I SA/Gd 1222/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędziowie Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędzia WSA Bogusław Woźniak (spr.), Protokolant Sekretarz Sądowy Agnieszka Bednarczyk, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 17 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi K. P., M. M., L.P., R. M. i A. M. z udziałem E. C., W. M. i B. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 3 czerwca 2013 r. nr SKO.41/IV-3252/81/13 w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2013 r. oddala skargę. Wójt Gminy decyzją z 21 lutego 2013 r. ustalił M.M., E.C., A.M., R.M., W.M., B. M., K. P., L. P. podatek od nieruchomości za 2013 r. W uzasadnieniu decyzji podano, że z danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków wynika, że działka nr [...] położona w obrębie geodezyjnym N. stanowi współwłasność ww. osób. Zgodnie zaś z art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 95, poz. 613 ze zm.) – dalej jako "u.p.o.l.", jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach. Wójt Gminy stwierdził, iż w takiej sytuacji organ podatkowy wymierza podatek osobom fizycznym w kwocie ogólnej w jednej decyzji, gdyż nie jest uprawniony do dzielenia zobowiązań między współwłaścicieli. Odwołanie od decyzji zostało wniesione przez M. M., E. C., K. P., L. P., R. M. Odwołujący wnieśli o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji oraz o wydanie decyzji, która będzie wyraźnie określała osobę lub osoby zobowiązane do płacenia podatku od nieruchomości na podstawie art. 3 ust. 4 u.p.o.l. Podkreślono, że tylko małżonkowie W. i B. M. korzystają z nieruchomości i tylko oni powinni być uznani za podatników w rozumieniu art. 3 ust. 4 u.p.o.l. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 3 czerwca 2013 r. utrzymało decyzję organu pierwszej instancji w mocy. Uzasadniając decyzję organ odwoławczy stwierdził, że z akt sprawy wynika, iż nieruchomość w obrębie N. oznaczona jako grunt "B" o pow. 0,0980 ha – działka nr [...], ul. X, stanowi współwłasność następujących osób: W. i B. M., M. M., E. C., A. M., R. M., W. M., K. P., L. P. Nieruchomość podlega zatem opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. Zauważono nadto, że podatek od nieruchomości związany jest z faktem posiadania nieruchomości. Właściciel (współwłaściciel) jest zawsze (właścicielem, współwłaścicielem) niezależnie czy korzysta z tej nieruchomości. Natomiast posiadacz samoistny stanowi odrębną formę władania i forma ta nie występuje przy współwłasności nieruchomości. Ponadto, w niniejszej sprawie zastosowanie mają przepisy wynikające z art. 3 ust. 4 u.p.o.l. jedynie w części mówiącej o współwłaścicielach a nie posiadaczach. Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 1 pkt 4 ustawy podatkowej podatnikami podatku od nieruchomości są posiadacze nieruchomości lub ich części stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego w przypadkach wymienionych w pkt a) i b). Stan taki w niniejszej sprawie nie występuje, jak bowiem ustalono ww. osoby są współwłaścicielami nieruchomości. W dalszej kolejności przywołano art. 91 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa i wyjaśniono, w kontekście stanu faktycznego niniejszej sprawy, istotę i zasady odpowiedzialności solidarnej za zobowiązania podatkowe. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego wnieśli: M. M., K. P., L. P., R. M., A. M. z wnioskiem o jej uchylenie. Uzasadniając skargę jej autorka zauważyła, że w sprawie podatku od nieruchomości dotyczącego działki nr [...] położonej w N. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało już cztery wykluczające się decyzję. Jedynie decyzja z 7 kwietnia 2011 r. była prawidłowa. Skarżący zarzucili, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze przeinaczyło art. 3 ust. 4 u.p.o.l. cytując jego brzmienie z pominięciem tych fragmentów, które stanowią o posiadaczach. Jest to o tyle istotne, że w sprawie mamy do czynienia ze wspólnym pousiadaniem nieruchomości stanowiącej współwłasność innego grona osób niż współposiadacze. Argumentując zasadność podniesionych zarzutów skarżący nawiązują do treści uzasadnienia do ustawy o zmianie ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (druk nr 828 wydany podczas trwania IV kadencji Sejmu). W dokumencie tym zostało zapisane: proponowana redakcja art. 3 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ma na celu usunięcie wątpliwości interpretacyjnych dotyczących określenia podatnika. Słuszność stawianych zarzutów zdaniem skarżących potwierdzają także orzeczenia sądów administracyjnych tj. wyroki w sprawach: I SA/Łd 851/10 z 26.10.2010 r. (WSA w Łodzi) oraz I SA/Gd 684/10 z 23.11.2011 r. (WSA w Gdańsku). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Skarżący w piśmie procesowym z dnia 15 października 2013 r. podtrzymali swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie akcentując, że posiadacze spornej nieruchomości zbierają wszystkie pożytki tylko i wyłącznie dla siebie. Jednocześnie uważają, że wydatki winny być ponoszone w stosunku do posiadanych udziałów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie ma uzasadnionych podstaw zatem podlega oddaleniu. Ze złożonej skargi wynika, że skarżący kwestionują przypisanie im statusu podatników podatku od nieruchomości z tytułu współwłasności nieruchomości znajdującej się w obrębie N., działka nr [...]. Zarzut ten opierają na twierdzeniu, że pomimo, iż są współwłaścicielami ww. działki to jednak faktycznymi posiadaczami są W. i B. M. W konsekwencji to W. i B. M. powinni być podatnikami. W skardze podkreślono, że obowiązek podatkowy posiadacza samoistnego wyprzedza obowiązek podatkowy właściciela nieruchomości. Wskazać zatem należy, że zgodnie z art. 3 ust. 4 u.p.o.l. jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach, z zastrzeżeniem ust. 5, który nie ma zastosowania w sprawie. Norma stanowiąca, że obowiązek podatkowy ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach nieruchomości oznacza, że organ podatkowy ustala wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości dla całej nieruchomości w jednej decyzji, której adresatami są wszyscy współwłaściciele. Organ nie ma obowiązku badania, w jakim zakresie dana nieruchomość jest użytkowana przez poszczególnych współwłaścicieli, ani w szczególności ustalania wysokości zobowiązań w zależności od fizycznego posiadania części nieruchomości wspólnej. (wyrok WSA w Olsztynie z dnia 20 marca 2013 r. I SA/Ol 43/13. LEX nr 1300980). Jeżeli nieruchomość stanowi współwłasność, to postępowanie winno toczyć się z udziałem wszystkich współwłaścicieli i kończyć się decyzją stwierdzającą solidarny obowiązek podatkowy wobec wszystkich współwłaścicieli. Nie można w jednej decyzji adresowanej do konkretnej osoby opodatkować udziału we własności gruntu. W postępowaniu podatkowym za strony należy uznać wszystkich właścicieli części ułamkowych działek i to do nich powinna być skierowana decyzja wymiarowa dotycząca tych gruntów. W takiej sytuacji będą oni ponosić solidarną odpowiedzialność za zobowiązanie podatkowe dotyczące całej nieruchomości. (wyrok WSA w Szczecinie z 24.4.2013 r., sygn. akt I SA/Sz 927/12 LEX nr 1316624). Istota i zasady odpowiedzialności solidarnej zostały w sposób wyczerpujący przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego i wobec braku stosownych zarzutów, w ocenie Sądu nie jest celowe czynienie dalszych uwag w tym zakresie. Z przedstawionych w uzasadnieniu decyzji, niespornych między stronami okoliczności faktycznych wynika, że nieruchomość w obrębie N. oznaczona jako grunt "B" o pow. 0,0980 ha – działka nr [...] ul. X stanowi współwłasność następujących osób: W. i B. M., M. M., E. C., A. M., R. M., W. M., K. P., L. P. Okoliczność ta została ustalona w oparciu o zapisy ewidencji gruntów i budynków. Nadto, co wynika m. in. z dokumentów załączonych do pisma procesowego skarżących z 15 października 2013 r. B. i W. M. nie korzystają z całej nieruchomości. W złożonym oświadczeniu z 5 sierpnia 2013 r. W. M. stwierdza, że ½ budynku mieszkalnego nie jest wykorzystywana przez nikogo. W piśmie z dnia 15 listopada 2010 r. skierowanym do Sądu Rejonowego w L. stanowiącym odpowiedź na wniosek w sprawie ustalenia sposobu korzystania z rzeczy wspólnej W. M. przedstawia stanowisko, "że jedynym sposobem zażegnania konfliktów w przedmiocie współposiadania, wykorzystywania i rozporządzania tą nieruchomością, a także zarządzania nią jest dokonanie działu spadku i zniesienie współwłasności i dlatego uczestnicy postępowania B. i W. M. wnieśli wniosek do Sądu o zniesienie współwłasności i dział spadku ...". Zgodnie z art. 336 Kodeksu cywilnego, posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Fakt posiadania zależnego eliminuje możliwość przypisania takiemu posiadaczowi statusu podatnika podatku od nieruchomości, w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. Z przyjętej przez ustawodawcę definicji posiadacza samoistnego rzeczy (jest nim ten kto nią faktycznie włada jak właściciel) można wyprowadzić wniosek, że dla przyjęcia samoistności posiadania konieczne jest wykonywanie przez posiadacza czynności faktycznych wskazujących na samodzielny, rzeczywisty i niezależny od woli innej osoby stan władztwa. Wszystkie dyspozycje posiadacza powinny zatem swą treścią odpowiadać dyspozycjom właściciela (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 października 2011 r., sygn. akt II CSK 17/11). Powołany przepis wymaga zatem aby w takim przypadku podmiot korzystający z nieruchomości był posiadaczem samoistnym w rozumieniu art. 336 Kodeksu cywilnego, czyli faktycznie władał rzeczą jak właściciel, a więc używał jej, pobierał pożytki, dysponował rzeczą jak właściciel. Oznacza to brak potrzeby liczenia się z uprawnieniami właścicielskimi innej osoby (postanowienia Sądu Najwyższego z 29 września 2005 r., III CK 332/05, publ. Lex 255625; z 29 września 2004 r., II CK 550/03, publ. Lex 182090; z 18 września 2003 r., I CK 74/02, publ. Lex 141416; z 7 kwietnia 1994 r., III CRN 18/94, publ. Lex 137701; uchwała Sądu Najwyższego z 21 września 1993 r., III CZP 72/93, pub. OSNC 1994, Nr 3, poz. 49). Zatem posiadanie samoistne przedstawia się jako stan faktyczny określonego władztwa nad rzeczą. Posiadanie nieruchomości przez jej współwłaścicieli (nawet jeżeli jest to tylko jeden z wielu współwłaścicieli) nie jest z reguły posiadaniem samoistnym, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l., bowiem zwykle wynika wyłącznie z wykonywania prawa własności przysługującego współwłaścicielom z respektowaniem prawa własności przysługującego wszystkim z nich, to jest posiadającym nieruchomość i nie posiadającym. Jedynie w wypadku posiadania nieruchomości przez jednego ze współwłaścicieli lub niektórych z nich z zamiarem władania jak właściciele całą nieruchomością z wyzuciem z własności innych współwłaścicieli, można mówić o posiadaniu samoistnym ponad udziały przysługujące posiadającym współwłaścicielom. Tylko w takiej sytuacji podstawą opodatkowania podatkiem od nieruchomości mogą być równocześnie przepisy art. 3 ust. 1 pkt 2 i pkt 1 u.p.o.l. Wówczas opodatkowaniu podlegają tylko ci spośród współwłaścicieli, którzy posiadają nieruchomość bez respektowania uprawnień innych współwłaścicieli (wyrok WSA w Lublinie z dnia 8 marca 2013 r. I SA/Lu 577/12. LEX nr 1339765). Przytoczone wyżej uwagi, w kontekście stanu faktycznego sprawy prowadzą do wniosku, że organy podatkowe prawidłowo uznały, że podatnikami podatku od nieruchomości są wszyscy współwłaściciele nieruchomości. Nie można bowiem w świetle okoliczności faktycznych niniejszej sprawy orzec o B. i W. M., że wykonują uprawnienia właścicielskie w odniesieniu do całej nieruchomości tak jak właściciele bez respektowania uprawnień innych współwłaścicieli. Pomimo bowiem faktycznego posiadania nieruchomości B. i W. M. mają świadomość istnienia uprawnień właścicielskich pozostałych współwłaścicieli nieruchomości, i brak jest również dowodów, z których wynikałoby, że uprawnienia pozostałych współwłaścicieli nie są, co do zasady respektowane. Zdaniem Sądu świadczy o tym okoliczność, że B. i W. M. nie korzystali z całej nieruchomości jak i to, że rozwiązanie konfliktu co do sposobu zarządzania i wykorzystania wspólnej nieruchomości upatrywali w zniesieniu współwłasności. W ocenie Sądu to, że pozostali współwłaściciele nieruchomości z niej nie korzystają i nie pobierają pożytków jak i przyczyny tego stanu rzeczy, nie są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie podatku od nieruchomości. Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku NSA z 26.6.2007 r., sygn. akt II FSK 1748/06 (www.orzecznictwo.nsa.gov.pl), iż zgodnie z art. 3 ust. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych w sytuacji, gdy nieruchomość stanowi współwłasność, to obowiązek podatkowy ciąży na wszystkich współwłaścicielach solidarnie. Oznacza to między innymi, że wzajemne relacje współwłaścicieli oraz spory co do zakresu posiadania nieruchomości wspólnej pozostają bez znaczenia z punktu widzenia opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Zdaniem Sądu przywołane w skardze uzasadnienie projektu zmian do ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (druk nr 828 sporządzony podczas IV kadencja Sejmu) w świetle przedstawionych wyżej uwag pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. Nadto, skoro z okoliczności faktycznych sprawy wynika, że B. i W. M. nie są posiadaczami samoistnymi nieruchomości, w ocenie Sądu uwaga przytoczona za wyrokiem WSA w Łodzi z 26.10.2010 r., sygn. akt I SA/Łd 851/10, iż obowiązek posiadacza samoistnego wyprzedza obowiązek podatkowy właściciela nieruchomości, jest nieaktualna na gruncie rozpoznawanej sprawy. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) P.p.s.a., Sąd oddalił skargę.