IV SA/Po 1079/11

Sygn. akt IV SA/Po 107911 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 09 lutego 2012r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann /spr./ Sędziowie WSA Bożena Popowska WSA Donata Starosta Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 09 lutego 2012r. sprawy ze skargi R. M. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2011r. nr [...] w przedmiocie nakazu zaniechania dalszych robót budowlanych 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, 3. zasądza od Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz Skarżącego R. M. kwotę 757 zł (siedemset pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania Decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] (znak: [...]) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] (dalej: "PINB") – działając na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.; dalej: "k.p.a.") oraz art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 07 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 z późn. zm., dalej: "p.b."), nakazał [...], Komornikowi Sądowemu przy Sądzie Rejonowym w [...]., zaniechanie dalszych robót budowlanych, polegających na rozbiórce węzła betoniarskiego, zlokalizowanego na nieruchomości przy ul. [...]. Od opisanej decyzji odwołanie wniósł R. M. osobiście (pismem z dnia 27 lipca 2011 r.), a także, odrębnie, reprezentujący go zawodowy pełnomocnik (pismem z dnia 08 sierpnia 2011 r.), który wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i rozstrzygnięcie co do istoty sprawy. Od opisanej decyzji PINB odwołanie wniósł również [...], reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania administracyjnego. Decyzją z [...] sierpnia 2011 r. (znak sprawy: [...]) Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "WWINB") – wskazując expressis verbis, że działa po rozpatrzeniu odwołań wniesionych przez R. M. i Jego pełnomocnika (podanie z dnia 27.02.2011 r. oraz podanie z dnia 08.08.2011 r.) – na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Na opisaną decyzję WWINB skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu złożył w dniu 03 października 2011 r. R. M., reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika, wnosząc o uchylenie obu wydanych w sprawie decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, a to z powołaniem się na zarzuty naruszenia: a) przepisów postępowania, o istotnym wpływie na wynik sprawy, tj. art. 107 § 3 k.p.a., b) przepisów prawa materialnego: art. 51 ust. 1 pkt 1 p.b. poprzez niewłaściwe zastosowanie oraz art. 51 ust. 1 pkt 2 i 3 p.b. poprzez niewłaściwą wykładnię. W dniu 05 października 2011 r. R. M. wniósł, tym razem osobiście, kolejną skargę na ww. decyzję WWINB. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o oddalenie skarg, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Pismem procesowym z dnia [...] listopada 2011 r. pełnomocnik Skarżącego wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, wskazując na niedopełnienie przez WWINB obowiązku łącznego rozpoznania odwołań wszystkich stron postępowania, co skutkuje tym, że decyzja organu odwoławczego dotknięta jest wadą nieważności w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Prawomocnym postanowieniem z dnia 22 listopada 2011 r., sygn. akt IV SA/Po 1080/11, Sąd odrzucił skargę wniesioną przez R. M. osobiście, wskazując na niedopuszczalność skutecznego wniesienia przez ten sam podmiot (działający osobiście lub przez pełnomocnika) kolejnej skargi na ten sam akt administracyjny. Pismem z dnia 08 grudnia 2011 r., odpowiadając na wezwanie Sądu, Główny Urząd Nadzoru Budowlanego poinformował, że postanowieniem z dnia 08 grudnia 2011 r. nr [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "GINB") zawiesił wszczęte z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji WWINB z dnia [...] sierpnia 2011 r., znak: [...], do czasu zakończenia postępowania toczącego się przed tut. Sądem. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżona decyzja WWINB dotknięta jest wadą nieważności i z tego względu nie może ostać się w obrocie prawnym. Jest poza sporem, że od decyzji PINB z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] odwołania wnieśli zarówno R. M. (podaniem własnym i podaniem sporządzonym przez zawodowego pełnomocnika), jak i [...], reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika (k. 30–33 akt administracyjnych). Trafnie ocenił organ odwoławczy, że R. M. złożył odwołanie w terminie. Nie ulega jednak wątpliwości, że również odwołanie [...] zostało wniesione w terminie (prezentata – k. 59 akt sądowych). Powyższe rodziło obowiązek łącznego rozpatrzenia tych odwołań przez organ II instancji, w jednym terminie (por. wyrok NSA z 02.10.2003 r., IV SA 3643/02, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA"). Tymczasem, jak wynika z części wstępnej zaskarżonej decyzji WWINB oraz z zawierającego wniosek o zbadanie legalności ww. decyzji pisma WWINB do GINB z dnia 02 września 2011 r. (k. 51 akt adm.), organ odwoławczy przed wydaniem zaskarżonej decyzji rozpoznał jedynie odwołania wniesione przez Skarżącego i jego pełnomocnika, a nie rozpatrzył odwołania złożonego przez [...]. Pominięcie przez organ odwoławczy, w toku rozpoznawania sprawy, prawidłowo wniesionego odwołania stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Przede wszystkim – ogólnej zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego wysłowionej w art. 15 k.p.a., a zakorzenionej w przepisie art. 78 zd. pierwsze Konstytucji RP, gwarantującym każdej ze stron, co do zasady, prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji. Takie działanie organu uniemożliwia bowiem stronie, której odwołanie zostało pominięte, realizację tego prawa, wyrażającego się tu w możliwości skorzystania z administracyjnego toku instancji, którego istota polega na dwukrotnym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu przez organy administracji tej samej sprawy, także z uwzględnieniem podniesionych przez stronę zarzutów (por. wyrok WSA z 02.12.2008 r., II SA/Rz 502/08, CBOSA). Jak bowiem wynika z utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, po wydaniu decyzji przez organ odwoławczy niedopuszczalne jest podejmowanie przezeń kolejnego rozstrzygnięcia w tej samej sprawie. W wypadku więc wydania przez organ II instancji decyzji, nawet bez rozpatrzenia wszystkich wniesionych odwołań, orzeczenie to kończy definitywnie postępowanie odwoławcze. W takiej sytuacji wyłączona jest już możliwość rozpoznania pozostałych, dotychczas nierozpatrzonych odwołań, i ponownego rozstrzygnięcia sprawy w postępowaniu odwoławczym (por.: wyrok NSA z 31.08.2010 r., II OSK 1198/09, CBOSA; wyrok NSA z 02.10.2003 r., IV SA 3643/02, CBOSA; wyrok WSA z 02.09.2010 r., IV SA/Po 286/10, CBOSA). Powyższy pogląd, powszechnie akceptowany na gruncie przepisów k.p.a., jest również w pełni podzielany przez skład orzekający w niniejszej sprawie. Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że wydanie przez WWINB zaskarżonej decyzji bez rozpatrzenia odwołania wniesionego przez [...], uniemożliwiło rozpoznanie tego odwołania przez organ II instancji, godząc tym samym w konstytucyjną zasadę dwuinstancyjności postępowania. To zaś oznacza, ze zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), skutkującym konieczność stwierdzenia jej nieważności. W tym miejscu godzi się podkreślić, że prawidłowo postąpił organ odwoławczy zabiegając w takiej sytuacji o wszczęcie przez GINB z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji. Dopiero bowiem po jej wyeliminowaniu z obrotu prawnego organ odwoławczy będzie mógł zrealizować obowiązek łącznego rozpoznania wszystkich wniesionych odwołań. Z istoty kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne wynika, że stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji czyni zbędną, bo przedwczesną, merytoryczną ocenę zarzutów podniesionych w skardze (por. J.P. Tarno, P.p.s.a. Komentarz, Warszawa 2010, uw. 12 do art. 145). Mając wszystko to na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.; dalej "p.p.s.a."), orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku. W punkcie drugim Sąd, na podstawie art. 152 p.p.s.a., określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, co oznacza, że nie wywołuje ona skutków prawnych, które wynikają z jej rozstrzygnięcia, od chwili wydania wyroku, mimo że wyrok uchylający tę decyzję nie jest jeszcze prawomocny (tak trafnie wyrok NSA z 29.07.2004 r., OSK 591/04, ONSAiWSA 2004/2/32). O kosztach (punkt trzeci wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., uwzględniając: poniesiony przez Skarżącego koszt wpisu (500 zł); wynagrodzenie reprezentującego Skarżącego pełnomocnika ustalone na podstawie § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.), w wysokości 240 zł, oraz koszt opłaty skarbowej od udzielonego przez Skarżącego pełnomocnictwa (17 zł). Uprawomocnienie się niniejszego wyroku otworzy organowi odwoławczemu drogę do rozpoznania wszystkich wniesionych w sprawie odwołań i wydania decyzji kończącej postępowanie odwoławcze.