanki wynikające z cytowanego wyżej art. 2351 Kodeksu pracy nie wystąpiły łącznie. Jakkolwiek G. P. domagał się stwierdzenia przewlekłego zatrucia wywołanego substancjami chemicznymi pod postacią uszkodzenia wątroby, to jednak wymieniona choroba zawodowa nie została u niego zdiagnozowana przez kompetentne placówki służby zdrowia. Orzekające w niniejszej sprawie organy sanitarne opierając się o wyniki dochodzenia epidemiologicznego ustaliły, że skarżący w trakcie zatrudnienia w "A" Sp. z o.o. - Oddział w C.w okresie pomiędzy [...] r. a [...] r. (od [...] r. przebywał na zwolnieniu lekarskim a następnie pobierał świadczenie rehabilitacyjne), na stanowisku operatora maszyn do produkcji wyrobów z gumy i tworzyw sztucznych pracował w kontakcie z mieszankami gumowymi i środkami adhezyjnymi. Po pierwsze jednak - należy mieć w polu widzenia, iż przeprowadzone postępowanie epidemiologiczne, w zakresie którego uwzględniono wyniki pomiarów środowiska pracy dla tego stanowiska wykazało, że maksymalne dopuszczalne stężenia poszczególnych substancji toksycznych nie zostały przekroczone. Po drugie natomiast - co ma kluczowe znaczenie dla podjętego w sprawie rozstrzygnięcia - trzeba zaakcentować, że stosownie do §8 ust. 1 przywołanego rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r., podstawą wydania decyzji o stwierdzeniu lub odmowie stwierdzenia choroby zawodowej jest materiał dowodowy, a w szczególności dane zawarte w formularzu oceny narażenia zawodowego oraz w orzeczeniach lekarskich wyspecjalizowanych jednostek diagnostycznych powołanych do rozpoznawania chorób zawodowych, wymienionych w §5 omawianego aktu. W związku z powyższym skarżący był badany w dwóch jednostkach medycznych, to jest w Poradni Chorób Zawodowych i Medycyny Pracy [...] Ośrodka Medycyny Pracy w K. oraz w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. Lekarze obydwu wymienionych placówek diagnostycznych, w swoich orzeczeniach wydanych odpowiednio: w dniu [...] r. (nr [...]) oraz w dniu [...] r. (nr [...]) wykluczyli istnienie u niego choroby wymienionej w pozycji 1 wykazu chorób zawodowych. W uzasadnieniu orzeczenia placówki drugiego szczebla powołano się na szeroką diagnostykę w kierunku wykrycia ewentualnych następstw zdrowotnych przewlekłej ekspozycji na substancje toksyczne, a także na konsultacje specjalistyczne, wyniki badań laboratoryjnych oraz na analizę dostępnej dokumentacji medycznej. Stwierdzono przy tym, że badania biochemiczne krwi wskazują na istnienie u wyżej wymienionego przewlekłego zapalenia wątroby. Uwzględniając jednak krótki okres zatrudnienia w narażeniu zawodowym (około 1 roku), utrzymywanie się cech zapalenia wątroby z falowym przebiegiem wzrostu wykładników enzymatycznych pomimo zakończenia pracy w styczności z czynnikami chemicznymi oraz współistnienie zaburzeń gospodarki lipidowej znacznego stopnia - sugerujących zapalenie wątroby typu stłuszczeniowego przy równoczesnym braku innych cech w badaniach dodatkowych mogących świadczyć o skutkach działania substancji toksycznych obecnych w środowisku pracy badanego orzekli, że nie ma podstaw do uznania zawodowej etiologii tego schorzenia. W tym stanie rzeczy, organy obydwu instancji zasadnie przyjęły, że okoliczności sprawy nie uzasadniały wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej. Brak było bowiem przesłanek do rozstrzygania wbrew wnioskom płynącym z orzeczeń lekarskich, które w sposób jednoznaczny zaprzeczyły istnieniu przewlekłego zatrucia wywołanego substancjami chemicznymi pod postacią uszkodzenia wątroby. Trzeba zaznaczyć, że tylko rozpoznanie danego schorzenia przez lekarza specjalistę zatrudnionego w placówce służby zdrowia określonej w §5 ust. 2 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. stanowi miarodajną podstawę upoważniającą organy sanitarne do stwierdzenia choroby zawodowej. Tymczasem nie budzi wątpliwości, że kryteria te spełniają zarówno Poradnia Chorób Zawodowych i Medycyny Pracy [...] Ośrodka Medycyny Pracy w K. jak i Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., czyli placówki, których orzeczenia poprzedziły rozstrzygnięcia zapadłe w obydwu instancjach. Orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej ma charakter kwalifikowanej opinii biegłego i stanowi zasadniczy dowód w sprawie, bez którego organ sanitarny nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy mieści się ona w wykazie chorób zawodowych. Organ jest więc takim orzeczeniem związany i nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do stwierdzenia odmiennego schorzenia. Związanie organu sanitarnego orzeczeniem kompetentnej placówki medycznej nie jest wprawdzie tożsame z bezkrytyczną akceptacją zawartych w nim informacji, jako że podlega ono - jak każdy dowód w postępowaniu - ocenie pod kątem zachowania kryteriów wyznaczonych treścią art. 7, art. 77 §1 i art. 107 §3 K.p.a. Nie oznacza to jednak możliwości kwestionowania ujętego w orzeczeniu rozpoznania w sytuacji, gdy nie budzi ono wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Istotą związania, o którym mowa wyżej jest bowiem to, że organy administracji nie dysponując przeciwdowodami mogącymi wspomniane orzeczenia podważyć, nie mają przesłanek do przyjęcia, iż rzeczywisty stan zdrowia pracownika kształtuje się odmiennie niż ustalono w toku badań, na których orzeczenia te zostały oparte. Zaprezentowany wyżej pogląd jest zgodny z utrwalonym stanowiskiem judykatury (por.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 5 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 1078/06, publ.: LEX nr 315089, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 czerwca 2006 r., sygn. akt VII SA/Wa 559/06, publ.: LEX nr 221953 oraz wyroki tutejszego Sądu: z dnia 18 maja 2007 r., sygn. akt IV SA/Gl 794/06, publ.: LEX nr 508491 oraz z dnia 27 lipca 2010 r., sygn. akt IV SA/Gl 752/09, publ.: LEX Nr 599626). W tym kontekście skarga nie mogła odnieść skutku, jako że G. P. nie przedstawił przeciwdowodu pozwalającego na zakwestionowanie stanowiska wyrażonego w orzeczeniach jednostek diagnostycznych obu szczebli. Powoływał się wprawdzie na występowanie u niego uszkodzenia wątroby i na fakt, iż pozostawał w związku z tym w stałym leczeniu, jednak okoliczności te są w sprawie bezsporne. Organy sanitarne nie przeczyły wszak istnieniu omawianej dolegliwości, a jedynie zakwestionowały jej zawodową etiologię opierając się wnioskach sformułowanych w orzeczeniach kompetentnych placówek służby zdrowia. Także zarzut skarżącego, zgodnie z którym "z dokumentacji znajdującej się w ZUS - Oddział w C. wynika, że jako przyczynę uszkodzenia wątroby wyklucza się podłoże wirusowe i immunologiczne", nie mógł odnieść skutku. Zarówno bowiem w przywołanych orzeczeniach lekarskich jak i w treści uzasadnień decyzji zapadłych w obydwu instancjach nie wskazywano na tego rodzaju etiologię. Zgodnie natomiast z rozpoznaniem dokonanym przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., które zostało uzasadnione w sposób wyczerpujący i precyzyjny, wyniki przeprowadzonej diagnostyki wskazywały na zapalenie wątroby typu stłuszczeniowego. Z kolei powołana przez G. P. dokumentacja z przebiegu leczenia, którą przedłożył w toku postępowania administracyjnego (w tym historia choroby z ZZOZ "B" w O.), jakkolwiek niewątpliwie potwierdza fakt, iż leczył się na wątrobę, to jednak nie sformułowano w niej jednoznacznych i kategorycznych wniosków świadczących o tym, jakoby sporne schorzenie zostało zaindukowane szkodliwym działaniem substancji chemicznych, w styczności z którymi pracował oraz, że ma ono charakter przewlekłego zatrucia tymi czynnikami. W świetle zaprezentowanego wyżej stanu rzeczy Sąd uznał, iż w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego nie doszło do naruszeń prawa mogących uzasadniać uchylenie zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy prawidłowo zastosował przepis art. 2351 Kodeksu pracy oraz uregulowania rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. wydając swoje rozstrzygnięcie po wyjaśnieniu wszystkich istotnych okoliczności sprawy opierając je na wiążących orzeczeniach lekarskich, które nie rozpoznały u G. P. choroby zawodowej. Zważywszy wszystkie przedstawione wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach orzekł jak w sentencji wyroku działając na podstawie art. 132 oraz w oparciu o art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.